Wyrok - II SA/Bd 778/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy - z dnia 16 grudnia 2025
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie: sędzia WSA Mariusz Pawełczak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie: sędzia WSA Mariusz Pawełczak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
organ rentowy / ZER MSWiA
apelujący / skarżący
wnioskodawca
organ rentowy
Data orzeczenia
16 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Przewodniczący
Grzegorz Saniewski
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
1. Decyzją z dnia 6 lutego 2024 r. nr MOPR.WS.SR.4433.311.2023 Prezydent Miasta Włocławek (dalej: "organ I instancji", "Prezydent") odmówił K. S. (dalej: "skarżący") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. – dalej: "u.ś.r.") w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną J. S..W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek w niniejszej sprawie wniesiony został w dniu 19 grudnia 2023 r., natomiast z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie zmiany w przepisach regulujących zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, dlatego z uwagi na treść art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tj. Dz.U. 2023 r. poz. 1429 – dalej: "u.ś.w."), rozpatrując przedmiotową sprawę wziął pod uwagę zarówno dotychczasowe, jak i nowe brzmienie art. 17 u.ś.r. Biorąc pod uwagę przepisy u.ś.r. (w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. oraz stan faktyczny sprawy, organ stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia na dotychczasowych zasadach. W związku z tym – jak wskazał – skoro prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do 31 grudnia 2023 r., zatem stosować należy nowe przepisy art. 17 u.ś.r. w brzmieniu od 1 stycznia 2024 r. Wobec tego organ mając na uwadze nowe brzmienie art. 17 u.ś.r. wskazał, że osoba, nad którą sprawowana jest opieka ma ukończone 59 lat, zatem nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w nowym brzmieniu. Tym samym organ stwierdził, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania świadczenia zarówno na nowych, jak i dotychczasowych zasadach.2. Od powyższej decyzji skarżący, za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.3. W następstwie rozpatrzenia powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr KO.411.509.2024 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że przepis którego naruszenie zarzucił skarżący (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) nie stanowił podstawy decyzji odmownej. Odnosząc się zaś do przyjętej przez organ I instancji podstawy odmowy przyznania świadczenia wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. SKO stwierdziło, że w okolicznościach sprawy przepis ten nie mógł stanowić przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego mężowi opiekującemu się niepełnosprawną żoną, mimo że nie legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Regulacja ta – jak wskazało SKO – normuje bowiem przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w art. 17 ust. 1 u.ś.r., niebędąca sprawnym małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Niemniej jednak, organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach sprawy decyzja odmowna jest zasadna z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.), a ponadto z uwagi na brak wykazania przesłanki rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia) w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. SKO wskazało przy tym, że z akt sprawy wynika, że skarżący ma ustalone prawo do emerytury z ZUS, a w toku postępowania podczas wywiadu środowiskowego poinformował jedynie o zawieszeniu wypłaty emerytury od grudnia2023 r., nie przedkładając jednak na tę okoliczność dokumentu urzędowego. Przy czym, zdaniem SKO, nawet zawieszenie pobierania emerytury, nie niweczy tego, że prawo do emerytury zostało ustalone, co uniemożliwia przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Organ II instancji podkreślił również, że ustawodawca nie przewidział na gruncie przepisów możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym.Ponadto odnośnie związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad żoną SKO zaznaczyło, że skarżący od 1 października 2019 r. posiada uprawnienia emerytalne, a akta sprawy nie wskazują by w trakcie pobierania świadczenia emerytalnego był aktywny zawodowo. Przy czym, jak podkreśliło, żona skarżącego orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskała dopiero 23 listopada 2023 r. W tych okolicznościach jak wskazało SKO, nie można uznać, że nastąpiła rezygnacja lub niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia celem sprawowania opieki nad żoną, gdyż nastąpiło to wobec uprawnienia do emerytury, w trakcie pobierania której skarżący nie był aktywny zawodowo.Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na poprodukcyjny wiek skarżącego bez aktywności zawodowej w trackie pobierania emerytury, przemawiający za tym, że w okolicznościach sprawy nie można mówić by skarżący zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną. SKO zaznaczyło także, że sam fakt sprawowania opieki nie jest wystarczający dla przyznania wnioskowanego świadczenia. Odnośnie zaś uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle przepisów u.ś.r. od dnia 1 stycznia 2024 r. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej w sprawie nie zachodzą przesłanki uprawniające do niego skarżącego.4. Na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając im naruszenie:- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje związek przyczynowy;- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez poprzestanie na literalnej wykładni tego przepisu i uznanie, że uprawnienie strony do emerytury uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżący przed złożeniem wniosku o przedmiotowe świadczenie zawiesił wypłatę emerytury. Wobec tego nie zachodzi w jego ocenie negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Podkreślił przy tym, że brak decyzji potwierdzającej ten fakt mógł zostać uzupełniony wezwaniem strony do jej przedłożenia, czego organ w sprawie nie uczynił, uznając, że nawet po zawieszeniu przysługującego stronie prawa do emerytury, nie będzie możliwe przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto w zakresie stwierdzonego przez SKO braku związku pomiędzy rezygnacją zatrudnienia, a opieką nad żoną skarżący wskazał, że to na dzień złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy oceniać spełnienie przesłanki związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki, w związku z czym biorąc pod uwagę czasochłonność opieki na dzień złożenia przedmiotowego wniosku organ powinien na ten czas oceniać spełnienie przesłanki związku przyczynowego, a nie zaś brać pod uwagę sytuację przeszłą, gdy do rezygnacji z zatrudnienia dojść mogło z innych przyczyn niż sprawowanie opieki.5. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.6. Wyrokiem z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 459/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że dopiero złożenie do organu decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury stanowi konieczny warunek stwierdzenia, że negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. została wyeliminowana, co umożliwia przyznanie prawa do świadczenia począwszy od miesiąca przedstawienia organowi takiej decyzji. W ocenie Sądu do 31 grudnia 2023 r. nie powstało prawo skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie przedłożył on organowi decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Ponadto Sąd wyjaśnił, że wobec ponownego procedowania wniosku ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mogłoby być ustalone od miesiąca przedłożenia przez stronę ww. decyzji, co nastąpiłoby po 31 grudnia 2023 r. Jednocześnie Sąd uznał za irrelewantną okoliczność braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką wobec ustalenia, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało przed 31 grudnia 2023 r.7. W następnie wniesienia na powyższe orzeczenie skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 września 2025 r., sygn. akt I OSK 2428/24, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.W uzasadnieniu swojego orzeczenia NSA wskazał, że WSA w Bydgoszczy rozpatrując skargę zupełnie pominął wadliwość skierowanego do strony w trybie art. 10 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 79a k.p.a. zawiadomienia organu I instancji z dnia 1 stycznia 2024 r., którym organ pouczył skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednocześnie nie odnosząc się do przesłanki odmowy przyznania świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Ponadto NSA wyjaśnił, że WSA powinien był zastosować odpowiednie środki prawne celem realnej korekty wady postępowania polegającej na uznaniu przez SKO, że przyznanie prawa do pobierania świadczenia emerytalnego pozostaje w kolizji z możliwością przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Ponadto NSA uznał za nietrafny pogląd sądu I instancji o pozbawieniu mocy dowodowej złożonego przez skarżącego oświadczenia o rezygnacji z pobierania emerytury i pozostawieniu jedynie w gestii strony przedłożenia stosownego dokumentu organowi. W ocenie NSA organ odwoławczy zaniechał działań dotyczących obowiązku informacyjnego wobec skarżącego w zakresie uzyskania i przedłożenia przez stronę decyzji organu rentowego, co też wadliwie ocenił WSA jako obowiązek pozostający jedynie w gestii wnioskodawcy.Następnie NSA wskazał na wadliwość rozumowania sądu I instancji polegającą na przyjęciu, że nawet przedłożenie odpowiedniego aktu organu rentowego do 31 grudnia 2023 r. nie uniemożliwiłoby przyznania wnioskującemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie NSA oczywiste błędy proceduralne organu, czy złożenie wniosku z końcem grudnia 2023 r., nie skutkuje automatycznym procedowaniem na "nowych zasadach", bowiem zastosowanie ustawy w brzmieniu sprzed 31 grudnia2023 r. skorelowane jest z zagadnieniem "powstania prawa", czyli zaistnieniem po stronie podmiotu wnioskującego przesłanek pozwalających na przyznanie świadczenia. Dalej NSA wyjaśnił, że jeśli organ nie dopełnił swoich obowiązków i z tej jedynie przyczyny wadliwie stwierdzono, że prawo nie powstało do 31 grudnia 2023 r. to treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. determinować będzie datę przyznania świadczenia na zasadach sprzed nowelizacji. NSA dodał, że sanowanie "zbyt późnego" złożenia żądania skutkowałoby każdorazowym wyeliminowaniem możliwości "brakowania" wniosków stron złożonych w grudniu 2023 r.Końcowo NSA zobowiązał Sąd I instancji do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej, w tym również w zakresie przesłanki zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:8. Skarga zasługuje na uwzględnienie.Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji czy postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.Należy również wskazać, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organami administracji publicznej.Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 967/12).9. W wytycznych wyroku NSA z 29 września 2025 r., sygn. akt I OSK 2428/24 zlecono ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w tym orzeczeniu, a także w zakresie przesłanki zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną.W świetle powyższego Sąd ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności zobowiązany był zbadać prawidłowość zaskarżonej decyzji SKO z dnia 4 kwietnia 2024 r., w szczególności w świetle uniemożliwienia stronie zapoznania się ze skonkretyzowanym i aktualnym na datę wydania decyzji SKO stanowiskiem odnośnie przyczyny uniemożliwiającej wnioskowanego wsparcia, nieprawidłowej oceny kwestii kolizji świadczeń oraz doprowadzenia do zaistnienia zasadniczej luki w ustaleniach faktycznych, w postaci braku stwierdzenia czy do 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało, a więc czy skarżący skutecznie zawiesił pobieranie emerytury oraz czy wypełniona została przesłanka zaistnienia ww. związku przyczynowo-skutkowego.Wskazać więc należy, że przepisy materialnoprawne ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do dnia 1 stycznia 2024 r., które mają istotne znaczenie w niniejszej sprawie to przede wszystkim art. 17 ust. 1, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:1) matce albo ojcu,2) opiekunowi faktycznemu dziecka,3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.Na gruncie przytoczonego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wskazać należy, iż prawidłowa prokonstytucyjna wykładnia tego przepisu przemawia za możliwością dokonania przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń konkurencyjnych: pielęgnacyjnego bądź emerytalno-rentowego, co osoba uprawniona może zrealizować poprzez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, skutkującego wstrzymaniem wypłaty emerytury począwszy od miesiąca, w którym zostanie wydana decyzja o wstrzymaniu jej wypłaty. Pomimo że emerytura jest prawem niezbywalnym, uznać należy, że jej zawieszenie i wstrzymanie wypłaty prowadzi do eliminacji negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 1464/23; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 1085/23).W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto w myśl art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. (§ 1). W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. (§ 2).Wyjaśnić należy, że SKO odmówiło skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, jednak z innych przyczyn niż wskazane w decyzji organu I instancji. Jednocześnie organ odwoławczy, wyrażając brak aprobaty dla oceny zawartej w decyzji organu I instancji, nie poprzedził wydania swojego rozstrzygnięcia zawiadomieniem stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. Powyższego nie można uznać za prawidłowe, ponieważ stanowisko organu uległo zmianie polegającej na stwierdzeniu nowych przesłanek negatywnych. Ma to szczególne znaczenie mając na względzie, że przesłanka ustalenia prawa do emerytury nie stanowi nieusuwalnej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pominięcie przez SKO realizacji obowiązku informacyjnego doprowadzić mogło do powstania błędnego przeświadczenia strony, że oczywista bezzasadność stanowiska organu I instancji zostanie przez organ odwoławczy dostrzeżona i skorygowana, a wnioskowane świadczenie przyznane.Ponadto stwierdzić należy, że SKO przed wydaniem decyzji zobowiązane było do weryfikacji informacji o zawieszeniu przez wnioskodawcę prawa do świadczenia emerytalnego. Bowiem jak wynika z oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 27 grudnia 2023 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, skarżący zawiesił pobieranie emerytury od grudnia 2023 r. W tym stanie rzeczy SKO powinno samodzielnie zwrócić się do właściwego organu rentowego o powyższa informację lub decyzję, do czego organ odwoławczy uprawniony jest w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. lub ewentualnie organ odwoławczy powinien był wezwać skarżącego do przedłożenia właściwej decyzji, informując go przy tym o zmianie stanowiska organu co do przesłanek negatywnych przyznania wnioskowanego świadczenia. Zaniechania jakiegokolwiek działania organu w zakresie weryfikacji oświadczenia skarżącego o zawieszeniu pobierania świadczenia emerytalnego nie może rodzić dla skarżącego negatywnych skutków w zakresie merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślenia wymaga, że obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zatem organ odwoławczy winien był poinformować stronę o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2813/20).Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że zastosowanie u.ś.r. w brzmieniu sprzed 31 grudnia 2023 r., skorelowane jest z zagadnieniem "powstania prawa" (jako skonkretyzowanego faktu prawnego) (art. 63 u.ś.w). Stosując się do oceny powyższego zagadnienia przedstawionej w wyroku NSA z dnia 29 września 2025 r., sygn. akt I OSK 2428/24 wyjaśnić należy, że "powstanie prawa" oznacza zaistnienie po stronie podmiotu wnioskującego przesłanek pozwalających na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast na mocy art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Mamy tu zatem do czynienia z pojęciem "ustalenia prawa", czyli swoistym potwierdzeniem prawa już powstałego, poprzez jego stosowne udokumentowanie. Należy zatem rozróżnić terminy "powstania prawa" i "ustalenia prawa". Zatem "powstanie prawa do 31 grudnia 2023 r." oznacza aktualizację przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia, podczas gdy przez termin "ustalenie prawa" należy rozumieć stwierdzenie jego zaistnienia i - w nawiązaniu do art. 24 ust. 2 u.ś.r. - oznaczenie daty początkowej jego przyznania. Należy zatem stwierdzić, że jeżeli organ nie dopełnił swoich obowiązków, o których mowa powyżej, to tym samym dopuścił się naruszenia przepisów postępowania poprzez pominięcie zastosowania ogólnych zasad procedowania (art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, czy art. 79a k.p.a).Wskazać należy również, że uzupełnienia wymaga stanowisko SKO co do kwestii związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia a sprawowaniem przez skarżącego stałej i długotrwałej opieki. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. mówi bowiem o osobach, które "w celu sprawowania opieki nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Pomiędzy tymi okolicznościami tj. rezygnacją (niepodejmowaniem pracy zarobkowej) a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18). Przedmiotowe świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 655/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 612/21).Zwrócić przy tym należy uwagę, że SKO – wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia a sprawowaniem przez skarżącego opieki – nie poczyniło jakichkolwiek ustaleń co do zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną żoną. Organ odwoławczy podnosząc zaistnienie ww. przesłanki negatywnej wskazał jedynie, że rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła wobec uprawnienia skarżącego do pobierania emerytury. Tym samym organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich okoliczności w sprawie mających wpływ na ewentualne spełnienie przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia a sprawowaniem przez skarżącego opieki.10. Reasumując powyższe rozważania, decyzja organu II instancji podlegała uchyleniu wobec omówionych powyżej uchybień procesowych zaistniałych na etapie postępowania wyjaśniającego, jak i wobec dokonania błędnej oceny kwestii kolizji świadczeń. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni treść art. 153 p.p.s.a., będąc związanym dokonaną przez Sąd oceną prawną.W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania w postaci wynagrodzenia reprezentującego skarżącego pełnomocnika będącego adwokatem Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).J. Janiszewska-Ziołek G. Saniewski M. Pawełczak., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania w postaci wynagrodzenia reprezentującego skarżącego pełnomocnika będącego adwokatem Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).J. Janiszewska-Ziołek G. Saniewski M. Pawełczak