sygn. IV CK 806/04 15 czerwca 2005 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 15 czerwca 2005, sygn. IV CK 806/04

Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik uchylono orzeczenie
Typ sprawy sprawa cywilna
Etap postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb rozprawa
Data orzeczenia 15 czerwca 2005
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący SSN Irena Gromska-Szuster
Sygn. akt IV CK 806/04
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 czerwca 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
SSN Marian Kocon (sprawozdawca)
SSN Kazimierz Zawada
w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Wielobranżowego
"A.(...)" Spółki z o.o. w E.
przeciwko (…) Uczelni Humanistyczno - Ekonomicznej w E. o uznanie czynności
prawnej za bezskuteczną, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 15
czerwca 2005 r., kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12
października 2004 r., sygn. akt I ACa (…),
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do
ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
2
Uzasadnienie
Powód - syndyk masy upadłości Przedsiębiorstwa Wielobranżowego „A.(...)”
spółki z o. o. w E. domagał się uznania za bezskuteczną umowę najmu, zawartą przez
upadłe Przedsiębiorstwo z pozwaną (…) Uczelnią Humanistyczno – Ekonomiczną w E.,
w dniu 23 października 2001 r. Sąd Okręgowy uznał tę umowę za bezskuteczną wobec
masy upadłości, przyjąwszy, że pozwana zawierając ją działała z pokrzywdzeniem
wierzycieli, i jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 527§2 k.c. Przesłanki
pokrzywdzenia upatrywał w utrudnieniu spieniężenia przedmiotu najmu.
Zarówno ustalenia Sądu Okręgowego, jak i jego rozważania prawne zostały przez
Sąd Apelacyjny uznane za prawidłowe, toteż apelacja pozwanego została wyrokiem
tego Sądu, z dnia 12 października 2004 r., oddalona. Sąd Apelacyjny ponadto uznał, że
pozbawiona znaczenia prawnego jest podniesiona w apelacji okoliczność sprzedaży
pozwanemu przez syndyka, w dniu 29 września 2004 r., ogólnie ujmując, przedmiotu
umowy najmu.
Kasacja pozwanego - oparta na obu podstawach z art. 3931
k.p.c. - zawiera
zarzut naruszenia art. 233 § 1, 216, 217, 316, 328 k.p.c, a także art. 527 k.c. i 27 ustawy
o gospodarce nieruchomościami, i zmierzała do zmiany zaskarżonego wyroku przez
oddalenie powództwa, bądź jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rację mają Sądy niższych instancji, że umowa najmu może podlegać
zaskarżeniu w drodze skargi pauliańskiej. W wypadku tej umowy pokrzywdzenie
wierzycieli polega, ogólnie ujmując, na utrudnieniu spieniężenia przedmiotu najmu.
Zgodzić też należało się z poglądem Sądu Apelacyjnego, że dopiero wpis
nabywcy jako uprawnionego z tytułu użytkowania wieczystego powoduje, iż dochodzi do
3
nabycia użytkowania wieczystego przez nowy podmiot, a tym samym utraty tego prawa
przez osobę, która dokonuje jego przeniesienia (por. orzeczenie SN z dnia 9 marca
1995 r., III CZP 149/94, PS 10/95, s. 101).
Sąd Apelacyjny jednak z naruszeniem art. 527 § 2 k.c. uznał, iż pozbawiona
znaczenia prawnego jest podniesiona w apelacji okoliczność dotycząca sprzedaży
przedmiotu najmu. Pominął, że w doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż o
uwzględnieniu powództwa pauliańskiego rozstrzyga nie chwila powstania
pokrzywdzenia, lecz okoliczność, czy istnieje ono w chwili orzekania. Wynika to z samej
istoty skargi pauliańskiej. Odpadnięcie przesłanki „pokrzywdzenia” oznacza, że
wierzyciela nie ma przed czym „bronić”.
W konsekwencji tego, dokonana przez syndyka, za zezwoleniem rady wierzycieli,
sprzedaż wynajętej nieruchomości stanowiła istotną okoliczność dla prawnej oceny
żądania pozwu, a tym samym apelacji. Najpóźniej bowiem z chwilą otrzymania przez
syndyka ceny za sprzedaną nieruchomość odpadła przesłanka „pokrzywdzenia”,
przewidziana w art. 527 § 2 k.c., polegająca na utrudnieniu spieniężenia tej
nieruchomości.
Wychodząc z odmiennych założeń Sąd Apelacyjny nie poczynił w tym zakresie
stosownych ustaleń.
Omówione względy uzasadniały uwzględnienie kasacji i orzeczenie stosownie do
art. 39313
§ 1 k.p.c.., polegająca na utrudnieniu spieniężenia tej
nieruchomości.
Wychodząc z odmiennych założeń Sąd Apelacyjny nie poczynił w tym zakresie
stosownych ustaleń.
Omówione względy uzasadniały uwzględnienie kasacji i orzeczenie stosownie do
art. 39313
§ 1 k.p.c.