Wyrok - II OSK 1674/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 16 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Rejestr zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1349/22 w sprawie ze skargi M.M. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego KonserwatOddalono skargę kasacyjną. Rejestr zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1349/22 w sprawie ze skargi M.M. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwat
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
16 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Grzegorz Rząsa
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1349/22 oddalił skargę M.M. (dalej skarżąca) na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej organ) z 16 września 2022 r. nr DNT-I.5140.231.2022.JB w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków (dalej WEZ) karty ewidencyjnej obiektu – zagrody drewnianej położonej w Z..W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że czynność włączenia karty ewidencyjnej do WEZ nie ma jurysdykcyjnego charakteru, a kontrola legalności działania organu sprowadzać się powinna do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organ wykazał, że przedmiotowy obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go ewidencją ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową, o której mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r. poz. 710, dalej uozoz). Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy (zdjęcia, oględziny, opis i wnioski konserwatorskie) pozwał jednoznacznie uznać, że działanie organu nie było dowolne, lecz zgodne z prawem.2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego art. 3 pkt 1 uozoz poprzez błędną wykładnię i zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że przedmiotowa zagroda drewniana spełnia wymogi pozwalające na uznanie jej za zabytek oraz pominięciu faktu, że brak jest interesu społecznego w uznaniu tego obiektu za zabytek.W oparciu o wskazaną podstawę kasacyjną wniesiono o zmianę w całości zaskarżonego wyroku i ustalenie, że ww. zagroda drewniana nie jest zabytkiem i brak jest podstaw do wpisania jej do ewidencji zabytków, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.3.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Przy tym, zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji.3.3. Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się niezasadny. Podkreślić należy, że włączenie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest formą ochrony zabytków, o której mowa w art. 7 uozoz, lecz stanowi swoisty środek wstępnej ochrony (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 1198/21). Jest to czynność materialno-techniczna, która nie jest poprzedzona sformalizowanym postępowaniem administracyjnym, co jednak nie oznacza, że może być ona arbitralna. Włączenie karty do ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają w świetle art. 3 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b uozoz objęcie go ochroną ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 2069/22).3.4. Wbrew twierdzeniom skarżącej, Sąd I instancji prawidłowo uznał, opierając się na całokształcie materiału dowodowego, że organ wykazał istnienie takich wartości. Kluczowe znaczenie ma fakt, że już na etapie sporządzania karty ewidencyjnej obiektu w dniu 15 listopada 2020 r. przez mgr. inż. arch. O.H., organ dokonał merytorycznej oceny walorów zabytkowych nieruchomości. W karcie tej jednoznacznie wskazano, że jest to budynek mieszkalny wraz z zabudowaniami gospodarczymi o elementach charakterystycznych dla ludowego budownictwa regionu z pocz. XX wieku. Ustalenia te, poczynione przez specjalistę w dziedzinie architektury, stanowiły samodzielną i wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że obiekt posiada wartości historyczne i artystyczne w rozumieniu art. 3 pkt 1 uozoz z uwagi na charakterystyczny styl dla architektury [...], cenny dla lokalizacji i dokumentujący przebieg historii miejscowości Z. Znajdująca się zaś w aktach sprawy "Ocena wartości zabytkowych Z., Z." sporządzona przez mgr inż. arch. J.B. uzupełniła i potwierdziła ww. stanowisko organu. Dokument ten w sposób szczegółowy rozwinął i zwartościował cechy przedmiotowego obiektu, wskazując na zachowanie pierwotnej formy architektonicznej i autentyczność substancji budowlanej, co jest niezwykle rzadkim przypadkiem. W tych okolicznościach działanie organu polegające na włączeniu do WEZ karty ewidencyjnej ww. zagrody drewnianej było oparte na racjonalnych, weryfikowalnych przesłankach, co wyklucza zarzut arbitralności.3.5. Nie znajdując zatem podstaw do zakwestionowania prawidłowości zaskarżonego wyroku w ramach podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił., skargę kasacyjną oddalił.