Postanowienie - III OZ 446/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 23 września 2025
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 124/25 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 30 grudnia 2024 r. znak: SKO.PW-61-3648/Uchylono zaskarżone postanowienie. Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 124/25 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 30 grudnia 2024 r. znak: SKO.PW-61-3648/
Data orzeczenia
23 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Artur Kuś
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 12 czerwca 2025 r., II SA/Ke 124/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] (dalej: "strona skarżąca", "Wspólnota") o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi Wspólnoty na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej: SKO") z 30 grudnia 2024 r. znak: SKO.PW-61-3648/50/2024 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 11 kwietnia 2025 r., odrzucił skargę Wspólnoty na decyzję SKO z 30 grudnia 2024 r. w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, z powodu nieuzupełnienia braku formalnego skargi.Sąd I instancji zwrócił, że Wspólnota uważa, że doręczenie zastępcze przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi nie nastąpiło. Pełnomocnik skarżącej bowiem twierdzi bowiem, że doręczyciel nie pozostawił w skrytce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki poleconej o numerze [...] do odbioru w placówce pocztowej (awiza) oraz nie wysłał zawiadomienia o tym wiadomością SMS, pomimo zamówionej w tym zakresie usługi. Z kolei Naczelnik Urzędu Pocztowego [...] w odpowiedzi na reklamację zgłoszoną przez pełnomocnika skarżącej 23 kwietnia 2025 r. wskazał, że czynności związane z doręczaniem zawiadomień nie wymagają uwierzytelniania wykonania tj. uzyskania potwierdzenia ich doręczenia. Zweryfikowanie przebiegu kwestionowanych zdarzeń w zakresie pozostawienia zawiadomień jest możliwe w chwili ich wystąpienia. Późniejsze ustalenia stanu faktycznego wraz z wyjaśnieniem okoliczności związanych z awizacją przesyłek nie jest możliwe. Tak więc doręczyciel nie kwestionuje, że mogło dojść do uchybienia opisanego w reklamacji, to jest niepozostawienia w skrytce pocztowej zawiadomienia o awizowaniu przesyłki oraz nie wysłaniu zawiadomienia o tym wiadomością SMS.Zdaniem Sądu I instancji powyższe okoliczności wskazują na jednoznaczny pogląd Wspólnoty co do nierozpoczęcia biegu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd I instancji stwierdził, że terminowi można uchybić, tylko wtedy, gdy rozpoczął on bieg, to wniosek o przywrócenie terminu, który nie rozpoczął biegu uznać należy za niedopuszczalny (por. postanowienie NSA z 27 lutego 2015 r. II OZ 107/15).W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi jest niedopuszczalny i na podstawie art. 88 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") odrzucił ww. wniosek.Wspólnota złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem jako nietrafne należało uznać przyjęte przez Sąd I instancji stanowisko o niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, złożonego równocześnie z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi.Zgodnie z art. 88 p.p.s.a. na postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu przysługuje zażalenie. W rezultacie koncepcja o niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu złożonego jednocześnie ze środkiem zaskarżenia powoduje, że wydawane jest dodatkowe orzeczenie zaskarżalne, co zwykle prowadzi do uruchomienia kolejnego postępowania wpadkowego, wywołującego zbyteczne wydłużanie postępowania z wszystkimi tego negatywnymi konsekwencjami dla stron i sądów obu instancji. Dlatego uzasadnione jest opowiedzenie się za rozwiązaniem utrwalonym w wieloletniej praktyce orzeczniczej, zgodnie z którym w przypadku jednoczesnego złożenia zażalenia na orzeczenie o odrzuceniu pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej – powinien być nadany bieg w pierwszej kolejności zażaleniu, a dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności czynności procesowej wskutek upływu terminu rozpoznaniu podlegałby wniosek o jego przywrócenie.Na gruncie przepisów p.p.s.a. uprawniony jest bowiem pogląd o dopuszczalności jednoczesnego złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu pisma procesowego oraz ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej.Należy zauważyć, że w doktrynie wypowiedziano się co do kolizji obu środków: "rozwiązania analizowanego problemu należy szukać nie na płaszczyźnie niedopuszczalności jednoczesnego dokonania dwóch czynności procesowych, lecz na płaszczyźnie niedopuszczalności ich jednoczesnego rozpoznania. Stwierdzenie, że przesłanki środka odwoławczego i wniosku o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają, oznacza tylko tyle, iż obie te czynności nie mogą okazać się skuteczne. Jeżeli zatem obie czynności procesowe spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Proponowane wyjście rozwiązuje liczne problemy będące konsekwencją konieczności odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako przedwczesnego oraz – co istotne – wydatnie przyczyni się do zapewnienia sprawności postępowania przez wyeliminowanie konieczności wydawania wpadkowych orzeczeń, które jako zaskarżalne niepotrzebnie angażują Naczelny Sąd Administracyjny." (v. D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 3 (54)/2014, str. 87 – 88).Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest trafny pogląd, iż w przypadku łącznego złożenia zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu, sąd administracyjny powinien wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania formułowanych żądań, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (por. H. Knysiak – Molczyk, Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, "Przegląd Sądowy" 2006, nr 7 – 8, str. 127; Komentarz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 5, str. 529).W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że strona korzysta z dwóch środków prawnych, z których tylko jeden może okazać się skuteczny, nie powinna być rozwiązywana w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie ma przeszkód formalnych do ich rozpoznania. Rzeczą sądu jest właściwe nadanie biegu pismom procesowym składanym przez stronę, przy uwzględnieniu wynikającej z art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania oraz wymogów sprawiedliwości proceduralnej. Poszukując właściwych rozwiązań procesowych w konkretnej sprawie należy mieć również na uwadze, że celem ostatniej nowelizacji p.p.s.a. było m.in. usprawnienie, uproszczenie i zapewnienie szybkości postępowania przed sądem administracyjnym (por. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).Podsumowując, należy wskazać, że w zależności od etapu postępowania na którym strona składa wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, różny może być sposób procedowania przez sąd. Jeżeli strona składa wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą, bądź przed jej odrzuceniem z powodu przekroczenia ustawowego terminu przewidzianego na jej złożenie, to należy w pierwszej kolejności rozpoznać ten wniosek. Utrwalona jest linia orzecznicza, zgodnie z którą odrzucenie skargi wniesionej po terminie, w przypadku gdy został złożony wniosek o przywrócenie terminu, możliwe jest dopiero po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu.Jeżeli wystąpi taka sytuacja, że wniosek o przywrócenie terminu nie zostanie rozpoznany, a skarga zostanie odrzucona, to wówczas wniosek taki nie staje się bezprzedmiotowy. Wskazuje się bowiem, że ewentualne postanowienie sądu o przywróceniu terminu znosi skutki postanowienia o odrzuceniu środka prawnego, bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia (por. postanowienia NSA z: 09.09.2011 r. II OSK 1692/11, 28.10.2015 r. II OSK 2557/15, 04.12.2015 r. I OZ 1601/15, 20.01.2016 r. I GZ 729/15, 24.08.2016 r. II OSK 1973/16, 24.01.2017 r. II OZ 1482/16, 23.03.2017 r. II GZ 207/17).Należy również podkreślić, co wynika z praktyki orzeczniczej, że nierzadkie są przypadki łącznego składania zażalenia na odrzucenie pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego na wykonanie danej czynności procesowej. Z przyczyn omówionych wyżej, krytycznie należy ocenić takie działanie sądu, gdy w pierwszej kolejności rozpoznawany jest wniosek o przywrócenie terminu, gdyż wymaga to ustalenia, czy rzeczywiście doszło do uchybienia terminowi, co jednak powinno być przesądzone przez sąd drugiej instancji, przy rozpoznawaniu zażalenia.Dopiero bowiem po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej, rozpoznaniu podlega wniosek o przywrócenie terminu. Natomiast w przypadku uwzględnienia zażalenia i uchylenia orzeczenia o odrzuceniu pisma, wniosek o przywrócenie terminy staje się bezprzedmiotowy.W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, nie powinno prowadzić do odrzucenia tego wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a., jako niedopuszczalnego.W takim przypadku wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej.Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a..