Wyrok - I GSK 1912/22 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 23 września 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Ubezpieczenie społeczne, ulgi w spłacaniu należności. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 22/22 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w prOddalono skargę kasacyjną. Ubezpieczenie społeczne, ulgi w spłacaniu należności. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 22/22 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w pr
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
płatnik składek / pracodawca
Data orzeczenia
23 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Bogdan Fischer
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 23 marca 2022 r., sygn. I SA/Kr 22/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej WSA w Krakowie) po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. R. (dalej zwanego skarżącym lub wnioskodawcą) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), z dnia [...] października 2021 r., nr: [...] , w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, oddalił skargę.W stanie faktycznym sprawy ZUS, decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] , odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w kwocie 4 352,39 zł oraz ubezpieczonych będących równocześnie płatnikiem składek w kwocie 3 155,13 zł, uznając, że nie wystąpiła żadna z przesłanek uznania należności za całkowicie nieściągalne, w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm., dalej "u.s.u.s."), a ponadto wnioskodawca nie wykazał, zgodnie z zapisem art. 28 ust 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego, jak również że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, czy też że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniesiono zarzut przedawnienia należności z tytułu składek, nadto wnioskodawca podał, iż jest osobą chorą, ponieważ w 2007 r. uległ wypadkowi, w wyniku, którego doznał złamania kręgosłupa. Poddany był operacjom, przez rok nie chodził i od tego czasu musi się poddawać stałej rehabilitacji. Po wypadku ma liczne dolegliwości i leczy się, wobec czego nie ma obecnie możliwości zarobkowych, a jedyny jego dochód to świadczenie rentowe, które otrzymuje z ZUS. Z tego świadczenia opłaca alimenty na dziecko w kwocie 500,00 zł miesięcznie, a po ściągnięciu należności z tytułu składek i odsetek pozostaje niewielka kwota na utrzymanie. Wszystkie dokumenty z przebiegu leczenia, wniosku rentowego i decyzji rentowej znajdują się w posiadaniu organu rentowego.ZUS decyzją z dnia [...] października 2021 r. utrzymał w. mocy swoją wcześniejszą decyzję.Według organu kwestia przedawnienia wobec zarzutu niepoprawnego kierowania do zobowiązanego tytułów wykonawczych wyjaśniono w postanowieniu ZUS wydanym w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z 18 stycznia 2021 r., oraz w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie o utrzymaniu w mocy ww. postanowienia z [...] marca 2021 r. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek nie jest postępowaniem dotyczącym istnienia czy wymiaru składek i określenia wysokości wskazanego obowiązku. Istnienie obowiązku to postępowanie odrębne z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, podlegające kontroli sądu powszechnego.W zakresie przesłanek umorzenia składek organ wziął pod uwagę sytuację majątkową i osobistą wnioskodawcy, który pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy w wysokości 1 262,70 zł brutto, z której dokonywane są potrącenia na rzecz należności z tytułu składek w kwocie 159,99 zł i wypłacana jest kwota 914,07 zł. Jest właścicielem (na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) gruntów ornych położonych w Krakowie, jest właścicielem (na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej) 1/12 części nieruchomości gruntowej o powierzchni 503 m2 położonej w Krakowie.ZUS zauważył, że nie wyczerpał okresu dochodzenia należności, nie stwierdzono braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania na następców prawnych, na obecną chwilę nie został stwierdzony również brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Naczelnik urzędu skarbowego, ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. W ramach prowadzonego postępowania dokonano zajęcia świadczenia. Nie można zatem stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ wnioskodawca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy w wysokości 1 262,70 zł brutto, z której dokonywane są potrącenia. W ciągu ostatnich 6 miesięcy wyegzekwowano około 800 zł.Zarówno w toku postępowania pomimo wezwania nie przedłożono aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. W aktach znajduje się oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym z 10 marca 2020 r., złożone w toku postępowania o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Jednak z uwagi na datę jego wypełnienia, zdaniem organu, że nie obrazuje ono aktualnej sytuacji. Z uwagi na brak jakiejkolwiek innej dokumentacji ZUS opierać się musiał na tym oświadczeniu. Z informacji zawartych w systemie informatycznym ZUS, wynika, że od 26 lipca 1986 r. wnioskodawca jest żonaty, a jego małżonka pobiera świadczenie emerytalne oraz jest zgłoszona do ubezpieczeń jako pracownik wykonujący pracę na podstawie umowy o pracę w wymiarze czasu pracy ½ etatu. W RON z 2020 r. wnioskodawca oświadczył, że sprawa podziału majątku jest w Sądzie. Z ustaleń ZUS wynika, że syn skarżącego (23 lata), pracuje na podstawie umowy o pracę w wymiarze czasu pracy ¼ etatu.W RON z 2020 r. podano, że wnioskodawca nie ponosi miesięcznych opłat, ani opłat eksploatacyjnych. Opłaca jedynie koszty związane z leczeniem - miesięcznie 100,00 zł. ZUS nie ma zatem wiedzy czy i jakie obecnie koszty ponosi. Jednak zobowiązany nie udowodnił, że ma zaległości w opłacaniu miesięcznych opłat - nie przedłożył żadnych upomnień, ani wezwań do zapłaty. Minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych za I kwartał 2021 r. zostało ustalone na kwotę 1 282,74 zł. Zatem dochód skarżącego jest niższy od ww. kwoty minimum socjalnego, jednak jest już wyższy od kwoty minimum egzystencji również ustalonej przez IPiSS, które za 2020 r. zostało ustalone dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego na kwotę 609,65 zł.Z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie przedłożył żadnej dokumentacji w sprawie, uniemożliwił on dokonanie rzetelnej analizy swojej sytuacji finansowej i życiowej. Ciężar wykazania istotnych, okoliczności pozwalających na ocenę zaistnienia którejś z przesłanek z § 3 rozporządzenia spoczywa na osobie, która ubiega się o umorzenie należności z tytułu składek. Brak pełnej informacji na temat ponoszonych wydatków na utrzymanie wnioskodawcy uniemożliwia przeprowadzenie rzetelnej analizy i stwierdzenie występowania bądź braku okoliczności określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej zwanym rozporządzeniem). Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu.WSA w Krakowie, po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy na decyzję ZUS, oddalił przedmiotową skargę.Sąd uznał, że dochodzone w drodze egzekucji należności publicznoprawne, nie uległy przedawnieniu. Podzielił należy ocenę organu, że zastosowanie znalazł w sprawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od stycznia 2012r.), wedle którego należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały one się wymagalne.Z akt postępowania egzekucyjnego wprost wynika, iż zobowiązanie na dzień wystawienia tytułów wykonawczych nie uległo przedawnieniu, gdyż wobec treści art. 24 ust 5f bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Uprawnione jest zatem stanowisko, że bieg terminu przedawnienia należności składkowych uległ zawieszeniu poczynając od daty odbioru postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia z tytułu składek , tj. od 3 02.2017 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji tj. [...] .05.2017 r. Ponadto wobec wszczęcia w dniu [...] .05.2017 r. postepowania egzekucyjnego przerwa w biegu terminu przedawnienia trawa nadal. Nie może odnieść skutku zarzut dotyczący niepoprawnego kierowania do zobowiązanego tytułów wykonawczych, co wyjaśniono już uprzednio w ostatecznym postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z [...] marca 2021 r. Z brzmienia art. 42 K.p.a. wynika, że ustawodawca nie ustalił wiążącej organ prowadzący postępowanie administracyjne kolejności miejsc, w której doręczenie może nastąpić. Uznać zatem należy, że wybór sposobu doręczenia należy co do zasady do organu administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa, przy czym kierując się wytycznymi art. 12 § 1 K.p.a. i art. 8 K.p.a. organy powinny dążyć do tego, aby doręczenie było szybkie i skuteczne. Przy doręczaniu pism osobom fizycznym zasadą jednak jest, wynikająca z art. 42 § 1 K.p.a. powinność doręczania pism osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Rozwiązanie uregulowane w art. 42 § 2 i 3 K.p.a. stanowi tryb dodatkowy. Co do zasady z treści art. 42 K.p.a. nie wynika, aby adresat nie mógł z własnej woli zgodzić się na przyjęcie pisma w trybie dodatkowym, tj. w okolicznościach wymienionych w § 2 lub 3. Jednocześnie nie można przyjąć, że takie uprawnienie stwarza obowiązek doręczania korespondencji w ten sposób w każdym przypadku, gdy strona zgłosi tego rodzaju żądanie.Ekspediując jakąkolwiek przesyłkę organ egzekucyjny zobowiązany był do starannego wykonania dyspozycji art. 42 K.p.a. Przepis ten wskazuje tylko dwa miejsca, na jakie może być skierowana przesyłka – miejsce zamieszkania lub miejsce pracy. Adres wskazany przez skarżącego nie był jego miejscem zamieszkania, czego nie zmienia fakt, że wskazywał go, jako "adres do doręczeń" w odrębnych pismach, składanych poza postępowaniem egzekucyjnym. Z różnych powodów, których podatnik, podmiot zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym lub jakakolwiek osoba kierująca korespondencję do organu podatkowego (egzekucyjnego) nie musi ujawniać temu organowi, dopuszczalne jest wskazywanie adresu do korespondencji innego, niż adres zamieszkania. Nie ma to jednak wpływu na obiektywny charakter miejsca zamieszkania, o którym mowa w art. 42 K.p.a. Tylko pod ten właśnie adres miejsca zamieszkania, obok miejsca pracy, może być skierowana właściwa przesyłka dla zobowiązanego, jeśli jest to pierwsze pismo kierowane do niego w tym postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny zobowiązany byłby do respektowania wskazanego przez stronę miejsca do doręczeń, ale tylko wtedy, gdyby po prawidłowo skierowanym pierwszym piśmie postępowania egzekucyjnego (tytule wykonawczym wraz z zawiadomieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego) strona wyraziła takie żądanie.Bieg terminu przedawnienia został więc zawieszony m.in. z powodu prawidłowego doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych, aż do dnia zakończenia tych postępowań egzekucyjnych.Sąd stwierdził, że organ zasadnie uznał, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Nieściągalność należności z tytułu składek związana jest wszak generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Dopóki bowiem istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym.Jeżeli chodzi o przesłanki umorzenia, wynikające z rozporządzenia to w tym wypadku Sąd podkreślił, że tutaj również ustawodawca posłużył się tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że nawet po stwierdzeniu istnienia przesłanek, których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnej oceny tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi. Należy mieć przy tym na uwadze, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi.Pozostawienie do uznania organu istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości, jak również zakres ewentualnego umorzenia, nie może prowadzić do dowolności rozstrzygnięcia, a więc w każdym przypadku wydanie decyzji powinno być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.Analizując sytuację bytową zobowiązanego wskazano, że umorzenie zaległości byłoby nieuzasadnione i naruszałoby zasadę równego traktowania wszystkich dłużników. Sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna lub uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie niż sytuacja innych płatników składek ZUS.Organ poddał twierdzenia i dowody przedstawione w sprawie wnikliwej analizie i wyprowadził z nich prawidłowe wnioski. Dokonana w sprawie ocena wniosku mieści się w granicach uznania administracyjnego, w które Sąd, nie ma prawa ingerować.WSA w Krakowie wyraził pogląd, że ocena organu w przedmiocie istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana po wszechstronnym i wystarczająco wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz wszechstronna analiza ustawowych przesłanek umorzenia zaległości nie pozwalają postawić zaskarżonej decyzji zarzutu dowolności.Sąd dodał, że ocena sytuacji materialnej skarżącego była utrudniona, w związku z nieprzedstawieniem przez niego pełnych i aktualnej informacji odnośnie swojej sytuacji, w szczególności w zakresie ponoszonych wydatków.Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie wniósł wnioskodawca, zaskarżając ten wyrok w całości.Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego:1) art. 28 ust. 1 w zw. z ust. 3a ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.) w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.7.2003 sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że nie wykazał on, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie ma możliwości spłaty należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i przyjęcie, że sytuacja majątkowa skarżącego nie wiąże się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego skarżącego - podczas gdy zapłata zaległości z tytułu składek prowadzi do uszczuplenia faktycznego dochodu skarżącego do poziomu poniżej mmimum egzystencji, a więc poziomu normatywnie uznanego za niepozwalający spełnić niezbędnych potrzeb życiowych;2) art. 28 ust. 1 w zw. z ust. 3a ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 10090 ze zm.) w związku z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.7.2003 w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, nie wykazał on, że jego stan zdrowia jest następstwem szczególnych zdarzeń i że nie pozbawia go możliwości uzyskiwania umożliwiającego opłacenie należności oraz przyjęcie, że stan zdrowia skarżącego nie pozbawia skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności:3) art. 24 ust. 5 lit. "f’ ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia należności składkowych uległ zawieszeniu poczynając od dnia odbioru postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia z tytułu składek;4) art. 24 ust. 5 lit. "b" ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony m.in. z powodu prawidłowego doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych:na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania poprzez:1) art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 42 i art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że tytuły egzekucyjne zostały prawidłowo doręczone skarżącemu, co miało zawiesić bieg terminu przedawnienia roszczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu zaległych składek,2) art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. art. 1 § 2 ustawy z 25.7.2002 r.Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 7, 77, 80 ustawy z 14.6.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywna ocenę sytuacji majątkowej skarżącego w kontekście materialnoprawnych przepisów stanowiących o uprawnieniu do umorzenia zaległych składek, w efekcie czego przekroczono legalność uznaniowej decyzji uznając, że to zasady sprawiedliwości społecznej nakazują, aby skarżący swoje zobowiązania zapłacił.Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono niskie dochody skarżącego, a także niemożność podjęcia przez niego dodatkowego zatrudnienia, z uwagi na stan zdrowia. Ten zaś został w sposób jednoznaczny udokumentowany.Skarżący dodał, że obecnie toczy się sprawa o rozwód i trudno przewidzieć jakie ewentualnie składniki majątkowe wejdą do jego majątku. Innych nieruchomości nie posiada, podobnie jak i oszczędności, a także samych rachunków bankowych.Końcowo zaznaczono, że w sprawie nie dokonano rzetelnej oceny sytuacji materialnej skarżącego. Tymczasem dogłębna analiza stanu faktycznego i weryfikacja sytuacji majątkowej skarżącego przez Sąd w kontekście obowiązujących przepisów prawa mogłyby prowadzić do ustalenia, że zachodzą podstawy do wydania decyzji uwzględniającej żądanie skarżącego. W ocenie skarżącego Sąd przedłożył kryteria sprawiedliwości społecznej i dobra społeczności jako ogółu nad rzeczywistą sytuację skarżącego i kryteria pozwalające na jej obiektywną ocenę, w kontekście materialnoprawnych przepisów i warunków stanowiących o uprawnieniu do umorzenia zaległych składek. W efekcie przekroczono legalność uznaniowej decyzji.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej, podnoszącym tego rodzaju zarzut, ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie w tego rodzaju sytuacji, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest zaś podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany.Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w formie pozytywnej, wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (zob. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., II GSK 2735/15 - dost. w CBOiS - orzeczenia.nsa.gov.pl).W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.W niniejszym przypadku skarżący kasacyjnie sformułował przeciwko wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarówno zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych stwierdzić należy, że nie znajdują one uzasadnionych podstaw, co wynika z wadliwego sposobu ich sformułowania, jak również z niezasadności podnoszonych w ich ramach twierdzeń.W pierwszym z procesowych zarzutów skarżący kasacyjnie podniósł naruszenie przez WSA w Krakowie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 42 i art. 44 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że tytuły egzekucyjne zostały mu prawidłowo doręczone, co miało wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia.Odnosząc się do tego rodzaju stwierdzeń podkreślić należy, że przedmiotem postępowania administracyjnego, po przeprowadzeniu którego ZUS wydał poddaną kontroli sądowej decyzję, była kwestia umorzenia zaległości składkowych skarżącego, o którą to ulgę on wnioskował. W tym postępowaniu organy nie zajmowały się, co do zasady, problematyką prawidłowości doręczenia tytułów egzekucyjnych. Okoliczności te mogły mieć znaczenie jedynie z punktu widzenia oceny samego istnienia zaległości skarżącego, o umorzenie których wniósł. Do tego zagadnienia, rozpatrywanego właśnie z tego punktu widzenia, odniósł się jednak Sąd pierwszej instancji wskazując na zasadność doręczenia pierwszych pism w sprawie, na adres strony, o którym mowa w art. 42 K.p.a. Skarżący kasacyjnie zwalczając tego rodzaju stanowisko nie wskazał zaś na czym w istocie miałby polegać błąd WSA w Krakowie, w zakresie zastosowania tego przepisu, ograniczając się do samego stwierdzenia, że doszło do naruszenia przedmiotowej regulacji. Sąd wyjaśnił tymczasem, że przy pierwszym doręczeniu organ administracji publicznej, w zakresie doręczenia, obowiązuje sposób doręczania, w miejscach wskazanych w art. 42 K.p.a. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnia tymczasem dlaczego taki pogląd jest w jego ocenie wadliwy. Konsekwentnie odwołuje się on do konieczności doręczenia mu tytułów wykonawczych na adres korespondencyjny, wynikający ze zmiany zgłoszenia danych płatnika. Tym samym w istocie nie odnosi się do argumentów Sądu, opartych na wykładni konkretnych przepisów, w tym wypadku art. 42 K.p.a., ale próbuje przekierować spór jaki prowadzi z organem na kwestie wynikające z zupełnie odmiennych uwarunkowań, niezwiązanych bezpośrednio z załatwieniem przedmiotowej sprawy. Na jej gruncie (w ramach prowadzonego postępowania), w momencie wysyłania tytułów egzekucyjnych, organ nie dysponował adresem do korespondencji. W tej sytuacji więc brak jest podstaw do uznania zasadności tego zarzutu.Również brak jest podstaw do uwzględnienia drugiego z procesowych zarzutów skargi kasacyjnej. W tym wypadku nie sposób zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że w sprawie doszło do naruszenia wymienionych przez niego przepisów postępowania, w szczególności K.p.a., w związku z nieodniesieniem się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę sytuacji materialnej skarżącego.Ustosunkowując się do tych stwierdzeń wskazać należy, że rację ma Sąd pierwszej instancji podkreślając, iż organy nie dysponowały aktualnym oświadczeniem o sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, co miało istotny i daleko idący wpływ na wynik sprawy. Tak więc to nieodniesienie się do aktualnej jego sytuacji (co skarżący konsekwentnie podkreśla) wynikało z przyczyn leżący wyłącznie po jego stronie. Tymczasem jak wynika z brzmienia poszczególnych przesłanek zwolnienia, wynikających z rozporządzenia (§ 3 tego aktu), na które skarżący kasacyjnie się powołuje, to na osobie wnioskującej o umorzenie ciąży obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek do tego. Rozpatrujący tego rodzaju wniosek organ nie ma więc bezwzględnego i niczym nieograniczonego obowiązku poszukiwania tego rodzaju okoliczności.Tak więc skoro skarżący nie spełnił tego warunku, od którego prawodawca uzależnia przyznania ulgi, tj. nie współdziałał w zakresie wyjaśnienia swojej sytuacji, to brak jest podstaw do przerzucania obowiązku wykazania okoliczności uprawniających do domagania się zwolnienia na organ, a tym bardziej kierowania pod jego adresem zarzutów, dotyczących niedopełnienia obowiązków w tym zakresie, jak to ma miejsce w niniejszej skardze kasacyjnej.Za pozbawione podstaw uznać należy również zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa materialnego, co w głównej mierze jest następstwem wadliwego ich sformułowania.W pierwszych dwóch z pośród nich zarzucono Sądowi pierwszej instancji wadliwą subsumpcję, w zakresie regulacji obejmujących podstawę prawna do umorzenia zaległości składkowych. Tymczasem, co do zasady, skuteczność tego rodzaju zarzutów, jakimi są te oparte na twierdzeniach odnośnie błędnego zastosowania prawa materialnego, warunkowana jest uprzednim podważeniem prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (por. np. wyroki NSA z 5 września 2014 r., I OSK 1119/13,; z 15 czerwca 2021 r., sygn. III OSK 181/21 - dost. w CBOiS – dost. orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego zaś rodzaju sytuacją na gruncie niniejszej sprawy nie mamy do czynienia. Tym samym oba zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zostać uznane za zasadne. Odmowa umorzenia zaległości składkowych skarżącego, decyzja w zakresie której została podjęta w warunkach uznania administracyjnego, zapadła na gruncie konkretnych ustaleń faktycznych, dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego, tak więc w warunkach ich niezakwestionowania twierdzenia dotyczące wadliwości subsumpcji w tym wypadku uznać należy ze gołosłowne.Podobne uwagi można odnieść jeżeli chodzi o materialnoprawny zarzut nr 4. W tym wypadku również nominalnie kwestionując prawidłowość subsumpcji, w zakresie wskazanych regulacji, skarżący kasacyjnie w istocie dąży do podważenia prawidłowości poczynionych ustaleń, w odniesieniu do doręczenia mu tytułów wykonawczych i zgodności tego rodzaju czynności z przepisami bezpośrednio regulującymi tę problematykę, które pomija całkowicie w treści zarzutu. Z tego więc względu również w tym wypadku nie można podzielić jego twierdzeń.Co zaś się tyczy zarzutu nr 3 to w jego treści skarżący kasacyjnie bezpośrednio zarzuca WSA w Krakowie dopuszczenie się błędu w zakresie wykładni konkretnych, wymienionych przez siebie przepisów, podczas gdy w ogóle nie wskazuje na czym ten błąd miałby polegać (nie wskazuje w jakim zakresie Sąd wadliwie zrozumiał konkretne regulacje prawne). W ramach twierdzeń przedmiotowego zarzutu faktycznie odwołuje się do wadliwego zastosowania wymienionego przez siebie przepisu art. 24 ust. 5 lit. "b" ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym cały ten zarzut jest wewnętrznie sprzeczny, co przesądza o jego nieskuteczności.Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.., oddalił skargę kasacyjną.