sygn. III OZ 458/25 23 września 2025 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - III OZ 458/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 23 września 2025

Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Odrzucenie zażalenia, Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24 o odrzuceniu zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24 oraz odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wnUchylono zaskarżone postanowienie. Odrzucenie zażalenia, Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24 o odrzuceniu zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24 oraz odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wn
Data orzeczenia 23 września 2025
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Sławomir Wojciechowski
Rozstrzygnięcie

Uchylono zaskarżone postanowienie

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24 o odrzuceniu zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24 oraz odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi J.S. na niewykonanie przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 678/19 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J.S. na niewykonanie przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 678/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w podstawie prawnej ww. postanowienia wskazał na art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.Skarżący wniósł skargę kasacyjną na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.Postanowieniem z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w podstawie prawnej ww. postanowienia wskazał na art. 178 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a.Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II SPP/Wa 238/24, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przyznała skarżącemu w tej sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.Pismem z dnia 3 stycznia 2025 r. OIRP w Warszawie poinformował o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu dla skarżącego.Pismem z dnia 22 kwietnia 2025 r. (data prezentaty WSA) zawodowy pełnomocnika z urzędu skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24. Do przedmiotowego wniosku złożył ww. zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24.Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie oraz odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że złożone przez pełnomocnika skarżącego zażalenie jest środkiem odwoławczym niedopuszczalnym i podlega odrzuceniu, bowiem w niniejszej sprawie od postanowienia wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. służy środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej a nie zażalenia. Wobec powyższego odrzuceniu podlegał również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, bowiem nie jest możliwa merytoryczna ocena tego wniosku, skoro dotyczy on przywrócenia terminu do dokonania niedopuszczalnej w tym stanie sprawy czynności procesowej.Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika z urzędu, skarżący zaskarżając je w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:1. przepisu postępowania, tj. art. 173 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., wydane w sprawie pod sygn. akt II SA/Wa 131/24, jest postanowieniem kończącym postępowanie w tej konkretnej sprawie, przy jednoczesnym braku rozważenia argumentów wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia (zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi) powoduje – przynajmniej na potrzeby postępowania – niejako konwersję tego postanowienia z prawomocnego na nieprawomocne, bowiem w innym przypadku wniosek byłby pozbawiony jakiegokolwiek sensu, znaczenia prawnego;2. przepisu postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, iż na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2024 r., wydane w sprawie pod sygn. akt II SA/Wa 131/24, przysługiwała skarga kasacyjna, podczas gdy w omawianym przypadku właściwym środkiem zaskarżenia było zażalenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do odrzucenia zażalenia;3. przepisów postępowania, tj. art. 46 § 1 w zw. z art. 194 § 1 pkt 1a w zw. z art. 173 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, iż to nazwa pisma procesowego – środka zaskarżenia decyduje o tym, jaki środek zaskarżenia został w rzeczywistości wniesiony, a nie jego treść, jak również poprzez brak rozważenia tego, że błędne oznaczenia pisma nie stanowi podstawy do odrzucenia zażalenia tak długo jak spełnia ono wymogi stawiane dla odpowiedniego środka zaskarżenia, jakim mogła być skarga kasacyjna, podczas gdy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje pogląd, iż to treść, a nie nazwa decyduje o tym z jakim środkiem zaskarżenia mamy do czynienia, w tym mając na uwadze fakt, iż środek zaskarżenia z dnia 15 kwietnia 2025 r., został wniesiony zarówno w terminie do wniesienia zażalenia, jak i – ewentualnie – skargi kasacyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., wydane w sprawie pod sygn. akt II SA/Wa 131/24, w przedmiocie odrzucenia skargi;4. przepisu postępowania, tj. art. 194 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., przez brak przeanalizowania jakichkolwiek argumentów wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, podczas gdy zawierało ono uzasadnienie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do odrzucenia zażalenia.Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia w całości, poprzez nadania biegu wnioskowi o przywrócenie terminu do wniesienie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 131/24, poprzez przesłanie ich do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie celem przekazania akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu po myśli art. 195 § 1 p.p.s.a., po doręczeniu ich pozostałym stronom. Ponadto na podstawie art. 200 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.W odpowiedzi na zażalenie, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, organ wniósł o oddalenie zażalenia jako niezasadnego.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że samo mylne oznaczenie pisma procesowego nie powinno prowadzić do jego odrzucenia.Kluczowe znaczenie ma tutaj – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – art. 46 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), który stanowi, iż każde pismo strony powinno zawierać, m.in., oznaczenie rodzaju pisma (art. 46 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) i osnowę wniosku lub oświadczenia (art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Oznaczenie rodzaju pisma polega na wskazaniu określenia zgodnego z treścią pisma i nazwą, jaką takiemu pismu nadają przepisy ustawy (np. zażalenie, skarga lub skarga kasacyjna). Z kolei osnowa wniosku lub oświadczenia to merytoryczna treść, jaką wniosek lub oświadczenie zawiera. Winno z niej wynikać, jaki jest faktyczny zamiar wnoszącego pismo. W zasadzie oba omawiane elementy pisma strony powinny ze sobą korelować. Trudności interpretacyjne stwarza sytuacja, gdy treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z oznaczeniem pisma. W takich sytuacjach priorytet należy przyznać treści pisma, bowiem z niej wynika intencja strony (por. postanowienie NSA z 28 września 2010 r., I FZ 227/10 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela opinię Sądu Najwyższego wyrażoną w postanowieniu z 8 grudnia 1997 r., III CKN 289/97, iż niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj, a każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma (analogiczny pogląd wypowiedział NSA w postanowieniu z 19 stycznia 2007 r., II FZ 793/06 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA). Stąd też, jeśli z pisma wynika dostatecznie wyraźnie – jak w niniejszej sprawie – zamiar zaskarżenia postanowienia odrzucającego skargę, należy, niezależnie od oznaczenia takiego pisma, potraktować je jako skargę kasacyjną, bowiem taki środek zaskarżenia przysługuje od postanowienia o odrzuceniu skargi. W konsekwencji należy zbadać, czy pismo strony spełnia wymogi formalne przewidziane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dla skargi kasacyjnej (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt I FZ 142/19, Legalis).Analizując w kontekście powyższego złożony w niniejszej sprawie środek zaskarżenia należy przede wszystkim wskazać, że:- został on wniesiony w terminie przewidzianym dla zażalenia (7 dni od doręczenia skarżonego postanowienia), który to termin mieści się w ustawowym terminie 30-dniowym do wniesienia skargi kasacyjnej (por. art. 177 § 1 p.p.s.a.);- spełnia ono wymogi z art. 176 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. zawiera: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie – sam brak powołania się na art. 174 p.p.s.a., czy literalnego wskazania, czy strona zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, nie powinno prowadzić – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – do stwierdzenia, iż pismo zawiera wady konstrukcyjne uniemożliwiające jego rozpoznanie jako skargę kasacyjną;- zawiera wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia (brak wskazania zakresu żądania nie stanowi wady konstrukcyjnej uniemożliwiającej rozpoznanie pisma procesowego jako skargi kasacyjnej);- został sporządzony przez radcę prawnego (por. art. 175 p.p.s.a.).Wprawdzie brak jest w przedmiotowym piśmie procesowym strony wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, o którym mowa w art. 176 § 2 p.p.s.a., jednakże wskazany brak formalny (podobnie jak ewentualne braki w zakresie elementów skargi kasacyjnej opisanych w pkt 3-5) – w świetle art. 177a i art. 178 p.p.s.a. – nie może być podstawą odrzucenia skargi kasacyjnej bez uprzedniego wezwania strony do jego usunięcia.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie narusza przepisy prawa w zakresie, w jakim odrzucenie pisma strony jako niedopuszczalnego zażalenia nastąpiło bez zbadania, czy spełnia ono wymogi konieczne dla skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadnione – w świetle okoliczności tej sprawy – uznał również uchylenie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu.Tym samym – na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. – zasadne było uchylenie kwestionowanego postanowienia w całości, o czym Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a..), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a.