Wyrok - III SA/Kr 1091/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 16 grudnia 2025
Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji. Administracyjne postępowanie, ulgi w spłacaniu należności. Dnia 16 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 roku skargi B. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 czerwca 2025 r., znak 180000/71/580386/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń SpoUchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji. Administracyjne postępowanie, ulgi w spłacaniu należności. Dnia 16 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 roku skargi B. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 czerwca 2025 r., znak 180000/71/580386/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Spo
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym jako pracownik / pozorność umowy o pracę
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Tematy
ubezpieczenia społeczne
ZUS
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
Data orzeczenia
16 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący
Ewa Michna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
UZASADNIENIE
Decyzją z 17 czerwca 2025 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) z 22 maja 2025 r. o odmowie B. K. (dalej skarżący) wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia opłaty prolongacyjnej.W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.Wnioskiem z 20 maja 2025 r. skarżący wystąpił o częściowe umorzenie, ewentualnie rozłożenia na raty zadłużenia względem ZUS. Domagał się umorzenia części odsetkowej zobowiązania, rozłożenia na raty kwoty należności głównej, jak i odsetek za opóźnienie oraz umorzenie opłaty prolongacyjnej w przypadku jej naliczenia.Decyzją z 22 maja 2025 r. ZUS, na podstawie art. 61a §1 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 u.s.u.s., odmówił wszczęcia postępowania dotyczącego wniosku o umorzenie opłaty prolongacyjnej.Pismem z 12 czerwca 2025 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.Decyzją z 17 czerwca 2025 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję ZUS z 22 maja 2025 r. o odmowie stronie wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia opłaty prolongacyjnej.W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes ZUS wyjaśnił, że w myśl art. 24 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350), dalej: u.s.u.s. opłata prolongacyjna nie stanowi należności z tytułu składek. Wobec powyższego brak jest możliwości umorzenia jej w trybie przewidzianym przez art. 28 u.s.u.s.Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucił:1/ naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ustawodawca w sprawach dotyczących ustalania opłaty prolongacyjnej nakazuje odpowiednie stosowanie Ordynacji podatkowej;2/ naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, poprzez jego niezastosowanie mimo, iż zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu istnieje możliwość umorzenia przez organ w całości opłaty prolongacyjnej, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.Skarga okazała się zasadna.Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 331/21, Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 636/22 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 626/25. Zasadnym jest zatem przywołanie części rozważań zawartych w ww. wyrokach, w zakresie odpowiadającym realiom niniejszej sprawy.W ocenie sądu błędne jest stanowisko ZUS jakoby z przepisów u.s.u.s. nie wynikała możliwość umorzenia opłaty prolongacyjnej, ponieważ nie stanowi ona należności z tytułu składek.Należy podkreślić, iż w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. ustawodawca, chcąc określić wspólnym terminem "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę", posłużył się pojęciem "należności", a nie "należność", co oznacza, że wszystkie ww. elementy, takie jak: składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, są należnościami z tytułu składek. Poszczególne należności zaliczane do "należności z tytułu składek" nie tworzą nowego, odrębnego bytu w postaci jednej "należności z tytułu składek", która obejmuje łącznie wszystkie wymienione w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności. Pojęcie należności obejmuje zatem różnego rodzaju świadczenia o odrębnym statusie, które ze względów redakcyjno-legislacyjnych określono wspólnym mianem "należności z tytułu składek". Ponadto, przedstawiona powyżej interpretacja pojęcia "należności z tytułu składek" oraz ocena dopuszczalności umorzenia niektórych należności, znajduje potwierdzenie w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Przepisy Ordynacji podatkowej posługują się terminem zaległości podatkowej. Pojęcie zaległości podatkowej obejmuje podatek, ratę podatku lub zaliczkę, które nie zostały zapłacone w terminie (art. 51 Ordynacji podatkowej). Instytucją odrębną od zaległości podatkowej są odsetki za zwłokę oraz opłata prolongacyjna (odpowiednik dodatkowej opłaty). Wynika to z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z przepisu tego wynika, iż organ podatkowy może umorzyć samą zaległość podatkową, odsetki za zwłokę od zaległości lub opłatę prolongacyjną (m.in. wyrok WSA w Warszawie z 16 czerwca 2004 r., III SA 444/03, Monitor Podatkowy 2004 nr 8, s. 4). Organ podatkowy ma zatem możliwość wyboru, czy umorzy wszystkie wymienione powyżej należności, czy tylko niektóre. Zasadę wynikającą z wykładni językowej art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej modyfikuje art. 67a § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa. Przepis ten wprowadza wyraźnie zasadę proporcjonalnej redukcji zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. Przepis ten jest analogiczny do rozwiązania przyjętego w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt I UK 240/05, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 111). Należy zatem uznać, że wszędzie tam, gdzie w ustawie ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek", regulacja ustawowa dotyczy więc nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. "należności z tytułu składek" mogą być umarzane w całości lub w części. Mając na względzie treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s. i wywody zamieszczone wyżej, należy uznać, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Co do zasady, wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s.Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony, tzn. umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s.Zatem każda z należności wymienionych w art. 28 u.s.u.s. jest należnością z tytułu składek i brak jest podstaw do przyjęcia, że opłata prolongacyjna nie wchodzi w skład tego pojęcia, tym samym stanowisko zaprezentowane przez ZUS w niniejszej sprawie jest błędne.Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu zaprezentowane wyżej, odnoszące się do kwestii możliwości umorzenia samej opłaty prolongacyjnej.Mając na uwadze powyższe, wobec naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 28 ust. 1 – 4 u.s.u.s., Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).