Wyrok - III SAB/Gl 267/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 16 grudnia 2025
Teza
Zobowiązano do dokonania czynności. Dostęp do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Prezesa Sądu [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu [...] w K. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 27 kwietnia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dniZobowiązano do dokonania czynności. Dostęp do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Prezesa Sądu [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu [...] w K. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 27 kwietnia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
umorzono postępowanie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tematy
samorząd terytorialny
Role w sprawie
Skarb Państwa
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
16 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Beata Machcińska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano do dokonania czynności
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi A. G. (dalej "Wnioskodawca" lub "Skarżący") jest bezczynność Prezesa Sądu [...] w K. (dalej "organ administracji" lub "Prezes Sądu") w kwestii dostępu do informacji publicznej.Stan sprawy przedstawia się następująco:Wnioskodawca pismem z 27 kwietnia 2025 r., złożonym elektronicznie zwrócił się do Sądu [...] udostępnienie informacji publicznej o treści: cyt. "Na podst. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a w szczególności art. 13 ust. 1 oraz art. B ust. 2 tejże regulacji - uprzejmie wnoszę o:1. doręczenie uchwały KRS powołującej Panią I. W. na stanowisko sędziego,2. udzielenie informacji, czy SSR I. W. wykonywała kiedykolwiek pracę w Prokuraturze,3. doręczenie ocen pracy SSR I. W., stabilności orzeczeń, treść skarg na tego Sędziego oraz innych danych, którymi dysponuje Prezes, a które dotyczą jakości pracy tego Sędziego,4. doręczenie kopii pism, które zostały wytworzone po porażających moich pismach, w którym wskazałem haniebne przestępstwa, których ofiarą padł również tut. Sąd.W dniu 12 maja 2025 r. Prezes Sądu skierował do wnioskodawcy (elektronicznie) pismo, w którym zawiadomił, że informacja nie może zostać udzielona w terminie 14 dni licząc od daty złożenia wniosku ze względu na treść i zakres żądanych danych i dokumentów. Jednocześnie wskazał, że informacja zostanie przekazana niezwłocznie, nie później niż w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku.Następnie pismem z 26 czerwca 2025 r. Prezes Sądu poinformował skarżącego, że złożenie przedmiotowego wniosku stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. W związku z tym rozpatrzenie wniosku w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902) nie jest możliwe, ponieważ przepisy tej ustawy nie mają w tym przypadku zastosowania.Organ przywołał w treści pisma ilość złożonych do tej pory wniosków skarżącego o dostęp do informacji publicznej oraz udzielone odpowiedzi. Wskazał, że działanie wnioskodawcy nie świadczy o zamiarze uzyskania informacji publicznej w celu wykorzystania dla dobra wspólnego, a jedynie zaspokojenie własnych potrzeb, co z kolei jest niezgodne z regulacją ustawy o dostępie do informacji publicznej.W piśmie z dnia 30 czerwca 2025 r. skierowanym do organu (elektronicznie) i zatytułowanym, cyt.: Decyzja , skarżący zażądał przekazania sprawy do WSA w Gliwicach zarzucając organowi, że przez wiele tygodni nie chce dobrowolnie udzielić mu informacji.W odpowiedzi na ww. pismo organ administracji wyjaśnił, że potraktował je jak skargę do WSA w Gliwicach i wniósł o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).Należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań.Wobec tego, że rozpoznawana sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej powoływana w skrócie jako "u.d.i.p."), regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazując, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.W myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (ust.1).Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (ust. 2).Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;2) wglądu do dokumentów urzędowych;3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1).Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2).Z kolei, w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:1) organy władzy publicznej;2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje co do zasady bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni.Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.Z kolei, w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.Zatem organ do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w sytuacji, gdy organ nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej, powinien udzielić pisemnej odpowiedzi wyjaśniającej, że nie jest w posiadaniu informacji.Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Prezesa Sądu w rozpoznaniu wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 27 kwietnia 2025 r.W sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest sporne że podmiot, do którego zostało skierowane żądanie udostępnienia informacji jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu, w tym również Skarżącemu.Prezes Sądu prawidłowo potraktował pismo Skarżącego z dnia 30 czerwca 2025 r., zatytułowane: "Decyzja", jako skargę do WSA w Gliwicach i przekazał ją temu sądowi do rozpoznania.Mając powyższe powołane wyżej przepisy, skoro wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony 27 kwietnia 2025 r., ustawowy 14 dniowy termin ustosunkowania się do wniosku upływał 11 maja 2025 r. Był to ustawowo wolny od pracy dzień (niedziela) zatem w ustawowym terminie organ poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu do udzielenia informacji, które zostaną przekazane w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące.Następnie Prezes Sądu pismem z 26 czerwca 2025 r. stwierdzając nadużycie prawa do informacji uznał, że przepisy u.d.i.p. nie mają w tym przypadku zastosowania.Nie kwestionując odpowiedzi organu co do zasady, Sąd wskazuje, że organ nie rozpoznał wniosku inicjującego postępowanie w jeden z w/w prawem przewidzianych sposobów.Organ upatrując podstaw do nieuwzględnienia żądania w tym, że dotyczy tzw. sprawy własnej wnioskodawcy oraz ilości składanych wniosków, pominął całkowicie zmienioną od kilku lat w tym przedmiocie linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Obecnie NSA stoi na stanowisku, że nie jest uprawnione kategoryzowanie żądań jako spraw własnych i pozostałych. Kwestie osobistego interesu wnioskodawcy mogą oczywiście być uwzględniane i oceniane przez pytany podmiot, ale wyłącznie przez pryzmat nadużycia prawa do dostępu do informacji publicznej. Jeśli zaś pytany podmiot dojdzie do takich konkluzji przy rozpoznawaniu wniosku - że żądanie stanowi przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej - to winien wydać decyzję administracyjną w której uzasadnieniu wyjaśni kwestię owego nadużywania omawianego prawa.Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12). Podkreślić należy, że odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (tak najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego np. wyroki NSA z dnia 12 lipca 2024 r. sygn. akt. III OSK 2604/23, z 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3136/23, z dnia 2 października 2024 r. III OSK 92/23, z dnia 10 października 2024 r.: III OSK 89/24, III OSK 1087/24 i III OSK 311/24).W niniejszej sprawie organ nie udostępnił wnioskowanych informacji ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia, dlatego też należało zobowiązać organ do rozpoznania wniosku dostępowego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Nadto fakt, że skarżący w przeszłości składał inne wnioski o udostępnienie informacji publicznej i nawet były one liczne, nie może stanowić przesłanki usprawiedliwiającej bierność podmiotu obowiązanego do udzielenia informacji publicznej.W świetle powyższego, brak udzielenia stronie żądanych informacji przy równoczesnym braku wydania decyzji o odmowie ich udzielenia, świadczy o tym, że organ znalazł się w bezczynności w rozpoznaniu spornego wniosku. W związku z powyższym zaszła konieczność zobowiązania organu do rozpoznania wniosku w powyższym zakresie, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł w pkt.1 sentencji wyroku na podstawie art.149 par.1 pkt.1 p.p.s.a. Sąd jednocześnie doszedł do przekonania, że stwierdzona bezczynność, nie jawiła się jako mająca cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art.149 par.1a p.p.s.a. Organ w ustawowym terminie zareagował na wniosek strony, jednak udzielona ostatecznie odpowiedź nie miała formy przewidzianej przepisami u.d.i.p.. Organ w ustawowym terminie zareagował na wniosek strony, jednak udzielona ostatecznie odpowiedź nie miała formy przewidzianej przepisami u.d.i.p.