Wyrok - I SA/Wa 80/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 23 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. Umorzenie postępowania, Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor sądowy WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 4 listopada 2025 r. nr DO-III.7611.417.2019.OC w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z 4 listopada 2025 r.Oddalono skargę. Umorzenie postępowania, Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor sądowy WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 4 listopada 2025 r. nr DO-III.7611.417.2019.OC w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z 4 listopada 2025 r.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
samorząd terytorialny
Role w sprawie
Skarb Państwa
spadkodawca
Data orzeczenia
23 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Decyzją z 4 listopada 2025 r. nr DO-III.7611.417.2019.OC Minister Finansów i Gospodarki (Minister/organ) po rozpatrzeniu wniosku T. Ł., o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51 nieprzyznającego prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...] oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 4.11.1950 r. Ldz. 7486/49/p odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości stwierdził, że postępowanie to zostało umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r.Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...] i ul. [...], KW nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...], została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279) /zwany dalej: dekretem/. Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14, poz. 130). Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...] stanowiła współwłasność J. B., Z. Ł., E. Ł. i I. Ł., co wynika ze znajdującego się w aktach własnościowych przedmiotowej nieruchomości zaświadczenia Sądu Grodzkiego w Warszawie Oddziału Ksiąg Wieczystych z dnia 9.08.1949 r. nr 4770/49W dniu 29.08.1949 r. do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie wpłynął wniosek J. B. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie właścicielom, zgodnie z art. 7 dekretu, za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...]Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z dnia 4.11.1950 r. Ldz. 7486/49/p odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Orzeczenie z dnia 4.11.1950 r. zostało skierowane do J. B.Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51 nie przyznało dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...] Orzeczenie z dnia 28.09.1951 r. zostało skierowane do J. B.J. B., reprezentowana przez adw. H. J., złożyła odwołanie od orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51. Po rozpatrzeniu odwołania Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51 utrzymało w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51.W dniu 10.07.2003 r. do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast został przekazany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, wniosek T. Ł. dotyczący orzeczeń dekretowych wydanych w przedmiocie nieruchomości ul. [...] i ul. [...], przedmiotowy wniosek został następnie sprecyzowany pismem z dnia 13.02.2004 r. i 3.10.2008 r.Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st Warszawy z dnia 19.06.2000 r. sygn. akt III Ns 2358/99 spadek po J. B. z domu Ł. nabyła M. R. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 27.05.2003 r. sygn. akt III Ns 2664/02 spadek po Z. Ł nabyła K. B., T. Ł. i M. Ł.Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 27.03.2002 r. sygn. akt III Ns 764/00/1 spadek po K. B. nabył L. B., T. Ł., M. Ł., C. B., R. B.1, R. B.2, M. N. i M. B., zaś spadek po L. B. nabył C. B., R. B.1, R. B.2, M. N. i M. B.Zgodnie z postanowieniem Sądu Grodzkiego w Krakowie z dnia 1.06,1949 r. sygn. akt I Sp 135/49 spadek po I. Ł. nabyła J. B., T. Ł., M. Ł. i A. Ł.Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 16.11.1956 r. sygn. akt Ns II 283/56 spadek po A. Ł. nabyła I. Z. i K. Z. (obecnie K.).Organ wskazał, że z powyższego wynika, że obecnie ustalonymi następcami prawnymi przeddekretowych współwłaścicieli nieruchomości są: M. N. i K. K.Pismem z dnia 20.07.2022 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii poinformowało strony, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51 oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 4.11.1950 r. Ldz. 7486/49/p, uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16.09.2021 r.Po rozpatrzeniu wniosku oraz analizie całości akt sprawy, mając na uwadze, że obecnie właściwym w sprawie jest Minister Finansów i Gospodarki zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów i Gospodarki (Dz.U z 2025 r., poz. 997) Minister wskazał, że w dniu 16.09.2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), która w art. 2 ust. 2 stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Organ wskazał, że z ww. przepisu wynika, że ustawodawca przewidział umorzenie z mocy prawa postępowań, wskutek zaistnienia okoliczności uzasadniających umorzenie wskazanych w tym przepisie, bez zamieszczenia wyraźnego przepisu stanowiącego podstawę prawną do wydania, w tym zakresie decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej umorzenie postępowania. Jednakże, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, w myśl którego zwrot: "postępowanie administracyjne (...) umarza się z mocy prawa", jakim posługuje się ww. art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, wymaga potwierdzenia odpowiednim aktem – decyzją administracyjną lub wyrokiem sądu opartym na art. 145 § 3 p.p.s.a., co wynika z konieczności dochowania pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10.08.2022 r. sygn. akt I OSK 716/22, z dnia 04.10.2022 r. sygn. akt I OSK 1250/22, z dnia 11.10.2022 r. sygn. akt I OSK 1602/2021, z dnia 19.10.2022 r. sygn. akt I OSK 1546/22, dnia 08.11.2022 r. sygn. akt I OSK 1548/22, z dnia 09.11.2022 r. sygn. akt I OSK 1284/22, z dnia 17.11.2022 r. sygn. akt I OSK 1845/22, z dnia 18.11.2022 r. sygn. akt I OSK 1862/22, z dnia 24.11.2022 r. I OSK 1869/22 oraz z dnia 01.12.2022 r. sygn. akt I OSK 1995/22 i z dnia 14.12.2022 r. I OSK 1979/22 oraz wyroki NSA z dnia 26.05.2023 r. sygn. akt I OSK 41/23 oraz z dnia 24.10.2023 r. sygn. akt I OSK 1134/22).Organ nadzoru jest zatem obowiązany ocenić zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 2 ust. 2 nowelizacji, powodujących umorzenie postępowania z mocy prawa. Niedopuszczalne jest bowiem wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, która uległa umorzeniu z mocy prawa, z dniem 16.09.2021 r. Konieczne jest zatem ustalenie, czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało zainicjowane po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia oraz czy zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji ostateczną decyzją lub postanowieniem.Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51 nieprzyznającego prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...] oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 4.11.1950 r. Ldz. 7486/49/p odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości zostało zainicjowane wnioskiem, który wpłynął w dniu 10.07.2003 r. do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.Zgodnie z art 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. A zatem w przedmiotowym stanie faktycznym za datę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51. należy uznać dzień 10.07.2003 r. tj. dzień wpływu do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.Organ wskazał, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 4.11.1950 r. Ldz. 7486/49/p odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...], zostało doręczone J. B. w dniu 10.11.1950 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach własnościowych nieruchomości.Orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51 nieprzyznające prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...], zostało skierowane do J. B. Następnie jej pełnomocnik złożył odwołanie od przedmiotowego orzeczenia administracyjnego, co niewątpliwie świadczy o skutecznym jej doręczeniu.Decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII- 2/7743-1/51, wydana w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, została skierowana do adw. H. J., pełnomocnika J. B., na wskazany przez niego adres, a jej odpis do Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy. Decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51 została doręczona Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy w dniu 5.03.1952 r., co wynika z egzemplarza przedmiotowej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1951 r. znajdującego się w aktach własnościowych nieruchomości.Ponadto w aktach sprawy znajduje się wniosek o wpisanie na rzecz Skarbu Państwa tytułu własności nieruchomości warszawskiej położonej ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...], na podstawie odpisu sentencji orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51 o przyjęciu ww. nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Na załączonej do przedmiotowego wniosku sentencji orzeczenia administracyjnego z dnia 28.09.1951 r. widnieje klauzula prawomocności stwierdzająca, iż ww. decyzja jest prawomocna w związku z decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 27.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51. Potwierdza to, że zarówno decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 27.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51, jak i orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51, zostały skutecznie doręczone stronom postępowania i weszły do obrotu prawnego.Biorąc powyższe pod uwagę Minister uznał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 27.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51, a także orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 4.11.1950 r. Ldz. 7486/49/p zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od doręczenia decyzji i nie zostało do dnia 16.09.2021 r. zakończone decyzją ostateczną, a zatem uległo ono umorzeniu z mocy prawa.Wobec powyższego, mając na uwadze, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51, a także orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st Warszawie z dnia 4.11.1950 r. Ldz. 7486/49/p., niewątpliwie zostało wszczęte po upływie ponad 30 lat od dnia doręczenia (ogłoszenia) kontrolowanych decyzji oraz to, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie nowelizacji k.p.a. (tj. do dnia 15.09.2021 r.), mając na uwadze aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie formy zakończenia postępowania, Minister stwierdził w drodze decyzji, że przedmiotowe postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16.09.2021 r.Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. K. zaskarżając ją w całości.Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art 133 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 ust 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r, o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art 6 k.p.a. w zw. z art. 2 § 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1. i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, podczas gdy wydanie takiej decyzji naruszyło szereg konstytucyjnych praw, takich jak zasada demokratycznego państwa prawnego, prawo do sądu, prawo do wynagrodzenia za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym, w tym szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, prawo do własności i innych praw majątkowych, jak również jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, którą jest zasada praworządności.Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z 28 grudnia 2021 r. o zbadanie zgodności art. 2 ust 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa: i) z art. 2 Konstytucji RP, (ii) z art,45 ust 1 oraz art. 77 ust 2 Konstytucji RP, (iii) z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP - przez to, że pozbawia prawnej ochrony prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, które to postępowanie prowadzone jest pod sygn. akt K. 2/22 oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całościWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.W dniu 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która w art. 1 zmieniła treść art. 156 § 2 kpa. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ustawa ta do art. 158 kpa dodała również § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie ww. terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a postępowanie wszczęte winno być umorzone.Jak wynika z uzasadnienia do ww. ustawy zmieniającej, ma ona na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (OTK-A 2015/5/62), w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 kpa z Konstytucją RP. Z treści ww. orzeczenia TK wynika, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. TK przypomniał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie TK ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano przy tym, że trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził "przeszkodę" czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze (art. 172 kc).W celu dostosowania systemu prawa do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kpa poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 kpa oraz dodanie § 3 w art. 158 kpa.W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej), nie stwierdza się już zatem nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 kpa, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 kpa), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 kpa).Stosownie natomiast do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (art. 2 ust. 2).W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że Minister Finansów i Gospodarki prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 4.11.1950 r. Ldz. 7486/49/p odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51 o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości i decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51, którą utrzymano w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51, z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.Zauważyć należy, że dla wydania decyzji w trybie art. 2 ust. 2 ww. ustawy istotne jest ustalenie, że upłynęło trzydzieści lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Nie jest konieczne precyzyjne wskazanie daty wejścia decyzji do obrotu prawnego, o ile zachowana dokumentacja pozwala stwierdzić, że od tego momentu upłynęło 30 lat.Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 4.11.1950 r. Ldz. 7486/49/p odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...], zostało doręczone J. B. w dniu 10.11.1950 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach własnościowych nieruchomości. Z kolei orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51 odmawiające przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu zostało skierowane do J. B., od którego odwołanie złożył jej pełnomocnik, co niewątpliwie świadczy o skutecznym doręczeniu. Decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1952 r. nr MT.VII- 2/7743-1/51, która została wydana w związku z rozpoznaniem powyższego odwołania, została skierowana J. B., a doręczona jej pełnomocnikowi adw. Henrykowi Jarmusiewiczowi, na wskazany przez niego adres. Odpis tej decyzji został także przesłany do Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy i doręczony w dniu 5.03.1952 r., co zostało odnotowane na znajdującym się w aktach własnościowych nieruchomości egzemplarzu przedmiotowej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 29.02.1951 r.Ponadto w aktach sprawy znajduje się wniosek o wpisanie na rzecz Skarbu Państwa tytułu własności omawianej nieruchomości warszawskiej położonej ul. [...] i ul. [...], Kw nr [...] stanowiącej dalszy ciąg wykazu hipotecznego nieruchomości warszawskiej nr [...], na podstawie odpisu sentencji orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51 o przyjęciu ww. nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W załączonej do przedmiotowego wniosku sentencji orzeczenia administracyjnego z dnia 28.09.1951 r. widnieje klauzula prawomocności stwierdzająca, iż ww. decyzja jest prawomocna w związku z decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 27.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51. Minister prawidłowo zatem uznał że potwierdza to, że zarówno decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 27.02.1952 r. nr MT.VII-2/7743-l/51, jak i orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28.09.1951 r. nr GM/TW/21249/51, zostały skutecznie doręczone stronom postępowania i weszły do obrotu prawnego.Jak podkreśla się ponadto w orzecznictwie przepisy ustawy nowelizującej z 11 sierpnia 2021 r. nie wymagają dla stwierdzenia skutku umorzenia z mocy prawa, aby doręczenie nastąpiło zgodnie z przepisami oraz w stosunku do wszystkich stron. Prawodawca, konstruując ww. przepis, nie wymaga bowiem skutecznego doręczenia aktu stronie, czy stronom postępowania, nie określa też przesłanki prawidłowego ogłoszenia decyzji (postanowienia) - wskazuje jedynie na sam fakt ujawnienia na zewnątrz woli organu, dokonywany w formie jego doręczenia, czy ogłoszenia. Nie należy tym samym wykładni art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wiązać z prawidłowym – zgodnym z obowiązującymi w dacie wydania decyzji przepisami – doręczenia aktu wszystkim stronom, a z samym dokonaniem ujawnienia jego treści na zewnątrz - powodującego włączenie decyzji do obrotu.Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem Ministra Finansów i Gospodarki, że kwestionowane w sentencji orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Warszawie z 1950 i 1952 r. i decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej zostały skutecznie doręczone, weszły do obrotu prawnego i miało to miejsce w 1952 r. Termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności określony w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., upłynął zatem najpóźniej w 1982 r. Wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji wpłynął zaś do organu 10 lipca 2003 r. Zgodnie z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Oczywiste zatem jest, że postępowanie nadzorcze w niniejszej sprawie zainicjowane zostało po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanej decyzji. Słusznie zatem organ nadzoru uznał, że z chwilą wejścia w życie ww. ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. organ utracił możliwość merytorycznej oceny przedmiotowego aktu oraz że w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem.Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. oraz powołanych w skardze przepisów Konstytucji RP, wskazać trzeba, że sądy administracyjne wielokrotnie wypowiadały się już na temat problematyki związanej ze zgodnością z Konstytucją RP zastosowania art. 2 ust. 2 powyższej ustawy uznając, że powyższa regulacja nie narusza norm konstytucyjnych (np. wyroki NSA z 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2298/22, z 3 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2215/22, z 7 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2475/22, z 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 57/23). Poglądy wyrażone w powyższych orzeczeniach Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela.Jeszcze raz podkreślić trzeba, że w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zawarta została zasada proporcjonalności. Wymaga ona, by ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu. Jak wskazywał niejednokrotnie Trybunał Konstytucyjny, należy w takim kontekście rozważyć, czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej zmiany a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne, tj. rzeczywiście służyły i były niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone. Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela.Wprowadzona w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej regulacja, ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w sprawie sygn. akt P 46/13. Doprowadziła ona do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków, tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten okres czasu był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu, w takim zakresie zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa.Na gruncie ww. regulacji stanowiącej obecnie przedmiot sporu pomiędzy organem a stroną skarżącą istniała jasna i potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny ww. wyroku pilna potrzeba uregulowania kwestii możliwości eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanych przed wieloma laty w konfrontacji z obowiązującą na gruncie kpa zasadą trwałości decyzji administracyjnych. Ponadto, co najmniej od daty wydania wyroku P 46/13 przez Trybunał Konstytucyjny każdy powinien się liczyć z tym, że ustawodawca wykona ten wyrok poprzez stworzenie regulacji ograniczających możliwość wzruszania w trybie nadzwyczajnym decyzji. Na tym polega m.in. zasada zaufania do organów. Nie ma bowiem racjonalnego wytłumaczenia powodów, dla których właściciele (lub ich następcy prawni), którym odmówiono przyznania określonego prawa, czekali ponad 30 lat żeby wzruszyć przedmiotowe decyzje. To właśnie zasada zaufania do prawa powinna być rozumiana w ten sposób, że po tak długim okresie czasu organy nie będą mogły wzruszać decyzji ostatecznych. Zasada zaufania do prawa opiera się na pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa. Zasada ta skierowana jest nie tylko do obywateli, ale i oczywiście organów, których obowiązkiem jest działanie na podstawie i w granicach prawa. Prawodawca wykonał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, choć ze znacznym, bo 6-letnim opóźnieniem i trudno mu z tego czynić jakikolwiek zarzut.Jak wskazuje się ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powoływana zasada lex retro non agit na gruncie procedury administracyjnej doznaje pewnych wyjątków (np. zamknięcie drogi do możliwości wzruszania aktów własności ziemi). W odniesieniu do przyjętej retroaktywności przepisów ustawy, dopuszcza się możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Nie sposób abstrakcyjnie wykluczyć istnienia wymagających ochrony konstytucyjnych wartości, które będą uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa. Jednakże tego rodzaju odstępstwo musi być wolne od arbitralności i podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności. W ocenie Sądu, racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki. Nie jest przy tym rzeczą sądu administracyjnego analiza procedury uchwalania aktu normatywnego, ponieważ od tego jest Trybunał Konstytucyjny.Sąd w obecnym składzie, w nawiązaniu do wyroku Trybunału sygn. P 46/13, jest zdania i podziela wyrażone przez inne składy stanowisko, że brak do tej pory w procedurze administracyjnej ograniczenia możliwości dochodzenia stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej powodował naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej a przede wszystkim chaos prawny. Taki stan nie służył ani pewności prawa ani jego stabilności.Zauważyć ponadto należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. W sytuacji zatem, gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona będzie uprawniona do wystąpienia o wznowienie postępowania administracyjnego. Jak na razie, zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności aktu normatywnego, brak jest podstaw do podzielenia przez Sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji. Sąd nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania biorąc pod uwagę, że po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego strona będzie miała możliwość złożenia wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania.W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że organ nadzoru prawidłowo zastosował w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. W sytuacji zatem, gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona będzie uprawniona do wystąpienia o wznowienie postępowania administracyjnego. Jak na razie, zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności aktu normatywnego, brak jest podstaw do podzielenia przez Sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji. Sąd nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania biorąc pod uwagę, że po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego strona będzie miała możliwość złożenia wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania.W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że organ nadzoru prawidłowo zastosował w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.