Wyrok - II FSK 594/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 września 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. podatek dochodowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Artur Kot, po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 673/24 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2023 r., nr [...] w pOddalono skargę kasacyjną. podatek dochodowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Artur Kot, po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 673/24 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2023 r., nr [...] w p
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Kwota główna
6 700 zł · kwota żądania
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne
Role w sprawie
organ rentowy
Data orzeczenia
24 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Dumas
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2024 r., I SA/Wr 673/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J. S. (zwanego dalej Skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2023 r. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2019 i 2020.2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że Skarżący nie uiścił zobowiązań podatkowych za lata 2019 i 2020 - powstała zaległość.W dniu 14 marca 2023 r. Skarżący złożył Pit-37 za 2022 r., w którym wykazał kwotę do zwrotu (nadpłatę) w wysokości 1622,32 zł.Organ zaliczył nadpłatę na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikające z zeznań za lata 2019 i 2020 oraz odsetki.Skarżący wniósł o wypłatę ulgi podatkowej na rzecz córki w kwocie 6 700 zł.Organ zaznaczył, że za każdym razem, gdy powstanie nadpłata, organ jest zobowiązany sprawdzić, czy podatnik nie ma zaległości i czy przez zwrotem nadpłaty nie powinna być ona zaliczona na poczet zaległości. Dopiero w razie braku zaległości organ może zwrócić nadpłatę. Poza tym organ wskazał, że nadpłata powstaje z tytułu nadpłaconego podatku. Nadpłatą nie jest zwrot ulgi podatkowej, np. ulgi na dzieci.3. Sąd oddalając skargę wskazał, że spór dotyczy tego, czy dopuszczalne jest zaliczenie nadpłaty zadeklarowanej w zeznaniu rocznym z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych na poczet zaległości w tym samym podatku, za wcześniejszy rok podatkowy, w przypadku, gdy składając zeznanie, w którym została wykazana nadpłata, podatnik skorzystał z możliwości odliczenia od podatku, uregulowanej w art. 27f ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 z późn. zm. – zwanej dalej u.p.d.o.f.), tzw. "ulgi na dziecko".Sąd przytoczył treść art. 76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651- zwanej dalej: O.p.)., zgodnie z którym nadpłaty wraz z oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych (...). W razie braku zaległości - podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Sąd wyjaśnił, że nadpłata nie stanowi należnej podatnikowi kwoty ulgi na dzieci, która podlega bezwarunkowej wypłacie przez organ podatkowy. "Ulga na dzieci" nie jest świadczeniem rodzinnym. "Ulga na dzieci", jak i ulga rehabilitacyjna, wynikają z przepisów u.p.d.o.f. i stanowią ulgi podatkowe, pomniejszające należy podatek dochodowy. W wyniku ich zastosowania może powstać nadpłata. Jednakże jest ona w pierwszej kolejności zaliczana na poczet istniejących zaległości podatkowych. Nadpłata podlega zwrotowi (wypłacie) tylko wówczas, jeśli podatnik nie ma żadnych zaległości podatkowych.4. Powyższy wyrok Skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:1) art. 30 § 1 O.p. - poprzez niezastosowanie w sprawie tego przepisu;2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 30 § 1 O.p. - poprzez nieuchylenie przez WSA we Wrocławiu postanowienia organu, które powinno zostać uchylone z uwagi na niezastosowanie przez organ tego przepisu - co miało wpływ na wynik sprawy;- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 P.p.s.a. - poprzez nieuchylenie przez WSA we Wrocławiu postanowienia organu, które powinno zostać uchylone z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1 oraz art. 122 O.p. polegające na nieuwzględnieniu zarzutów zażalenia na postanowienie NUS z dnia 25 sierpnia 2023 r., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu, przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nieprzeprowadzanie rozprawy.W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że intencją Skarżącego było wskazanie, że to nie on - lecz organ rentowy, pobierający zaliczki na podatek - jest odpowiedzialny za powstanie zaległości podatkowej. Skarżący uzyskiwał w latach 2019-2022 dochody wyłącznie z emerytur i rent, a zaliczki na podatek dochodowy były pobierane przez organ rentowy. Skarżący nie miał wpływu na wysokość tych zaliczek. W zeznaniach podatkowych za lata 2019-2022 Skarżący wykazywał ulgę na dzieci za poszczególne lata (łącznie 4448 zł) oraz ulgę rehabilitacyjną w kwocie 534 zł rocznie (łącznie 2136 zł), co daje łączną kwotę ulg 6684 zł. Płatnik - organ rentowy - odpowiada za podatek niepobrany lub pobrany, a niewpłacony. Gdyby zaliczki były pobierane przez organ rentowy w prawidłowej wysokości, nie powinna powstać zaległość podatkowa, a kwota odpowiadająca sumie ulg stanowiłaby nadpłatę. Skoro powstała zaległość podatkowa –było to wynikiem błędów organu rentowego, nie zaś Skarżącego. Obowiązek poboru zaliczek na podatek dochodowy spoczywał na organie rentowym, co oznacza, że Skarżący nie miał wpływu na wysokość potrącanych kwot. Organ - wydając decyzję - nie uwzględnił jednak tej okoliczności. W sprawie nie został zastosowany art. 30 § 1 O.p. Gdyby został zastosowany - zaległość podatkowa nie powstałaby po stronie podatnika, lecz po stronie organu rentowego. W takiej sytuacji nadpłata wynikająca ze skorzystania przez Skarżącego z ulg podatkowych, w całości zostałaby mu zwrócona.Pomimo istnienia regulacji prawnych przewidujących odpowiedzialność płatnika za błędy w poborze zaliczek, organ nie zastosował w sprawie przepisu art. 30 § 1 O.p., co stanowi istotne naruszenie przepisów prawa materialnego.W terminowo złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną organ zawarł wnioski o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Wobec zgodnego wniosku skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. O terminie posiedzenia zawiadomiono strony.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.5. W skardze (k. 106) Skarżący wskazał, że w imieniu własnym i córki żąda wypłaty kwoty 6700 zł jako ulgi rodzinnej i ulgi rehabilitacyjnej za lata 2019, 2020, 2021, 2022 - jest to suma 1115 zł x 4 plus 555 zł x4 – 6700 zł. Podstawą żądania jest Pit-37 Pit-0.Przedmiotem postępowania było postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty za 2022 r. na poczet wcześniejszych zaległości sięgających lat 2019 i 2020. Skarżący nie zgadza się z zaliczeniem, wskazując, że nadpłata powinna być zwrócona bowiem przysługuje dziecku – córce (wynika to z tego, że Skarżący w imieniu własnym i córki żądał wypłaty kwoty 6700 zł jako ulgi rodzinnej). Z akt wynika, że Skarżący żądał zaniechania odbierania świadczenia rodzinnego - ulgi rodzinnej, zaś w kolejnym punkcie wniósł o wypłatę ulgi rodzinnej na rzecz córki.Trafnie zaakceptował sąd pierwszej instancji stanowisko organu, że jeśli powstała nadpłata to podatnik nie może nią swobodnie dysponować. W pierwszej kolejności bowiem nadpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości, jeżeli takie istnieją. Obiektywnie stwierdzono, że w dniu powstania nadpłaty z ewidencji wynikało, że na Skarżącym ciążą zaległości. Zaległości te nie zostały opłacone więc zamiast dokonać zwrotu nadpłaty – organ trafnie zadysponował nadpłatę na poczet zaległości. Skarżący nie sformułował w zażaleniu żadnych zarzutów dotyczących okoliczności powstania zaległości podatkowej wskazujących na błędne obliczenie i pobranie podatku przez płatnika. Skarżący nie kwestionował na żadnym etapie, że płatnik błędnie obliczył i pobrał zaliczki, co Sąd pierwszej instancji zasadnie dostrzegł. Prawidłowo skonstatował Sąd pierwszej instancji, że nadpłata nie stanowiła pieniędzy dla dziecka bowiem "ulga na dzieci" nie jest świadczeniem rodzinnym. Ulga na dziecko to nie jest świadczenie dla dziecka tylko różnica powstała w wyniku porównania przychodów i kosztów, pobranych zaliczek, odprowadzonych składek i uwzględnionych odliczeń. Ulgi podatkowe pomniejszają należy podatek dochodowy. W wyniku ich zastosowania może powstać nadpłata. Jednakże jest ona w pierwszej kolejności zaliczana na poczet istniejących zaległości podatkowych. Nadpłata podlega zwrotowi (wypłacie) tylko, jeśli podatnik nie ma żadnych zaległości podatkowych.Prawidłowo wskazał sąd pierwszej instancji, że skoro ze złożonego zeznania za 2022 r. wynikała nadpłata, ale na Skarżącym ciążyły zaległości, to zasadnie organ – zanim dokonał zwrotu - dokonał zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości.6. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz organu, uwzględniając trudną sytuację materialną Skarżącego potwierdzoną przyznanym mu prawem pomocy. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka Wojewódzki Sąd Administracyjny.. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz organu, uwzględniając trudną sytuację materialną Skarżącego potwierdzoną przyznanym mu prawem pomocy. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka Wojewódzki Sąd Administracyjny.