Wyrok - III FSK 5/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 marca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. egzekucja świadczeń pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 195/24 w sprawie ze skargi T.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie zOddalono skargę kasacyjną. egzekucja świadczeń pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 195/24 w sprawie ze skargi T.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
24 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Agnieszka Olesińska
Podstawa prawna
art. 80
kpa
art. 7
kpa
art. 77
kpa
art. 174
ppsa
art. 145
ppsa
art. 3
ppsa
art. 141
ppsa
art. 188
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SA/Ol 195/24 oddalił skargę T.N. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: organ, DIAS) z dnia 29 marca 2024 r., w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącego od ww. wyroku, na podstawie art. 173 § 1 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), zaskarżono w całości w/w wyrok.Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., niniejszą skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).W związku z powyższym zarzucono:1) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako: k.p.a.), 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaś zebrany w sprawie materiał został wyczerpująco rozpatrzony i oceniony, podczas gdy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (a także poprzedzające je Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.) zostały wydane z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, dotyczącej oceny sposobu, terminu i treści publicznego obwieszczenia o licytacji, zwłaszcza w zakresie szacowanej ceny nieruchomości, opartej na operacie szacunkowym z dnia 18 maja 2022 r., który nie był aktualny w dniu obwieszczenia o licytacji (13 grudnia 2023r.), a jego aktualność nie została potwierdzona zgodnie z art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899; dalej jako: u.g.n.).a. art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 110u § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") oraz art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n.: przez niepełne rozpoznanie skargi i ograniczenie kontroli sądowej do formalnej poprawności obwieszczenia o licytacji (w zakresie jego poszczególnych elementów wymienionych w 110u § 2 u.p.e.a.), bez uwzględnienia zarzutu dotyczącego braku aktualnego operatu szacunkowego, podczas gdy brak aktualnego operatu stanowi o naruszeniu prawa procesowego w zakresie sporządzenia ogłoszenia, bowiem jego istotne elementy zostały określone na podstawie dokumentu, którego moc prawna już wygasła.b. art. 141 § 4 p.p.s.a.: o przez niewystarczające uzasadnienie wyroku, w szczególności brak szczegółowego odniesienia się do zarzutów skarżącego dotyczących wpływu upływu czasu na aktualność operatu szacunkowego oraz braku przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania pomimo istotnych zmian w wartości nieruchomości związanych z gwałtownym wzrostem ich cen.2) naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie że:- cel sporządzenia operatu szacunkowego zostaje osiągnięty w momencie sporządzenia przez organ egzekucyjny protokołu obejmującego opis i oszacowanie wartości zajętej nieruchomości i to przez pryzmat tak określonego celu powinien być badany upływ 12 miesięcznego terminu od sporządzenia operatu szacunkowego, o którym mowa w art. 156 ust. 4 u.g.n.;- obwieszczenie o licytacji może opierać się na operacie szacunkowym po upływie 12 miesięcy od jego sporządzenia bez przeprowadzenia procedury potwierdzenia aktualności określonej w art 156 ust. 4 u.g.n., mimo że brak potwierdzenia aktualności operatu jest bezwzględną przeszkodą uniemożliwiającą jego wykorzystanie.a) art. 110 z § 1 u.p.e.a.: przez niewłaściwe zastosowanie i ograniczenie zakresu kontroli sądowej wyłącznie do formalnoprawnych kwestii związanych z treścią obwieszczenia, z pominięciem zarzutów skarżącego dotyczących braku podstaw do jego ogłoszenia z uwagi na fakt, że "oszacowana wartość nieruchomości i cena wywoławcza", choć zostały wskazane w obwieszczeniu, to opierały się na nieaktualnym operacie szacunkowym, sporządzonym 18 miesięcy przed obwieszczeniem licytacji.Mając na uwadze powyższe zarzuty, w oparciu o art. 188 p.p.s.a. wniesiono o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.Pełnomocnik organu złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów procesowych, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.Spór w sprawie dotyczy kwestii prawidłowości oddalenia skargi wniesionej przez skarżącego na czynność organu egzekucyjnego, dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości opartej na operacie szacunkowym, którego aktualność nie została potwierdzona.Na wstępie należy podkreślić, że w przypadku egzekucji z nieruchomości dającą się wyodrębnić czynnością jest opis i oszacowanie wartości nieruchomości (art. 110m § 1 u.p.e.a.). Z czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny sporządza protokół, w którym między innymi określa wartość nieruchomości (art. 110r § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone zarzuty przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje odrębne zażalenie (art. 110u § 1 u.p.e.a.).Następnie należy odnotować, iż po zakończeniu opisu i szacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny może przejść do następnego etapu, tj. licytacji. Stosownie do art. 110z § 1 u.p.e.a. na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji przysługuje skarga. Skargę można wnieść w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia o licytacji. Przedmiotem skargi z art. 110z § 1 u.p.e.a. może być jedynie naruszenie przepisów dotyczących sposobu i terminu publicznego obwieszczenia o licytacji, jak również nieprawidłowości w zakresie doręczenia obwieszczenia uprawnionym podmiotom.Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że skarga na obwieszczenie o licytacji nie jest środkiem, w oparciu o który można dokonać oceny zarzutów dotyczących prowadzonej egzekucji. W skardze na czynności organu egzekucyjnego obwieszczenia o licytacji nie można zaskarżyć innych czynności niż te, które dotyczą wyłącznie obwieszczenia. Etap ten nie jest etapem, w którym podlegają merytorycznemu rozpoznaniu inne zarzuty wykraczające poza samo obwieszczenie o licytacji, w szczególności zarzuty te nie mogą wkraczać w materię już zakończonych, na podstawie odrębnego środka zaskarżenia, etapów egzekucji, w tym tych dotyczących opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Podnoszenie tego rodzaju zarzutów na etapie postępowania egzekucyjnego, jakim jest skarga na czynność obwieszczenia o licytacji, należy ocenić jako spóźnione. Pogląd tej treści należy uznać za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2026 r., sygn. akt III FSK 1/25; publik. CBOSA).W tej sprawie nie można także tracić z pola widzenia, że skarżący skorzystał z wcześniejszych przysługujących mu środków zaskarżenia. Strona złożyła zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do ich złożenia. Postanowieniem z 20 października 2022 r., Naczelnik odmówił przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Natomiast postanowieniem z 29 grudnia 2022 r. Dyrektor stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 97/23, oddalił skargę strony na ww. postanowienie Dyrektora. Następnie postanowieniem z 21 listopada 2022 r., Naczelnik stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez stronę, Dyrektor postanowieniem z 19 stycznia 2023 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 97/23 oddalił zaś skargę wniesioną przez stronę.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy. Dlatego też chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Skarżący zarzucił, że sąd błędnie przyjął, iż organy administracyjne w sposób wystarczający i należyty wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, mające istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Stan faktyczny nie został podważony, gdyż w skardze kasacyjnej nie wskazano na potrzebę ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania i ocenienia dowodów oraz należytego wyjaśnienia powodów ich określonej oceny. Ponadto skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta przez organ i sąd I instancji, doniosłość poszczególnych dowodów i ich odmienna ocena. Dokonana ocena materiału dowodowego może być zatem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego (por. wyrok NSA z 14.03.2024 r., sygn. akt III OSK 3287/21, publik. CBOSA).W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznaje zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 110 u § 2 oraz w zw. z art. 110z § 1 u.p.e.a. wskutek braku uchylenia przedmiotowego postanowienia, z powodu naruszenia przepisów u.p.e.a, które zostały niewłaściwe zastosowane i zinterpretowane, co doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że badaniu w trybie skargi nie podlega aktualność sporządzanego przez rzeczoznawcę majątkowego w trybie art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. operatu szacunkowego.Konkludując, zaskarżony wyrok nie narusza wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji prawidłowo skontrolował zaskarżoną decyzję pod kątem wymogów wynikających z tych przepisów prawa.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, szczegółowo wskazując powody, dla których ocenił zaprezentowane przez organy stanowisko jako prawidłowe. Ponadto należy dodać, że motywy wyroku Sądu I instancji są jasne i zrozumiałe.Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.SNSA Dominik Gajewski SNSA Sławomir Presnarowicz SWSA(del.) Agnieszka OlesińskaSNSA Dominik Gajewski SNSA Sławomir Presnarowicz SWSA(del.) Agnieszka Olesińska