Wyrok - II OSK 2256/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 września 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Budowlane prawo, Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlany. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 158/24 w sprawie ze skargi P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w G. na postanoOddalono skargę kasacyjną. Budowlane prawo, Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlany. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 158/24 w sprawie ze skargi P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w G. na postano
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
obowiązki inwestora
ubezpieczenia społeczne
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
25 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 158/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 listopada 2023 r. znak: DON.7101.103.2023.WEJ. Poddanym kontroli Sądu I instancji postanowieniem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: GINB) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w G., utrzymał w mocy wydane na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, 4, 5 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., zwanej dalej: p.b.) postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej: WINB) z 14 lipca 2023 r. znak WINB- WIK.7713.1.2023.KL, którym:- wstrzymano skarżącej, prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę wydawanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, budynku garażowego o wymiarach: długość 7,50 m x szerokość 7,20 m, powierzchnia zabudowy 54 m², zrealizowanego na terenie działki o nr [...], w m. [...] gm. P.;- poinformowano skarżącą o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia (art. 48a ust. 1 p.b.);- poinformowano o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji przedmiotowego obiektu, która zostanie obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 49d ust. 1 pkt. 1 p.b.W skardze kasacyjnej P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w G. zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez nieuchylenie postanowienia GINB z uwagi na naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 52 p.b. poprzez jego błędną wykładnię, która skutkowała niewłaściwym zastosowaniem i wskazaniem jako adresata postanowienia, a w szczególności wyszczególnionych w nim obowiązków, P. S.A. podczas, gdy P. S.A. wprawdzie jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, ale przekazała posiadanie i zarządzanie nieruchomości we władztwo P. [...] S.A. na podstawie tzw. umowy [...], zawieranej pomiędzy spółkami na zasadzie art. 17 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542; zwanej dalej: ustawą o komercjalizacji), bowiem działka ta stanowi teren zamknięty objęty decyzją nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. i służy bezpośrednio do zarządzania infrastrukturą kolejową / linią kolejową, a zatem wyłącznie P. [...] S.A. posiada władztwo nad sposobem użytkowania nieruchomości, co nie zmienia jednak faktu, iż w pierwszej kolejności adresatem postanowienia winien być inwestor, którym zgodnie z zebranym materiałem dowodowym jest K.W. lub K.W.1;2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nieuchylenie postanowienia GINB z uwagi na naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 52 p.b. poprzez jego błędną wykładnię, która skutkowała niewłaściwym zastosowaniem i wskazaniem jako adresata postanowienia, a w szczególności wyszczególnionych w nim obowiązków, P. S.A., podczas gdy P. S.A. wprawdzie jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, to faktycznym sprawcą samowoli i podmiotem inwestującym środki finansowe w samowolę budowlaną jest K.W. lub K.W.1 i to co najmniej jedna z ww. osób posiadająca przedmiotowy fragment nieruchomości, zorganizowała od strony faktycznej całe przedsięwzięcie oraz je sfinansowała, a także z niej korzysta i czerpie korzyść, co nie zmienia jednak stanu rzeczy, iż czyni to bez tytułu prawnego, a należy mieć na uwadze, iż K.W.1 ma pod wskazanym adresem zarejestrowaną działalność gospodarczą, która jest zawieszona i przedmiotowy budynek może służyć do przechowywania ruchomości związanych z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem R.;3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7b, art. 8, art 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., polegające na nieuchyleniu postanowienia GINB w sytuacji niepełnego i nieprawidłowego ustalenia i przedstawienia stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób prawidłowy, przy czym zdaniem P. S.A. organ nie przeprowadził dowodu z danych zawartych w CEIDG, z oświadczenia matki K.W.1 – T.W., co do tego, że inwestorem jest jej syn K.W.1, z dowodów mogących wskazać na sytuację finansową K.W. i K.W.1, nie zwrócił się do odpowiednich organów w tym do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy jednostek Gminy celem ustalenia, czy ww. osoby osiągają dochody, z jakiego źródła, który z nich dysponował środkami finansowymi na wykonanie przedmiotowego budynku; organ również w żadnym stopniu nie podjął się wyjaśnienia, która z przesłanek art. 52 ust. 1 p.b. została jego zdaniem spełniona, że adresował postanowienie do P. S.A. jako użytkownika wieczystego, podczas gdy art. 7 k.p.a. stanowi wyraźnie, iż "w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego jaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprany, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela a w przedmiotowej sprawie zabrakło zastosowania tej normy, a ponadto organ powinien stanąć w obronie istotnych interesów państwa i jego terenów zamkniętych ustalanych właśnie z uwagi na jego bezpieczeństwo i adresować tak oczywiste obowiązki do osoby, która nielegalnie ingeruje w tereny zamknięte oraz narusza prawo, a organ w przedmiotowej sprawie tego zaniechał, a ponadto organy administracji publicznej powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a w tym wypadku organ poszedł "na łatwiznę" wskazując podmiot wypłacalny, łatwo uchwytny dla organu, co przeczy przesłaniu chociażby art. 8 k.p.a., co doprowadziło do sytuacji, w której organ nie wykazał, iż roboty budowlane zostały zakończone lub że wykonanie obowiązków przez inwestora jest niemożliwe;4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28, art. 79 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a.,polegające na nieuchyleniu postanowienia GINB w sytuacji nieustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania i skierowania postanowienia m.in. do "K.W.", choć stroną postępowania winien być przede wszystkim faktyczny inwestor, tj. K.W.1 lub K.W., przy czym w tym zakresie postępowanie WINB pozbawiające inwestorów budynku gospodarczo-garażowego uprawnień strony postępowania legalizacyjnego uznać należy za nieprawidłowe, gdyż w postępowaniu legalizacyjnym krąg stron ustala się na podstawie art. 28 k.p.a. i zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ten jest stroną postępowania legalizacyjnego (art. 48 p.b.) lub naprawczego (art. 51 p.b.) kto może wykazać swój indywidualny, konkretny, bezpośredni interes prawny oparty na normie prawa materialnego. Ponadto to ich oświadczenia mogą mieć kluczowe znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Czyniąc błędy w ustaleniu kręgu stron organ naruszył ww. normy prawne i pominął kluczową rolę inwestora w procesie budowlanym, która powinna zakończyć się ustaleniem jego jako podmiotu odpowiedzialnego za legalność i przebieg procesu inwestycyjnego skutkującą zaadresowaniem do niego zaskarżonego postanowienia.Skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka wskazała, że w orzecznictwie dopuszcza się nałożenie nakazu rozbiórki na inwestora, który nie posiada tytułu prawnego do terenu nieruchomości, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości, a nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby nieuzasadnionym narażeniem go na koszty, dolegliwą procedurę i stanowiłoby nieuzasadnione zwolnienie od takiego obowiązku inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonanie rozbiórki. Nakaz rozbiórki powinien być w pierwszej kolejności nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej - nawet jeśli nie jest już właścicielem nieruchomości. Dopiero wówczas, gdy roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Jednak na te okoliczności organ się nie powołuje i ich nie wyjaśnia. Zatem postępowanie dowodowe winno być uzupełnione w zakresie ustalenia faktycznego sprawcy samowoli, jak i wyjaśnienia, których przesłanek stanowiących wyłom od zasady zakładającej, że to inwestor odpowiada, dopatrzył się organ w przedmiotowej sprawie.Ponadto skarżąca kasacyjnie wskazała, że zarządcą działki jest spółka P. [...] S.A. na zasadzie umowy [...]. Działka objęta niniejszym postępowaniem w myśl ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. Nr 54, poz.311) oraz zgodnie z następnie obowiązującymi aktami prawnymi, stanowiła i stanowi teren zamknięty i obszar kolejowy o ściśle ograniczonym dostępie, na który wstęp odbywał się wyłącznie po otrzymaniu zgody. Działka ta jest niezbędna dla zarządzania infrastrukturą kolejową oraz ma szczególne znaczenie dla obronności państwa, jest ona ujęta w obowiązującej decyzji nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe (Dz. Urz. MI 2020.38), która to w odpowiednim załączniku przewiduje, iż stanowi ona teren zamknięty. Z uwagi na powyższe wejście na teren przedmiotowej działki (nie mówiąc już o stałym na niej przebywaniu lub prowadzeniu robót budowlanych) odbywało się i odbywa po uzgodnieniu z zarządcą tego terenu i uzyskaniu odpowiedniej przepustki oraz na zasadach i warunkach wskazanych przez zarządcę terenu. Szczególna ochrona prawna nadana przez ustawodawcę terenom związanym z infrastrukturą kolejową i będącym obszarem kolejowym wynika ze strategicznego charakteru obszarów kolejowych oraz ich szczególnego znaczenia dla obronności państwa. Wyżej wymieniona ochrona wyrażała się w zakresie zakazu wstępu osób nieupoważnionych w miejscach do tego nie wyznaczonych. W myśl obowiązującej od 1 czerwca 2003 r. ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym wstęp na obszar kolejowy nie ma charakteru powszechnego i dozwolony jest tytko w miejscach wyznaczonych przez zarządcę, zaś poza tymi wyznaczonymi miejscami wstęp na obszar kolejowy mają osoby posiadające upoważnienie właściwego zarządcy lub właściwego przewoźnika kolejowego oraz osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów (art. 58 ustawy o transporcie kolejowym). Usytuowanie budynków i budowli winno mieć miejsce co do zasady poza obszarem kolejowym, zaś wszelkie odstępstwa od powyższej reguły możliwe są tylko po uzgodnieniu z właściwym zarządcą linii kolejowej i uzyskaniu zgody starosty, o ile odstępstwo to nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani nie zakłóca działania urządzeń służących do prowadzenia ruchu kolejowego. Prowadzenie jakichkolwiek robót na obszarze kolejowym zgodnie z ustawą o transporcie kolejowym odbywać się może po uzgodnieniu z zarządcą linii kolejowej oraz pod jego nadzorem.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.Zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.Najistotniejszym zarzutem z punktu widzenia rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej jest kwestia określenia adresata w postanowieniu WINB. W ocenie skarżącej kasacyjnie Spółki błędne jest wskazanie P. S.A., jako adresata obowiązków wynikających z postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Skarżąca twierdzi, że obowiązki te powinny zostać nałożone w pierwszej kolejności na faktycznego inwestora (K. lub K.W.1) lub ewentualnie na zarządcę infrastruktury kolejowej, czyli P. [...] S.A.Stosownie do art. 52 ust. 1 p.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w rozdziale 5a Prawa budowlanego, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Treść art. 52 p.b. uprawnia do twierdzenia, że podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w tym przepisie jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (por. wyroki NSA z 24 sierpnia 2023 r., II OSK 2845/20, z 26 listopada 2024 r., II OSK 431/22; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie wskazanego przepisu akcentuje się, że adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 p.b., w pierwszej kolejności powinien być inwestor, ale tylko w tych przypadkach, kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości (por. wyrok NSA z 18 maja 2023 r., II OSK 1699/20; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady zgodnie z art. 52 p.b. obowiązki w toku postępowania z art. 48 p.b. organy nadzoru budowlanego mogą nakładać na inwestora również w przypadku, gdy nie przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości, niemniej nie oznacza to, że tak można czynić zawsze i bezrefleksyjnie, nie bacząc na racjonalność takiego podejścia w indywidualnych okolicznościach danej sprawy. Możliwe jest adresowanie obowiązków do takiego podmiotu, który w danych okolicznościach może i powinien je ponosić, względnie także można sądzić, że jest zainteresowany określonym rozstrzygnięciem sprawy, tj. np. do właściciela nieruchomości, której dotyczy samowola budowlana (por. wyrok NSA z 16 września 2025 r., II OSK 671/23; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego prawidłowość wyboru adresata decyzji nakazującej rozbiórkę powinna być oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy.W niniejszej sprawie organy ustaliły, że domniemany inwestor zrealizował inwestycję nie legitymując się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie posiada on żadnego tytułu prawnego do nieruchomości i nie reaguje też na wezwania do rozbiórki wystosowane nawet przez samą skarżącą. W tych okolicznościach skierowanie do niego nakazów byłoby posunięciem nieskutecznym. Natomiast P. S.A., jako użytkownik wieczysty gruntu, ma pełną i realną możliwość wykonania nałożonych obowiązków - czy to poprzez legalizację obiektu, czy jego rozbiórkę. Sąd I instancji trafnie zauważył, że sporny budynek garażowo - warsztatowy nie stanowi elementu infrastruktury kolejowej w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. W związku z tym, kompetencje zarządcze P. [...] S.A. nie obejmują tego obiektu, co wyklucza możliwość nałożenia na tę spółkę jakichkolwiek obowiązków z nim związanych. Co więcej, Sąd I instancji zasadnie zwrócił także uwagę na obowiązek nadzoru użytkownika wieczystego nad nieruchomością. Dopuszczenie do powstania i istnienia samowoli budowlanej na zarządzanym terenie obciąża skarżącą i uzasadnia skierowanie do niej obowiązków mających na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Taki wybór adresata decyzji wzmacnia poniekąd argumentacja przedstawiona w skardze kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie Spółka mocno akcentuje kwestię szczególnej ochrony prawnej nadanej przez ustawodawcę terenom związanym z infrastrukturą kolejową i będącym obszarem kolejowym, a wynikającą ze strategicznego charakteru obszarów kolejowych oraz ich szczególnego znaczenia dla obronności państwa. Skarżąca kasacyjnie Spółka wskazała także, że prowadzenie jakichkolwiek robót na obszarze kolejowym zgodnie z ustawą o transporcie kolejowym odbywać się może po uzgodnieniu z zarządcą linii kolejowej oraz pod jego nadzorem. Argumentacja ta potwierdza zatem, że dla skutecznego zalegalizowania samowoli budowlanej, właściwym było wskazanie P. S.A. jako adresata w postanowieniu organu nadzoru budowlanego.Sąd I instancji trafnie zatem ocenił, że w realiach tej sprawy, kierując się zasadą skuteczności i wykonalności decyzji administracyjnej, organy nadzoru budowlanego miały prawo nałożyć obowiązki związane z samowolą budowlaną na P. S.A. jako użytkownika wieczystego gruntu, na którym wzniesiono nielegalny obiekt. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 52 p.b.Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy było wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Kluczowe fakty - istnienie samowoli budowlanej na działce nr [...], której użytkownikiem wieczystym jest P. S.A. - zostały bezspornie ustalone. Mając na uwadze, że potencjalny inwestor nie jest zainteresowany zalegalizowaniem samowoli budowlanej, na co wskazuje fakt, iż nie reaguje on na wezwania wystosowane przez skarżącą, dokonywanie ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji finansowej potencjalnego inwestora, jego źródeł dochodu i w konsekwencji finansowych możliwości dokonania rozbiórki obiektu, wykraczało poza zakres niezbędnego postępowania dowodowego.Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28, art. 79 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. Błędne ustalenie kręgu stron postępowania i w konsekwencji niezapewnienie udziału w postępowaniu osobie, która powinna być stroną w postępowaniu stanowi przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Uprawniony do powołania się na tą przesłankę jest tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą powoływać się skutecznie na tę okoliczność. Wskazana w powyższym przepisie przesłanka wznowieniowa, polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy, wiąże się ściśle z art. 147 zdanie drugie k.p.a., stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. W konsekwencji tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym, zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia tego postępowania, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty, w tym inne strony i organy administracyjne orzekające w danej sprawie, a także sądy administracyjne, nie mają prawa do zastępowania pominiętej strony (por. wyroki NSA z 11 czerwca 2025 r. II OSK 945/24 oraz z 13 maja 2025 r., III OSK 7611/21; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.. orzekł jak w sentencji.