Postanowienie - III OSK 2189/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 16 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Szkolnictwo wyższe, Sprawy kandydatów na studia i studentów. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Po 483/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M.K. na pismo Rektora Politechniki Poznańskiej z dnia 5 maja 2025 r. nr RO-076/21/25/459/MSt w przedmiocie zakończenia szkolenia lotniczego postanawiaOddalono skargę kasacyjną. Szkolnictwo wyższe, Sprawy kandydatów na studia i studentów. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Po 483/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M.K. na pismo Rektora Politechniki Poznańskiej z dnia 5 maja 2025 r. nr RO-076/21/25/459/MSt w przedmiocie zakończenia szkolenia lotniczego postanawia
Data orzeczenia
16 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Piotr Korzeniowski
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 23 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Po 483/25 odrzucił skargę M.K. (dalej: "skarżący") na pismo Rektora Politechniki Poznańskiej z 5 maja 2025 r. nr RO-076/21/25/459/MSt w przedmiocie zakończenia szkolenia lotniczego.Skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Poznaniu z 23 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Po 483/25 wywiódł skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:1) art. 134 § 1, art. 135 i art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie się od rozpoznania skargi na decyzję Rektora Politechniki Poznańskiej pod pozorem braku właściwości sądów administracyjnych, gdy w rzeczywistości zaskarżona decyzja Rektora Politechniki Poznańskiej oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Centrum Kształcenia Lotniczego Politechniki Poznańskiej mają bezsprzecznie charakter rozstrzygnięcia indywidualnego, władczego, jednostronnego, konkretnego, kształtującego prawa i obowiązki adresata rozstrzygnięcia i wydane zostały przez organy uczelni poza relacją podległości służbowej bądź organizacyjnej - a tym samym spełniają wszelkie cechy decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu przed innymi niż organy państwowe podmiotami powołanymi do rozstrzygania spraw indywidualnych, a decyzja w sprawie zakończenia szkolenia lotniczego jednostronnie przekształca i kształtuje obowiązki i prawa skarżącego co do istoty i w sposób nieodwracalny;2) art. 134 § 1, art. 135 i art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 2 i art. 107 § 1 oraz 3 i art. 8 k.p.a. w zw. ze stosowanym odpowiednio art. 108 ust. 2 i 3 u.p.s.w.n. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji Rektora Politechniki Poznańskiej pomimo że organ (Rektora Politechniki Poznańskiej) celowo nadał decyzji będącej odpowiedzią tego organu na odwołanie skarżącego od decyzji Dyrektora Centrum Kształcenia Lotniczego Politechniki Poznańskiej charakter "pisma w sprawie" bez nadawania mu zewnętrznych wymaganych przez ustawę cech decyzji administracyjnej, aby utrudnić sądowoadministracyjną kontrolę rozstrzygnięcia, gdy w rzeczywistości poprzedzająca zaskarżoną decyzję decyzja Dyrektora Centrum Kształcenia Lotniczego Politechniki Poznańskiej ma bezsprzecznie zewnętrzny charakter decyzji w postępowaniu administracyjnym i rozstrzyga co istoty przekształcenie charakteru relacji skarżącego wobec zakładu administracyjnego jakim jest Politechnika Poznańska w sposób:a. czyniący bezpośrednio relację skarżącego z zakładem administracyjnym (publicznym) bezprzedmiotową poprzez zakończenie indywidualnego szkolenia i uniemożliwienie skarżącemu dalszego udziału w szkoleniu lotniczym i tym samym zamykając drogę do uzyskania licencji pilota statków powietrznych, co wobec dyrektywy odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. traktowane być winno jako równoznaczne z decyzją o skreśleniu z listy studentów;b. dyskryminujący skarżącego ze względu na jego wiek oraz sytuację rodzinną, gdyż u podstaw poprzedzającej zaskarżoną decyzję decyzji o zakończeniu szkolenia lotniczego stanowiącej de facto odpowiednik skreślenia z listy studentów legły fakt, że skarżący jest znacznie starszy niż przeciętny uczestnik szkolenia lotniczego, a także że w przeciwieństwie do pozostałych uczestników szkolenia jest opiekunem małoletnich dzieci.Na tych podstawach wniesiono:1) na podstawie art. 176 p.p.s.a, o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji oraz poprzedzających go decyzji organów obu instancji w całości oraz2) o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa sprawowanego przez radcę prawnego.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów.W piśmie z 25 listopada 2025 r. skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.Zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego, które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Uznając, że nie ma konieczności przeprowadzania rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 182 § 1 p.p.s.a. i rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.W ramach zarzutów skargi kasacyjnej – poza art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – nie powołano przepisów, które dotyczyłyby kognicji sądów administracyjnych, a zatem takich, które mogłyby zostać ewentualnie uwzględnione w niniejszej sprawie. Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna od postanowienia odrzucającego skargę z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego powinna być sporządzona z uwzględnieniem zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 1) p.p.s.a. W skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia tego przepisu. Powołane w obu zarzutach skargi kasacyjnej art. 134 § 1, art. 135 i art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. regulują zaś wykonywanie przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej. W niniejszej sprawie, ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego, takiej kontroli nie przeprowadzono, a zatem Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów dotyczących procedury jej przeprowadzania.Z tożsamych powodów Sąd I instancji nie mógł naruszyć art. 1 pkt 2, art. 105 § 2 i art. 107 § 1 oraz 3 i art. 8 k.p.a. Sądy administracyjne nie stosują przepisów postępowania administracyjnego przy rozpoznawaniu spraw sądowoadministracyjnych, a jedynie kontrolują zgodność z prawem zastosowania przepisów proceduralnych przez organy administracyjne. W niniejszej sprawie, ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego, takiej kontroli nie przeprowadzono, a zatem Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów postępowania administracyjnego.Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 108 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 ze zm.) wyjaśnić należy, że art. 108 ust. 2 powołanej ustawy posiada rozbudowaną strukturę normatywną składającą się z jednostek redakcyjnych w postaci punktów o zróżnicowanej treści prawnej. Skonkretyzowana podstawa kasacyjna przyjmuje postać zarzutu, który podlega powiązaniu z odpowiednią jednostką redakcyjną tekstu aktu normatywnego, przy czym zasadą jest, że jeżeli podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (np. artykuł lub paragraf) jest podzielona na podjednostki, obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jednostek niższego rzędu w celu powiązania ich z treścią opisową zarzutu oraz precyzyjnego wyznaczenia granic kontroli kasacyjnej (por. wyrok NSA z 14 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 355/21, LEX nr 3726734). Zgodnie z art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowiło pismo Rektora Politechniki Poznańskiej z 5 maja 2025 r. w przedmiocie zakończenia szkolenia lotniczego, a nie decyzja o skreśleniu z listy studentów.Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.Akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Konieczne więc jest odniesienie takiego aktu do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 3). Innymi słowy, akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są czynnościami wykonania (realizacji) prawa, podejmowanymi wtedy, gdy stosunek prawny nie wymaga konkretyzacji, ponieważ został ukształtowany bezpośrednio przepisami prawa (por. wyrok NSA z 9 maja 2024 r., II OSK 1981/21, LEX nr 3757186).Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest pismo Rektora Politechniki Poznańskiej z 5 maja 2025 r. w przedmiocie zakończenia szkolenia lotniczego. Kwestie te podlegają weryfikacji tylko w trybie i na zasadach określonych w statucie uczelni oraz regulaminie, a zatem nie można ich uznać za akty o charakterze zewnętrznym. Nie wymagają one wydania indywidualnej decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli sądowej, bowiem nie wywierają bezpośrednio jakiegokolwiek skutku na zewnątrz, w postaci nawiązania, odmowy nawiązania, przekształcenia bądź rozwiązania stosunku zakładowego. Kwestia zakończenia szkolenia lotniczego dotyczy stosunku wewnętrznego pomiędzy zakładem a skarżącym kasacyjnie i tym samym nie mieści w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych.Końcowo dodać należy, że argumentacja skargi kasacyjnej zawiera wewnętrzną sprzeczność, bowiem z jednej strony środek odwoławczy zawiera zarzuty odwołujące się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a z drugiej zarzuca naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., który wprost wyłącza z zakresu zastosowania akty lub czynności podjęte w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego. Co więcej, w przypadku o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ewentualne uwzględnienie skargi opiera się na art. 146 p.p.s.a., a nie na powołanym w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Dostrzec jednocześnie należy, że w skardze kasacyjnej nie wskazano jednoznacznie jaki charakter ma – zdaniem skarżącego kasacyjnie – zaskarżone pismo Rektora Politechniki Poznańskiej z 5 maja 2025 r. Skarżący kasacyjnie w jednym zarzucie powołuje art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., rozwijając go następnie przez argumentację dotyczącą spełniania przez zaskarżone pismo cech decyzji administracyjnej.W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.