Postanowienie - III OW 103/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 marca 2026
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom64. Dnia 24 marca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś (sprawozdawca) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowe GWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom64. Dnia 24 marca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś (sprawozdawca) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowe G
Data orzeczenia
24 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Artur Kuś
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 28 listopada 2025 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: "Dyrektor RZGW w [...]") wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz") jako organu właściwego w sprawie wniosku T. G. o wszczęcie postępowania administracyjnego w związku ze szkodliwymi zmianami stosunków wodnych na gruncie należącym do Lasów Państwowych - Nadleśnictwo [...].Burmistrz wyjaśnił, że T. G. (dalej: "wnioskodawca") pismem 15 września 2025 r. zwrócił się o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 54, dalej: "p.w.") w związku ze szkodliwymi zmianami stosunków wodnych na gruncie należącym do Lasów Państwowych - Nadleśnictwo [...] (działki nr [...] i [...], obręb [...]). We wniosku wskazał, że zgodnie z art. 324 ust. 2 p.w., obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na gruncie na skutek działania osób trzecich (w tym dzierżawcy) spoczywa na właścicielu gruntu. W związku z powyższym wniósł o wydanie decyzji administracyjnej nakazującej właścicielowi gruntu (Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...]) przywrócenie stanu pierwotnego lub wykonanie urządzeń zapobiegających dalszym szkodom.Burmistrz pismem z 2 października 2025 r. poinformował wnioskodawcę, że art. 234 p.w. nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, w związku z czym organ pozostawił bez rozpoznania ten wniosek.Pismem z 6 października 2025 r. T. G. poinformował Burmistrza, iż nie zgadza się z twierdzeniem, że art. 234 p.w. nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie.W odpowiedzi Burmistrz powołał się na wcześniejsze stanowisko wyrażone w piśmie z 2 października 2025 r.Pismem z 13 października 2025 r., T. G., nie zgadzając się ze stanowiskiem Burmistrza, wezwał organ do niezwłocznego wydania decyzji administracyjnej lub postanowienia w trybie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") w terminie wyznaczonym na załatwienie sprawy tj. do 15 października 2025 r.Pismem z 16 października 2025 r. Burmistrz, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał Dyrektorowi RZGW w [...] wniosek T. G. z 15 września 2025 r. dotyczący zmiany stosunków wodnych na gruncie. Organ uznał, że art. 234 p.w. nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie.Pismem z 28 października 2025 r. Dyrektor RZGW w [...], na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., zwrócił wniosek T. G. wskazując, że przekazanie wniosku było nieskuteczne. Dyrektor RZGW w [...] podkreślił, że z wniosku wynika dokładna treść i podstawa prawna żądania T. G., który powołał się konkretnie na art. 234 ust. 3 p.w.Pismem z 4 listopada 2025 r. Burmistrz ponownie odesłał dokumenty dotyczące sprawy Dyrektorowi RZGW w [...], celem rozpoznania wniosku.Pismem z 28 listopada 2025 r. Dyrektor RZGW w [...] złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego stwierdzając, iż organem właściwym do rozparzenia wniosku T. G. jest Burmistrz, do którego pierwotnie wpłynęło podanie. Dyrektor RZGW w [...] wskazał, że z pisma T. G. wynika dokładna treść i zakres jego żądania. Wnioskodawca wprost wskazał we wniosku z 15 września 2025 r., iż zwraca się do Burmistrza o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 234 ust. 3 p.w., w związku ze szkodliwymi zmianami stosunków wodnych na gruncie należącym do Lasów Państwowych - Nadleśnictwo [...] (działki nr [...] i [...], obręb [...]).W związku z powyższym wniósł o wskazanie Burmistrza jako organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy.W odpowiedzi na wniosek Burmistrza wskazanie Dyrektora RZGW w [...] jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku T. G. z 15 września 2025 r.Burmistrz ponownie wskazał, że przedmiot sprawy nie mieści się w hipotezie art. 234 ust. 3 p.w., gdyż przyczyną powstania szkód powodujących szkód w gospodarstwie rybackim wnioskodawcy nie jest zmiana kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych i roztopowych bądź zmiany kierunku odpływu wód ze źródeł, lecz piętrzenie wody na zastawce znajdującej się na rzece X.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym pomiędzy Dyrektorem RZGW w [...] a Burmistrzem, który sprowadza się do rozstrzygnięcia, który organ powinien rozpoznawać wniosek T. G. z 15 września 2025 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego opartego na podstawie art. 234 p.w. dotyczącego zmiany stosunków wodnych na gruncie.W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 1632/96), a w konsekwencji przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, a nie do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III OW 31/21 oraz z 18 maja 2021 r. sygn. akt III OW 39/21). W jednej ze sprawa NSA wskazał, ze organy powinny mieć przede wszystkim na uwadze stanowisko wnioskodawcy, który w sposób jednoznaczny wniósł o wydanie rozstrzygnięcia opartego o art. 29 Prawa wodnego z 18 lipca 2001 r. Precyzyjne i jednoznaczne oznaczenie przedmiotu sprawy przez wnioskodawcę, uznaje się za przesłankę przesądzającą co do zasady kwestię właściwości rzeczowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II OW 84/08 i z 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OW 27/08).W związku z tym, Burmistrz nie jest uprawniony do swobodnego i uznaniowego modyfikowania żądania zawartego we wniosku o wydanie decyzji.Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Burmistrz nie miał podstaw do tego by pozostawić wniosek T. G. bez rozpoznania tylko z tego powodu, iż, jego zdaniem, art. 234 p.w. nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Jak słusznie zauważył Dyrektor RZGW w [...], Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje takiej formy działania organu w sytuacji, gdy jego zdaniem, stan faktyczny zaistniały na gruncie danej sprawy nie podlega pod daną normę prawa materialnego.Jeżeli Burmistrz nie znajduje podstaw prawnych do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie (np. merytoryczną decyzję lub postanowienie w trybie art. 61a § 1 k.p.a.) lub też ewentualnie pouczyć stronę o możliwości złożenia innego wniosku do innego organu, wskazując właściwy, mający zastosowanie w sprawie przepis prawa. Tymczasem w niniejszej sprawie działania Burmistrza ograniczone zostały wyłącznie do poinformowania w formie pisemnej wnioskodawcy, że wskazywany we wniosku art. 234 p.w. nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie i pozostawienia wniosku bez rozpoznania.Z tych względów i na podstawie art. 4 p.p.s.a. i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Burmistrza jako organ właściwy w sprawie.., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Burmistrza jako organ właściwy w sprawie.