Postanowienie - I OSK 1287/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 26 września 2025
Teza
Odmówiono zawieszenia postępowania. Zawieszenie/podjęcie postępowania, Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosków M.B. o zawieszenie postępowania i o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 32/15 w sprawie ze skargi M.B., Z.R., Z.B., J.B. i M.B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 13 listopada 2024 r. nr DO.Odmówiono zawieszenia postępowania. Zawieszenie/podjęcie postępowania, Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosków M.B. o zawieszenie postępowania i o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 32/15 w sprawie ze skargi M.B., Z.R., Z.B., J.B. i M.B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 13 listopada 2024 r. nr DO.
Data orzeczenia
26 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Piotr Przybysz
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Odmówiono zawieszenia postępowania
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 32/25, oddalił skargę M.B. (dalej: skarżący kasacyjnie), Z.R., Z.B., J.B. i M.B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 13 listopada 2024 r., nr DO.4.7613.35.2020.RF, w przedmiocie stwierdzenia umorzenia z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M.B. W skardze kasacyjnej wniesiono m.in. o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt K 2/22, a także o wydanie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości decyzji nr DO.4.7613.35.2020.RF z 13 listopada 2024 r., wydanej z upoważnienia Ministra Rozwoju i Technologii w związku z niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w tym zbycia przedmiotowej nieruchomości na rzecz osób trzecich.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Wnioski skarżącego kasacyjnie nie zasługiwały na uwzględnienie.W odniesieniu do wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania należy wskazać, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje zatem na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Należy przy tym zauważyć, że z ww. przepisu wynika również, że jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który –podejmując postanowienie w tym zakresie – winien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania.Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie taka potrzeba nie zachodzi. Za koniecznością zawieszenia postępowania kasacyjnego nie przemawiają bowiem względy ekonomiki procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego. Podkreślić też należy, że poza wynikającym z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązkiem właściwego zabezpieczenia prawa strony do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, obowiązkiem sądu wynikającym z tego samego przepisu jest rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Także treść art. 7 p.p.s.a. wskazuje, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy.Odnosząc się zatem do kwestii rozstrzygnięcia przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy o sygn. akt K 2/22, zauważyć należy, że nawet w przypadku przyjęcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy do rozpoznania sąd administracyjny ma obowiązek ustalić celowość ewentualnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.Tymczasem, jak wynika z udostępnionych publicznie przez Trybunał Konstytucyjny informacji w sprawie o sygn. akt K 2/22 (https://trybunal.gov.pl/s/k-2-22), od dnia wpływu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) – w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa z art. 2 Konstytucji RP, z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, tj. od 31 grudnia 2021 r. do dnia wydania niniejszego postanowienia Trybunał Konstytucyjny nie wyznaczył terminu rozprawy.Kierując się zatem powołaną we wcześniejszych rozważaniach zasadą ekonomiki procesowej oraz koniecznością rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie.Zaznaczyć przy tym trzeba, że w przypadku wydania orzeczenia na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, uczestnik postępowania nie zostanie pozbawiony możliwości obrony swoich praw. W art. 272 § 1 p.p.s.a. przewidziano bowiem możliwość wznowienia postępowania w przypadku, gdyby Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Wobec tego interes strony jest należycie zabezpieczony (por. postanowienia NSA: z 19 lipca 2023 r., I OSK 1297/23; z 13 kwietnia 2023 r. I OSK 461/23, z 22 lutego 2023 r., I OSK 2367/22).Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w pkt 1 sentencji.Z kolei, w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.We wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji wskazano jedynie na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w tym zbycia przedmiotowej nieruchomości na rzecz osób trzecich. Takie stwierdzenie nie może jednak stanowić skutecznej podstawy do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Do wykazania ww. przesłanek konieczne jest wskazanie przez wnioskującego o wstrzymanie wykonania decyzji, na konkretne realne fakty, które te przesłanki uprawdopodobnią. Nie jest rolą Sądu dekodowanie powyższych przesłanek za stronę.Ponadto podkreślić należy, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Decyzja stwierdzająca umorzenie postępowania z mocy prawa do takich nie należy. Nie można bowiem mówić o wykonaniu decyzji, jeżeli nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu). Instytucja unormowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy tylko takich sytuacji, gdy akt organu administracyjnego nakłada na stronę określone obowiązki i kiedy wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.W literaturze przedmiotu wskazuje się, że problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n. oraz Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Bogusław Dauter lex/El.2021). Skutków takich nie wywołuje decyzja stwierdzająca umorzenie postępowania z mocy prawa.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego także więc z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie było możliwości uwzględnienia wniosku o wstrzymanie jej wykonania.Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w pkt 2 sentencji.., postanowił jak w pkt 2 sentencji.