sygn. I OSK 725/24 26 września 2025 Naczelny Sąd Administracyjny

Wyrok - I OSK 725/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 26 września 2025

Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości, Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 662/23 w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Wojewody Śląskiego z 7 marca 2023 r. nr NWXIV.7581.2.4.2023 w przedmiocie odszkodowania za wywOddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości, Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 662/23 w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Wojewody Śląskiego z 7 marca 2023 r. nr NWXIV.7581.2.4.2023 w przedmiocie odszkodowania za wyw
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Przedmiot skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Kwota główna 6.697,20 zł · odszkodowanie
Etap postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna kontrola administracyjna odszkodowanie
Role w sprawie
apelujący / skarżący wnioskodawca
Data orzeczenia 26 września 2025
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Anna Wesołowska
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę kasacyjną

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 662/23 w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Wojewody Śląskiego z 7 marca 2023 r. nr NWXIV.7581.2.4.2023 w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z.S. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Wojewody Śląskiego (dalej: organ) z 7 marca 2023 r. nr NWXIV.7581.2.4.2023 w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wyrokiem z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 662/23, oddalił skargę.Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca zastępowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości.W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA w zw. z art. 151 PPSA w zw. z art. 7 KPA, art. 77 § 1 KPA, art. 80 KPA i art. 6 KPA, poprzez:a) uznanie przez Sąd, że w niniejszej sprawie wnioskodawca – P. w K. – złożył kwotę odszkodowania za wywłaszczoną Nieruchomość do depozytu sądowego, co wywołało taki sam skutek, jak wypłata odszkodowania osobie uprawnionej, podczas gdy z dokumentów akt sprawy depozytowej, wskazywanej w wyroku przez Sąd wynika, że wnioskodawca złożył do depozytu sądowego łączną kwotę 6.697,20 zł, podczas gdy zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z 21 września 1970 r. wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Katowicach, znak sprawy: SW.IV/60/1338/70 (dalej: orzeczenie), kwota przyznanego wywłaszczanym właścicielom nieruchomości odszkodowania została ustalona w orzeczeniu na kwotę 13.395,16 zł, wobec czego nie sposób uznać, jak zrobił to Sąd w wyroku, że w przedmiotowej sprawie w wyniku złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego nastąpił taki sam skutek, jak w przypadku wypłaty kwoty odszkodowania osobie uprawnionej, co w konsekwencji wywołało daleko idące skutki, mające kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie, w postaci uznania, że wypłata odszkodowania nastąpiła poprzez złożenie go do depozytu sądowego oraz spowodowało bezzasadne oddalenie przez Sąd złożonej przez skarżącą skargi;b) bezzasadne uznanie przez Sąd, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 1965 r. o zasadach i trybie postępowania w sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego wystarczające dla ważnego złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, w sytuacji gdy wierzyciel lub jego miejsce zamieszkania nie są znane, jest dokonanie ogłoszenia o zezwoleniu na złożenie do depozytu na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej i jest to sposób adekwatny do wymogów § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, podczas gdy z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika wprost, że ogłoszenie to powinno nastąpić łącznie w dwóch miejscach: w budynku sądowym oraz w lokalu prezydium właściwej rady narodowej, a zatem przyjęcie przez Sąd, że wywieszenie tego ogłoszenia tylko w budynku właściwej rady narodowej jest sposobem adekwatnym do treści § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia jest całkowicie bezzasadne i niezgodne z literalnym brzmieniem ww. przepisu prawa. Tym samym, Sąd przyjął, że przewidziany w ww. rozporządzeniu tryb umożliwienia właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym zapoznania się z treścią orzeczenia pozbawiającego ich prawa własności do nieruchomości jest pozbawiony istotności prawnej, z czym nie sposób się zgodzić w demokratycznym państwie prawa.Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie wyroku reformatoryjnego. Ponadto zrzeczono się rozprawy i jednocześnie wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.W niniejszej sprawie podstawą zaskarżonej decyzji był art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej u.g.n.). Zgodnie z jego treścią wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.Podkreślić należy, że waloryzacja przewidziana w art. 132 ust. 3 u.g.n. polega na oszacowaniu wysokości odszkodowania ustalonego w decyzji według zasad określonych w u.g.n. Waloryzacja ma na celu zagwarantowanie wywłaszczonemu w przypadku opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzymanie odszkodowania w zaktualizowanej, urealnionej wysokości. Waloryzacja dotyczy okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości stała się ostateczna (datą ostatecznego ustalenia wysokości odszkodowania), a datą wypłaty tego odszkodowania (datą stwierdzenia, że ostateczna decyzja o ustaleniu odszkodowania nie została wykonana i przeliczenia na nowo wysokości odszkodowania).Wobec powyższego, najistotniejsze było ustalenie, czy doszło do wypłaty przedmiotowego odszkodowania, czy też wobec braku jego uiszczenia winno być ono wypłacone w zwaloryzowanej wysokości.Decyzją z 21 września 1970 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] o pow. 2238 m2. W ww. decyzji ustalono odszkodowanie za składnik gruntowy oraz składnik budowlany, w kwocie łącznej 13.395,16 zł.Zgodnie z ustaleniami poczynionymi w toku postępowania, a niezakwestionowanymi przez stronę skarżącą, wnioskiem z dnia 15 grudnia 1970 r. P. w K. wystąpiło do Sądu Powiatowego w Częstochowie o przyjęcie do depozytu sądowego kwot na rzecz nieznanych z miejsca pobytu: J.R. (2.232,40 zł), F.F. (2.232,40 zł) i G.T. (2.232,40 zł), w związku z wywłaszczeniem decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 21 września 1970 r. ww. nieruchomości. Sąd Powiatowy w Częstochowie postanowieniem z dnia 3 maja 1971 r., sygn. akt III Ns 1651/70, zezwolił P. na złożenie do depozytu sądowego kwoty łącznej 6.697,20 zł, tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w C. przy ul. [...]. Zgodnie z dokumentami (polecenia przelewów) z 9 marca 1971 r. P. dokonało przelewów kwot jw. dla każdej z ww. osób na rachunek Sądu Powiatowego w Częstochowie, tytułem depozytów sądowych.W pierwszym zarzucie skargi kasacyjnej skarżąca dopatruje się naruszenia wskazanych przepisów poprzez uznanie przez Sąd, że doszło do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość poprzez złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, w sytuacji gdy, w ocenie skarżącej, wnioskodawca – P. w K. złożył do depozytu sądowego łączną kwotę 6.697,20 zł, podczas gdy zgodnie z ww. decyzją kwota przyznanego wywłaszczanym właścicielom nieruchomości odszkodowania została ustalona na kwotę 13.395,16 zł, wobec czego, nie sposób uznać, jak zrobił to Sąd w wyroku, że w przedmiotowej sprawie w wyniku złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego nastąpił taki sam skutek, jak w przypadku wypłaty kwoty odszkodowania osobie uprawnionej.Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, że stanowi on przejaw nieznajomości przez autora skargi kasacyjnej akt administracyjnych. Zauważyć bowiem należy, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, w dniu jej wywłaszczenia, byli: Z.S. w 12/24 części oraz J.R., F.F. i G.T. po 4/24 części. Z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z 12 czerwca 1970 r. znajdującego się w aktach wywłaszczenia nieruchomości, wynika, że obecny na niej był jeden ze współwłaścicieli, tj. Z.S. Został on wówczas pouczony o ustaleniu odszkodowania dla współwłaścicieli hipotecznych oraz o tym, że część odszkodowania przypadająca na współwłaścicieli nieznanych z miejsca pobytu zostanie przekazana do depozytu sądowego, gdzie dochodzić można możliwości dochodzenia odszkodowania w oparciu o stwierdzenie własności nieruchomości i opłacanie podatków. Jak już wyżej wskazano, Sąd Powiatowy w Częstochowie zezwolił P. na złożenie do depozytu sądowego kwoty łącznej 6.697,20 z. Kwota ta stanowiła sumę kwot przypadających na trzech pozostałych, nieznanych z miejsca pobytu współwłaścicieli zgodnie z odpowiadającą im częścią odszkodowania - każdy po 4/24 części). Nie było zaś podstaw, by uznać, że część odszkodowania przypadająca Z.S. również powinna być wpłacona do depozytu, bowiem brak było bowiem ku temu przesłanek faktycznych i prawnych. Tym samym zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do uwzględnienia drugiego zarzutu skarżącej dotyczącego kwestii ogłoszenia o zezwoleniu na złożenie świadczenia do depozytu sądowego. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny na znajdującym się w aktach administracyjnych egzemplarzu orzeczenia (postanowienia z 3 maja 1971 r.) znajduje się adnotacja o jego wywieszeniu na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Nadzorczej w Częstochowie.Skarżąca podnosi, że Sąd meriti uznał, iż sposobem adekwatnym do wymogów § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 1965 r. o zasadach i trybie postepowania w sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego jest dokonanie ogłoszenia o zezwoleniu na złożenie świadczenia do depozytu sądowego tylko na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Nadzorczej w Częstochowie.Po pierwsze nie sposób się z tym twierdzeniem zgodzić, bowiem z uzasadnienia Sądu I instancji jasno wynika, że przyjął, że osobnego ogłoszenia publicznego dokonano także w budynku sądowym (k. 8 uzasadnienia wyroku WSA). Strona skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła zaś dowodu ani nie uprawdopodobniła tego, że ww. orzeczenie nie zostało ogłoszone także w ww. sposób.Brak jest również racjonalnych przesłanek, by przyjmować, iż takiego ogłoszenia faktycznie nie dokonano, co słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, w szczególności, że skoro Sąd Powiatowy przesłał odpis postanowienia Prezydium Rady Narodowej celem dokonania ogłoszenia, to brak jest podstaw, by uznać, że takiego ogłoszenia nie dokonał w budynku sądu.Po drugie, co również słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego mogło być dokonane w określony sposób – w tym wypadku po uzyskaniu zezwolenia sądu. Żaden zaś przepis nie uzależniał możliwości złożenia przedmiotu świadczenia od prawidłowego ogłoszenia tego zezwolenia. Brak zatem było podstaw, by uwzględnić ten zarzut skarżącego.Wobec nieskuteczności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, należało uznać, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.., orzekł jak w sentencji.