Wyrok - I OSK 710/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 29 września 2025
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. Administracyjne postępowanie, Nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 29 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.T., M.T., A.V., M.I.T., R.P., S.-C.M., S.V. i V.F. oraz następców prawnych A.T.: S.T., A.T. i L.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 377/22 w sprawie ze skargi S.TUchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. Administracyjne postępowanie, Nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 29 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.T., M.T., A.V., M.I.T., R.P., S.-C.M., S.V. i V.F. oraz następców prawnych A.T.: S.T., A.T. i L.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 377/22 w sprawie ze skargi S.T
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
spadek
Role w sprawie
Skarb Państwa
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
29 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 7 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 377/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S.T., A.T., M.T., A.V., M.I.T., R.P., S.-C.M., S.V. i V.F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również: "Minister", "organ", "MSWiA") z 29 grudnia 2021 r., nr DAP-WPK-727-1-333/2018/MGa (dalej również: "zaskarżona decyzja") w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, oddalił skargę.Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.Decyzją z 19 lipca 1991 r., nr GG.I-8224b/34-172/6/91 (dalej: "decyzja z 19 lipca 1991 r.", "decyzja komunalizacyjna"), Wojewoda Bielski (dalej również: "Wojewoda") - na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej: "ustawa komunalizacyjna", "ustawa z 10 maja 1990 r.", "ustawa Przepisy wprowadzające..."), stwierdził nabycie przez Gminę S. (dalej również: "Gmina") z mocy prawa, nieodpłatnie własności szeregu nieruchomości, oznaczonych w ewidencji gruntów w obrębie S. objętych księgą wieczystą (...).Pismem z 9 stycznia 2009 r., W. T., A. V., A. T., R.M.P., S.T., R.T. wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. aktu Wojewody, w części dotyczącej działek nr: (...). We wniosku podniesiono, że ww. nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a o prowadzeniu postępowania komunalizacyjnego nie zawiadomiono następców prawnych dawnych właścicieli gruntu, nie doręczono im również decyzji.Pismem z 25 lutego 2009 r., W. T., A. V., A. T., R.M.P., S.T., R.T. wnieśli o zawieszenie postępowania z wniosku spadkobierców J.T. z 9 stycznia 2009 r. - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "kpa") - do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Wojewodę Małopolskiego w sprawie stwierdzenia, czy nieruchomość położona w S. ozn. w ewidencji gruntów nr działek (...) obręb S. podpadała pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., poz. 3, poz. 13 ze zm., dalej: "dekret", "dekret PKWN"). Wszczęte przez Ministra postępowanie nieważnościowe zostało z urzędu zawieszone, postanowieniem z 21 grudnia 2009 r., zgodnie z ww. wnioskiem. Następnie, postanowieniem z 25 sierpnia 2021 r., Minister podjął zawieszone postępowanie.W trakcie postępowania zmarli: W.T., R.M.P., A.Y. i R.T. a w ich miejsce wstąpili następcy prawni.Decyzją z 29 grudnia 2021 r., nr DAP-WPK-727-1-333/2018/MGa Minister umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 19 lipca 1991 r. - w części dotyczącej działek nr: (...). W uzasadnieniu przywołał art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., wskazując, że w dacie 27 maja 1990 r. (data wejścia w życie ustawy), określone treścią tej normy mienie ogólnonarodowe przechodziło z mocy prawa na rzecz właściwych gmin. Zauważył, że wszczęcia postępowania nieważnościowego decyzji komunalizacyjnej, może domagać się podmiot posiadający przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Wskazał, że w świetle ww. normy prawnej, stroną danego postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes, o którym mowa ww. przepisie musi mieć charakter prawny, a także realny w danej dacie (tu na: 27 maja 1990 r.). Powołując się na utrwalone orzecznictwo Minister wskazał, że stronami postępowania komunalizacyjnego jest: Skarb Państwa – jako właściciel mienia, gmina – która mienie to przejmuje oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące o tym, że im nie zaś Skarbowi Państwa na 27 maja 1990 r. przysługiwało prawo własności skomunalizowanego mienia. Minister podał też, że ww. postępowanie nie dotyczy interesu prawnego osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Organ wyjaśnił, że zarówno z karty inwentaryzacyjnej, stanowiącej integralną część decyzji komunalizacyjnej, jak i z treści aktu Wojewody wynika, że działki nr: (...) obręb S. objęte były księgą wieczystą (...). Wskazał na pismo z 27 października 2021 r,. znak: DZKO/KR1 B/00000451/21, którym Sąd Rejonowy w S. IV Wydział Ksiąg Wieczystych poinformował, że na wniosek z 28 lutego 1978 r. Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami przy Naczelniku Miasta w S. nr (...) Państwowe Biuro Notarialne w S. przyłączyło do księgi wieczystej nr (...) stanowiącej własność Skarbu Państwa - Urzędu Miejskiego w S. działkę ewidencyjną nr (...), ujawnionych w zbiorze dokumentów nr ZD 1129. Na wniosek z 6 czerwca 1980 r., nr Dz.Kw (...) działka nr (...) zmieniła konfigurację powiększając się kosztem części działki nr (...) i przyjęła oznaczenie: (...). Wskutek wniosku z 20 lutego 1991 r., nr Dz. Kw. (...) działkę nr (...) podzielono na działki nr: (...). Zdaniem organu, od przyłączenia do księgi wieczystej nr (...) obejmującej własność Skarbu Państwa - Urzędu Miejskiego w S. działki nr (...) do czasu wydania decyzji z 1991 r. - jako właściciel działek nr: (...) położonych w S. - figurował Skarb Państwa. Minister podkreślił, że wpis w księdze wieczystej spornej nieruchomości miał kluczowe znaczenie dla ustalenia jej stanu faktyczno-prawnego i następnie oceny legalności mającej ją za przedmiot decyzji komunalizacyjnej. W konsekwencji - w związku z istnieniem na dzień komunalizacji (27 maja 1990 r.) - wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w księdze wieczystej (...) prowadzonej m. in. dla działek nr (...), obręb S. istotnym staje się fakt prawny, że wynikająca z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 1982 r., nr 19, poz. 147, dalej: "ukwh"), zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności Skarbu Państwa wpisanego do księgi wieczystej, wiąże wszystkich. Zatem wpisem związane są organy administracji i sąd administracyjny, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę, posiadającą w tym interes prawny przed sądem powszechnym. Brak jest więc, zdaniem organu, podstaw do przyjęcia, że właścicielem spornej nieruchomości w dacie komunalizacji nie był Skarb Państwa, co miałoby uzasadniać rażącą niezgodność z prawem tej decyzji. Przeciwnie, dane ujawnione w księdze wieczystej wskazują, że Skarb Państwa w ww. dacie był ujawniony jako właściciel nieruchomości. Organ wskazał, że orzekając w ramach postępowania nadzwyczajnego, dotyczącego badania legalności decyzji komunalizacyjnej, nie jest on władny by oceniać prawidłowość podstawy wpisu prawa własności w księdze wieczystej. Podkreślił, że wnioskodawcy nie wykazali, by w dacie istotnej dla komunalizacji, posiadali tytuł o charakterze prawnorzeczowym do spornej nieruchomości. Zdaniem Ministra nie legitymują się oni zatem przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 1991 r. Bez znaczenia dla wyniku sprawy było, zdaniem organu, stanowisko wnioskodawców z 13 grudnia 2021 r., wskazujące na moc dowodową decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r., nr: GZ.rn.625.309.2014 (dalej również: "decyzja MRiRW z 22 lutego 2018 r.", "decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi"). Wobec tego Minister uznał, że brak tytułu prawnego do spornych nieruchomości powoduje odmowę przyznania wnioskującym przymiotu strony postępowania nieważnościowego i – w konsekwencji - stanowi podstawę do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 kpa).Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyli S.T., A.T., M.T., A.V., M.I.T., R.P., S.-C.M., S.V. i V.F. W uzasadnieniu podnieśli, że są ustawowymi spadkobiercami dawnych właścicieli spornych działek, a Minister błędnie przyjął, że nie mają w tej sprawie interesu prawnego. Wskazali, że nieruchomość nigdy nie została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu, a zatem nie mogła być skomunalizowana, jako nieruchomość nie stanowiąca własności Skarbu Państwa.Wyrokiem z 7 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 377/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę. Podzielił przy tym ocenę Ministra, dotyczącą braku skutecznego wykazania przez strony, by postępowanie nadzwyczajne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 19 lipca 1991 r. dotyczyło interesu prawnego skarżących.W uzasadnieniu WSA podał, że zaskarżoną decyzją z 29 grudnia 2021 r., Minister, na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r. Przytoczył treść ww. przepisu, wskazując, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle lub nie ma podstaw do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa oznacza, że brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Sąd I instancji wyjaśnił, że o przymiocie strony postępowania administracyjnego rozstrzyga art. 28 kpa, który stanowi, że jest nią każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zauważył, że istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Wyjaśnił, że skuteczne zainicjowanie postępowania weryfikującego komunalizację mienia Skarbu Państwa wymaga wykazania prawa własności nieruchomości w dacie samej komunalizacji. Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w rozpatrywanej sprawie. WSA zauważył, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodu, aby w dacie komunalizacji (27 maja 1990 r.) skarżącym, czy ich poprzednikom prawnym przysługiwał tytuł własności spornej nieruchomości. Zdaniem tego Sądu, skarżący nie przedstawili również żadnego dokumentu potwierdzającego, aby w powołanej dacie lub obecnie przysługiwało im lub ich poprzednikom prawnym prawo własności działek nr: (...) położonych w S. Sąd wojewódzki wskazał, że prawo własności Skarbu Państwa zostało zanegowane dopiero w wyniku prowadzonego ponad dwadzieścia cztery lata później przed Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych, postępowania w sprawie wykonania dekretu PKWN. Zatem tak w dacie istotnej dla komunalizacji (27 maja 1990 r.) oraz na dzień wydania decyzji Wojewody z 1991 r. – w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości ujawniony był Skarb Państwa. Minister słusznie zatem podniósł, że organ orzekający o komunalizacji był związany wpisem w księdze wieczystej na zasadzie domniemania wynikającego z art. 3 ukwh. Sąd wojewódzki uznał prawidłowość tezy organu, że wpis do księgi wieczystej - w myśl art. 6266 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm., dalej: "kpc") - jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Zwrócił uwagę, że wyrażone w art. 3 ukwh domniemane prawne, wyklucza kontrolę dotyczącą treści wpisów własności w księgach w postępowaniu administracyjnym, albowiem kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Tym samym, mając na względzie treść księgi wieczystej spornej nieruchomości, zasadne było stanowisko organu, że skarżący nie legitymują się interesem prawnym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r. Nie wykazali oni bowiem, że w dacie jej wydania legitymowali się interesem prawnym, który nie został uwzględniony. Konstatując powyższe, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli S.T., A.T., M.T., A.V., M.I.T., R.P., S.-C.M., S.V. i V.F oraz następcy prawni zmarłego A.T.: S.T., A.T. i L.T. kwestionując go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "ppsa"), zarzucając:1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:a) art. 151 ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, art. 134 § 1 ppsa, art. 135 ppsa w zw. z art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 28 kpa, poprzez błędne ich zastosowanie i oddalenie skargi na skutek bezzasadnego przyjęcia, że skarżący nie mają interesu prawnego do zainicjowania postępowania administracyjnego, a tym samym nie można im przyznać przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 19 lipca 1991 r., podczas, gdy są oni następcami prawnymi właściciela zabudowanej nieruchomości nr (...) a w sprawie wykazano decyzją administracyjną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r., znak: GZ.rn.625.309.2014, utrzymującą w mocy akt Wojewody Małopolskiego z 27 sierpnia 2014 r., znak: WS-III.7515.1.21.2012.IB stwierdzającą, że parcele katastralne (...) w granicach w jakich weszły one w skład aktualnych działek ewidencyjnych nr (...) położonych w S. (poprzednio S.) nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a więc przedmiotowa nieruchomość nigdy nie została przejęta na własność Skarbu Państwa, a zatem nie była własnością Skarbu Państwa na 27 maja 1990 r. ani 19 lipca 1991 r., tj. w dniu wydania przez Wojewodę decyzji, nr: GG.I-8224b/34-172/6/91 w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Gminę S. z mocy prawa, nieodpłatnie prawa własności spornej nieruchomości, a zatem nie mogła zostać skomunalizowana jako nieruchomość niestanowiąca własności Skarbu Państwa (por. wyroki NSA z 22 października 2019 r., I OSK 344/18; I OSK 346/18, IOSK 347/18, I OSK 361/18,1 OSK 362/18,1 OSK 363/18 i I OSK 364/18, wyrok Wojewódzkiego SąduAdministracyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2022r., IV SA/Wa 2124/22);b) art. 151 ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa, art. 134 § 1 ppsa, art. 135 ppsa w zw. z art. 157 § 2 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10, poz. 51 ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie wykonania dekretu PKWN", "rozporządzenie z 1945 r."), poprzez błędne ich zastosowanie i oddalenie skargi pomimo, że skarżący, cyt.: "(...) mają bezpośredni i aktualny interes prawny do bycia stroną postępowania nieważnościowego, gdyż prejudycjalne postępowanie administracyjne zakończone zostało ostateczną i prawomocną decyzją administracyjną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2018 roku, znak: GZ.rn.625.309.2014, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 27 sierpnia 2014 roku, znak: WS-III.7515.1.21.2012.IB, stwierdzającą, że parcele katastralne (...) w granicach w jakich weszły one w skład aktualnych działek ewidencyjnych nr (...) położonych w S. (poprzednio S.) nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu..." i jednocześnie w sprawie nie ma dowodów na to, aby po 13 września 1944 r. własność nieruchomości przeszła na jakikolwiek podmiot, co potwierdza, że skarżący kasacyjnie mieli tytuł prawny dokumentujący przysługujące im prawo własności do spornej nieruchomości na 27 maja 1990 r. i na 19 lipca 1991 r., które stało na przeszkodzie wydania decyzji komunalizacyjnej, bowiem na ww. daty Skarb Państwa nie był właścicielem spornych działek;c) naruszenie art. 151 ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, art. 134 § 1 ppsa, art. 135 ppsa w zw. z art. 2 § 1 i 3 kpc i § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, cyt.: "(...) poprzez ich niezastosowanie a w konsekwencji błędne oddalenie skargi a nie uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na brak orzeczenia sądu powszechnego potwierdzającego tytuł prawny do spornej nieruchomości, podczas gdy zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem orzekanie o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej na mocy powołanych na wstępie przepisów zostało przekazane organom administracji publicznej, a zatem wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest wymagane orzeczenie sądu powszechnego w przedmiocie przysługiwania tytułu prawnego do spornej nieruchomości Skarżącym, co w rezultacie doprowadziło Sąd I instancji do błędnego wniosku o nie uchyleniu zaskarżonej decyzji";d) art. 151 ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 16 § 1 kpa – cyt.: "(...) poprzez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi, a w konsekwencji niedopuszczalnego faktycznego wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2018 r., znak: GZrn.625.309.2014..." w przedmiocie niepodpadania pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, m.in. w zakresie objętej tym postępowaniem działek cyt.: "(...) przez Sąd, co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do błędnego wniosku o nie uchyleniu zaskarżonej decyzji";e) art. 151 ppsa, art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 935, dalej: "ustawa o zmianie kpa") - obecnie art. 8 § 1 i 2 kpa, poprzez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi, z naruszeniem zasad: trwałości decyzji ostatecznych, pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, zasady utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, poprzez faktyczne wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonym rozstrzygnięciem ww. ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r. oraz poprzez nieuwzględnienie jej mocy więżącej w tej sprawie;f) art. 151 ppsa w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 16 ustawy o zmianie kpa – obecnie art. 8 § 1 i 2 – w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja", "Ustawa Zasadnicza") poprzez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi w oparciu o przesłanki pozostające w jaskrawej sprzeczności z ugruntowanym w orzecznictwie stanowiskiem sądów, a przez to naruszenie zasady jednolitości orzecznictwa oraz co za tym idzie zasady zaufania obywatela do władzy publicznej i organów państwa, zasady równości wobec prawa, a także w konsekwencji do naruszenia gwarantowanej przez Konstytucję gwarancji ochrony własności;g) art. 151 ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa oraz art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, cyt.: "(...)poprzez ich błędne zastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji a oddalenie skargi z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, która nie została zrealizowana z uwagi na wybiórcze potraktowanie dowodów przez organ, zamiast wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności poprzez:• nierzetelne przenalizowanie skutków prawnych wydanej w sprawie skarżących ostatecznej i prawomocnej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi..." z 22 lutego 2018 r., stwierdzającej, że sporne nieruchomości obejmujące m.in. działki ewidencyjne nr (...) nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN;• cyt.: "(...) niedopuszczalne pominięcie bezspornego i stwierdzonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2018 r. i decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 27 sierpnia 2014 r., faktu braku przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności spornej nieruchomości (...) w dniu nacjonalizacji tj. 13 września 1944 r., a w konsekwencji 19 lipca 1991 r., a także w dniu komunalizacji;• karty inwentaryzacyjnej stanowiącej integralną część decyzji komunalizacyjnej Wojewody Bielskiego z dnia 19 lipca 1991 r., na której to karcie w prawym górnym rogu znajduje się zapis: "Oznaczenie dokumentu na mocy którego Skarb Państwa stał się właścicielem: uchwały Sądu Grodz, w S. UH-1/47z 22.02.1947r.";• oczywiście błędną ocenę dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy, w tym przedłożonych i powołanych przez Skarżących w sprawie oraz błędną ocenę dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym a zwłaszcza:- wpisów widniejących w księdze wieczystej nr (...), pomimo stwierdzenia, iż na dzień 27 maja 1990r. i na dzień 19 lipca 1991 r. właścicielem działek nr (...) nie był Skarb Państwa, błędnie wpisany na podstawie uchwały Sądu Grodzkiego w S. z dnia 22.02,1947r., UH-1/47 podjętej na wniosek i na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Krakowie z dnia 30 stycznia 1947 roku, L.P.9/Z/10a/47, a przed jego ujawnieniem poprzednik prawny Skarżących: J.J.T.- wyroków: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 668/18, którym oddalono skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2018 r., znak: GZ.rn.625.309.2014 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt: I OSK 1642/19, którym oddalono skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 668/18, wydanych w prejudycjalnie zakończonej sprawie o niepodpadanie m.in. działek nr (...) pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e (...) dekretu;w szczególności nieuzasadnione pominięcie dowodu z następujących dokumentów: - decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 27 sierpnia 2014 roku, znak: WS-III.7515.1.21.2012.IB; - decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2018 roku, znak: GZrn.625.309.2014; - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019r., sygn. akt I SA/Wa 688/18; - wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2021r., I OSK1642/19; - poświadczenia Sądu Rejonowego w S. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 9.10.2001r. (Nr Dz. Odp. 3377/01) dotyczące parcel wymienionych w zbiorze dokumentów numer ZD.1129 (dawniej UH 1/47); - uchwały Sądu Grodzkiego w S. z dnia 22 lutego 1947 roku, U.H. 1/47; - wniosku i zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Krakowie z dnia 30 stycznia 1947 roku; - orzeczenia Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Ż. z dnia 2 lipca 1946r., nr L.UR.II4/10/46; - mapy- szkicu z działkami parcelacyjnym nr (...); - postanowienia Sądu Powiatowego w S. z dnia 18 maja 1962r., nr Dz.Zd.24/61; - postanowienia Państwowego Biura Notarialnego z dnia 20 kwietnia 1978 roku (nr Dz.Zd. 9-14/78) ujawnione w zbiorze dokumentów (...); - zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w S. z dnia 20 kwietnia 1978r. (nr Dz.Kw. ....); - pełnego odpisu z księgi wieczystej KW nr (...) - wpis 2 pkt d)."• cyt.: "zaniechanie ustalenia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem, a ponadto pominięcie przez Sąd ustaleń organu w postępowaniu prejudycjalnym zakończonym ostateczną i prawomocną decyzją administracyjną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2018 roku, znak: GZrn.625.309.2014, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 27 sierpnia 2014 roku, znak: WS-III.7515.1.21.2012.IB, a tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej;• zaniechanie ustalenia rzeczywistego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, pomimo, iż Sądowi wiadomym było dokonanie wpisu prawa własności Skarbu Państwa w odniesieniu do tych działek oraz wpisów w karcie A• i B (...) księgi tabularnej w. i Iwh (...) ks. gr. gm. kat. S., gdzie jako właściciel został wpisany Skarb Państwa na wniosek Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Krakowie z dnia 30 stycznia 1947 r., a jednocześnie pominięcie, jaki wpływ na podstawę wpisu własności w treści księgi wieczystej miała prejudycjalna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2018 roku, znak: GZrn.625.309.2014, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 27 sierpnia 2014 roku, znak: WS-III.7515.1.21.2012.IB;"- co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd I instancji na skutek uchybienia powyższym przepisom oddalił skargę na decyzję Ministra z 29 grudnia 2021 r., w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Bielskiego z 19 lipca 1991 r., dotyczącej spornych działek, gdyby natomiast WSA zastosował prawidłowo prawo to zapadłoby zupełnie odmienne rozstrzygnięcie;2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:a) art. 28 kpa w zw. z art. 157 § 2 kpa i art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające...w zw. z art. 2 ust. 1 lit e dekretu w zw. z § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i oddalenie skargi pomimo, że skarżący mają bezpośredni i aktualny interes prawny do bycia stroną postępowania nieważnościowego, gdyż prejudycjalne postępowanie administracyjne zakończone zostało ostateczną i prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r. w zakresie orzeczenia o niepodpadaniu pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu działek nr (...), a jednocześnie w sprawie brak jest dowodów na to, aby po 13 września 1944 r. własność nieruchomości przeszła na jakikolwiek podmiot, co potwierdza, że skarżący mieli tytuł prawny, dokumentujący przysługujące im prawo własności do spornej nieruchomości na 27 maja 1990 r. i na 19 lipca 1991 r., które stało na przeszkodzie wydaniu decyzji komunalizacyjnej w odniesieniu do ww. działek, bowiem na 27 maja 1990 r. Skarb Państwa nie był jej właścicielem;b) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., poprzez ich błędne zastosowanie (niezastosowanie w sprawie) pomimo, że zrealizowały się przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z 19 lipca 1991 r. w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę prawa własności nieruchomości nr (...), w sytuacji, gdy nieruchomość ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa na: 13 września 1944 r., 27 maja 1990 r., ani na 19 lipca 1991 r.;c) naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 ukwh, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący zobowiązani są przedstawić orzeczenie sądu powszechnego potwierdzające ich tytuł prawny do nieruchomości na dzień orzekania, podczas gdy w rzeczywistości wystarczające do wydania merytorycznej decyzji nadzorczej w tej sprawie jest wykazanie prawa własności skarżących lub ich poprzedników prawnych do spornej nieruchomości na 27 maja 1990 r. i w konsekwencji na 19 lipca 1991 r.;d) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 § 1 i 3 kpc w zw. z § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu w zaskarżonym wyroku, że organ nie może oceniać następstw prawnych prejudycjalnej dla tego postępowania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego z 27 sierpnia 2014 r., podczas gdy w rzeczywistości organ jest związany sentencją decyzji, a skutki prawne tejże, wiążącej decyzji, sąd zobowiązany jest samodzielnie ocenić w świetle zgromadzonego materiału dowodowego;e) art. 3 ust. 1 ukwh i art. 18 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe (Dz.U. z 1946 r., Nr 57, poz. 319) w zw. z art. 2 § 3 kpc w zw. z § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu wbrew poglądowi ugruntowanemu w orzecznictwie i piśmiennictwie oraz wbrew literalnemu brzmieniu powyższych norm, że podważenie domniemania wynikającego z powyższych przepisów jest możliwe wyłącznie w postępowaniu cywilnym, rozstrzygającym spór o własność przed sądem powszechnym, a decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r., wydana w trybie § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, nie pozwala na przyznanie skarżącym interesu prawnego, a co za tym idzie przymiotu strony w postępowaniu;f) art. 3 ust. 1 ukwh w zw. z art. 2 § 3 kpc w zw. z § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że dla oceny, czy skarżącym przysługuje interes prawny w sprawie, a co za tym idzie czy posiadają przymiot strony decydować ma kwestia, czy posiadają oni tytuł prawny do nieruchomości, podczas gdy wystarczającym powinno być ustalenie, czy przysługiwał im taki tytuł na 13 września 1944 r. oraz 27 maja 1990 r., a ponadto poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że zakwestionowanie przez skarżących tezy o istnieniu prawa własności oznacza zakwestionowanie samego wpisu w księdze wieczystej, podczas gdy w rzeczywistości skarżący kwestionują jedynie wniosek wynikający z domniemania jego prawdziwości (orzeczeniem, którym z mocy art. 6268 § 6 kpc jest wpis, stanowiący wyłącznie przesłankę domniemania, więc brak jest uzasadnionych podstaw dla uznania, że podważając domniemanie wynikające z treści księgi wieczystej, podważa się prawomocne orzeczenie o wpisie), a także poprzez przyjęcie, że skarżący nie są uprawnieni do podnoszenia zarzutów, które nie były objęte badaniem sądu wieczystoksięgowego, gdyż kognicja tego sądu ogranicza się jedynie do zbadania treści i formy wniosku, dołączonych dokumentów oraz treści księgi wieczystej (art. 6268 § 2 kpc);g) art. 3 ust. 1 ukwh w zw. z art. 10 ukwh w zw. z art. 2 § 3 kpc w zw. z § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, poprzez błędne przyjęcie, że uwzględnienie powództwa z art. 10 ukwh prowadzi do obalenia/wzruszenia domniemania w ścisłym rozumieniu tego pojęcia, tj. prowadzi do wykazania nieprawdziwości wniosku domniemania, pomimo istnienia jego podstawy, podczas gdy proces o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ma na celu raczej usunięcie samej podstawy domniemania (niezgodnego z rzeczywistością wpisu), co w teorii prawa nie jest rozumiane jako wzruszenie domniemania, a błędne przyjęcie poglądu w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym domniemanie wynikające z wpisu do księgi wieczystej o charakterze deklaratoryjnym nie może być kwestionowane w innych postępowaniach niż na podstawie art. 10 ukwh (czyli przesłankowych w postępowaniach cywilnych i administracyjnych), nakazywałoby więc z formalnego punktu widzenia uznać to domniemanie za niewzruszalne, do czego nie ma żadnych podstaw prawnych;h) art. 31 ust. 3 oraz art. 45 Konstytucji, poprzez ich pominięcie i naruszenie zasad proporcjonalności oraz prawa do sądu na skutek niedopuszczalnego i błędnego przyjęcia, że podważenie domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ukwh jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym niedopuszczalne oraz że na skutek wydania decyzji na zasadzie § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN, nie dochodzi do restytucji z mocą wsteczną przynależnego pierwotnemu właścicielowi tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości;i) art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, poprzez ich pominięcie i nieuchylenie decyzji naruszającej zasadę ochrony zaufania obywatela do władzy publicznej i stanowionego przez nią prawa oraz zasadę bezpieczeństwa prawnego jednostki, albowiem w analogicznych przypadkach przyjmuje się w orzecznictwie, że podważenie domniemania z art. 3 ust. 1 ukwh może nastąpić w każdym postępowaniu, jeżeli następuje jako przesłanka rozstrzygnięcia;j) art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, poprzez ich niezastosowanie prowadzące do uznania, że wynikające z tych przepisów: zasada państwa demokratycznego, zasada państwa prawnego i zasada sprawiedliwości społecznej, a także zasady równości i zakazu dyskryminacji oraz poszanowania własności, które winny być stosowane bezpośrednio, pozwalają na wydanie przez sąd administracyjny orzeczenia pozostającego w jaskrawej sprzeczności z orzeczeniami sądów cywilnych i administracyjnych, a przez to naruszenie zasad: jednolitości orzecznictwa oraz co za tym idzie zasady zaufania obywatela do organów władzy państwowej, zasady równości wobec prawa, a także w konsekwencji do naruszenia prawa do poszanowania własności;k) art. 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, poprzez ich pominięcie i brak uwzględnienia przy wydawaniu zaskarżonego wyroku ugruntowanych w orzecznictwie sądów powszechnych, jak również sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądów w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, podczas gdy orzecznictwo stanowi składnik polskiego systemu prawnego, a także poprzez pominięcie faktu, że związanie organu decyzją administracyjną ostateczną łączy się ściśle z wyrażoną w art. 7 Konstytucji zasadą, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, jak również pominięcie faktu, że związanie organu decyzją administracyjną ostateczną łączy się ściśle z wyrażoną w art. 7 Konstytucji zasadą, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, jak również pominięcie faktu, że sądy powszechne są związane ostateczną decyzją administracyjną jaką jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r. i poprzedzająca ją decyzja Wojewody Małopolskiego, co stanowi wyraz respektowania rozgraniczenia pomiędzy drogą sądową i drogą administracyjną, które łączy się ściśle z wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa;l) art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 10 lipca 1993 r., nr 61, poz. 284, dalej: "EKPC") i art. 14 EKPC w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 EKPC nie realizując wymogów dotyczących jednolitego stosowania prawa, prawa do rzetelnego, publicznego procesu sądowego obejmującego też zasadę pewności prawnej, a także zasady pewności prawnej gwarantującej stabilność prawną i przyczyniającą się do publicznego zaufania do organów administracyjnych oraz całkowicie zlekceważył obowiązek utrzymywania spójności orzeczeń administracyjnych.Podnosząc jak powyżej, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie od Ministra na rzecz skarżących kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W środku zaskarżenia złożono również oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono obszerną argumentację na poparcie wskazanych wyżej zarzutów, przywołując m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego (dalej również: "SN"). Wskazano również, że zmarł skarżący kasacyjnie A.T.Odpowiedzi na ww. środek zaskarżenia nie wniesiono.Postanowieniem z 17 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie międzyinstancyjne, do czasu ustalenia następców prawnych ww. zmarłego.Pismem z 26 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżących kasacyjnie wskazał następców prawnych A.T.: S.T., A.T. i L.T. przedłożył również stosowne pełnomocnictwa do działania w ich imieniu przed NSA. Do akt nadesłano także oświadczenie, że ww. popierają, wniesioną w imieniu ich poprzednika prawnego, skargę kasacyjną (pismo z 7 marca 2024 r.).Postanowieniem z 5 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądały jej przeprowadzenia.Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 ppsa, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tym miejscu zauważyć należy, że środek zaskarżenia nie został sporządzony w sposób w pełni poprawny. Autor wniesionego pisma dokonał po pierwsze: multiplikacji przepisów luźno ze sobą powiązanych, jako pozostających w związku, co jest niedopuszczalne i prowadzi do utrudnienia odczytania intencji wnoszącego; po drugie: "przemieszał" naruszenia oparte na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 ppsa (materialnoprawnej) z wadliwościami o charakterze procesowym (art. 174 pkt 2 ppsa); po trzecie: wskazał na przepisy prawa, których w sprawie Sąd wojewódzki nie stosował (co samo w sobie wyłącza możliwość ich naruszenia). Błędnie określono również m.in.: art. 105 § 1 kpa, jako przepis prawa procesowego, podczas gdy ma on charakter materialnoprawny; podniesiono łącznie naruszenie art. 151 ppsa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa - a więc przepisów o charakterze wynikowym - określających jedynie kierunek rozstrzygnięcia, jako wynik procesu decyzyjnego, gdy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa WSA nie zastosował, a zatem nie mógł jej naruszyć. Wskazano także na naruszenie art. 135 § 1 ppsa, który stanowi o uprawnieniu adresowanym przez ustawodawcę do sądu administracyjnego, nie zaś do wnoszącego skargę na określony akt lub czynność organu administracji publicznej. Przepis ten określa bowiem zakres orzekania sądu I instancji w przypadku stwierdzenia, że organ naruszył prawo, a więc nie znajdzie zastosowania w sytuacji oddalenia skargi na podstawie art. 151 ppsa, co miało miejsce w tej sprawie. Podniesiono również naruszenie art. 31 ust. 3, art. 45, art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2, art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 2, art. 2 w zw. z art. 7 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP (zarzuty od pkt 2 h do pkt 2 k skargi kasacyjnej), pomijając, że są to normy o charakterze ustrojowym, które same w sobie nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc zaś powołać się na zarzut naruszenia któregokolwiek z ww. przepisów Ustawy Zasadniczej zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z naruszeniami konkretnych przepisów, które w rzeczywistości były podstawą prawną działania sądu wojewódzkiego i którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznawania sprawy. Przepisami takimi mogą być przepisy prawa materialnego lub procesowego. Wywiedzione zarzuty nie opierały się jednak na tego rodzaju przepisach, co niweczy skuteczność wadliwości wyroku określonych w powyżej opisany sposób. Podobnie rzecz się ma w odniesieniu do zarzutu pkt 2 l petitum skargi kasacyjnej - postulowana wadliwość, jak i jej uzasadnienie stanowią ogólny, jedynie teoretyczny wywód z przytoczeniem orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, opisujący w zasadzie przyjmowany sposób wykładni naruszonych - zdaniem skarżących kasacyjnie - zasad Konwencji (art. 6 - "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej" i art. 14 Konwencji konstytuujący zakaz dyskryminacji: "Korzystanie z praw i wolności wymienionych w niniejszej konwencji powinno być zapewnione bez dyskryminacji wynikającej z takich powodów, jak płeć, rasa, kolor skóry, język, religia, przekonania polityczne i inne, pochodzenie narodowe lub społeczne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie bądź z jakichkolwiek innych przyczyn." oraz i art. 1 Protokołu nr 1 w brzmieniu: "Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa Państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych."). Sama zaś końcowa konstatacja uzasadnienia zarzutu cyt.: "Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o umorzeniu postępowania naruszył powyższą zasadę w zaskarżonej decyzji, albowiem pomimo ustalenia, iż na mocy decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 27 sierpnia 2014 r., utrzymanej w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2018 r. w przedmiocie niepodpadania nieruchomości poprzednika prawnego Skarżących pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, a w rezultacie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie zainicjowane przez Skarżących w oparciu o przesłanki pozostające w jaskrawej sprzeczności z ugruntowaną linią orzeczniczą i jednoznaczna treścią przepisów prawnych powołanych w zarzutach skargi i odmówił przyznania skarżącym interesu prawnego w stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, na mocy której mienie stanowiące własność Skarżących zostało przez organ kwestionowaną decyzją komunalizacyjną nabyte przez Gminę S.." - nie stanowi samoistnie o zasadności tego zarzutu. Argumentację taką uznać można jedynie za polemikę z treścią przyjętego przez WSA rozstrzygnięcia. Samo bowiem ograniczenie się do przytoczenia orzecznictwa Trybunału i zacytowana powyżej, ogólna konstatacja nie stanowią konkretyzacji zarzutów, poprzez wykazanie w jaki sposób ww. zasady Konwencji i Protokół zostały naruszone. Sąd wojewódzki ocenił decyzję Ministra w aspekcie jej legalności, wskazał też na przyczyny takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Autor środka zaskarżenia był zaś zobligowany do wykazania, na czym konkretnie i w tej sprawie polegało naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego, czy zakazu dyskryminacji. Nie jest nim bowiem sam fakt wydania wyroku niezgodnego z oczekiwaniami strony. Również wskazanie przez skarżących kasacyjnie - w obrębie środka zaskarżenia wyroku oddalającego skargę od decyzji, której przedmiotem jest umorzenie postępowania administracyjnego - regulacji dotyczących przeprowadzenia reformy rolnej (dekret PKWN, rozporządzenie w sprawie wprowadzenia dekretu) nie mogły znaleźć aprobaty Sądu kasacyjnego, w sytuacji gdy unormowania te nie stanowiły podstawy kwestionowanego aktu Ministra, ani też nie miały zastosowania przy rozpoznawaniu sprawy przez Sąd wojewódzki.W tym miejscu zauważyć należy, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi jednak do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, nawet w przypadku gdy podnoszone zarzuty nie wypełniają w pełni wymogów konstrukcyjnych z art. 176 ppsa. Potwierdzeniem powyższego jest uchwała z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, podjęta w pełnym składzie NSA. Pomimo zatem zauważonych nieprawidłowości, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął skargę kasacyjną do oceny i uznał, że podniesiona w jej uzasadnieniu argumentacja zasługuje na uwzględnienie w stopniu skutkującym uchyleniem kwestionowanego wyroku i decyzji Ministra.Kluczowym zagadnieniem w tej sprawie jest, zaakceptowana wyrokiem Sądu I instancji, odmowa przyznania skarżącym przez Ministra statusu stron postępowania nadzorczego (w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r.). Istotnym było zatem ustalenie mocy dowodowej, przedłożonej przez strony, ostatecznej i prawomocnej - również w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 1642/19 - decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r., stwierdzającej niepodpadanie wskazanych w niej nieruchomości pod działanie dekretu PKWN. Skarżący kasacyjnie wywodzą bowiem, że ww. akt powinien stanowić podstawę legitymizującą ich interes prawny, a więc i przymiot stron postępowania nieważnościowego. Sąd wojewódzki uznał zaś za słuszną ocenę Ministra, że skarżącym brak było prawnorzeczowego tytułu do spornych nieruchomości, tak na datę wejścia w życie ustawy Przepisy wprowadzające...(27 maja 1990 r.) jak i na dzień wydania kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej (19 lipca 1991 r.). Przyczyną uzasadniającą takie stanowisko uczyniono wpis w księdze wieczystej, ujawniający Skarb Państwa, jako właściciela spornego gruntu tak w ww. datach, jak i aktualnie. Powyższe, w ocenie Sądu wojewódzkiego, miało decydujące znaczenie dla oceny kwestionowanego aktu Ministra. Sąd I instancji stwierdził bowiem, że wzruszenie domniemania z art. 3 ust. 1 ukwh może nastąpić wyłącznie w postępowaniu prowadzonym przez sąd powszechny, organy administracji nie są zaś uprawnione do dokonywania własnych ocen w obrębie zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.Zauważenia w tym miejscu wymaga, że zagadnienie przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej w odniesieniu do podmiotów legitymujących się decyzją o wyłączeniu nieruchomości podlegającej następnie komunalizacji spod działania dekretu PKWN, było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide np.: wyroki NSA: z 5 marca 2014 r., I OSK 2238/22; z 10 kwietnia 2024 r., I OSK 2316/23; z 24 kwietnia 2024 r., I OSK 2294 r.; czy z 9 lipca 2024 r. I OSK 245/23).Przypomnieć również należy, że status strony w postępowaniu zwykłym, jak również w ramach postępowań nadzorczych, ustala się w oparciu o art. 28 kpa. W myśl tego przepisu, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Określa on zatem przesłanki decydujące o legitymacji konkretnego podmiotu do udziału w konkretnym postępowaniu administracyjnym. O przystąpieniu do postępowania w charakterze strony (czy uprawnieniu do jego zainicjowania) decyduje bowiem rozstrzygnięcie, czy podmiot do tego predysponujący posiada interes prawny, warunkujący ubieganie się o wszczęcie postępowania, względnie skierowanie wobec niego czynności w postępowaniu już wszczętym. Krąg stron postępowań nadzwyczajnych powinien zatem, co do zasady, być tożsamy z zakresem podmiotowym stron występujących w postępowaniu zwyczajnym. Powyższa reguła doznaje jednak licznych wyjątków. Orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje na tożsamość sposobu określania kręgu stron postępowań nadzwyczajnych w odniesieniu do zbioru podmiotów uczestniczących w postępowaniu zwyczajnym, w którym zapadła decyzja ostateczna (vide np. wyroki NSA: z 21 kwietnia 2017 r., II OSK 2117/15; z 2 lutego 2017 r., II OSK 1241/15; z 27 stycznia 2017 r., II OSK 1145/15; z 25 czerwca 2019 r., II OSK 2112/17; z 26 maja 2021 r., II OSK 2377/18). Zauważa się przy tym, że w postępowaniach tych należy na nowo - w świetle art. 28 kpa - określić krąg stron postępowania. Dominuje zaś pogląd, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności aktu zastosowanie mają art. 28 i art. 61 § 4 kpa, a stroną jest nie tylko strona postępowania zwykłego (uwieńczonego wydaniem weryfikowanej w trybie nadzoru decyzji), a również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki takiego stwierdzenia (vide np. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2022 r., II OSK 2080/19; z 22 stycznia 2018 r., II OSK 1475/17; czy z 9 stycznia 2015 r., I OSK 535/14). Stroną postępowania będzie zatem nie tylko strona postępowania zwykłego (poddawanego kontroli), ale i każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki postępowania nadzorczego. W konsekwencji, każdorazowo prowadząc postępowanie, organ administracji zobowiązany jest do samodzielnej weryfikacji kręgu stron danego postępowania, poprzez zbadanie i ocenę indywidualnego interesu prawnego, mającego umocowanie w art. 28 kpa. Zwrócić tu należy uwagę, na brak legalnej definicji pojęcia "interes prawny", którego treść wywodzić należy z wypadkowej legitymacji procesowej strony w postępowaniu, ustalanej w odniesieniu do norm prawa materialnego. "Posiadać interes prawny" jest więc równoznaczne ze wskazaniem powszechnie obowiązującego przepisu prawa, który będzie podstawą skutecznego żądania działania organu, bądź zaniechania (czy ograniczenia) jego czynności sprzecznych z intencją danego podmiotu – strony postępowania (art. 28 kpa). "Tym samym stwierdzenie istnienia interesu prawnego, to nic innego jak ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawną, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej konkretnej normy może mieć wpływ na sytuację prawną danego podmiotu. Nie budzi przy tym wątpliwości, że interes prawny może wynikać z norm nie tylko zaliczanych do prawa administracyjnego ale także do innych dziedzin prawa, w tym także do prawa cywilnego, a zwłaszcza rzeczowego." (vide np. wyroki NSA: z 7 czerwca 2013 r., I OSK 2226/12; z 27 października 2023 r., I OSK 1151/20; z 20 marca 2024 r., II OSK 204/23; czy z 10 kwietnia 2024 r., I OSK 2360/22). W aktualnym orzecznictwie zwraca się również uwagę na brak jednoznacznych, uniwersalnych, a zatem i podlegających automatyzmowi zastosowania w postępowaniu nadzorczym – zasad statusu strony postępowania i interesu prawnego – na gruncie art. 28 kpa. Podkreśla się konieczność każdorazowego rozważenia tej kwestii w aspekcie indywidualnym, w odniesieniu do konkretnej sprawy oraz z uwzględnieniem rozróżnienia interesu prawnego i faktycznego, który determinowałby skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności aktu.Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy wskazać należy, że spór oscyluje wokół kwestii przysługiwania przymiotu stron postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 19 lipca 1991 r., stwierdzającej nabycie przez Gminę S. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr: (...). W części perswazyjnej zaskarżonego przed WSA aktu MSWiA z 29 grudnia 2021 r., organ ten argumentował, że brak było możliwości przyznania skarżącym przymiotu stron postępowania nadzorczego, gdyż tak na datę decyzji komunalizacyjnej, jak i aktualnie nie legitymowali się oni tytułem prawnorzeczowym do ww. nieruchomości. Minister przyznał tym samym prymat mocy wiążącej wpisu w księdze wieczystej, dokumentującego prawo własności spornych gruntów, przysługujące w dacie komunalizacji Skarbowi Państwa. Przesłanką słuszności takiego stanowiska uczynił zaś tezę, że obalenie domniemania z art. 3 ust. 1 ukwh, może nastąpić wyłącznie przed sądem powszechnym – w ramach właściwych postępowań (z art. 10 ust. 1 ukwh, czy z art. 189 kpc).Skład orzekający tej sprawie w sprawie w pełni podziela stanowisko, że korzystanie przez wpisy w księgach wieczystych z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, nie podlega jurysdykcji organów administracji, ani sądów administracyjnych. Wyłączona jest więc ich kompetencja orzecznicza w zakresie podważania wiarygodności orzeczeń z art. 6268 § 6 kpc. Wyjaśnienia w tej sytuacji wymaga, że podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania nadzorczego - tu: stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej - jest zobowiązany do wykazania indywidualnego interesu prawnego w tej materii. Dowodzenie tego typu polega zaś na udokumentowaniu, deklarowanej przez wnioskującego legitymacji dostępnymi środkami dowodowymi, którymi taki interes może on wykazać. Nie oznacza to jednak, że uznając - na podstawie przedłożonego dokumentu - przysługujący wnioskującemu przymiot strony, organ rozstrzyga tym samym spór o własność nieruchomości. W opisany powyżej sposób dokonuje on bowiem jedynie oceny, czy - przedłożone przez podmiot aspirujący do udziału w sprawie - dowody, interes prawny w danym postępowaniu uzasadniają. Podkreślenia przy tym wymaga, że przyznanie prawa do występowania w sprawie jako strona – znajdujące umocowanie w przedłożonych dowodach, nie prowadzi bowiem do automatycznego zanegowania treści wpisu w księdze wieczystej. Organ administracji dokonuje tu jedynie walidacji poszczególnych dowodów, uznając (bądź nie) możliwość przypisania danemu podmiotowi posiadanie interesu prawnego w danej sprawie, na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów.Odnosząc się do kwestii wartości dowodowej decyzji MRiRW, złożonej przez skarżących w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w orzecznictwie SN przyjmuje się jednolicie, że art. 2 ust. 1 dekretu PKWN przewidywał przejście określonych nim nieruchomości, z mocy prawa, na własność Skarbu Państwa. Stanowisko to zostało pierwotnie wyrażone w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 22 grudnia 1948 r., C 344/48, w którym stwierdzono, że przejście własności wszelkich nieruchomości przeznaczonych na cele reformy rolnej na Skarb Państwa nastąpiło nie przez wpis do księgi wieczystej, lecz automatycznie z chwilą wejścia w życie dekretu. Pogląd ten podtrzymany został w uchwale składu siedmiu sędziów z 13 października 1951 r., C 427/51 oraz w uchwale składu siedmiu sędziów z 7 czerwca 1962 r., 1 CO 11/62 - jako zasady prawne. Powyższe jest konsekwentnie przyjmowane również we współczesnym orzecznictwie SN i znajduje wyraz w uchwałach, np. uchwały SN: z 27 września 1991 r., III CZP 90/91; z 6 grudnia 2005 r., III CZP 90/05; z 17 lutego 2011 r., III CZP 121/10; z 18 maja 2011 r., III CZP 21/11), czy wyrokach (np. wyroki SN: z 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98; z 4 października 2001 r., II CKN 609/00; z 13 lutego 2003 r., III CKN 1492/00; z 22 listopada 2012 r., II CSK 128/12. Powyższe implikuje zatem uznanie, że akt przewidziany w § 5 rozporządzenia z 1945 r., ma charakter deklaratywny, a jego wydanie nie było konieczne w każdym wypadku (vide: uchwała NSA z 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10). W konsekwencji opisanych wyżej stanowisk przyjąć należy, że decyzja wydana na podstawie § 5 ww. rozporządzenia, stanowi wyłączną podstawę do uzyskania przez uprzednich właścicieli (ich następców prawnych) wiedzy, że Skarb Państwa nabył (bądź nie) z mocy prawa własność konkretnej nieruchomości - na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (vide np. wyrok SN; uchwały SN z 17 lutego 2011 r., III CZP 121/10). Jeżeli więc nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa z mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, to ostateczna decyzja administracyjna - wydana na podstawie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. – jest wiążąca dla sądów powszechnych i rozstrzyga kwestie takiego nabycia. Jednocześnie zauważyć należy, że opisywany akt mógłby stanowić dokument uzasadniający podstawę wpisu do księgi wieczystej - wykazujący niezgodność jej treści z rzeczywistym stanem prawnym (art. 31 ust. 2 ukwh) - jedynie w razie wadliwego ujawnienia w jej zapisach Skarbu Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (tak: wyrok NSA z 10 kwietnia 2024 r., I OSK 2314/23). Nie można jednocześnie pomijać, że sam fakt wzruszenia decyzji dekretowej wobec danej nieruchomości (czy jej części), nie w każdym przypadku skutkuje otwarciem możliwości zainicjowania na tej podstawie stosownej zmiany treści księgi wieczystej. Przywołania w tym miejscu wymaga uchwała Sądu Najwyższego z 9 października 2007 r., sygn. akt III CZP 46/07. Wyrażono w niej stanowisko, że: "W sprawie o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości – ujawnionego w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej zgodnie z art.18 ust.1 w zw. z art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – z rzeczywistym stanem prawnym, sąd jest związany tą decyzją". Powyższe implikuje wniosek, że do czasu pozostawania w obrocie prawnym decyzji komunalizacyjnej, stanowiącej podstawę wpisu, sąd wieczystoksięgowy pozbawiony jest umocowania do kwestionowania stwierdzonego w niej stanu prawnego. Taka sytuacja ma miejsce w analizowanej sprawie, gdyż pomimo stwierdzenia wyłączenia części spornej nieruchomości (działek nr: (...) spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej – prawomocną i ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r. – strony (następcy prawni poprzednich właścicieli tego gruntu), pozbawieni są możliwości żądania stosownej zmiany wpisu w księdze wieczystej, wobec funkcjonowania w obrocie aktu Wojewody Bielskiego z 19 lipca 1991 r. W efekcie odjęto im prawo egzekwowania skutków ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Stan taki nie powinien zaś podlegać ochronie w państwie prawa. Zasadnym w powyższym stanie sprawy wydaje się być przyjęcie, że sam fakt wpisania w księdze wieczystej Skarbu Państwa - jako właściciela skomunalizowanej nieruchomości - nie stanowi wystarczającej podstawy dla wyłączenia interesu prawnego (a tym samym legitymacji do zainicjowania postępowania nadzorczego), wobec podmiotu inicjującego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, dysponującego przy tym dokumentem uzasadniającym posiadanie interesu prawnego w sprawie (prawomocna decyzja MRiRW o wyłączeniu spornego gruntu spod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN).Na gruncie tej sprawy niekwestionowanym jest, że skarżący są następcami prawnymi dawnych właścicieli objętych zaskarżoną decyzją działek. Poza sporem jest ponadto, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z 22 lutego 2018 r., utrzymał w mocy akt Wojewody Małopolskiego z 27 sierpnia 2014 r., nr WS-III.7515.1.21.2011.IB, stwierdzającą, że parcele katastralne (...), w granicach w jakich weszły one w skład aktualnych działek ew. nr: (...), położone w S. (poprzednio S.) - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Wydanym w wyniku skargi Gminy S. wyrokiem z 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 688/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. akt Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzję tę utrzymano w obrocie za sprawą oddalenia 27 maja 2021 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej Gminy, w sprawie o sygn. akt I OSK 1642/19. Do powyższego nie odniósł się MSWiA w sprawie nadzorczej, poprzestając jedynie na wskazaniu, że posiada wiedzę o funkcjonowaniu w obrocie ww. aktu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jednak wpis w księdze wieczystej spornej nieruchomości ma wiążące znaczenie dla ustalenia jej stanu prawnego. Powyższą argumentację powielił Sąd I instancji. Minister, wydając zaskarżoną decyzję, przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności działek nr: (...) ustalił w oparciu o księgę wieczystą nr (...), z której wynika ich przynależność do nieruchomości Skarbu Państwa - tak na datę istotną dla komunalizacji (27 maja 1990 r.), jak i nadal. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że składając do MSWiA wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 19 lipca 1991 r., strony powoływały się na fakt, że sporne działki prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r. zostały wyłączone spod działania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej – co pozostało jednak poza zakresem oceny organu nadzoru, jak i Sądu wojewódzkiego.Odnotowania w tym miejscu wymaga, że nabycie przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości na podstawie dekretu z 6 września 1944 r., następowało z mocy prawa (z 13 września 1944 r.). Nie było zatem konieczności wydawania odrębnej decyzji administracyjnej. Sytuacja taka kreuje odmienny charakter nabycia niż przy zastosowaniu trybów przejścia prawa, na mocy których Skarb Państwa uzyskiwał własność tytułem wydanych aktów, np.: nacjonalizacyjnych, czy wywłaszczeniowych, których podstawą była decyzja administracyjna. Powyższe determinuje zaś uznanie odrębności sytuacji prawnej skarżących - tak w zakresie trybu nabycia przez Skarb Państwa własności spornych nieruchomości (z mocy prawa – dekret PKWN), ale i sposobu jego wzruszenia (na podstawie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r.). Wydanie w tej sytuacji decyzji, którą właściwy organ stwierdza, że dana nieruchomość zostaje wyłączona spod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (tu: decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r.), prowadzić będzie do wzruszenia nabycia prawa własności takich nieruchomości przez Skarb Państwa (vide np.: wyrok NSA z 11 stycznia 2024 r., I OSK 1644/20). Powyższe zaś, następczo ma istotne znaczenie w ocenie interesu prawnego skarżących w analizowanym w tej sprawie postępowaniu nadzorczym, prowadzonym wobec decyzji komunalizacyjnej z 19 lipca 1991 r.Analizując stan tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że MSWiA powinien był rozważyć skutki przedłożonej przez strony, prawomocnej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r. dla rozpoznawanej sprawy. Dopiero bowiem powyższe umożliwi prawidłowe rozstrzygnięcie kwestii legitymowania się przez skarżących kasacyjnie tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości objętych aktem komunalizacyjnym z 19 lipca 1991 r. (działek nr: (...), a więc i ocenę ich statusu, jako stron postępowania nadzorczego. Z ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika bowiem bezspornie, że opisana w niej część majątku ziemskiego "(...)", położonego w S. nie przeszła na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu PKWN. Skarżący kasacyjnie, jako następcy prawni dawnych właścicieli spornych nieruchomości, nabyli z tego tytułu uprawnienie do żądania uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Na przeszkodzie wydaniu przez sąd powszechny stosownego wpisu w księdze wieczystej stoi jednak funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji komunalizacyjnej, której stwierdzenia nieważności strony w pierwszej kolejności zmuszone są dochodzić (wobec treści uchwały SN z 9 października 2007 r., III CZP 46/07).Rozważając powyższe stwierdzić należy, że brak poczynienia przez organ nadzoru ustaleń dotyczących wpływu treści decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22 lutego 2018 r., na nieruchomości objęte decyzją komunalizacyjną z 19 lipca 1991 r., prowadzi do wniosku, że MSWiA przedwcześnie umorzył postępowanie nieważnościowe. W sprawie pominięto bowiem niezbędne ustalenia w zakresie oceny interesu prawnego skarżących w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Bielskiego.W tej zaś sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność zarzutów skargi kasacyjnej, w zakresie naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 28 kpa, jak również z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa – w aspekcie oceny legitymacji skarżących do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego. W konsekwencji WSA naruszył także art. 151 ppsa w zw. z art. 105 § 1 kpa, akceptując stanowisko Ministra o bezprzedmiotowości postępowania nadzorczego i w konsekwencji oddalając skargę. W tym stanie rzeczy zbędne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w wyroku i dokona ponownej analizy i oceny legitymacji skarżących kasacyjnie do zainicjowania i udziału w postępowaniu nadzorczym wobec decyzji komunalizacyjnej z 19 lipca 1991 r.Uwzględniając skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 188 ppsa w zw. z art. 193 ppsa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa – uchylił zaskarżony wyrok i kwestionowaną decyzję MSWiA.O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 193 ppsa, art. 203 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na zasądzone koszty złożyły się: kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 100 zł uiszczona tytułem opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku, kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, kwota 480 zł – tytułem zastępstwa procesowego przed WSA i kwota 240 zł – tytułem zastępstwa procesowego przed NSA.