Wyrok - II SAB/Ke 60/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach - z dnia 30 września 2025
Teza
Stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawaumorzono postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu; Zasądzono zwrot. Dostęp do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy Moskorzew w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Moskorzew do rozpatrzenia wniosku M. P. z dnia 3 październikaStwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawaumorzono postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu; Zasądzono zwrot. Dostęp do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy Moskorzew w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Moskorzew do rozpatrzenia wniosku M. P. z dnia 3 października
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
umorzono postępowanie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
30 września 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Przewodniczący
Beata Ziomek
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawaumorzono postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu; Zasądzono zwrot kosztów postępowania
UZASADNIENIE
M. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Wójta Gminy w Moskorzewie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej i naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie publicznym.Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej; 2) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze; 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 4) przekazania przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.W uzasadnieniu skarżący wskazał, że za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres email organu w dniu 3 października 2024 r. skierował wniosek o dostęp do informacji publicznej w zakresie:1. Jaka była łączna wartość projektów zrealizowanych przez samorząd w latach2018-2023 które były współfinansowane z funduszy UE?2. Ile łącznie samorząd uzyskał pieniędzy z unijnych funduszy w latach 2018-2023?3. Jaki był łączny koszt współfinansowania przez samorząd projektów realizowanych przy wsparciu dotacji z UE w latach 2018-2023?4. Ile łącznie samorząd zaciągnął kredytów w związku z realizacją projektów unijnych w latach 2018-2023? Do kiedy będą one spłacane?5. Ilu urzędników samorządowych zajmowało się pozyskiwaniem unijnych dotacji i realizacją dotacyjnych projektów w poszczególnych latach od 2018-2023? Jaki był łączny koszt pracy tych osób - zarzadzanie/koordynowanie (płace ubruttowione. stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach?6. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków odotacje z UE - jaki był to koszt w latach (...) w poszczególnych projektach?7. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków odotacje z UE - jaki był koszt pracy tych firm za zarzadzanie/koordynowanie (płace ubruttowione. stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach?8. Ile wynosiło zadłużenie samorządu na koniec każdego roku od 2018 do 2022 plus ostatnie dane za rok 2023?9. Ile łącznie samorząd dokłada rocznie do utrzymania i funkcjonowania obiektów (świetlice, kluby seniora) zrealizowanych przez podmioty samorządowe przy współudziale unijnych dotacji?"Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazał przesłanie pocztą elektroniczną na podany adres, ewentualnie poprzez linki/hiperłącza kierujące do właściwych dokumentów. Oświadczył, że pomimo upływu terminu udostępnienia informacji publicznej, organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, co czyni skargę zasadną i konieczną. Nie skorzystał również z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, gdyż nie poinformował o tym fakcie wnioskodawcy. Nadto podmiot: 1) nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi; 2) nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz 3) nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co skarżący uznał, że te okoliczności nie wystąpiły. Zdaniem skarżącego, pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu.W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że wniosek z 3 października 2024 r. nie wpłynął do Urzędu Gminy. Firma działająca jako operator hostingu poczty elektronicznej potwierdziła, że żaden e-mail zawierający wskazany we wniosku przedmiot informacji publicznej nie dotarł na oficjalny adres poczty urzędu. Firma ta nie przechowuje logów serwera przez okres wynoszący blisko 10 miesięcy, co uniemożliwia techniczną weryfikację zdarzenia sprzed roku.Zwrócił uwagę, że w dobie cyberprzestępczości zdezaktualizował się pogląd, że samo wysłanie wiadomości e-mail jest wystarczające do przyjęcia, że wniosek o udostepnienie informacji skutecznie dotarł do organu. Jeżeli dane techniczne przedstawione przez organ nie potwierdzają odbioru wniosku i jego przetworzenia to nie można uznać, że organ pozostawał w bezczynności.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. – dalej określanej jako "p.p.s.a.") - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie wniosku w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.Nie budzi wątpliwości Sądu, że żądane przez wnioskodawcę informacje objęte wnioskiem z 3 października 2024 r. dotyczące projektów zrealizowanych przez samorząd w latach 2018-2023 r., które były współfinansowane z funduszy Unii Europejskiej stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) i pkt 4 lit. a) u.d.i.p., której udostępnienia można żądać w trybie i na zasadach przewidzianych tą ustawą. Odnoszą się one bowiem do informacji bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem podmiotu publicznego ( art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p). Sam organ podziela prawidłowość powyższego ustalenia, skoro ostatecznie udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej. Natomiast Wójt Gminy w Moskorzewie, jako organ władzy publicznej, jest zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Realizację prawa do udostępnienia informacji publicznej konkretyzuje art. 13 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).Wobec powyższego o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do jej udzielenia nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie stosownych czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia bądź tez w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w formie określonej we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.W przedmiotowej sprawie kwestię sporną stanowiło doręczenie wniosku do organu. Organ podnosił, że żaden e-mail zawierający przedmiotowy wniosek nie dotarł na oficjalny adres poczty Urzędu, zaś firma hostingowa będąca operatorem poczty elektronicznej w Urzędzie nie przechowuje logów serwera przez okres wynoszący blisko 10 miesięcy.W ocenie Sądu, argumentacja organu nie zasługuje na uwzględnienie.Przede wszystkim poza sporem jest okoliczność, że w niniejszej sprawie organ przekroczył terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Odpowiedzi na wniosek z 3 października 2024 r., organ udzielił dopiero 27 czerwca 2025 r., już po złożeniu skargi na bezczynność. Z tego względu Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1789/16).Z treści załączonego wydruku emaila zawierającego wniosek z 3 października 2024 r. o udzielenie informacji publicznej wynika, iż adres skrzynki elektronicznej organu był wpisany prawidłowo. Próba weryfikacji przez organ, czy email zawierający wniosek o udzielnie informacji publicznej wpłynął do organu, czy nie został potraktowany jako spam - dokonana została dopiero po ponad 8 miesiącach od złożenia wniosku ( vide e-mail z dnia 24.06.2025r. ), tj po czasie kiedy technicznie nie było już możliwe zweryfikowanie powyższego, albowiem wiadomości spam ulegały automatycznemu kasowaniu po upływie 30 dni, a logi systemowe z aktywności na danym adresie są przechowywane przez okres 14 dni ( vide e-mail z dnia 24.06.2025r.). Tymczasem utrwalone orzecznictwo wskazuje, iż podmiot, zobowiązany do udostępniania informacji publicznych jest zobowiązany tak zorganizować pracę, aby możliwa była odpowiedź na pytania kierowane pod ujawniony w tym celu adres, w tym elektroniczny. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15). Tym samym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podzielił argumentacji organu podnoszącej kwestie związane z ochroną informacji w dobie cyberprzestępczości.Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej. Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w Warszawie z 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13; w Poznaniu z 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa 415/13).W rozpoznawanej sprawie organ wyjaśnił, że złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek skarżącego nie dotarł skutecznie do adresata. Być może dotarł jako spam, ale takie wiadomości są automatycznie kasowane po 30 dniach. Oczywiście powyższe nie jest przesłanką egzoneracyjną, jednak nie świadczy o oczywistym lekceważeniu wniosku strony, czy jawnym natężeniu braku woli do załatwienia sprawy. Tym bardziej, że organ niezwłocznie po złożeniu skargi z której dowiedział się o wniosku o udzielenie informacji publicznej, udzielił wnioskodawcy żądanej odpowiedzi.O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III wyroku. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.).W przedmiotowej sprawie Sąd postanowił zastosować jednak art. 206 p.p.s.a., poprzez odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w części – tj. w zakresie wynagrodzenia występującego w sprawie radcy prawnego. Stosując ten przepis Sąd wziął pod uwagę charakter i stopień zawiłości sprawy, a przede wszystkim nakład pracy pełnomocnika, a także jego aktywność w sprawie, uznając, że te elementy nie uzasadniają przyznania na rzecz pełnomocnika pełnej stawki za zastępstwo procesowe. Skarga w niniejszej sprawie jest bowiem powieleniem skarg wnoszonych do innych wojewódzkich sądów administracyjnych (np. w sprawach: II SAB/Kr 119/24, II SAB/Rz 132/24, II SAB/Łd 119/24, II SAB/Kr 131/25, II SAB/Lu 79/25). Nakład pracy pełnomocnika skarżącego był zatem niewielki i ograniczał się jedynie do modyfikacji w zakresie adresata wniosku o udzielenie informacji publicznej. Uwzględniając treść skargi i niewielki nakład pracy pełnomocnika reprezentującego skarżącego, a także niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności uznać należy, że odstąpienie od zasądzenia pełnych kosztów sądowych od organu nie uchybia poczuciu sprawiedliwości czy też zasadzie słuszności. Nadto reprezentowanie skarżącego nie wymagało też osobistego stawiennictwa pełnomocnika, gdyż rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym. Wobec powyższego Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot poniesionego wpisu w wysokości 217 zł, o czym orzeczono w punkcie III wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a..