Wyrok - II SA/Lu 226/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - z dnia 30 września 2025
Teza
Oddalono skargę. Wodne prawo, Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Asesor sądowy Anna Ostrowska Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2025 r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu AdOddalono skargę. Wodne prawo, Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Asesor sądowy Anna Ostrowska Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2025 r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Ad
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
biegły
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
30 września 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Przewodniczący
Anna Ostrowska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z 24 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej jako: skarżący) oraz odwołania T. i S. M., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza F. (dalej także jako: Burmistrz) z 16 lipca 2024 r. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.Pismem z 30 kwietnia 2021 r. (data wpływu) M. N. wskazał, że M. S. naruszyła stosunki wodne na gruncie – działka nr [...] ze szkodą dla jego działki (nr ewid. [...]) i wniósł o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie.Organy dwóch instancji orzekały w tej sprawie kilkukrotnie, przy czym w niniejszym postępowaniu Burmistrz decyzją z 16 lipca 2024 r. rozstrzygnął, ją w sposób następujący:1. nałożył na A. S., właściciel działki nr ewid.[...] obręb K., obowiązek obniżenia terenu na działce nr ewid.[...] obręb K. w pasie szerokości od 6m przy granicy z działką nr ewid.[...] obręb K. do 18 m przy granicy z działką nr ewid.[...] obręb K., przy czym wykonane obniżenie terenu ma znajdować się w odległości 74-92 m od drogi asfaltowej (pas szerokości 18 m) przy granicy działek o nr ewid.[...] i [...] obręb K. oraz w odległości 55-61 m od drogi asfaltowej (pas szerokości 6 m) przy granicy działek nr ewid.[...] i [...] obręb K.:1) poziom powinien wynosić 219,85 m.n.p.m. w układzie Amsterdam (216,69 m.n.p.m. Kronsztad) w odległości 80 m od drogi asfaltowej przy granicy działek o nr ewid.[...] i [...] obręb K. (około 5 cm do zdjęcia);2) poziom powinien wynosić 219,6 m.n.p.m. w układzie Amsterdam (216,44 m.n.p.m. Kronsztad) w odległości 85 m – 90 m od drogi asfaltowej przy granicy działek o nr ewid.[...] i [...] obręb K. (około 30 cm do zdjęcia);3) poziom powinien wynosić 219,5 m n.p.m. w układzie Amsterdam (216,34 m.n.p.m. Kronsztad) w odległości od 57 do 59 m od drogi asfaltowej przy granicy działek o nr ewid.[...] i [...] obręb K. (około 10 cm do zdjęcia).Łącznie do usunięcia 26,4m3 ziemi.2. Odmówił nakazania A. S., właścicielowi działki o nr ewid.[...] obręb K., wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.3. Ustalił termin wykonania obowiązku, określonego w punkcie pierwszym – 90 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.Wskazaną na wstępie decyzją z 24 lutego 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 234 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087; dalej jako: p.w.).W toku postępowania organy ustaliły, że w wyniku działania właściciela działki nr ewid.[...], doszło do zmiany stosunków wodnych na tej działce. Zmiana szkodliwie oddziałuje na grunt sąsiedni, to jest działkę nr ewid.[...] — własność M. N.. Teren działki nr ewid.[...], w szczególności w jej zaniżeniu, został podniesiony, poprzez nawiezienie ziemi. Na skutek tych działań dotychczasowy spływ wód z działki sąsiedniej nr ewid.[...] oraz z działek wyżej położonych został zablokowany, a woda opadowa nie spływa swobodnie z terenu tej działki, poprzez działkę nr ewid.[...] Zatrzymuje się na niej oraz częściowo na działce nr [...], tworząc zastoiska.Organ wskazał, że szkody na działce nr ewid.[...], w postaci zastoisk wody –jako podstawowy warunek umożliwiający zastosowanie przepisu art. 234 ust. 3 p.w., zostały stwierdzone podczas trzech oględzin terenu. Według protokołu oględzin z 6 lipca 2021 r. zastoisko miało wymiary 12 m na 27 m i wystąpiło na całej szerokości działki nr ewid.[...] Organ podkreślił, że w toku postępowania oględziny przeprowadzano pięciokrotnie: 8 czerwca 2021 r., 6 lipca 2021 r., 23 lipca 2021 r., 29 września 2022 r. i 3 kwietnia 2024 r. — w tym trzykrotnie z udziałem biegłego Natomiast w oparciu o pozostały materiał dowodowy, w tym komplet materiałów przygotowanych przez biegłego, ustalono przyczynę takiego stanu rzeczy, to jest fakt zmiany stosunków wodnych na sąsiedniej działce nr ewid.[...] na skutek podniesienia terenu tej działki, co zablokowało spływ wód. Ustalono więc, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy stwierdzoną szkodą a zmianą stanu wód na nieruchomości sąsiedniej.Kolegium wyjaśniło, że z materiału dowodowego, w tym z opinii biegłego, wynika, że na tym obszarze "względnie trwały stan" ukształtowania terenu, istotny dla określenia stanu stosunków wodnych, istnieje co najmniej od 1988 r. Co najmniej od tego czasu występuje w terenie zaniżenie, którymi wody opadowe i roztopowe pochodzące ze zlewni obejmującej, m. in. tereny zabagnione i leśne, odprowadzane są tzw. suchą doliną, w ostatnim odcinku poprzez działki nr ewid.[...], [...] (około 74 – 92m od drogi gminnej) i dalej przez działki [...], gdzie spływ wód zmienia kierunek, do przepustu pod drogą gminną.Spływ wód następował więc zgodnie z utrwalonym od wielu lat przebiegiem, niezależnie od różnych, wykonywanych, głównie w latach dziewięćdziesiątych przez właścicieli działek czynności na gruncie, jak rowki, które mogły ewentualnie przyczyniać się do usprawnienia funkcjonującego już spływu. Biegły wykluczył, aby po 1988 r. wykonywane były, w szczególności na działce, nr ewid.[...], leżącej na przebiegu spływu, prace zmieniające stosunki wodne. Organy stwierdziły istnienie ustabilizowanego stanu stosunków wodnych, miarodajnego dla określenia zmian skutkujących szkodliwym oddziaływaniem, którego istotnym elementem jest istnienie zaniżenia (tzw. suchej doliny) odprowadzającej wody, którą w części na działce nr ewid.[...] zasypano.Ustalenia odnoszące się do skutków zmiany stosunków wodnych z powodu podniesienia terenu działki nr [...], w postaci tworzenia sia zastoisk, potwierdzone zostały odpowiednimi obliczeniami.Zgromadzony materiał dowodowy nie dał, w ocenie organu odwoławczego, podstaw do uznania, że za naruszenie stosunków wodnych, objętych dyspozycją art. 234 ust. 1 p.w., powinny być uznane występujące na przestrzeni wielu lat, szczególnie w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, działania byłych właścicieli sąsiednich nieruchomości, sprowadzające się najczęściej do kopania rowków.Organ wskazał, że w 2020 r. teren działki nr ewid.[...], w szczególności w jej zaniżeniu, został podniesiony – poprzez nawiezienie ziemi – przez co przepływ wody został zablokowany. Z akt sprawy nie wynika, że wcześniej, to jest przed tymi działaniami, właściciele nieruchomości położonych wzdłuż tzw. suchej doliny zgłaszali problemy z odprowadzaniem wód lub toczyły się postępowania w sprawie przywrócenia stanu wody na gruncie. Kolegium stwierdziło, że materiał dowodowy potwierdził spełnienie przesłanek z art. 234 ust. 3 p.w. to jest zmianę stanu wody na działce nr ewid.[...] i szkodliwe oddziaływanie tej zmiany na działkę nr ewid.[...], na której w wyniku zablokowania spływu powstają zastoiska.Kolegium oceniło, że obowiązek określony w zaskarżonej decyzji znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wskazany sposób przywrócenia stosunków wodnych wynika z opinii biegłego i pisma z 3 lutego 2025 r. Sposób wykonania obowiązków został sformułowany precyzyjnie.Organ drugiej instancji zauważył także, że odrębnie prowadzone było postępowanie z wniosku T. i S. M. w sprawie naruszenia stosunków wodnych na dz. nr ewid.[...], [...], [...], [...], [...] ze skutkiem w postaci zalewania dz. nr [...] Postępowanie zakończyło się decyzją organu z 3 lipca 2023 r. o odmowie nakazania właścicielom dz. nr ewid.[...], [...], [...] i [...] wykonania obowiązków naprawczych. Decyzja jest ostateczna i prawomocna.Skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości i podniósł następujące zarzuty:1. naruszenia art. 234 p.w. poprzez błędne zastosowani go do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego;2. naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 10 i 11 k.p.a. przez brak wszechstronnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi art. 234 p.w., zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 1 pkt 1). Na podstawie art. 234 ust. 3 p.w., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.Rozstrzygnięcie sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymaga wiadomości specjalnych, z uwagi na to, że wyniki obserwacji pracowników organów administracji o właściwości ogólnej, nie są zazwyczaj wystarczające dla obiektywnej oceny takiej sprawy. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma zatem opinia powołanego w sprawie biegłego. W toku postępowania biegły z zakresu inżynierii środowiska i dokumentacji hydrologicznej – D. W. złożył opinię (datowaną na sierpień 2021 r.), uzupełnioną opiniami z października 2022 r. i kwietnia 2024 r. oraz dalszymi wyjaśnieniami na piśmie.Organ ustalił w oparciu o opinię biegłego, że w sprawie doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie nr [...], należącym do skarżącego. Podwyższenie terenu na dz. [...] nie zostało zakwestionowane przez stronę. Co więcej właściciel tej nieruchomości wskazał nawet w skardze do sądu, że "ziemi nie nawiozłem, lecz rozplantowałem po całym terenie ziemię, pochodzącą z wykopu pod budowę domu". Skarżący podniósł, że nie spowodowało to podniesienia gruntu "w stopniu wskazanym przez biegłego". W świetle powyższego stanowiska, wyrażonego wprost przez skarżącego, oczywiste jest, że nie tylko nie zanegował on samego faktu podniesienia gruntu, ale wręcz przyznał ten fakt, lecz odmiennie od organu ocenił skutki tego działania.Biegły ustalił stan pierwotny jako stan sprzed nawiezienia ziemi na zaniżony teren na dz. nr [...]. Stwierdził, że właściciel tej działki zablokował spływ wód opadowych przez swoją działkę poprzez nawiezienie ziemi na naturalnym zaniżeniu terenu. Okoliczność ta została szczegółowo wyjaśniona w opinii uzupełniającej ("aneks opinii") z października 2022 r., w której biegły wyjaśnił, że w oparciu o mapę topograficzną z 1988 r. można ustalić ukształtowanie terenu przez działkę [...]. Wskazał, że przez nieruchomość przebiegało zaniżenie terenu. Biegły wskazał, że jeżeli doszło do obniżenia terenu, to musiało to nastąpić przed 1988 r., a z uwagi na rolnicze wykorzystywanie działki w tamtym okresie, jest to nieprawdopodobne. Wskazał, że właściciel dz. [...] zablokował spływ wód opadowych przez swoją działkę poprzez nawiezienie ziemi na naturalnym zaniżeniu terenu.Organy trafnie podzieliły te ustalenia biegłego, jednocześnie stwierdziły, że analiza całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy prowadzi do konkluzji, że to działanie na gruncie nr [...] naruszyło stosunku wodne. Teren działki nr ewid.[...], w szczególności w jej zaniżeniu, został podniesiony, poprzez nawiezienie ziemi. Na skutek tych działań dotychczasowy spływ wód z działki sąsiedniej nr ewid.[...] oraz z działek wyżej położonych został zablokowany, a woda opadowa nie spływa swobodnie z terenu tej działki, poprzez działkę nr ewid.[...] Zatrzymuje się na niej oraz częściowo na działce nr [...], tworząc zastoiska. Stwierdzić należy, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w opinii biegłego, który jednoznacznie stwierdził, że właściciel dz. nr [...] zablokował spływ wód opadowych przez swoją działkę poprzez nawiezienie ziemi na naturalnym zaniżeniu terenu.W szczególności należy podkreślić, że zdaniem biegłego na badanym obszarze występuje "względnie stały stan" ukształtowania terenu, istotny dla określenia stanu stosunków wodnych – istniejący co najmniej od 1988 r. Co najmniej od tego czasu występuje w terenie zaniżenie, którym wody opadowe i roztopowe pochodzące ze zlewni obejmującej m. in. tereny zabagnione i leśne, odprowadzane są tzw. suchą doliną w ostatnim odcinku poprzez działki ewid. nr [...] (około 74-92 m od drogi gminnej) i dalej przez działki [...], gdzie spływ wód zmienia kierunek, do przepustu pod drogą gminną. Spływ wód następował – jak wskazano w opinii – zgodnie z utrwalonym od wielu lat przebiegiem niezależnie od wykonywanych. głównie w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, przez właścicieli działek czynności na gruncie. Biegły jednoznacznie wykluczył wpływ innych zmian na gruntach sąsiednich na stosunki wodne istotne dla sprawy.W sprawie wykazano także ziszczenie się przesłanki szkody na gruncie sąsiednim. Organy stwierdziły istnienie szkód na działce nr ewid.[...], w postaci zastoisk wody opierając się na oględzinach z 6 lipca 2021 r. Kolegium zauważyło, że ustalenia biegłego odnoszące się do skutków zmiany stosunków wodnych z powodu podniesienia terenu działki nr [...], w postaci tworzenia się zastoisk, zostały potwierdzone obliczeniami przedstawionymi w treści opinii.W tym stanie rzeczy organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie ziściły się przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 3 p.w. i nałożyły na skarżącego obowiązek obniżenia terenu w sposób określony w treści decyzji. Obowiązek w decyzji został określony w sposób spójny z zaproponowanym rozwiązaniem w opiniach biegłego (z sierpnia 2021 r. i opiniach uzupełniających), przy czym w piśmie z 3 lutego 2025 r. biegły wyjaśnił konsekwencje zastosowania tych zmian. Wytyczne są zrozumiałe i precyzyjne.Biegły odniósł się także do możliwości innego odprowadzenia wody z działki nr ewid.[...], wyjaśniając, że ze względu na ukształtowanie terenu, wymagałoby to znacznych przekształceń działki nr ewid.[...] oraz działki nr ewid. [...] (pismo z 31 stycznia 2023 r.), a w opinii wskazał, na brak możliwości skierowania wód do istniejącego rowu melioracyjnego, bez konieczności jego pogłębienia na odcinku około 300 m.Zdaniem sądu, organy w rozpoznawanej sprawie prowadziły postępowanie prawidłowo. Organy orzekające w sprawie nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem kompleksowo ustaliły stan faktyczny w granicach przedmiotu sprawy oraz trafnie oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Stwierdzić należy, że organy obydwu instancji nie naruszyły również zasada określonych w przepisach art. 6, 8, 9, 10 i 11 k.p.a. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe uwzględniające ustalenia opinii sporządzonych w sprawie doprowadziło organ do konkluzji, że w sprawie zostały wypełnione przesłanki z art. 234 ust. 1 p.w.Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów sformułowanych w treści skargi. W tym miejscu należy podkreślić, że skarżący nie zakwestionował skutecznie ustaleń biegłego, zwłaszcza nie przedstawił opinii przeciwnej, ograniczając się jedynie do polemiki z tymi ustaleniami.Reasumując stwierdzić należy, że nie ma podstaw do uwzględnienia rozpoznawanej skargi, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku., należało orzec jak w sentencji wyroku