sygn. II SAB/Wr 473/25 30 września 2025 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

Wyrok - II SAB/Wr 473/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 30 września 2025

Teza
Oddalono skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi B. S. i D. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku w przedmiocie legalności użytkowania obiektów oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli sądowoadministracOddalono skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi B. S. i D. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku w przedmiocie legalności użytkowania obiektów oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli sądowoadministrac
Data orzeczenia 30 września 2025
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący Dominik Dymitruk
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę w całości

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi B. S. i D. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku w przedmiocie legalności użytkowania obiektów oddala skargę w całości.

UZASADNIENIE
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na skutek skargi B. S. i D. S. (dalej: "skarżących"), reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku (dalej: "PINB"), która polegała na niezałatwieniu podania - żądania skarżących z 22.07.2024r. w przedmiocie legalności użytkowania obiektów na działce nr [...] w L.W skardze z 20.03.2025 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucili PINB naruszenie:1). art. 35 i art. 37 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy w terminie oraz mimo ponaglenia z 30.12.2024 r. pozostawienia sprawy bez jakiegokolwiek dalszego biegu;2). art. 140 k.c. w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez brak działania w zakresie ochrony własności skarżących a także nierówne traktowanie stron w sprawie, gdzie jeden z podmiotów działa wbrew przepisom obowiązującego prawa.Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o:1). zobowiązanie PINB do załatwienia sprawy z wniosku skarżących w terminie ustawowym jednego miesiąca, od daty wydania orzeczenia w tej sprawie przez Sąd, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z 22.07.2024 r. w oparciu o stan prawny (w szczególności plan miejscowy obowiązujący w dniu złożenia wniosku, tj. uchwały Nr [...] Rady Miejskiej L. z [...].04.2013 r.),2). orzeczenie, że PINB dopuścił się bezczynności oraz stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,3) wymierzenie organowi grzywny.W uzasadnieniu skargi podano, że skarżący są współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] w L., na działce nr [...]. Teren ten przeznaczony jest w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego - uchwała NR [...] Rady Miejskiej L. z [...].04.2013 r. pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą. Jest to teren przewidziany do tzw. spokojnego zamieszkiwania. Miejscowy plan w § 43 ust. 1 przewiduje dla terenu oznaczonego symbolem [...]MN przeznaczenie podstawowe: zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna wolno stojąca. W ust. 2 określono w planie przeznaczenie uzupełniające: zieleń urządzona, drogi, w tym drogi publiczne etc. W żadnym razie plan ten nie przewiduje na tym terenie usług - nawet jako funkcji uzupełniającej. Co oznacza, że prowadzenie działalności usługowej może odbywać się wyłącznie na zasadach przewidzianych w ustawie Prawo budowlane, tj. w lokalu użytkowym o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku mieszkalnego.Skarżący wskazali, że właściciel sąsiedniej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. [...], wybudował trzy budynki mieszkalne jednorodzinne oraz zgłosił je do nadzoru budowlanego a następnie rozpoczął prowadzenie działalności polegającej na ich wynajmie pod turystykę. Mimo wcześniejszych próśb i interwencji skarżących, właściciel nie zrezygnował z wynajmowania całych budynków pod usługi. Domki są nadal wynajmowane, a działalność ta powoduje generowanie dużego hałasu i często zanieczyszczanie okolicy przez wjeżdżające i parkujące w obszarze działki sąsiedniej samochody. Urządzane zabawy i grille na zewnątrz budynków powodują hałasy uniemożliwiające skarżącym normalne funkcjonowanie, odpoczynek i relaks. Taka działalność powoduje, że skarżący nie są w stanie prowadzić normalnego życia rodzinnego. Z tej też przyczyny, skarżący pismem z 22.07.2024 r. wystąpili do PINB z wnioskiem o sprawdzenie legalności użytkowanych obiektów na działce nr [...] prowadzonej działalności, zarówno pod względem architektonicznym, wymaganych zezwoleń i zgód organu. Skarżący nadmienili, że już w roku 2022 występowali do PINB, wskazując na możliwe nieprawidłowości dotyczące realizacji budowy na działce sąsiedniej. Jednak organ nie wykazał wówczas zainteresowania sprawa, kwitując to w piśmie z 15.12.2022 r. stwierdzeniem, że ewentualne nieprawidłowości będzie można ocenić po zrealizowaniu inwestycji.Uzasadniając posiadanie legitymacji procesowej do złożenia niniejszej skargi skarżący powołali się na istnienie związku przyczynowego pomiędzy sferą ich praw, z których nie mają możliwości korzystać w sposób swobodny, dający im możliwość niczym niezakłóconym działaniem odpoczynku w swoim domu i na swojej działce, a prowadzeniem przez sąsiada na swojej działce działalności niezgodnie z prawem, zakłócającej ciszę, spokój i doprowadzającej do generowania trudnego do zniesienia hałasu. Nie mówiąc już o zanieczyszczaniu środowiska. Bezczynność organu, w tej sytuacji prowadzi do dowolności, a wręcz bezkarności działania właściciela działki sąsiedniej w stosunku do działki skarżących. A wszystko to odbywa się w niezgodnie z przepisami prawa, a organ sankcjonuje - poprzez brak działania - bezprawne zachowanie inwestora. Organ w tym względzie nie podjął żadnych działań, zezwalając, w sposób milczący, na niezgodne z prawem korzystanie przez właściciela działki sąsiedniej ze swojej nieruchomości.W odpowiedzi na skargę PINB w Kłodzku wniósł o uznanie jej za bezzasadną. PINB wskazał, że w związku ze skargą nie zostało podjęte postępowanie administracyjne natomiast podjęto czynności wyjaśniające w postępowaniu skargowym w toku których ustalono, że naruszenie prawa, które skutkować musiałby wszczęciem z urzędu odpowiedniego postępowania naprawczego, nie miało miejsca. Ponadto z akt postępowania skargowego wynika, że PINB o braku podstaw do wszczęcia postępowania poinformował zainteresowanych pismem z 10.12.2024 r., które po dwukrotnym awizowaniu nie zostało przez zainteresowanych odebrane. Ponieważ przedmiotem skargi jest kwestia terminu rozpatrzenia PINB wskazał, że przyszło mu rozpatrywać skargę w czasie gdy aktywność inspektoratu była w przeważającej mierze ukierunkowana na działania prowadzone w celu zapobieżenia oraz usunięcia skutków powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Konieczność monitorowania stanu obiektów, które uległy uszkodzeniu, konieczność obsługi postępowań administracyjnych związanych z powodzią przy problemach kadrowych (które od dłuższego czasu występują w inspektoracie) to okoliczności, które przełożyły się na termin rozpatrzenia skargi.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga w niniejszej sprawie okazała się bezzasadna.Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.Oceniając na wstępie dopuszczalność skargi należy podkreślić, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jest to warunek formalny, który w niniejszej sprawie został spełniony (07.01.2025 r.)Przechodząc do merytorycznej oceny złożonej skargi spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ nadzoru budowlanego, do którego adresowany jest wniosek o sprawdzenie legalności użytkowania obiektów budowlanych (lub zmiany sposobu ich użytkowania), obowiązany jest wydać postanowienie o jego wszczęciu lub odmowie, czy też wystarczającym jest poinformowanie wnioskodawcy o podjętych działaniach, które uwalnia ten organ od zarzutu pozostawania w bezczynności.Z treści skargi wynika, że skarżący domagają się wszczęcia jednego z postępowań, o których stanowi przepisy art. 72a ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.) - dalej: u.p.b. Zgodnie z tym przepisem, postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Przepis art. 71a ust. 4 u.p.b. z kolei odnosi się do wydania decyzji dotyczącej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.Co szczególnie istotne w realiach rozpatrywanej skargi, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 08.09.2025 r., sygn. akt II OPS 2/25 przesądził, że organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania, które może być wszczęte wyłącznie z urzędu, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Organ nie ma w takiej sytuacji obowiązku wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., a brak reakcji organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia, a następnie skargi do sądu administracyjnego.Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie mogą skutecznie domagać się wszczęcia na ich wniosek przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie legalności zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Takie postępowanie wszczynane jest wyłącznie z urzędu. Tym samym organ nadzoru budowlanego nie był zobowiązany do wydania np. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, zaś sprawa w całości mogła zostać rozstrzygnięta w trybie skargowym.Jednocześnie z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że informacje skarżących zawarte w piśmie z 22.07.2024 r. nie zostały zupełnie zignorowane przez organ nadzoru budowlanego. Stanowiły one impuls do przeprowadzenia czynności, których celem było zweryfikowanie wystąpienia bądź niewystąpienia przesłanek uruchomienia postępowania administracyjnego. W tym zakresie PINB pismem z 12.08.2024 r. poinformowała skarżących o zamiarze podjęcia odpowiednich działań, o których wynikach zostaną oni poinformowani. Istotną okolicznością, na którą powołał się organ w odpowiedzi na skargę była powód, która nawiedziła m.in. Powiat Kłodzki we wrześniu 2024 r. PINB wyjaśnił, że ze względu na powódź zobowiązany został do monitorowania stanu obiektów, które uległy uszkodzeniu, a także pojawiła się konieczność obsługi postępowań administracyjnych związanych z powodzią. To wszystko przełożyło się na termin poinformowania skarżących o wynikach przeprowadzonych przez organ nadzoru budowlanego czynności wyjaśniających. W efekcie czego PINB udzielił takich informacji dopiero przy piśmie z 10.12.2024 r., które po dwukrotnym awizowaniu zostało uznane za skutecznie doręczone skarżącym.W opisanym stanie sprawy, w ocenie Sądu, wniosek skarżących z 22.07.2024r. spotkał się z reakcją ze strony PINB w Kłodzku. Kwalifikując to pismo jako skargę powszechną, o której mowa w art. 238 k.p.a., organ udzielił na nią odpowiedzi. Dlatego uwzględniając wszystkie podane okoliczności sprawy Sąd nie stwierdził, aby PINB w Kłodzku dopuścił się zarzucanej w skardze bezczynności.Na koniec należy podkreślić, że stanowisko NSA wynikające z przywołanej uchwały nie wyklucza tego, aby w demokratycznym państwie prawnym osoba wnioskująca o wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego jednego z postępowań wymienionych w art. 72a ust. 1 u.p.b., nie mogłaby uzyskać jakiekolwiek ochrony prawnej, co prowadziłoby do znaczącego osłabienia ochrony osób trzecich będących właścicielami nieruchomości, narażonych na naruszenia działaniami inwestora podejmowanymi niezgodnie z prawem. Wynikająca z zasady państwa prawnego zasada zaufania obywatela do państwa wiąże się z możnością oczekiwania, aby organy władzy publicznej w procesie stosowania prawa wydawały rozstrzygnięcia w przepisanej przez to prawo formie, na należytej podstawie prawnej i w zgodności z wiążącymi dany organ przepisami materialnymi. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP są one zobowiązane działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. W przypadku arbitralnych działań organów nadzoru budowlanego, skutkujących nienależytą kontrolą sposobu użytkowania obiektu budowlanego, osoba trzecia, mając zastrzeżenia co do trafności oceny, którą kieruje się powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, może wystąpić do organu wyższego stopnia, tj. wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego (art. 229 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 i 2 u.p.b.), ze skargą na nienależyte wykonywanie przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego zadań z zakresu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów u.p.b. Osoba taka może również wystąpić ze swoimi zastrzeżeniami do prokuratora, któremu służy prawo zwrócenia się do organu nadzoru budowlanego o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem (art. 182 k.p.a.). Na gruncie przepisów Działu IV k.p.a. przyjmuje się, że organ administracji jest związany wnioskiem prokuratora złożonym na podstawie ww. przepisu i nie może odmówić wszczęcia wnioskowanego postępowania.Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarga jest bezzasadna i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.. orzekł o jej oddaleniu.