Wyrok - II SA/Bd 1030/24 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy - z dnia 30 września 2025
Teza
Oddalono skargę. Kombatanci, Potwierdzenie represji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby repOddalono skargę. Kombatanci, Potwierdzenie represji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby rep
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
świadek
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
30 września 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Przewodniczący
Joanna Brzezińska
Podstawa prawna
art. 148
kpa
art. 151
kpa
art. 145
kpa
art. 145
akpa
art. 145
bkpa
art. 149
kpa
art. 134
ppsa
art. 145
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Zaskarżona decyzją z [...] września 2024r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej – organ, Szef Urzędu) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] lutego 2020r. nr [...].Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.Decyzją z [...] lutego 2020r. Szef Urzędu odmówił M. K. ("Skarżącemu") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Decyzja ta zyskała przymiot ostateczności, ponieważ Wnioskodawca nie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również nie złożył skargi do WSA w Bydgoszczy.Pismem z [...] kwietnia 2022 r. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. Uzasadniając żądanie przedstawił pisemne oświadczenia I. G. z [...] września 2021r., J. G. z [...] grudnia 2021r., J. Z. z [...] stycznia 2022r. oraz S. K. z [...] stycznia 2022r. Postanowieniem z [...] maja 2022r. szef Urzędu odmówił wznowienia postępowania z powołaniem się na art. 148 § 1 k.p.a. i złożenie wniosku po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym Skarżący dowiedział się o istnieniu nowych dowodów.Skarżący pismem z [...] kwietnia 2024r. ponowił wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, który został zakwalifikowany jako ponowny wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z [...] lutego 2020r. Skarżący potwierdził żądanie wznowienia postępowania w piśmie z [...] maja 2024r. Do wniosku po raz kolejny dołączył oświadczenia: I. G. z [...] września 2021r., J. G. z [...] grudnia 2021r., J. Z. z [...] stycznia 2022r. oraz S. K. z [...] stycznia 2022r. oraz oświadczenie T. H. złożone [...] marca 2024r. o aktywnym udziale Skarżącego w strajku okupacyjnym w siedzibie [...] w B. zorganizowanym przez zarząd Wojewódzki [...]Postanowieniem z [...] maja 2024r. Szef Urzędu wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] lutego 2020r. nr [...]. Organ uznał bowiem, że oświadczenie złożone przez świadka T. H., pozyskane w ciągu ostatnich tygodni otwiera drogę do oceny, czy w sprawie ujawniły się istotne sprawy nowe okoliczności faktyczne nieznane Szefowi Urzędu w chwili wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania.Po przeprowadzeniu postępowania, organ wydał zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie. W podstawie jej wydania wskazano na art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W jej uzasadnieniu przedstawiono zaś przebieg sprawy oraz przytoczono przepisy regulujące postępowanie wznowieniowe.Dokonując oceny przedstawionych dowodów organ uznał, iż Skarżący nie dostarczył dowodów zawierających istotne fakty i okoliczności, które pozwoliłyby na potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych lub statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu przepisów ustawy.W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, M. K. zakwestionował decyzję Szefa Urzędu [...] września 2024r., domagając się jej uchylenia. W jego opinii, przedstawił on wszystkie posiadane dokumenty na potwierdzenie statusu działacza opozycyjnego i osoby represjonowanej. Zarzucił on organowi dokonanie nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie okoliczności, że cały czas prowadził on hospodarstwo rolne i jego działalność antykomunistyczna wyglądała inaczej niż osób pracujących na etatach państwowych, Wywodził, że pracował przy hodowli zwierząt i jego działalność koncentrowała się w gospodarstwie rolnym, do którego przyjeżdżali sb-ecy aby go dręczyć. Podniósł on także, że cały czas walczył z komunistami, a były to działania tajne i był z ich powodów prześladowany.Szef Urzędu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.Na rozprawie [...] września 2025r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik Skarżącego podtrzymał skargę, kwestionując przede wszystkim ustalenia organu co do braku dowodów potwierdzających posiadanie przez skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga nie jest zasadna.Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem prawa.Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Szefa Urzędu z [...] września 2024r., którą po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego odmówiono uchylenia własnej ostatecznej decyzji z [...] lutego 202r. nr [...]., mocą której uznano, że Skarżący nie spełnia warunków dla uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.Zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym - po złożeniu przez Skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a k.p.a. albo art. 145b k.p.a. Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Pierwszy etap ogranicza się do badania przesłanek formalnych wniosku, do których należy stwierdzenie: czy podanie pochodzi od osoby uprawnionej do złożenia wniosku, czy wniosek dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia organu, czy wskazano podstawę wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Na tym etapie organ nie bada, czy wskazana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Jeżeli zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Natomiast gdy z wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, czy też wniosek składa podmiot w sposób oczywisty niebędący stroną, albo że termin do jego złożenia nie został zachowany, wówczas organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wskazany w powołanym przepisie miesięczny termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania jest terminem ustawowym, którego uchybienie nie podlega przywróceniu. Jednocześnie to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od tego dnia. Obowiązkiem organu jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.Przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zachodzi wówczas, gdy ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub dowody - nieznane organowi wydającemu decyzję - są istotne dla sprawy. Oznacza to, że dotyczą one przedmiotu sprawy i mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Istnienie tych okoliczności lub dowodów musi więc - co najmniej potencjalnie - wpływać na ocenę przesłanek, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę, a w konsekwencji na treść rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Przyjmuje się, że tę "istotność" nowych dowodów - nowych okoliczności faktycznych organ musi wykazać, gdyż nie każda nowa okoliczność faktyczna lub dowód, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej, mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, a tylko te, które są istotne dla sprawy i z tej racji mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie, gdyby organ je znał w momencie podejmowania decyzji. Inaczej mówiąc: przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych, nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody, nie były znane organowi, który wydał decyzję.Skarżący jako nowe dowody, które miały uzasadniać wznowienie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia potwierdzającego jego status, jako osoby represjonowanej z powodów politycznych, wskazał na oświadczenia z [...] marca 2024r. złożone przez [...] o aktywnym jego udziale w strajku okupacyjnym w siedzibie [...] w B. zorganizowanym przez Zarząd Wojewódzki [...]. Dodatkowo przedstawił oświadczenia Ignacego [...] z [...] września 2021r., J. Z. z [...] stycznia 2022r., J. G. z [...] grudnia 2021r., S. K. z [...] stycznia 2022r.W niniejszym przypadku, po wznowieniu postępowania organ dokonał oceny przesłanki wznowienia określonej ww. przepisie zarówno w kontekście nowych dowodów oraz nowych okoliczności. Organ przyjął, że nowym dowodem pozwalającym na wznowienie postępowania jest oświadczenie T. H. (z uwagi na datę jego złożenia). Dowód powstał (został ujawniony) po dacie wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania, co uprawniało organ do dokonania oceny, czy ujawnione w nowym dowodzie okoliczności są nowe i istotne dla sprawy i czy organ znał te okoliczności w chwili wydawania decyzji z dnia [...] lutego 2020r. Analizując treść oświadczenia T. H. szef Urzędu prawidłowo, w ocenie Sądu, odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] lutego 2020r. w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Załączone zaś do wniosku o wznowienie postępowania oświadczenia pozostałych osób należało uznać za spóźnione (wobec brzmienia art. 148 § 1 k.p.a), a nadto były one już podstawą wcześniejszego wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania z [...] kwietnia 2022r. i przedmiotem oceny organu w postanowieniu z [...] maja 2022r. o odmowie wznowienia postępowania.Przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Okoliczność ta musi mieć charakter prawotwórczy, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musiała istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie mogła być znana organowi, który wydał decyzję. Okoliczność aktywnego udziału Skarżącego w strajku okupacyjnym była znana organowi w chwili wydawania decyzji odmawiającej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ odniósł się do niej w motywach rozstrzygnięcia z [...] lutego 2020r. Nie sposób zatem przyjąć, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia otwierająca drogę do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Co prawda Sąd zauważa, że w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ posłużył się stwierdzeniem o "dokonaniu wszechstronnej oceny dowód w całokształcie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu zwyczajnym i nadzwyczajnym" co może sugerować ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy co do jej istoty, jednakże organ powołał się na art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. jako podstawę rozstrzygnięcia i odmówił uchylenia decyzji z [...] lutego 2020r., potwierdzając jej prawidłowość. Organ nie dokonał oceny, czy zapadła ona z naruszeniem prawa, a wyłącznie ograniczył swoją argumentację do wykazania, że dowody proponowane przez Skarżącego nie zawierają istotnych faktów lub okoliczności, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie i pozytywnie przesądzić o spełnieniu przesłanek z art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.Wobec braku podstaw wznowieniowych za nietrafne należało uznać zarzuty skargi odnoszące się do wadliwości decyzji odmawiającej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej poprzez pominięcie okoliczności wskazanych w skardze. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że organ w postępowaniu nadzwyczajnym po ustaleniu, że nowe okoliczności i dowody nie są istotne dla sprawy i nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie nie był uprawniony do przeprowadzenia ponownej merytorycznej oceny materiału dowodowego w celu ponownego rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.Kierując się przedstawioną argumentacją i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w sprawie oddalił.. skargę w sprawie oddalił.