Wyrok - II SA/Bd 21/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy - z dnia 30 września 2025
Teza
Oddalono skargę. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi J. M., A. H., Z. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...].OK (MD) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 20Oddalono skargę. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi J. M., A. H., Z. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...].OK (MD) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 20
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
samorząd terytorialny
spadek
Role w sprawie
świadek
Skarb Państwa
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
30 września 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Przewodniczący
Grzegorz Saniewski
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2024r. nr [...] Wojewoda [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024r., poz. 1145 ze zm. – dalej: "u.g.n."), utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z [...] marca 2022r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w B. przy ul. C. [...] i [...], stanowiącej obecnie działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.Pismem z [...] stycznia 2017r. spadkobiercy po J. M.: J. M. i A. H. oraz były współwłaściciel nieruchomości A. M. wystąpili do Prezydenta B. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości położonych przy ul. C. [...] i [...] w B. W toku wszczętego na powyższy wniosek postępowania - w miejsce zmarłego A. M. wstąpił jego spadkobierca Z. M.Postanowieniem z [...] lutego 2017r. Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") wyłączył Prezydenta od załatwienia ww. wniosku i wyznaczył Starostę S. (dalej: "Starosta", "organ pierwszej instancji") do prowadzenia przedmiotowej sprawy.Decyzją z [...] września 2019r. Starosta orzekł o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawców nieruchomości położonej w B., oznaczonej jako działki nr [...] (stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa) i [...] (po podziale: nr [...]) - stanowiącej obecnie własność Gminy B.W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2020r. uchylił ją w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.Decyzją z [...] marca 2022 r. nr [...] Starosta S. ponownie orzekł o odmowie zwrotu na rzecz J. M., A. H. i Z. M. nieruchomości położonej w B., oznaczonej jako ww. działki. Organ ustalił, że w 1950 r. Minister Bezpieczeństwa Publicznego wystosował wniosek o wywłaszczenie nieruchomości położonej przy ul. C. [...] i [...] w B. Następnie 12 maja 1951r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. wydało orzeczenie o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, argumentując powyższe zajęciem nieruchomości przez Armię Czerwoną w okresie od stycznia 1045r. do stycznia 1947r., następnie jej zajęciem na cele biura Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w B. Orzeczeniem z [...] marca 1954r. przyznano spadkobiercom dr J. M. (wywłaszczonego właściciela) odszkodowanie, które zostało zwrócone z uwagi na przywrócenie im praw właścicielskich do spornej nieruchomości. Wydano bowiem 7 stycznia 1960r. decyzje uchylające wcześniejsze akty wywłaszczeniowe (w konsekwencji podjętych przez spadkobierców dr J. M. starań o odzyskanie nieruchomości). Organ ustalił, że w chwili przywracania praw właścicielskich budynek posadowiony na działce [...] był wykorzystywany na cele bursy i hotelu dla pracowników Milicji Obywatelskiej. Nieruchomość obejmująca ówcześnie działki nr [...] i [...] została następnie zbyta przez A. M. i J. M. (spadkobierców dr J. M.) na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego. Jak ustalił organ I instancji zbycie nieruchomości nastąpiło z przeznaczeniem na potrzeby Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych – ówczesnej Milicji Obywatelskiej celem prowadzenia Izby Zatrzymań Nieletnich (Izby Dziecka). W momencie sprzedaży działki nr [...] (o powierzchni [...] ha) budynek na niej zlokalizowany był użytkowany już jako Izba Dziecka albowiem zachował się protokół zdawczo-odbiorczy z [...] września 1967r., do którego dołączono karty budynku. Nieruchomość obejmująca działkę nr [...] (zabudowana) pozostawała w trwałym zarządzie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych do 2005r., następnie przeszła pod trwały zarząd Komendy Wojewódzkiej Policji w B., a od 2011r. do 2015r. pozostawała w zarządzie Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Po wygaszeniu zarządu CBA nieruchomość weszła w skład zasobów Skarbu Państwa, którym gospodaruje Prezydent Miasta B. W 2016r. działka nr [...] została wystawiona na sprzedaż w trybie przetargu, postępowanie przetargowe zostało zawieszone z uwagi na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości.W odniesieniu do działki nr [...] organ I instancji ustalił, że decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium MRN z [...] marca 1971r. wygaszono prawo użytkowania przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych; z decyzji tej oraz z protokołu zdawczo-odbiorczego sporządzonego [...] maja 1971r. wynika, że zagwarantowano na tej nieruchomości prawo przejścia i przejazdu dla Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w B. (służebność do graniczącej działki nr [...] przez działkę [...] celem zapewnienia dojazdu do działki [...]) – co zostało wpisane do nowej księgi wieczystej. Następnie działka nr [...] została skomunalizowana na podstawie decyzji Wojewody B. z [...] grudnia 1991r., stwierdzającą nabycie własności ww. działki przez Gminę B. Decyzją z [...] lutego 1995r. Prezydent Miasta B. zatwierdził projekt podziału ww. nieruchomości, polegający na wydzieleniu [...] działek o numerach od [...] do [...], które w części oddane zostały w użytkowanie wieczyste. I tak: na działkach [...] ustanowiono na rzecz osób fizycznych prawo użytkowania wieczystego, ujawnione w księgach wieczystych przed 1 stycznia 1998r.; na działce nr [...] także ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, jednakże ujawnienie tej okoliczności nastąpiło wskutek wpisu do księgi wieczystej dokonanego [...] listopada 1998r. Działki nr: [...] (o łącznej powierzchni [...] ha) pozostają własnością Gminy B. i nie są przedmiotem prawa użytkowania wieczystego.Organ I instancji zgromadził materiał dowodowy w postaci dokumentów (w tym: akt notarialny z [...] września 1967r., akty notarialne sporządzane w związku z ustanawianiem prawa użytkowania wieczystego, pisemna zgoda Ministerstwa Spraw wewnętrznych z [...] maja 1970r. na wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] pod warunkiem ustanowienia na rzecz Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej prawa przejazdu i dojazdu do graniczącej działki nr [...], protokół zdawczo-odbiorczy z [...] września 1967r wraz z kartą budynku, pismo przewodnie Prezydium MRN w B. do Państwowego Biura Notarialnego z listopada 1971r., wnioskujące o założenie nowej księgi wieczystej dla działki [...] i dokonanie w niej odpowiednich wpisów – w tym ustanowienia prawa przejścia i przejazdu na rzecz Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w B., dokumentacja podziałowa działki nr [...], dokumentacja pozyskana z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz z Miejskiej Pracowni Geodezyjnej w postaci zdjęć lotniczych z lat 70-tych i 80-tych, map ewidencyjnych z 1964r., wywiadu terenowego z 1968r., szkiców polowych z 1968r. - obrazujących istnienie ogrodzenia wraz z bramą wjazdową na granicy działek nr [...] i [...]). Ponadto Starosta przeprowadził dowody z przesłuchania świadków (funkcjonariuszy MO, wychowawców Izby Dziecka w B. – w tym jej kierownika): [...], [...], [...], [...], [...].W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję. Uznał, że nie daje on podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki do zwrotu nieruchomości. W ocenie organu nie można bowiem uznać, aby nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Organ wyjaśnił, że od momentu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w 1967r. pozostawała ona w zarządzie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i była wykorzystywana do jego potrzeb – działka nr [...] faktycznie była zagospodarowana na cele Izby Zatrzymań dla Nieletnich Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w B., a następnie Policyjnej Izby Dziecka, natomiast działka nr [...] była wykorzystywana jako przejście i przejazd do działki nr [...] (celem zagwarantowania racjonalnego korzystania z nieruchomości zabudowanej przeznaczonej na funkcjonowanie milicyjnej izby dziecka).Organ ponadto powołał się na art. 229 u.g.n. i stwierdził, że w odniesieniu do działek nr: [...] istnienie negatywna przesłanka w postaci ustanowienia na tych działkach prawa użytkowania wieczystego, ujawniona w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998r.Odwołanie (pismo z [...] maja 2020r.) od powyżej decyzji wnieśli: J. M., A. H., Z. M. reprezentowani przez pełnomocnika adwokata J. M. oraz R. M. – R.Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2023r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.W wyniku rozpoznania skargi wywiedzionej od powyższego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 kwietnia 2024r.w sprawie II SA/Bd 953/23 uchylił decyzję organu odwoławczego z uwagi na dostrzeżone wady formalno-procesowe. Wojewoda [...] rozpoznał odwołanie bez wyjaśnienia statusu R. M.-R., która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Sąd uznał, że prowadzenie postępowania odwoławczego pomimo wniesienia odwołania przez podmiot nieuprawniony oraz bez wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania w postaci przedstawienia dokumentu pełnomocnictwa musiało skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.Ponownie prowadząc postępowanie Wojewoda pozostawił bez rozpoznania odwołanie wniesione przez R. M.-R. (od decyzji Starosty S. z [...] marca 2022r.) z uwagi na nie przedstawienie dokumentu pełnomocnictwa udzielonego adw. J. M. Jednocześnie ustalono, że R. M. – R. jest córką A. M., jednak zrzekła się notarialnie dziedziczenia po nim na rzecz Z. M.Rozpoznając ponownie odwołanie wniesione przez J. M., A. H. i Z. M. Wojewoda [...] wydał decyzję opisaną na wstępie. W uzasadnieniu decyzji obszernie opisano dotychczasowy przebieg postepowania, przedstawiono także treść zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz zeznań świadków przesłuchanych przed organem I instancji przywołano brzmienie art. 216 ust. 1 i 137 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz art. 229 u.g.n.Przechodząc do motywów rozstrzygnięcia Wojewoda stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ocenił cel wywłaszczenia, wiążąc go z rozkazem Komendanta Głównego Milicji Obywatelskiej z [...] lutego 1967r. nr [...] w sprawie milicyjnych izb dziecka, który to rozkaz wszedł w życie 15 kwietnia 1967r. Wojewoda wyjaśnił, że z materiału dowodowego wynika, że zabudowania na działce nr [...] co najmniej od 1967r. były wykorzystywane na potrzeby prowadzenia Izby Dziecka w B. (wskazuje na to jednoznacznie informacja uzyskana z Komendy Wojewódzkiej Policji w B. – k. 402 akt). W ocenie Wojewody również działka nr [...] była wykorzystywana na cele związane z działalnością Izby Dziecka, albowiem służyła jako dojazd do działki nr [...]. Przez te nieruchomość przejeżdżały samochody dostawcze celem przetransportowania większych materiałów niezbędnych dla funkcjonowania placówki (np. opału) Okresowo z posesji korzystali też funkcjonariusze zatrudnieni w placówce jako z miejsca postojowego. Na terenie tej działki zlokalizowany był bowiem garaż murowany, który służył również do przechowywania różnych przedmiotów. Wojewoda podkreślił, że z materiału dowodowego wynika, że jedyna brama wjazdowa na teren działki nr [...] była zlokalizowana na granicy działki [...] z działką nr [...] i chociaż działka nr [...] nie posiadała bezpośredniego dostępu do ul. C. - to dojazd z tej ulicy na działkę nr [...] odbywał się poprzez sąsiednią działkę nr [...]. Podkreślił on także, że nie było innej możliwości wjazdu samochodów na teren działki nr [...] inny niż przez działkę nr [...]. Ustalenia te organ odwoławczy poczynił przede wszystkim na podstawie zeznań świadków po dokonaniu oceny ich mocy dowodowej. W odniesieniu do zeznań świadka [...] (który jako jedyny nie potwierdził wykorzystywania działki nr [...] na cele dojazdowe do budynku Izby Dziecka) to Wojewoda zauważył, że zeznania te odnoszą się do stosunkowo krótkiego okresu zatrudnienia świadka – tj. do lat 1982-1985r. Wcześniej zatrudnieni w Izbie pracownicy i funkcjonariusze MO potwierdzili zgodnie wykorzystywanie działki nr [...] na cele przejścia i dojazdu do jedynej bramy wjazdowej na teren posesji nr [...], a także na użytkowanie działki nr [...] jako miejsca postojowego dla pojazdów (zlokalizowano na niej garaże, których daty wzniesienia nie udało się ustalić).Zdaniem Wojewody w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości i to przed dniem wejścia w życie art. 137 u.g.n, definiującego przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Cel zaczął być realizowany na obu działkach niezwłocznie po ich nabyciu przez Skarb Państwa (i po protokolarnym przekazaniu) i był realizowany nieprzerwanie kilkadziesiąt lat. Wojewoda wskazał, że Izba Dziecka na działce nr [...] funkcjonowała nieprzerwanie od 1967r do co najmniej 1999r.Wojewoda dalej wyjaśniał, że w stosunku do 5 działek o nr.: [...] zastosowanie ma art. 229 u.g.n. i wobec nich roszczenie o zwrot nie przysługuje z uwagi na ustanowienie na nich prawa użytkowania wieczystego. W odniesieniu do działki [...] Wojewoda zauważył, że nie jest ona objęta dyspozycją ww. art. 229 (z uwagi na datę ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej) jednakże nie podlega zwrotowi gdyż nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa. Zwrot nieruchomości byłby niemożliwy do wykonania.W konsekwencji, po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] uznał, że decyzja organu I instancji znajduje umocowanie w materiale dowodowym i w przepisach prawa – co doprowadziło do oddalenia zarzutów odwołania.Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnieśli: J. M., A. H., Z. M., reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika (adwokata). W skardze zarzucono naruszenie:1. prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 216 u.g.n. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że realizacja jakiegokolwiek celu użyteczności publicznej przesądza o tym, że cel wywłaszczenia został zrealizowany – co doprowadziło organy do odmowy zwrotu całości wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy: to szczegółowo ustalony cel wywłaszczenia (a nie funkcjonalnie powiązany z nim ogólny cel wywłaszczenia) powinien być kluczowym elementem oceny przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia; legitymizacja działań, które służyły represyjnym celom niedemokratycznego reżimu komunistycznego podważa fundamenty współczesnego porządku komunistycznego; ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że cel wywłaszczenia co najmniej na części wywłaszczonej nieruchomości nigdy nie został zrealizowany,2. prawa procesowego – tj. art. 7, art. 77 § 1 , art. 80, art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżących wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy dotyczących części wywłaszczonych działek.Formułując powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.W uzasadnieniu skargi przedstawiono obszerną argumentację na poparcie zasadności zarzutów.J. M. odrębnym pismem procesowym (sporządzonym osobiście) uzupełnił skargę, powtarzając zarzuty oraz wnioski sformułowane w skardze sporządzonej przez zawodowego pełnomocnika. W jej uzasadnieniu podkreślał, że o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia świadczy okoliczność, że budynek przeznaczony na Izbę Dziecka nie był przystosowany do jego użytkowania na taki cel. Prace dostosowawcze zostały przeprowadzone bowiem kilka lat później. W ocenie Skarżącego obiektywny brak możliwości funkcjonowania Izby Dziecka w nieprzystosowanym budynku należy uznać za niezrealizowanie celów wywłaszczenia. Skarżący zarzucił nadto, że organy nie wyjaśniły, czy w związku z tym Izba Dziecka mogła w owym czasie zostać zrealizowana w innej lokalizacji – np. w budynkach przy ul. C. zajmowanych przez Komendę Wojewódzką MO. Skarżący podkreślił nadto, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie można wywnioskować jednoznacznie, aby działka nr [...] służyła jako droga dojazdowa do zabudowań na działce nr [...]. Okoliczności tej zaprzeczył bowiem świadek [...].Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.Na rozprawie 30 września 2025r. pełnomocnik Skarżących podtrzymał skargę i dodatkowo podniósł, że sporne nieruchomości już w 1939r. zostały przejęte na potrzeby Gestapo i po zakończeniu działań wojennych rodzina nigdy nie odzyskała ich posiadania. W ocenie pełnomocnika Skarżących w świetle tej okoliczności można przyjąć, że akty wywłaszczeniowe de facto były fikcją bo w rzeczywistości od 1939r. rodzina M. utraciła prawa do dysponowania nieruchomością.Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje.Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Przeprowadzona przez Sąd w wyżej określonych granicach kognicji kontrola legalności zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazała, że wnioski skargi nie zasługują na uwzględnienie.Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty M., którą odmówiono zwrotu na rzecz A. h., J. M. oraz Z. M. nieruchomości położonych w B. przy ul. C. [...] i [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki: [...] (własność Skarbu Państwa) oraz od [...] do [...] (jako własność Gminy B.).Zgodnie z przepisem z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ponadto w myśl art. 229 u.g.n., roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Należy wskazać, że celem przepisu art. 229 u.g.n. jest ochrona praw podmiotów - osób trzecich, które w dobrej wierze nabyły od Skarbu Państwa lub gminy prawo własności nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego, mająca na celu utrwalenie ujawnionych w drodze wpisów do księgi wieczystej stosunków prawnorzeczowych. Spełnienie przesłanek zawartych w tym przepisie powoduje, że poprzedniemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje roszczenie o jej zwrot ( M. Gdesz w: S. Kalus, G. Matusik, M. Gdesz, E. Mzyk, G. Bieniek, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1064). Jak wynika z treści przytoczonego art. 229 u.g.n. uznanie, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje wymaga spełnienie trzech przesłanek: 1) nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, 2) sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r., 3) prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej. W sytuacji gdy w sprawie zajdą wszystkie wskazane przesłanki mimo, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom roszczenie o zwrot nie przysługuje.Jak wynika z prawidłowych ustaleń organu I instancji odnoście części dawnej działki nr [...], tj. w odniesieniu do działek nr.: [...], [...], [...], [...] i [...] w sprawie zastosowanie znajduje art. 229 u.g.n., który nie czyni żadnej różnicy co do sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie zaś z nim istotny jest sam fakt ustanowienia prawa i wpisania go do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli przed dniem 1 stycznia 1998 r. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest, czy prawo to powstało ex lege na mocy decyzji administracyjnej czy umowy cywilnoprawnej – ważne jest jedynie, aby prawo użytkowania wieczystego powstało na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego; prawo takie powinna mieć osoba trzecia. Skoro z niekwestionowanych i bezspornych ustaleń poczynionych w przedmiotowej sprawie wynika, że ww. działki zostały oddane w użytkowanie wieczyste osobom trzecim (osobom fizycznym), a wpisu prawa użytkowania wieczystego dokonano w księgach wieczystych przed 1 stycznia 1998 r., to organy prawidłowo przyjęły, że wobec istnienia negatywnej przesłanki z art. 229 u.g.n. wniosek Skarżących o zwrot tych nieruchomości nie mógł być uwzględniony.Wskazania również wymaga, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest ustalić, czy nie została spełniona przesłanka negatywna, wykluczająca możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o której mowa w art. 229 u.g.n. Należy wyraźnie podkreślić, że ustalenia te mogą dotyczyć wyłącznie takich okoliczności prawnych jak: czy nie doszło do sprzedaży albo ustanowienia prawa użytkowania wieczystego i ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Natomiast w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ nie może ustalać i badać przesłanek dotyczących powstania prawa użytkowania wieczystego i jego wpisu do księgi wieczystej. Należy jeszcze raz podkreślić, że celem wprowadzenia tego przepisu do systemu prawa jest ochrona praw użytkowników wieczystych nabytych w dobrej wierze przed wejściem w życie przepisów u.g.n. i uporządkowanie (stabilizacja) stosunków własnościowych. Należy także dostrzec, iż art. 229 u.g.n. pozostaje przepisem intertemporalnym. Odnosi się bowiem do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie przepisów u.g.n. i ma na celu specyficzne uregulowanie tych stosunków w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 544/06). Z tego powodu nie można w procesie jego wykładni nadawać mu treści rozszerzającej. Wykładnia tego przepisu nie może także prowadzić do nadania mu znaczenia sprzecznego z jego treścią, deprecjonującego konieczność ochrony praw do nieruchomości nabytych przez użytkownika wieczystego. Spełnienie w okolicznościach konkretnej sprawy przesłanki ustalonej w art. 229 u.g.n. stanowi o negatywnym rezultacie postępowania zwrotowego, co wyklucza dalsze merytoryczne badanie wniosku, zwłaszcza w zakresie, w jakim art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. wiąże możliwość zwrotu nieruchomości z ustaleniem jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.Zatem wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organy dokonały prawidłowej wykładni powołanych przepisów stanowiących podstawę do merytorycznej wypowiedzi co do zasadności badania wniosku w kontekście warunków przyjętych w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi bowiem do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi, skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w postanowieniu z 11 sierpnia 2011r. w sprawie Ts 84/10. Trybunał Konstytucyjny wskazał bowiem, że "choć art. 229 u.g.n. ogranicza prawo byłych właścicieli do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, to czyni to w ochronie interesów nowych właścicieli lub użytkowników wieczystych, o ile ich prawa zostały ujawnione we właściwej księdze wieczystej".Powyższe uwagi koncentrujące się na konieczności ochrony praw osób trzecich należy także odnieść do działki nr [...]. Co prawda ustanowione na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osób trzecich zostało ujawnione w księdze wieczystej po 1 stycznia 1998r. to jednak zwrotowi tej nieruchomości sprzeciwia się konieczność zapewnienia ochrony osób, które stały się użytkownikami wieczystymi. Naczelny sad Administracyjny w wyroku z 13 kwietnia 2015r. w sprawie I OPS 3/14 podjął uchwałę w brzmieniu: "jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n., podstawa odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n." W uzasadnieniu tej uchwały NSA zwrócił uwagę, że roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą "nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet".Co prawda powyższa uchwała odnosi się do przeniesienia prawa własności nieruchomości, jednak w ocenie Sądu towarzysząca jej podjęciu argumentacja może być odniesiona także do ustanowienia prawa wieczystego użytkowania i to z uwagi na charakter prawny tej instytucji określony w art. 233 k.c. Wieczysty użytkownik może w granicach ustawy i zgodnie z postanowieniami umowy korzystać z trenu państwowego z wyłączeniem osób, a nadto rozporządzać swoim prawem, tj. zbyć je i obciążać. Wieczysty użytkownik posiada zatem bezpośrednią władzę nad nieruchomością gruntową (bo takie nieruchomości mogą być przedmiotem prawa użytkowania wieczystego). Oczywiście własność jest naczelną kategorią prawną wśród ogółu praw rzeczowych, jednak i użytkowanie wieczyste jest prawem rzeczowym i to prawem zbywalnym, dziedzicznym i może być obciążane innymi prawami – co zbliża je do prawa własności. Skoro zatem oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste wyłącza władanie tym gruntem przez właściciela to ustanowienie użytkowania wieczystego sprzeciwia się zwrotowi nieruchomości o ile taki stan prawny istnieje w chwili zgłoszenia wniosku o zwrot nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy (k. 5 tom 1 akt adm.) na dzień złożenia wniosku przez Skarżących działka nr [...] pozostawała w posiadaniu użytkowników wieczystych, a zatem wniosek o jej zwrot nie mógł być skierowany skutecznie wobec jednostce samorządu terytorialnego, która w chwili ustanowienia prawa wieczystego użytkowania utraciła prawo do władania tą nieruchomością.Słusznie zatem Wojewoda [...] przyjął, że pozostawanie ww. działki we władaniu wieczystych użytkowników stoi na przeszkodzie dokonania jej zwrotu,. mimo barku podstaw do zastosowania art. 229 u.g.n.Za prawidłowe Sąd uznał również zaskarżone rozstrzygnięcie w odniesieniu do nieruchomości obejmującej działki o nr.: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Organy prawidłowo określiły bowiem cel ich wywłaszczenia, a ustalenie co do zrealizowania na nich celu publicznego (celu wywłaszczenia) znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.Rozważania w tej części (dotyczącej podstaw do dokonania zwrotu nieruchomości) rozpocząć należy od uwag o charakterze ogólniejszym i wyjaśnienia, że zgodnie z art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.W myśl art. 137 u.g.n. (według obecnego brzmienia) nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.Wejście w życie w dniu 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami doprowadziło do wprowadzenia definicji przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu.Należy dodać, że przepis art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zyskał nowe brzmienie w związku z wejściem w życie 28 listopada 2003r. nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odczytując literalnie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. inwestycje powinny być rozpoczęte w terminie 7 lat od daty wywłaszczenia, zaś realizacja tych obiektów powinna zakończyć się 10 lat od daty wywłaszczenia. Z dniem 22 września 2004 r. znowelizowano bowiem art. 137 ust. 1 pkt 2 poprzez określenie, że nieruchomość należy uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., wydanego w sprawie o sygnaturze TK 38/11 orzeczono, że każdy kto utracił swoją nieruchomość przed 27 maja 1990 r., a cel jej wywłaszczenia został osiągnięty co prawda po upływie 10 lat od wywłaszczenia, ale przed 22 września 2004 r. i przed złożeniem wniosku o zwrot, nie może żądać zwrotu takiej nieruchomości. Jeżeli natomiast cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale już po 22 września 2004 r. to droga do zwrotu nieruchomości pozostaje otwarta. Trybunał ww. wyroku zwrócił nadto uwagę, że w literalnej wykładni art. 137 ust. 1 u.g.n. nacisk należy położyć w pierwszej mierze na ustalenie "celu wywłaszczenia i jego zrealizowania", a dopiero na drugim etapie na ustaleniu, czy celu nie zrealizowano pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. Tym samym należy przyjąć, że terminy 7 i 10 lat określone ww. przepisie należy traktować jako dopełnienie przesłanki zbędności i dopiero w sytuacji ustalenia, że wywłaszczona nieruchomość nie została jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia to dopiero wtedy powinno się ustalać, czy upłynęły już owe terminy.Na tle powołanych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W wyroku z dnia 24 października 2001 r., wydanym w sprawie o sygn. akt SK 22/01 (OTK 2001, nr 7, poz. 216) Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że nakaz dokonywania wywłaszczenia "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Wywłaszczenie jest bowiem zgodne z Konstytucją, jeśli jest konieczne (niezbędne) dla realizacji celu publicznego. Cel wywłaszczenia i jego konstytucyjna legitymacja polega na tym, że wywłaszczona nieruchomość powinna zostać oddana dla realizacji określonego przed wywłaszczeniem przedsięwzięcia publicznego. Jak długo wywłaszczone rzeczy (prawa) nie są przekazywane na cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie, tak długo nie został osiągnięty cel wywłaszczenia i tak długo działanie organów państwa stanowi ingerencję w prawo własności, która nie ma konstytucyjnej legitymacji.W judykaturze podkreśla się także, że rozstrzygnięcie sprawy wywołanej wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione wyłącznie od zaistnienia lub nie przesłanek z art. 136 i 137 u.g.n. W postępowaniu tym nie bada się legalności aktu, na podstawie którego nastąpiło odjęcie prawa własności, ani też kwestia ta nie jest zagadnieniem wstępnym dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany na wywłaszczonej nieruchomości i to niezależnie od terminu jego realizacji, to nie ma podstaw do zwrotu nieruchomości, a więc również do stosowania art. 137 ust. 1 u.g.n. Wskazane wyżej regulacje mają zastosowanie tylko wtedy, gdy nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Z przepisów u.g.n. wynika, że podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Akcentuje się także, że jedną z gwarancji ustawowych, że odjęte prawo własności na rzecz Skarbu Państwa zostanie wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, jest instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel uzasadniający jej wywłaszczenie. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać zatem przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 maja 2019 r., IV SA/Po 1133/18, i powołane tam orzecznictwo).Cel wywłaszczenia powinien oczywiście przede wszystkim wynikać z treści decyzji wywłaszczeniowej lub umowy zawartej w formie aktu notarialnego, tym niemniej cel może zostać zrekonstruowany (zwłaszcza, gdy cel w akcie wywłaszczeniowym został określony ogólnikowo) na podstawie całości okoliczności towarzyszących wywłaszczeniu, w tym okoliczności wynikających z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia np. planów realizacyjnych, decyzji lokalizacyjnych. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki NSA: z 15 lutego 2017r. - I OSK 726/15, z 12 kwietnia 2018r. – I OSK 2308/17, z 24 kwietnia 2017r. – I OSK 1429/16, wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 lipca 2025r. - II SA/Łd 213/25).Z akt sprawy wynika, że działka nr [...] (zabudowana budynkiem mieszkalnym w chwili sprzedaży) oraz niezabudowana działka nr [...] została wywłaszczona na rzecz Państwa Polskiego. W umowie nie określono celu, dla którego doszło do nabycia ww. nieruchomości, wskazano jedynie, że umowa zostaje zawarta za zgodą Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Departamentu Wojskowego. W zrekonstruowaniu celu wywłaszczenia pomocne są w sprawie dokumenty poprzedzające zawarcie umowy 6 września 1967r. Jak bezspornie ustaliły organy obu instancji nieruchomości położone przy ul. C. [...] i [...] wraz z zabudowaniami od stycznia 1945r. zostały zajęte przez Armię Czerwoną, następnie zostały przejęte przez Wewnętrzny Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, by w końcu decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z 12 maja 1951r. orzec o jej wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa. Wobec starań podjętych przez byłych właścicieli Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zaleciło zwrot nieruchomości – co miało miejsce na mocy decyzji Prezydium WRN w B. z [...] stycznia 1960r. Skarżący nie kwestionują, że nieruchomości wywłaszczone mocą ww. decyzji z 1951r. (mimo jej późniejszego uchylenia) nigdy faktycznie nie zostały oddane we władanie spadkodawcom Skarżących, nadal były wykorzystywane na potrzeby Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (budynek służył jako miejsca hotelowe dla funkcjonariuszy MO). Nabycie zaś nieruchomości na podstawie umowy zawartej 6 września 1967r. potwierdziło zamiar dalszego ich wykorzystywania na cele publiczne – potrzeby służb siłowych ówczesnego państwa. Z niekwestionowanych informacji Komendy Wojewódzkiej Policji w B. uzyskanych [...] stycznia 2019r. wynika, że od [...] września 1967r. budynki zlokalizowane na działce [...] wykorzystane zostały do prowadzenia w nich Izby Zatrzymań Nieletnich (Izby Dziecka). Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w dołączonym do akt protokole zdawczo-odbiorczym i kartach budynku. Budynek zlokalizowany na działce nr [...] wraz z najbliższym otoczeniem został przejęty zatem na potrzeby funkcjonowania Izby Dziecka – taki był cel wywłaszczenia i cel ten został zrealizowany. Izba Dziecka funkcjonowała w tym samym miejscu, jak wynika z zeznań świadków do lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Zgromadzone w sprawie dowody w sposób nie budzący wątpliwości pozwalają na przyjęcie, że w odniesieniu do działki nr [...] cel wywłaszczenia (cel publiczny) został zrealizowany. Polemiczne twierdzenia Skarżących (przede wszystkim sformułowanych w skardze J. M.) o możliwej innej dogodniejszej lokalizacji Izby Dziecka w B., o niedostosowaniu początkowym budynku do potrzeb prowadzenia Izby Dziecka nie mogą podważyć prawidłowości ustaleń wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego.Za prawidłowe Sąd uznał ustalenia organów obu instancji co do zrealizowania celu wywłaszczenia także w odniesieniu do działki nr [...] (następnie podzielonej na [...] mniejszych działek). Działka ta była wykorzystywana jako dojazd do ogrodzonego terenu zajmowanego na potrzeby funkcjonowania Izby Dziecka (działki nr [...]). Taki był cel wywłaszczenia – co można ustalić w oparciu o pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z [...] maja 1970r. adresowane do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. (k. 276 tom 3 akt adm.), w którym Ministerstwo wyraziło zgodę na wygaśnięcie użytkowania działki nr [...]. W piśmie tym wskazano, że działka ta o powierzchni [...] m2 "została nabyta na rzecz Skarbu Państwa z uwagi na konieczność umożliwienia dojazdu do działki nr [...], nabytej również z przeznaczeniem dla Komendy Wojewódzkiej MO w B.". Jednocześnie zwrócono się w tym piśmie o zagwarantowanie na rzecz Komendy Wojewódzkiej MO w B. prawa przejazdu i dojazdu do granicznej działki nr [...].Takie prawo dojazdu zostało faktycznie przyznane służbom MO - bo jak wynika z pisma Prezydium MRN z [...] listopada 1971r. kierowanego do Państwowego Biura Notarialnego w B. (wraz z wnioskiem o założenie nowej księgi wieczystej dla działki nr [...]) zawnioskowano o ujawnieniu w księdze wieczystej "prawa przejścia i przejazdu dla Komendy Wojewódzkiej MO w B. do graniczącej działki nr [...] przez działkę nr [...]". Okoliczność wykorzystywania terenu działki [...] jako swoistego zaplecza dla terenu Izby Dziecka potwierdzają też zeznania świadków przesłuchanych w toku postępowania administracyjnego (funkcjonariuszy MO oraz wychowawców Izby Dziecka). Na ich podstawie można przyjąć, że dojazd do bramy wjazdowej prowadzącej do terenu Izby Dziecka (działki nr [...]) prowadził wyłącznie przez działkę nr [...], której teren wykorzystywany był do transportu dostaw np. opału do Izby Dziecka, a także do parkowania pojazdów pracowników Izby. Taki stan rzeczy utrzymywał się z pewnością do początków lat 80-tych XX wieku. A zatem przez okres co najmniej kilkudziesięciu lat od daty wywłaszczenia nieruchomości w 1967r. Organy zebrały wystarczający materiał dowodowy i dokonały jego oceny z zachowaniem zasad określonych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ocena dowodów zaprezentowana w uzasadnieniach zaskarżonych decyzjach nie narusza też art. 80 k.p.a. Organy odniosły się do odmienności zeznań [...], oceniły ich moc dowodową, wskazując na krótki okres zatrudnienia świadka w Izbie Dziecka w B. Ocena zeznań tego świadka jest zdaniem Sądu uprawniona. Zeznania złożone przez Pana [...] są bardzo lakoniczne, nie potwierdził on by w latach 1982 do 1985 działka nr [...] była wykorzystywana jako dojazd do Izby Dziecka, jednakże nie zaprzeczył on aby w ten sposób korzystano z nieruchomości w okresach wcześniejszych. Zeznania [...] nie pozostają zatem, wbrew twierdzeniom Skarżących, w sprzeczności do zeznań innych pracowników Izby zatrudnionych we wcześniejszych latach - jak świadka [...], który pracował w Izbie Dziecka w B. od 1971r. do 1981r. Sprzeczność zeznań świadków dostrzeżona przez Skarżących ma zatem charakter pozorny.W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy ustalonych przez organy obu instancji należy przyjąć, że zarówno w odniesieniu do działki nr [...], jak i działek pierwotnie tworzących (przed podziałem) działkę nr [...] nie można mówić o ich zbędności na cel wywłaszczenia (cel publiczny, funkcjonowanie milicyjnej, a następnie policyjnej Izby Dziecka w B.). Cel ten po zawarciu umowy sprzedaży 6 września 1967r. został osiągnięty niemal natychmiast, gdyż nieruchomości przy ul. C. [...] i [...] od zakończenia działań wojennych były we władaniu służb siłowych (najpierw obcego państwa – Armii Czerwonej a potem Wewnętrznego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego). Należy w tym miejscu podkreślić, że nawet w sytuacji gdy po wielu latach zmieniło się przeznaczenie obu nieruchomości (działka nr [...] przestała być wykorzystywana na cele prowadzenia Izby Dziecka, a działka nr [...] po dokonanym podziale zaczęła być wykorzystywana jako miejsca pod lokalizację garaży) to okoliczność ta nie otwiera drogi do zwrotu nieruchomości. Zbędności nieruchomości nie można bowiem wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły czasami po wielu latach od osiągnięcia celu wywłaszczenia (jak ma to miejsce w stanie faktycznym sprawy). Z chwilą rozpoczęcia realizacji celu na nieruchomościach wywłaszczonych prawo byłych właścicieli (następców prawnych) do żądania ich zwrotu wygasa (vide: wyrok NSA z 13 kwietnia 2018r. I OSK 2499/17).Sąd nie podzielił zatem zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przepisów procesowych oraz art. 136 i 137 w zw. z art. 216 u.g.n. Za nietrafne Sąd uznał przede wszystkim zarzuty dotyczące braku podstaw do czynienia ustaleń o zrealizowaniu celu wywłaszczenia w sytuacji, gdy cel nie został jasno sformułowany w akcie wywłaszczeniowym. Warto zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie wywłaszczenie nastąpiło kilkadziesiąt lat temu, w całkowicie odmiennych od obecnych warunków ustrojowych i to na rzecz resortu siłowego. Interpretacja celu wywłaszczenia powinna zatem uwzględniać realia polityczne, w jakich ono następowało. Kryteria oraz standardy oceny sposobu formułowania i znaczenia celu wywłaszczenia zależne są zawsze bowiem od okresu, w jakim dochodziło do wywłaszczenia. Wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia powinny być oceniane adekwatnie do standardów prawnych z chwili wydania aktu wywłaszczeniowego, a nie z daty dokonywania oceny wniosku o zwrot nieruchomości. Należy zgodzić się ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z 28 lutego 2018r. w sprawie I OSK 891/16, w którym wskazano, że "inne (wyższe) wymagania dotyczące celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnieść do celu wywłaszczenia w aktach z wcześniejszego okresu".Bezzasadny w ocenie Sądu jest także zarzut naruszenia art. 81 a § 1 k.p.a. Rozstrzyganie na korzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, o którym mowa ww. przepisie odnajduje bowiem zastosowanie w postępowaniach administracyjnych, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Chodzi więc o rodzaje spraw, których rezultat może być dla strony w jakimś sensie dolegliwy, przykładowo poprzez nałożenie kary pieniężnej albo cofnięcie posiadanego przez nią zezwolenia czy pozwolenia. Sprawa o ustalenia prawa do zwrotu nieruchomości nie mieści się zatem w zakresie przedmiotowym normy art. 81 a § 1 k.p.a.Z tych wszystkich względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a..