Wyrok - III SA/Po 409/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 30 września 2025
Teza
Oddalono skargę. Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Dnia 30 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2025 roku sprawy ze skargi N. G. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę UZASADNIENIE Dyrektor II Oddziału Zakładu UbezpieczeOddalono skargę. Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Dnia 30 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2025 roku sprawy ze skargi N. G. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę UZASADNIENIE Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpiecze
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
płatnik składek / pracodawca
uczestnik postępowania
uczestnik
Data orzeczenia
30 września 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Izabela Paluszyńska
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] w dniu 06 lutego 2024 r. [k. 1-12] wystawił trzy tytuły wykonawcze (nr [...], nr [...] oraz nr [...]) wobec zobowiązanej N. G. (dalej także jako skarżąca).Na podstawie ww. tytułów wykonawczych zajęto wierzytelność pieniężną: nadpłatę podatku w Urzędzie Skarbowym w [...], o czym zawiadomiono wystawionymi w dniu 07 lutego 2024 r. zawiadomieniami nr [...], nr [...], nr [...] [k. 13-24].Ww. tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia przesłano skarżącej jedną przesyłką, wydaną 21 lutego 2024 r. w placówce pocztowej osobie uprawnionej do odbioru, J. G. [k. 25-26].Skarżąca złożyła do organu różne pisma, w tym trzema osobnymi przesyłkami, każdorazowo z 02 marca 2024 r. (data stempla pocztowego, k. 29, 33, 37) wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.Organ pismem z 08 marca 2024 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia pism, pouczając o podstawach zarzutu, podstawach skargi na czynność egzekucyjną, podstawach umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości lub w części (k. 50-52).W piśmie z 29 marca 2024 r. [k. 55-56] skarżąca wskazała, że zarzuty dotyczą tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] oraz [...], które to numery wskazała w każdym z trzech pism z 02 marca 2023 r. Odnośnie uzasadnienia swoich zarzutów to napisała, że podtrzymuje zawarte tam stanowisko. Zarzuciła (i) nieistnienie obowiązku, (ii) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, dokumentu bądź przepisu prawa, (iii) błąd co do zobowiązanego, (iv) brak uprzedniego doręczenia upomnienia, (v) wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części, (vi) brak wymagalności obowiązku.Napisała, że jest niewinna, leczy się psychiatrycznie od wielu lat i potrzebuje pomocy prawnika bo bez pomocy adwokata nie jest w stanie sama się bronić.Postanowieniem z 18 kwietnia 2024 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505) oraz z art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako K.p.a.) oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.Organ wymienił podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 § 2 u.p.e.a. i ocenił, że w sprawie nie zachodzi żadna z nich.Tytuły wykonawcze do których skarżąca wniosła zarzuty zostały wystawione na podstawie upomnień za miesiące wrzesień-październik 2023 r. Tytuły wykonawcze zostały wystawione w dniu 03 stycznia 2024 r. i odebrane 21 lutego 2024 r. przez osobę uprawnioną do odbioru, doręczenie nastąpiło na adres do korespondencji znany ZUS. Należności ujęte we wskazanych tytułach są zgodne z kwotą zadłużenia określoną w powołanych upomnieniach i obejmują nieopłacone należności z tytułu składek za okres wrzesień-październik 2023 r.Organ ocenił, że zaległość dochodzona na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych jest wymagalna, zatem zasadne jest kontynuowanie postępowania egzekucyjnego.We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca napisała, że nie zgadza się z postanowieniem o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, które oceniła jako bezprawne i niezgodne z prawem. Uważa, że zarzuty były w pełni zasadne. Ma bardzo trudną sytuację materialną, znajduje się w niedostatku. Jest chora, cierpi na zaburzenia psychiczne które uniemożliwiają normalne funkcjonowanie i pracę. Jest niewinna. Poprosiła o uwzględnienie zarzutów.Postanowieniem z 18 czerwca 2024 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 i 83c ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 z późn. zm., dalej jako u.s.u.s.) oraz art. 33 § 2 pkt 1-6, art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. – utrzymał w mocy postanowienie z 18 kwietnia 2024 r. o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...] wystawionych 5 lutego 2024 r.Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji stronie przysługuje prawo wniesienia do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy K.p.a. dotyczące odwołań od decyzji. Na mocy art. 83c ust. 1a u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez Zakład jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio.Dalej organ napisał, że "W związku z tym, że w pierwotnym postanowieniu brak odniesienia do wszystkich żądań mogących stanowić podstawę zarzutów, należało uchylić zaskarżone postanowienia i wydać ponownie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.".Organ wskazał, że 18 października 2023 r. skarżąca złożyła deklarację rozliczeniowa ZUS DRA za wrzesień 2023 r. zaś 20 listopada 2023 r. za październik 2023 r. Składki nie zostały opłacone.Przed skierowaniem sprawy do przymusowego dochodzenia składek wysłano do skarżącej upomnienie, które zostało skutecznie doręczone, 04 stycznia 2024 r. odebrane przez dorosłego domownika - J. G.. Po upomnieniu skarżąca nie uregulowała należności. Zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.Odnosząc się do każdego z punktów podstawy wniesienia zarzutów organ wskazał, co następuje.1) nie znajduje uzasadnienia stwierdzenie nieistnienia obowiązku. Składki za okres wrzesień-październik 2023 r. ujęte w tytułach wykonawczych zostały przez skarżącą zadeklarowane w dokumentach rozliczeniowych ZUS DRA, nie zostały opłacone i podlegają dochodzeniu zgodnie z art. 24 ust 2 u.s.u.s.2) nie znajduje uzasadnienia stwierdzenie określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, dokumentu bądź przepisu prawa. Należności za okres wrzesień-październik 2023 r. zostały ustalone w oparciu o dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA złożone przez skarżącą, przy czym skierowanie należności do egzekucji nie wymagało uprzednio wydania decyzji ponieważ skarżąca sama zadeklarowana te należności.3) Nie znajduje uzasadnienia stwierdzenie błędu co do zobowiązanego. Dane zobowiązanego - płatnika składek, podane na tytułach wykonawczych, są zgodne z danymi które skarżąca wskazała na dokumentach zgłoszeniowych. Ostatni dokument Zgłoszenie/zmiana danych płatnika składek osoby fizycznej, skarżąca złożyła 05 sierpnia 2022 r. Zgodnie z tym dokumentem dane identyfikacyjne płatnika składek to N. G., NIP [...], adres siedziby płatnika składek: [...], [...], adres zamieszkania płatnika składek: ul. [...], [...].4) Nie znajduje uzasadnienia stwierdzenie braku uprzedniego doręczenia upomnienia skarżącej. Przed skierowaniem należności do przymusowego dochodzenia przesłano skarżącej skutecznie upomnienie, na aktualny adres wskazany do korespondencji, odebrane przez dorosłego domownika, J. G..5) Nie znajduje uzasadnienia stwierdzenie wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części. Należności z tytułu składek za okres wrzesień-październik 2023 r. nie zostały opłacone i są wymagalne. Nie nastąpiło przedawnienie należności, zgodnie bowiem z art. 24 u.s.u.s należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.6) Nie znajduje uzasadnienia stwierdzenie braku wymagalności obowiązku. Skarżąca była zobowiązana do opłacenia należności z tytułu składek za wrzesień 2023 w terminie do 20 października 2023 r. a za październik 2023 r. w terminie do 20 listopada 2023 r. Przed wdrożeniem postępowania egzekucyjnego skarżąca została skutecznie powiadomiona o braku wpłat w wysłanych upomnieniach, w których wyznaczono 7-dniowy termin na uregulowanie należności oraz stosowne pouczenie o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego.Odnośnie informacji w zakresie sytuacji materialnej to zostały one ocenione w postępowaniu z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu N. G. napisała, że postanowienie jest bezprawne i niezgodne z prawem. Uważa, że zarzuty były w pełni zasadne. ZUS nawet nie rozpatrzył rzetelnie zarzutów – zdaniem skarżącej w postanowieniu nie ma żadnego szczegółowego uzasadnienia ani wyjaśnień. ZUS zbagatelizował sprawę, przysłał dokumenty z danymi osobowymi innych osób, naruszył RODO i mieszał sprawy.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.W piśmie z 05 września 2025 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej napisał, że w świetle art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli, z poszanowaniem zasady pogłębiania wiedzy uczestników postępowania o ich prawach i obowiązkach. Pełnomocnik ocenił, że w realiach niniejszej sprawy zasady te nie zostały należycie zrealizowane. Ponadto skarżąca wskazuje, że jej sytuacja materialna jest wyjątkowo trudna - pozostaje bez stałych źródeł dochodu, a zaskarżona decyzja w praktyce pogłębia jej stan niedostatku. Okoliczność ta powinna być należycie oceniona przez organ przy rozpatrywaniu sprawy i dokonywaniu wykładni przepisów prawa materialnego. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż skarżąca cierpi na zaburzenia psychiczne. Organ, mając wiedzę o tej sytuacji, powinien w sposób szczególnie wnikliwy i staranny rozważyć sprawę, uwzględniając ograniczoną zdolność strony do formułowania i precyzyjnego przedstawiania swoich racji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 dalej jako: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyżej regulacji sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem które nie ma znaczenia w kontrolowanej sprawie. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że oba postanowienia są zgodne z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu. Stwierdzone z urzędu przez Sąd uchybienie przepisom postępowania, opisane w dalszej części uzasadnienia, nie miało wpływu na wynik sprawy.Obowiązek pieniężny od skarżącej nie został wyegzekwowany wobec czego zgodnie z art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. zarzut został wniesiony w terminie.Sąd generalnie podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:1) nieistnienie obowiązku;2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:a. orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,b. dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., 2)c. przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;3) błąd co do zobowiązanego;4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne;5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,c) wystąpienie innej przyczyny niż określona w lit. a i b.Sąd stwierdza, że zawodowy pełnomocnik, a wcześniej skarżąca, nie wykazali braku istnienia obowiązku. Jak wywodzi organ, składki za okres wrzesień-październik 2023 r. ujęte w tytułach wykonawczych zostały przez skarżącą zadeklarowane w dokumentach rozliczeniowych ZUS DRA, nie zostały opłacone i podlegają dochodzeniu zgodnie z art. 24 ust 2 u.s.u.s.Należności za okres wrzesień-październik 2023 r. zostały ustalone w oparciu o dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA złożone przez skarżącą, przy czym skierowanie należności do egzekucji nie wymagało uprzednio wydania decyzji ponieważ skarżąca sama zadeklarowana te należności. Nie był skutecznie podniesiony zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a.Dane zobowiązanego - płatnika składek, podane na tytułach wykonawczych, są zgodne z danymi które skarżąca wskazała na dokumentach zgłoszeniowych.Przed skierowaniem należności do przymusowego dochodzenia przesłano skarżącej skutecznie upomnienie.Należności z tytułu składek za okres wrzesień-październik 2023 r. nie zostały opłacone i są wymagalne. Nie nastąpiło przedawnienie należności, zgodnie bowiem z art. 24 u.s.u.s należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.Skarżąca była zobowiązana do opłacenia należności z tytułu składek za wrzesień 2023 r. w terminie do 20 października 2023 r. zaś za październik 2023 r. w terminie do 20 listopada 2023 r. Przed wdrożeniem postępowania egzekucyjnego skarżąca została skutecznie powiadomiona o braku wpłat w wysłanych upomnieniach, w których wyznaczono 7-dniowy termin na uregulowanie należności oraz stosowne pouczenie o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego.Sąd zaznacza uchybienie przepisom postępowania w zaskarżonym postanowieniu. Otóż Prezes ZUS utrzymał w mocy postanowienie I instancji. Z kolei w uzasadnieniu postanowienia (s. 4 ) napisał, że skoro "w pierwotnym postanowieniu brak odniesienia do wszystkich żądań mogących stanowić podstawę zarzutów, należało uchylić zaskarżone postanowienie i wydać ponowne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.". Sąd stwierdza, że powyższe uchybienie przepisom postępowania nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, bowiem reszta uzasadnienia zaskarżonego postanowienia stanowi powiązany ze sobą wywód, na rzecz utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji. Tylko zaś naruszenie przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy stanowi podstawę do uwzględnienia skargi. Pominięcie treści art. 33 § 2 pkt 2 lit c u.p.e.a nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Nie został on wskazany we wniosku skarżącej.Odnosząc się do argumentów pełnomocnika jak i skargi Sąd wskazuje, że uzasadnienia obu postanowień wydanych w sprawie ocenia jako wyczerpujące, napisane w sposób klarowny i zawierające niezbędne minimum terminologii prawniczej. Postępowanie było prowadzone należycie, organ reagował na wszystkie pisma skarżącej. Sytuacja rodzinna, materialna i zdrowotna skarżącej nie stanowi podstawy skutecznego wniesienia zarzutu. Nie doszło do naruszenia wskazanych w piśmie pełnomocnika przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18n plt 2 u.p.e.a.Odnosząc się do wniosku pełnomocnika ustanowionego w sprawie, to wskazać należy, że wniosek o wynagrodzenie zostanie na podstawie art. 258 § 1 pkt 8 P.p.s.a. rozpoznany odrębnie przez referendarza sądowego.W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a..