Wyrok - II SA/Wa 123/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 30 września 2025
Teza
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji. Żołnierze zawodowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi S. E. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymaneStwierdzono nieważność decyzji I i II instancji. Żołnierze zawodowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi S. E. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymane
Data orzeczenia
30 września 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Sławomir Antoniuk
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
UZASADNIENIE
Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] listopada 2024 r. nr [...], na podstawie 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w sprawie przyznania S. E. świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy.W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, zwany dalej "Szefem CWCR", decyzją z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] :w pkt 1. przyznał S. E. świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, które mógłby uzyskać w okresie pełnienia czynnej służby wojskowej w aktywnej rezerwie, zwanej dalej "AR", za 13 dni odbywania ćwiczeń wojskowych w kwietniu 2024 r. (lit. a) i 2 dni w maju 2024 r. w łącznej kwocie 9.502,63 zł (lit. b),w pkt 2. ustalił do wypłaty świadczenie pieniężne: a) za okres pełnienia czynnej służby wojskowej w aktywnej rezerwie w dniach [...] kwietnia 2024 r., [...] października 2024 r., [...] kwietnia 2024 r., [...] kwietnia 2024 r., [...] kwietnia 2024 r., [...] kwietnia 2024 r., 29[...] kwietnia 2024 r. (łącznie 13 dni) w wysokości 5.889,13 zł, b) za okres pełnienia czynnej służby wojskowej w aktywnej rezerwie w dniach [...] maja 2024 r. i [...] maja 2024 r. (łącznie 2 dni) w wysokości 298,50 zł, tj. w łącznej kwocie 6.187,63 zł, tj. w kwocie określonej w pkt 1 pomniejszonej o pobrane uposażenie, jakie żołnierz AR otrzymał w miesiącach poprzedzających służbę (tj. w marcu i kwietniu 2024 r.) z tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej w ramach ćwiczeń wojskowych.Od powyższego decyzji w części dotyczącej rozstrzygnięcia ustalającego niepełne świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, które mógłby uzyskać w okresie pełnienia służby wojskowej w AR w dniach [...] i [...] maja 2024 r. (pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b) S. E. złożył odwołanie zarzucając naruszenie art. 312 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r, o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305, z późn. zm.), polegające na ustaleniu świadczenia pieniężnego niezgodnie z jego treścią, czyli nierekompensującego w pełni utraconego wynagrodzenia ze stosunku pracy. W jego ocenie dokonanie błędnej wykładni § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy (Dz. U. z 2024 r. poz. 616); zwanego dalej "rozporządzeniem MON", polegającej na uznaniu, że przepis ten swoją hipotezą nie obejmuje żołnierza aktywnej rezerwy, "który świadczył pracę w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym pełnił on służbę, krócej niż ten okres i tym samym otrzymał niepełną kwotę miesięcznego wynagrodzenia ze stosunku pracy, pozostając jednak w tym stosunku przez cały ten okres z uwagi na przebywanie w czasie nieświadczenia tej pracy na urlopie bezpłatnym". Podkreślił, że motywacja uzasadnienia jest "oparta na literalnym wyrazie przepisu rozporządzenia w oderwaniu od treści przepisu ustawy stanowiącego podstawę dla tego rozstrzygnięcia, a także oderwaniu od ustawowej (określonej w delegacji) funkcji tego rozporządzenia, nie niesie w sobie żadnej argumentacyjnej wartości", "przez co rozstrzygnięcie to i jego uzasadnienie nie koresponduje z regulacjami ustawowymi i jednocześnie nie zaspokaja konstytucyjnego standardu równego traktowania żołnierzy pełniących służbę wojskową w rezerwie". Zatem "niedopuszczalne jest, aby osoby przebywające na urlopie bezpłatnym w celu odbywania służby wojskowej zostały pozbawione możliwości uzyskania pełnego świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie", ponieważ to nie realizuje celu określonego w art. 312 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny. Celem art. 312 tej ustawy i przepisów wykonawczych rozporządzenia jest uzyskanie przez żołnierza rezerwy rekompensaty (świadczenia pieniężnego) za utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w czasie obywania tej służby. Zaznaczył że "przepisy wykonawcze do ustawy nie mogą być interpretowane w sposób wyraźnie negujący cel regulacji ustawowej w zakresie ustalania i wypłaty żołnierzom aktywnej rezerwy świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone przez nich wynagrodzenie ze stosunku pracy w okresie pełnienia przez nich służby wojskowej".Po rozpoznaniu odwołania Minister Obrony Narodowej decyzją z 15 listopada 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując, że zgodnie z art. 312 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierzom AR i żołnierzom PR, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Stosownie do treści art. 312 ust. 2 tej ustawy świadczenie pieniężne za każdy dzień terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie stanowi kwota 1/22 całkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto, dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni pełnienia tej służby w danym miesiącu. Z kolei przepisem art. 312 ust. 3 ustawy ograniczono kwotę dziennego świadczenia pieniężnego, która nie może być wyższa od 1/22 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w roku poprzedzającym pełnienie terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, którego wysokość ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Świadczenie to oblicza się z zastosowaniem metody wskazanej w art. 312 ust. 2 ustawy, tj. każdy dzień pełnienia służby wojskowej stanowi kwota 1/22 całkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto. Jednak § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MON stanowi, że podstawę ustalenia świadczenia pieniężnego stanowi kwota miesięcznego wynagrodzenia brutto otrzymanego przez żołnierza OT, żołnierza AR i żołnierza PR, zwanych dalej «żołnierzami», ze stosunku pracy lub stosunku służbowego uzyskanego za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym była pełniona służba.W związku z powyższym pełnienie służby wojskowej w AR ma charakter dobrowolny, brak w takiej sytuacji przymusu administracyjnego, który występuje w okoliczności powołania na ćwiczenia wojskowe żołnierzy PR albo obowiązku ustawowego żołnierzy OT, którzy na podstawie art. 171 ust. 2 są zobowiązani pełnić terytorialną służbę wojskową w określonych przez dowódcę jednostki wojskowej dniach służby, co najmniej raz w miesiącu przez okres 2 dni w czasie wolnym od pracy. W konsekwencji, skoro żołnierz pełni służbę w AR w dwóch następujących po sobie miesiącach, to posiada świadomość, iż kwota rekompensaty utraconego wynagrodzenia może być niższa za kolejny miesiąc służby z powodu korzystania z urlopu bezpłatnego u swojego pracodawcy.Zarówno z wykładni literalnej i celowościowej art. 312 ustawy o obronie Ojczyzny wynika, że świadczenie pieniężne ma charakter rekompensujący, a nie dochodowy (przysporzeniowy). W konsekwencji, skoro w ramach upoważnienia ustawowego Minister Obrony Narodowej jest uprawniony do ustalenia sposobu i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego, to uprawniony jest tym samym do wskazania w drodze rozporządzenia miesięcy otrzymywania wynagrodzenia ze stosunku pracy, które będą brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości świadczenia pieniężnego.Zatem skoro S. E. uzyskał w kwietniu 2024 r. wynagrodzenie w kwocie 8.145,56 zł, to świadczenie pieniężne za każdy dzień pełnienia służby w AR w maju 2024 r. stanowi 740,50 zł ([8145,56 zł: 22 dni] x 2 dni służby w AR). Kwota dziennego świadczenia, która nie może być wyższa od 1/22 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w roku poprzedzającym pełnienie terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, którego wysokość ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wynosi 845,95 zł ([7444,39 zł x 2,5] : 22). Dlatego wyżej ustalone świadczenie podlega rekompensacie w kwocie 298,50 zł, tj. pomniejszonej o uzyskane uposażenie za pełnienie służby w AR w maju 2024 r. w łącznej kwocie 442,00 zł (740,50 zł -442,00 zł).Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, odnoszące się do żołnierzy AR, oraz jednoznaczność przepisów powszechnie obowiązujących aktów prawnych w postaci ustawy i rozporządzenia, pomiędzy którymi nie dostrzega się sprzeczności, organ rozpatrujący sprawę ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego dla żołnierza AR nie ma możliwości posługiwania się innymi okresami do wyliczenia rekompensaty utraconego wynagrodzenia, niż wprost wynikające z treści § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MON.Odnośnie zarzutu naruszenia § 3 ust. 2 rozporządzenia organ wyjaśnił, że przepis ten dotyczy sytuacji, kiedy pracownik nie pozostaje w pełnym miesięcznym okresie stosunku pracy z powodu zatrudnienia w niepełnym miesiącu albo prowadzona działalność gospodarcza lub rolnicza nie jest prowadzona przez cały rok poprzedzający okres pełnienia służby wojskowej. Tylko w takim przypadku zasadne jest zastosowanie zasady proporcjonalności do otrzymanego wynagrodzenia za pracę lub służbę, lub dochodu uzyskanego z prowadzonej działalności gospodarczej.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. E. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] listopada 2024 r. w całości oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części objętej odwołaniem, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:1. art. 312 ust. 1 w związku z ust. 10 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez uznanie, że żołnierzowi aktywnej rezerwy przysługuje świadczenie pieniężne nie w pełni rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, które mógłby uzyskać w okresie pełnienia służby wojskowej, w sytuacji gdy z treści wymienionych tu przepisów jednoznacznie wynika, że żołnierzowi AR, tak jak innym żołnierzom niezawodowym, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, które mógłby uzyskać w okresie pełnienia służby wojskowej;2. art. 312 ust. 2 w związku z ust. 10 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez uznanie, że świadczenie pieniężne za każdy dzień służby wojskowej pełnionej w AR stanowi kwota 1/22 niecałkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto, w sytuacji gdy z treści ww. przepisów wynika, że świadczenie pieniężne za każdy dzień służby wojskowej pełnionej w AR stanowi kwota 1/222 całkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto; wydana zatem wobec niego zaskarżona decyzja, jako żołnierza AR, ustalająca dane świadczenie (za dwa dni pełnienia służby wojskowej w maju 2024 r.) w kwocie 1/22 niecałkowitego miesięcznego jego wynagrodzenia brutto nie może ostać się w obrocie prawnym,3. art. 312 ust. 11 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez przyjęcie, że określona w tym przepisie delegacja ustawowa daje podstawę dla różnicowania żołnierzy AR, żołnierzy PR i żołnierzy OT w przyznawaniu im rekompensaty za utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w okresie pełnienia przez nich służby wojskowej, w sytuacji gdy delegacja tu takiej podstawy nie daje, a wydane w ramach tej delegacji przepisy wykonawcze także podstawy takiego różnicowania nie tworzą;4. § 3 ust. 2 rozporządzenia MON, poprzez przyjęcie, że zakres semantyczny regulacji: pozostawania w stosunku pracy w okresie krótszym niż miesiąc nie odnosi się do sytuacji krótszego niż miesiąc okresu świadczenia pracy z powodu przebywania na urlopie bezpłatnym, gdy przebywanie na takim urlopie powoduje, że ulegają zawieszeniu prawa i obowiązki stron stosunku pracy (pracownik nie świadczy pracy, a pracodawca nie wypłaca mu wynagrodzenia).W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.W piśmie z [...] września 2025 r. skarżący odniósł się do argumentacji organu przedstawionej w odpowiedzi na skargę i podtrzymał wnioski oraz zarzuty skargi.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.Przechodząc do meritum należy wskazać, iż sąd administracyjny niezależnie od postawionych w skardze zarzutów jest zobowiązany dokonać kontroli zaskarżonej decyzji pod względem kryterium jej legalności, tj. zbadać czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym jej eliminację z obrotu prawnego (art. 134 § 2 P.p.s.a.).W pierwszej kolejności sąd ocenia, czy zaskarżona decyzja nie jest obarczona jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. skutkujących jej nieważnością.Zgodnie z ww. przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.Przez pojęcie decyzji wydanej "bez podstawy prawnej" (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) rozumie się decyzję, która została wydana w sytuacji, gdy brak było w przepisach prawa powszechnie obowiązującego właściwej materialnej lub formalnej podstawy dokonania rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierają podstawy wydania decyzji administracyjnej. Brak ten musi mieć charakter obiektywny. Rdzeń znaczenia pojęcia "decyzja wydana bez podstawy prawnej" jest jednoznaczny, bo albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (por. wyroki NSA: z 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 1800/16, z 5 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 717/15, z 9 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1369/06).W ocenie Sądu, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej została wydana bez podstawy prawnej, co stanowi kwalifikowaną wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Stwierdzenie tego rodzaju wady obligowało Sąd do stwierdzenia nieważności tej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] - niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów.Powyższe jest następstwem uznania przez Sąd, iż orzekające w sprawie organy błędnie przyjęły, że art. 312 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi normę kompetencyjną uprawniającą organ do załatwienia sprawy ustalenia i wypłaty żołnierzowi świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy - w formie decyzji administracyjnej.Zgodnie z art. 312 ust. 1 ww. ustawy żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, stosunku służbowego, dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Świadczenie pieniężne za każdy dzień terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie stanowi kwota 1/22 całkowitego miesięcznego wynagrodzenia brutto, dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni pełnienia tej służby w danym miesiącu (ust. 2). Kwota dziennego świadczenia pieniężnego nie może być wyższa od 1/22 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w roku poprzedzającym pełnienie terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, którego wysokość ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" (ust. 3). W przypadku gdy prowadzona przez żołnierza OT działalność gospodarcza w roku poprzedzającym okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie nie przynosiła dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub przynosiła straty lub gdy nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu lub przychodu dla żołnierzy rozliczających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uzyskiwanego przez żołnierza z prowadzonej działalności gospodarczej albo wysokości utraconego wynagrodzenia ze stosunku pracy, świadczenie pieniężne przysługuje mu w kwocie wynikającej z podzielenia przez 22 minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, i następnie pomnożenia przez liczbę dni pełnienia tej służby (ust. 4). Świadczenie pieniężne ustala i wypłaca dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza OT, złożony nie później niż w ciągu 3 miesięcy po upływie okresu, w którym terytorialna służba wojskowa była pełniona rotacyjnie, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o jego ustalenie i wypłatę (ust. 5). Świadczenie pieniężne wypłaca się w kwocie pomniejszonej o uposażenie, jakie żołnierz OT otrzymał z tytułu pełnienia terytorialnej służby wojskowej za dni, których dotyczy rekompensata (ust. 6). Przepisy ust. 1 – 9 stosuje się odpowiednio do żołnierzy AR (Aktywnej Rezerwy) i PR (Pasywnej Rezerwy).Przepisy wydanego w oparciu o delegację zawartą w art. 312 ust. 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 kwietnia 2024 r. w sprawie świadczenia pieniężnego dla żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową, żołnierzy aktywnej rezerwy i żołnierzy pasywnej rezerwy - szczegółowo regulują sposób ustalania wysokości wynagrodzenia i nie pozostawiają organowi w tym zakresie jakiejkolwiek dowolności czy uznaniowości.Ustalenie świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie następuje w istocie na podstawie: rozkazu dziennego dowódcy jednostki wojskowej określającego czas (daty i liczbę dni) pełnienia przez żołnierza OT terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, za który wypłaca się świadczenie pieniężne oraz zaświadczenia pracodawcy, ewentualnie naczelnika urzędu skarbowego lub wójta, burmistrza (prezydenta miasta) - w zależności od źródła uzyskiwanego przez żołnierza dochodu (§ 4 rozporządzenia) - o wysokości wynagrodzenia lub dochodu. Zaświadczenie to żołnierz dołącza do wniosku, o którym mowa w art. 312 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny. Przepis ten stanowi, że świadczenie pieniężne ustala i wypłaca dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz OT pełni służbę, na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza OT, złożony nie później niż w ciągu 3 miesięcy po upływie okresu, w którym terytorialna służba wojskowa była pełniona rotacyjnie, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o jego ustalenie i wypłatę.Z przepisów § 5 - § 8 ww. rozporządzenia wynika, że do organu wypłacającego świadczenie należy jedynie ocena ww. dokumentów i dokonanie matematycznych obliczeń na wskazanych w nich kwotach wynagrodzenia lub dochodu. Ustalenie i wypłata świadczenia pieniężnego stanowi zatem czynność materialno-techniczną organu, nie wymaga natomiast stosowania przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego procedury załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej.Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia dodatkowo okoliczność, że uprawnienie do uzyskania przedmiotowego świadczenia pieniężnego wynika bezpośrednio z art. 312 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowi, że "żołnierzom OT (...) przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie (...)".Ustalenie i wypłata świadczenia odpowiada kryteriom czynności materialno- technicznej i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej.Dostrzec bowiem należy, iż w świetle art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyny, od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, i skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 i 1685). Nie bez powodu w tym przepisie ustawodawca posłużył się sformułowaniem "w sprawach określonych w ustawie". Należy zatem przyjąć, że to ustawa określa w jakich sprawach rozstrzygnięcie przybiera formę decyzji administracyjnej. Przykładowo ustawodawca w art. 84 ust. 2, art. 140 ust. 5 pkt 3, art. 142 ust. 5, art. 163 ust. 7, art. 165 ust. 1, art. 192 ust. 1, art. 197 ust. 6, art. 201 ust. 3, art. 210 ust. 4 określił decyzyjną formę załatwiania określonej kategorii spraw. Tej formy ustawodawca nie zastrzegł jednak dla rozstrzygnięć podejmowanych na podstawie art. 312 ustawy o obronie Ojczyny. Przeciwnie w ust. 5 zakreślił 30 dniowy termin wypłaty świadczenia liczony od dnia złożenia wniosku o jego ustalenie i wypłatę. W przypadku prowadzenia postępowania jurysdykcyjnego, z terminami z K.p.a. na załatwienie sprawy przez organ pierwszej instancji, wniesienie odwołania i jego rozpoznanie przez organ odwoławczy, dochowanie 30 dniowego terminu wypłaty świadczenia, stanowiącego źródło utrzymania (tutaj zamiennik wynagrodzenia za pracę), nie jest możliwe.Dodatkowo należy zwrócić uwagę na rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w przypadku podobnego świadczenia pieniężnego rekompensującego koszty pracodawcy zatrudniającego pracownika będącego żołnierzem rezerwy albo będącego żołnierzem obrony terytorialnej pełniącym służbę wojskową rotacyjnie. Z treści art. 309 ust. 5 i 6 ustawy o obronie Ojczyny wynika, iż kwotę świadczenia ustala właściwy szef wojskowego centrum rekrutacji. Natomiast odmowa wypłaty świadczenia lub ustalenie kwoty niższej niż wskazana we wniosku pracodawcy następuje w drodze decyzji administracyjnej. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, iż kwota niesporna świadczenia podlega ustaleniu i wypłacie w formie czynności materialno-technicznej, natomiast jedynie odmowa wypłaty kwoty spornej następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej.Ponadto na potrzebę zapewnienia sprawności i szybkości postępowania oraz szybkości zwrotu ww. świadczeń ustawodawca zwrócił uwagę w art. 309 ust. 11 i art. 311 ust. 11 ustawy o obronie Ojczyzny, przepisach stanowiących delegację do szczegółowego uregulowania w rozporządzeniu sposobu i trybu ustalania i wypłacania przedmiotowych świadczeń pieniężnych.Nie sposób zatem przyjąć, iż ustalenie i wypłata świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która podlega kontroli instancyjnej i sądowej.Analogiczny pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym, wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1576/24 i z 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1415/24 wydanych na gruncie obowiązujących obecnie przepisów ustawy o obronie Ojczyny i powołanego rozporządzenia wykonawczego oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 2303/21 analizując art. 119a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1430 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy (Dz. U. z 2018 r., poz. 881 ze zm.). Ze względu na analogiczne rozwiązania prawne powołanych przepisów przywołany wyrok NSA znajduje zastosowanie również w niniejszej sprawie.W uzasadnieniu ww. wyroku NSA, odnosząc się do formy działania organu w sytuacji, gdy nie rozstrzyga o tym wprost ustawodawca, stwierdził, iż aby mówić o rozstrzygnięciu wskazanym w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., akt lub czynność powinna charakteryzować się następującymi cechami: 1) powinna, pomimo że nie jest decyzją administracyjną, mieć charakter władczy, 2) być podjęta w sprawie indywidualnej, 3) mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych, 4) powinna dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (por. uchwała składu 7 sędziów z 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13). Właśnie ta ostatnia cecha, że uprawnienie lub obowiązek "wynika z przepisu prawa", a tym samym nie wymaga złożonej konkretyzacji norm prawa materialnego wymagającej przyznania stronie prawa do procesu (z jego dwuinstancyjnością i szeregiem gwarancji procesowych) pozwala na odróżnienie formy decyzji od aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Wymaga to jednak, jak wskazał NSA, przeanalizowania nie tylko treści przepisu kompetencyjnego pod kątem użytego w nim określenia typu "zezwala", "przydziela", "stwierdza", "ustala" itp., ale całości przepisów regulujących dane zagadnienie.W niniejszej sprawie analiza przepisów ustawy o obronie Ojczyzny oraz powołanego rozporządzenia wykonawczego z [...] kwietnia 2024 r. doprowadziła Sąd do wniosku, że organ błędnie rozstrzygnął sprawę z wniosku skarżącego z [...] czerwca 2024 r. o ustalenie i wypłatę świadczenia rekompensującego w formie władczej poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Decyzje w tym przedmiocie zostały wydane bez podstawy prawnej. Organ "przyznał" skarżącemu świadczenie pieniężne rekompensujące utracony dochód ze stosunku pracy w oparciu o art. 312 ustawy o obronie Ojczyzny pomimo, iż uprawnienie żołnierza Aktywnej Rezerwy do ww. świadczenia wynika wprost z przepisów prawa, a organ był jedynie zobligowany do obliczenia świadczenia i jego wypłaty, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami.Zaznaczyć przy tym należy, że dopiero w przypadku kwestionowania wysokości wypłaconej kwoty świadczenia, poprzez złożenie wniosku o wyrównanie wypłaconej kwoty do wysokości żądanej przez stronę, organ ma podstawę do rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej - oczywiście w przypadku gdy nie podziela zapatrywania strony co do przedmiotu żądania wniosku. O ile bowiem ustalenie (obliczenie) i wypłata przedmiotowego świadczenia pieniężnego następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o tyle odmowa jego wypłaty przybiera formę decyzji administracyjnej (art. 104 K.p.a.). Odmowa wypłaty świadczenia stanowi bowiem negatywne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej (art. 1 pkt 1 K.p.a.), o której załatwienie wnosi strona mająca w tym interes prawny (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 542/13 oraz powołane tam orzeczenia). Podkreślenia przy tym wymaga, iż w analizowanym przypadku strona nie złożyła wniosku o wyrównanie zaniżonego jej świadczenia, lecz odwołanie od decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej.Rozpoznając ponownie sprawę z wniosku skarżącego z [...] czerwca 2024 r. organ uwzględni dokonaną ocenę prawną i podejmie stosowne czynności na gruncie obowiązujących przepisów prawa.Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., orzekł jak w sentencji.Końcowo wypada wskazać, iż Minister Obrony Narodowej zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, za zatem błędnie w podstawie rozstrzygnięcia przywołał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w miejsce art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).