sygn. I OZ 612/25 8 października 2025 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - I OZ 612/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 8 października 2025

Teza
Oddalono zażalenie. Przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 803/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odOddalono zażalenie. Przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 803/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie od
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono zażalenie
Typ sprawy sprawa cywilna
Etap skarga kasacyjna
Tryb posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia 8 października 2025
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Elżbieta Kremer
Rozstrzygnięcie

Oddalono zażalenie

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 803/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: oddalić zażalenie.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 14 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 803/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku T. S., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 22 listopada 2024 r., została oddalona skarga skarżącego na decyzję z dnia 19 kwietnia 2024 r.W ustawowym terminie ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego będący radcą prawnym złożył opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach opinia ta została sporządzona z należytą starannością, a odpis opinii doręczono skarżącemu w dniu 30 stycznia 2025 r.W dniu 3 kwietnia 2025 r. nowy pełnomocnik z wyboru skarżącego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku.Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2025 r., Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną stwierdzając, że skoro odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu w dniu 30 stycznia 2025 r., to termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 3 marca 2025 r. Nadana w dniu 3 kwietnia 2025 r. skarga kasacyjna została wniesiona zatem z uchybieniem ustawowego terminu.W dniu 5 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 14 kwietnia 2025 r. oraz złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.W uzasadnieniu wniosku wskazano, że okoliczność zmiany pełnomocnika dokonana w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Dalej wyjaśniono, że skarżący działał w dobrej wierze i zaufaniu do Sądu, który przesłał skarżącemu odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 6 marca 2025 r., tym samym można było założyć, że w tym dniu rozpoczął się dla skarżącego bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając przywrócenia terminu przytoczył m.in. treść art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i stwierdził, że skoro odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu w dniu 30 stycznia 2025 r. r., to złożenie skargi kasacyjnej w dniu 3 kwietnia 2025 r. przez pełnomocnika z wyboru nastąpiło z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Powyższe stanowisko zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt I OZ 360/25 oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 14 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia podkreślono, że okoliczność zmiany pełnomocnika w trakcie biegu terminu nie powoduje, że ponowne rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla kolejnego pełnomocnika, może natomiast ewentualnie stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.Przechodząc do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Okoliczności przedstawione we wniosku nie uprawdopodabniają dostatecznie, że do uchybienia terminu do dokonania powyższej czynności doszło bez winy pełnomocnika skarżącego w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. Argumentacja pełnomocnika skarżącego sprowadza się w istocie do wskazania, że skarżącemu wraz z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie został doręczony wyrok wraz z uzasadnieniem.Odnosząc się do powyższej kwestii Sąd podkreślił, że skarżący został prawidłowo pouczony o treści art. 177 § 4 P.p.s.a. Fakt, że skarżącemu wraz z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie doręczono odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nie miał żadnego wpływu na zachowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem przepis powyższy nie nakłada takiego obowiązku na Sąd. Z treści tego artykułu jasno wynika, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wynosi 30 dni od dnia doręczenia stronie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:1) arbitralne i literalne zastosowanie art. 177 § 4 P.p.s.a., jako podstawę do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, liczonego od dnia doręczenia w dniu 30 stycznia 2025 r. skarżącemu przez Sąd opinii pełnomocnika z urzędu o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, której prawna argumentacja nie stanowi żadnej podstawy do analizy i zaskarżenia treścią skargi kasacyjnej do NSA;2) naruszenie i pominięcie głównej treści art. 177 § 1 P.p.s.a., w sytuacji gdy strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną w terminie 30 dni liczonego od dnia doręczenia w dniu 6 marca 2025 r. skarżącemu przez Sąd wyroku wraz z uzasadnieniem, który stanowi wyłączną merytoryczną podstawę poznania zarówno prawnych, jak i faktycznych motywów rozstrzygnięcia do sporządzenia skargi kasacyjnej, a zatem wniesiono ją skutecznie w dniu 3 kwietnia 2025 r.;3) art. 177 § 5 P.p.s.a., uznając opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzoną przez pełnomocnika z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności, która jest całkowicie sprzeczna z jego stanowiskiem popierającym skargę do WSA na decyzję SKO przed rozpoznaniem i wydaniem wyroku w dniu 22 listopada 2024 r., którego treść z uzasadnieniem na wniosek Sąd doręczył pełnomocnikowi z urzędu, czyli przyjęcie wadliwego stanu faktycznego jakoby skarżący otrzymał wyrok z uzasadnieniem;4) art. 177 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 177 § 5 P.p.s.a., gdyż skarżący wystąpił do Sądu wnioskiem z dnia 11 lutego 2025 r. o ustanowienie innego wskazanego na mocy art. 244 § 3 P.p.s.a. pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, natomiast Przewodniczący zarządzeniem z dnia 14 lutego 2025 r. poinformował skarżącego pismem doręczonym w dniu 6 marca 2025 r., że postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SPP/GI 113/24 Sąd przyznał już skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Zmiana pełnomocnika oznacza zgodnie z art. 177 § 3 P.p.s.a., że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia nowego pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem;5) art. 177 § 6 P.p.s.a. w zw. z art. 244 § 3 P.p.s.a., w przypadku odmowy do zmiany przyznania prawa pomocy na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie – wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie, czyli w tej sprawie jest to dzień doręczenia w dniu 6 marca 2025 r. zarządzenia Przewodniczącego.Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o:1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jako podstawy faktyczno-prawnej, gdyż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, które całkowicie blokuje rozpoznanie środka zaskarżenia przez NSA, powodując ujemne skutki postępowania – prawa do sądu zgodnie z art. 45 Konstytucji RP;2) skierowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 193 Konstytucji, pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, albowiem rozstrzygnięcie tej sprawy przez NSA zależy od odpowiedzi na pytanie prawne o następującej treści: "Czy literalno-prawne znaczenie art. 177 § 1 P.p.s.a. - skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, stanowi zaprzeczenie z literalno-prawnym znaczeniem art. 177 § 4 P.p.s.a. - jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 P.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia, bez załączenia wyroku z uzasadnieniem. Taka praktyka doręczeń pism dla strony postępowania stosowana przez Sąd pozbawia tym samym stronę możliwości zaskarżenia orzeczenia w terminie, na podstawie argumentacji uzasadnienia do wyroku, stanowi okoliczności niezawinione przez stronę, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Czy tak rozumiane według literalnego zapisu te dwa przepisy są wzajemnie sprzeczne zgodne 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz wynikającym z nich prawem do sądu, a także czy art. 177 § 3 P.p.s.a. nie stanowi nadmiernego ograniczenia prawa do sądu, naruszając tym samym art. 31 ust. 3 Konstytucji";3) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własneinteresy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach właściwie bowiem ocenił, że podane we wniosku okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było przez stronę niezawinione.Przede wszystkim wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Wyjątkiem od tej reguły, mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, jest § 4 ww. artykułu, zgodnie z którym jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia.W rozpoznawanej sprawie odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 listopada 2024 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi z urzędu. Następnie w dniu 30 grudnia 2024 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Sąd I instancji uznając, że opinia ta została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, doręczył ją skarżącemu 30 stycznia 2025 r., pouczając jednocześnie o treści art. 177 § 4 P.p.s.a. Wobec doręczenia skarżącemu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stosownie do art. 177 § 4 P.p.s.a., termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 3 marca 2025 r. Skarżący zdecydowany skorzystać z możliwości złożenia skargi kasacyjnej, pomimo wydania opinii o braku podstaw do jej wniesienia, powinien ją zatem złożyć we wskazanym terminie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest przy tym pogląd, zgodnie z którym zmiana pełnomocnika nie powoduje automatycznego przywrócenia stronie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i nie uprawnia do powtarzania czynności już dokonanych przez poprzedniego pełnomocnika, zawyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 177 § 5 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt I OZ 965/17 oraz z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt I OZ 468/23). W niniejszej sprawie sytuacja, o której mowa w art. 177 § 5 P.p.s.a. nie wystąpiła bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona przez ustanowionego z urzędu dla skarżącego pełnomocnika została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, o czym skarżący został prawidłowo poinformowany.Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu wyjaśnić trzeba, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność, że skarżącemu nie doręczono osobiście odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, bowiem zgodnie z art. 67 § 5 P.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonywać tym osobom. W obowiązujących przepisach ustawodawca nie przewidział sytuacji doręczenia opisu wyroku wraz z uzasadnieniem osobiście stronie, w przypadku gdy wyznaczony pełnomocnik z urzędu otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, po czym sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a opinia ta została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. Podkreślić należy, że skarżącemu przydzielono profesjonalnego pełnomocnika na jego wniosek i ustanowienie go stanowiło akt udzielenia mu pełnomocnictwa z wszelkimi tego konsekwencjami dla strony reprezentowanej. Skoro pełnomocnikowi, zgodnie z powołanym przepisem przesłano na jego wniosek odpis wyroku z uzasadnieniem, a następnie zdecydował się on wydać opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to jego mocodawca na tej podstawie nie może uzasadniać braku swojej winy.Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego, że zmiana pełnomocnika oznacza, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia nowego pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej, niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przepis art. 177 § 3 P.p.s.a. nie miał bowiem zastosowania w niniejszej sprawie.Tożsamy pogląd o braku podstaw do uwzględnienia wniosku T. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 30 lipca 2025 r. sygn. akt I OZ 463/25 oraz I OZ 464/25, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.Z tych względów wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie. Niezastosowanie się przez skarżącego do pouczenia o zasadach składania skargi kasacyjnej, z jednoczesnym brakiem przesłanek wyłączających zawinienie, prowadzi do stwierdzenia, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym w trybie art. 193 Konstytucji RP jest wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą. Zatem wyłącznie wątpliwości Sądu mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie powziął takich wątpliwości co do zgodności przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.