Wyrok SN z 10 listopada 2005, sygn. III CK 109/05
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Przedmiot
o ustalenie
Typ sprawy
sprawa cywilna gospodarcza, spółkowa
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb
posiedzenie niejawne
Data orzeczenia
10 listopada 2005
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Tadeusz Domińczyk
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 listopada 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący)
SSN Józef Frąckowiak
SSN Antoni Górski (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa Z. S.
przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej N.(...) przy ulicy B. w K.
o ustalenie, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 10
listopada 2005 r., kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 13 listopada
2003 r., sygn. akt II Ca (…),
uchyla zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Rejonowego z dnia 5 czerwca 2003 r. I
C (…) w zakresie, w którym orzeczenia te odnoszą się do uchwał pozwanej
Wspólnoty Mieszkaniowej podjętych na zebraniu w dniu 14 marca 2002 r. o
numerach (…), znosi postępowanie sądowe w tej części i przekazuje sprawę w
tym przedmiocie Sądowi Okręgowemu w K. do rozpoznania jako Sądowi I - ej
instancji, pozostawiając temuż Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2003 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo Z. S.
przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. B. w K.
Powódka w oparciu o art. 189 k.p.c. wnosiła o ustalenie, że uchwały podjęte
przez Wspólnotę Mieszkaniową na zebraniach w dniach 14 marca 2002 r. i 11 kwietnia
2002 r. nie istnieją. Podniosła, że przedmiotowe uchwały nie istnieją z powodu braku
2
informacji w zawiadomieniu o zebraniu wspólnoty, że będzie głosowany wybór nowego
zarządu, jak również wskazała na nieprawidłowości przy głosowaniu nad nimi oraz na
sprzeczności między uchwałą nr (…)/2002 a uchwałą (…)/2002.
Sąd Rejonowy oddalił powództwo jako wniesione po upływie zawitego terminu do
zaskarżenia uchwał wspólnoty. W ocenie Sądu możliwość zaskarżania uchwał
podjętych przez właścicieli lokali wchodzących w skład wspólnoty mieszkaniowej
reguluje art. 25 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z
2000 r. Nr 80, poz. 903), który wyłącza zastosowanie art. 189 k.p.c.
Apelację powódki oddalił Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 13 listopada 2003
r. Sąd II instancji w całości podzielił ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne
dokonane przez Sąd Rejonowy. Zdaniem Sądu przyjęcie odmiennego założenia,
dopuszczającego możliwość zaskarżania uchwał na podstawie nieograniczonego w
czasie powództwa z art. 189 k.p.c., stworzyłoby sytuację niepewności związanej z
możliwością uchylania uchwał w każdym czasie i możliwością paraliżowania
prawidłowego sprawowania zarządu nieruchomością wspólną.
Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyła powódka kasacją, opartą na obu
podstawach kasacyjnych określonych w art. 3931
k.p.c. W ramach pierwszej z nich
zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe
zastosowanie polegające na dokonaniu błędnej wykładni art. 25 ust. 1 i 1 a ustawy o
własności lokali oraz niezastosowanie w sprawie art. 189 k.p.c. Natomiast w ramach
drugiej podstawy zarzuciła nieważność postępowania, polegającą na naruszeniu art.
379 pkt 6 k.p.c., na skutek rozpoznania sprawy przez sąd rejonowy, w której właściwy
jest sąd okręgowy. Na tych podstawach wnosiła o uchylenie skarżonego orzeczenia i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga najdalej idący zarzut nieważności
postępowania. Kasacja powódki została przyjęta do rozpoznania w części nie
odrzuconej postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 listopada 2004 r., tj.
odnośnie do uchwały nr (…)/2002 dotyczącej przyjęcia sprawozdania finansowego
wspólnoty i udzielenia zarządowi absolutorium z prowadzonej przez niego działalności,
uchwały nr (…)/2002 dotyczącej wyboru nowego zarządu, uchwały nr (…)/2002
dotyczącej wyboru osób wchodzących w skład nowego zarządu oraz uchwały nr
(…)/2002 dotyczącej powołania Rady Wspólnoty. W pozostałym zakresie kasacja
dotycząca uchwał nr (…), jako uchwał o charakterze majątkowym, wobec uwzględnienia
3
wartości przedmiotu sporu określonego na 2.400 zł została odrzucona na podstawie art.
3935
k.p.c.
Uchwały podmiotów o strukturze korporacyjnej nie mają jednolitego charakteru,
wobec czego spraw ich dotyczących nie można generalnie zaliczyć do spraw o prawa
majątkowe lub o prawa niemajątkowe. O charakterze sprawy, która dotyczy uchwały
zarówno spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjnej, czy wspólnoty
mieszkaniowej decyduje treść tej uchwały (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
9 stycznia 2003 r., I CK 339/02, nie publ. postanowienie z dnia 7 listopada 2003 r., I CK
349/03, nie publ.). Jeżeli uchwała dotyczy praw majątkowych, sprawa toczy się o prawa
majątkowe, gdy jednak uchwała dotyczy praw niemajątkowych, sprawa toczy się o
prawa niemajątkowe.
Zakwalifikowanie sprawy o ustalenie nieistnienia uchwał wspólnoty
mieszkaniowej do spraw majątkowych bądź do spraw niemajątkowych decyduje
o właściwości rzeczowej sądu w tej sprawie. Jeżeli sprawa jest sprawą o prawa
majątkowe, sądem właściwym jest sąd rejonowy (art. 16 k.p.c.), chyba że wartość
przedmiotu sporu przewyższa 30.000 zł; wówczas sądem właściwym jest sąd okręgowy
(art. 17 pkt 4 k.p.c.). Jeżeli sprawa jest sprawą o prawa niemajątkowe, sądem
właściwym jest sąd okręgowy (art. 17 pkt 1 k.p.c.). Także w sytuacji, gdy zaskarżona
uchwała ma charakter mieszany, częściowo majątkowy i częściowo niemajątkowy,
właściwym do rozpoznania sprawy o uchylenie uchwały jest sąd okręgowy.
Nie ulega wątpliwości, że zaskarżony wyrok, w części, w której kasacja została
przyjęta do rozpoznania, odnosi się do uchwał, które dotyczą sfery praw
niemajątkowych. W świetle art. 17 pkt 1 k.p.c. rozpoznanie tych spraw, jako spraw o
charakterze niemajątkowym, należy do właściwości sądów okręgowych.
Zakwalifikowanie sprawy do spraw niemajątkowych ma procesowo doniosłe znaczenie.
Jeżeli bowiem sąd rejonowy orzeknie w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy
bez względu na wartość przedmiotu sporu, to zachodzi nieważność postępowania (art.
379 pkt 6 k.p.c.). Przedmiotową sprawę w I instancji rozstrzygnął sąd rejonowy, co
powoduje nieważność postępowania.
Uwzględnienie zarzutu dotyczącego nieważności postępowania pozwoliło Sądowi
Najwyższemu rozpoznać kasację na posiedzeniu niejawnym, zwalniając jednocześnie
tenże Sąd z obowiązku rozpatrywania innych podniesionych w niej zarzutów (art. 3938
§
2 k.p.c.).
4
Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżony wyrok, znieść
postępowanie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania
(art. 39313
§ 1 w zw. z art. 396 § 2 i art. 39319
k.p.c. oraz art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia
2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o
ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98)..). Przedmiotową sprawę w I instancji rozstrzygnął sąd rejonowy, co
powoduje nieważność postępowania.
Uwzględnienie zarzutu dotyczącego nieważności postępowania pozwoliło Sądowi
Najwyższemu rozpoznać kasację na posiedzeniu niejawnym, zwalniając jednocześnie
tenże Sąd z obowiązku rozpatrywania innych podniesionych w niej zarzutów (art. 3938
§
2 k.p.c.).
4
Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżony wyrok, znieść
postępowanie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania
(art. 39313
§ 1 w zw. z art. 396 § 2 i art. 39319
k.p.c. oraz art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia
2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o
ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98).