Postanowienie - I OZ 616/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 9 października 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 802/24 o odmowie przewróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr SKO.4106.72.2024 w prOddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 802/24 o odmowie przewróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr SKO.4106.72.2024 w pr
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
9 października 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jolanta Rudnicka
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 14 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 802/24, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 listopada 2024 r. w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 19 kwietnia 2024 r. nr SKO.4106.72.2024 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne.W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie uprawdopodabniają dostatecznie, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego w rozumieniu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Sąd I instancji zauważył, że argumentacja pełnomocnika skarżącego sprowadza się w istocie do wskazania, że skarżącemu wraz z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie został doręczony wyrok z uzasadnieniem.W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący został prawidłowo pouczony o treści art. 177 § 4 p.p.s.a. Fakt, że skarżącemu wraz z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie doręczono odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nie miał żadnego wpływu na zachowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem przepis powyższy nie nakłada takiego obowiązku na Sąd. Z treści tego artykułu jasno wynika, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wynosi 30 dni od dnia doręczenia stronie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Brak jest zatem podstaw dla przyjęcia, że uprawdopodobniono okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku.Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący T. S., zarzucając naruszenie:1) arbitralne i literalne zastosowanie art. 177 § 4 p.p.s.a., jako podstawę do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, liczonego od dnia doręczenia w dniu 30 stycznia 2025 roku skarżącemu przez Sąd opinii pełnomocnika z urzędu o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, której prawna argumentacja nie stanowi żadnej podstawy do analizy i zaskarżenia treścią skargi kasacyjnej do NSA;2) naruszenie i pominięcie głównej treści art. 177 § 1 p.p.s.a., w sytuacji gdy strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną w terminie 30-dni liczonego od dnia doręczenia w dniu 6 marca 2025 roku skarżącemu przez Sąd wyroku wraz z uzasadnieniem, który stanowi wyłączną merytoryczną podstawę poznania zarówno prawnych, jak i faktycznych motywów rozstrzygnięcia do sporządzenia skargi kasacyjnej, a zatem wniesiono ją skutecznie w dniu 2 kwietnia 2025 roku;3) art. 177 § 5 p.p.s.a. uznając opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzoną przez pełnomocnika z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności, która jest całkowicie sprzeczna z jego stanowiskiem popierającym skargę do WSA na decyzję SKO przed rozpoznaniem i wydaniem wyroku w dniu 22 listopada 2024 roku, którego treść z uzasadnieniem na wniosek Sąd doręczył pełnomocnikowi z urzędu, czyli przyjęcie wadliwego stanu faktycznego jakoby skarżący otrzymał wyrok z uzasadnieniem;4) art. 177 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 5 p.p.s.a., gdyż skarżący wystąpił do Sądu wnioskiem z dnia 11 lutego 2025 roku, o ustanowienie innego wskazanego na mocy art. 244 § 3 p.p.s.a. pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, natomiast Przewodniczący zarządzeniem z dnia 14 lutego 2025 roku poinformował skarżącego pismem doręczonym w dniu 6 marca 2025 roku, że postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 roku w sprawie sygn. II SPP/GI 112/24 Sąd przyznał już skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Zmiana pełnomocnika oznacza zgodnie z art. 177 § 3 p.p.s.a., że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia nowego pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem;5) art. 177 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 3 p.p.s.a. w przypadku odmowy do zmiany przyznania prawa pomocy na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie – wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie, czyli w tej sprawie jest to dzień doręczenia w dnia 6 marca 2025 roku zarządzenia Przewodniczącego.Wobec tak sformowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jako podstawy faktyczno-prawnej, gdyż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, które całkowicie blokuje rozpoznanie środka zaskarżenia przez NSA, powodując ujemne skutki postępowania – prawa do sądu zgodnie z art. 45 Konstytucji RP. Ponadto wniósł o skierowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 193 Konstytucji, pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, albowiem rozstrzygnięcie tej sprawy przez NSA zależy od odpowiedzi na pytanie prawne o następującej treści: Czy literalno-prawne znaczenie art. 177 § 1 p.p.s.a. – skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, stanowi zaprzeczenie z literalno-prawnym znaczeniem art. 177 § 4 p.p.s.a. – jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia, bez załączenia wyroku z uzasadnieniem. Taka praktyka doręczeń pism dla strony stosowana przez Sąd, pozbawia tym samym stronę możliwości zaskarżenia orzeczenia w terminie, na podstawie argumentacji uzasadnienia do wyroku, stanowi okoliczności niezawinione przez stronę, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Czy tak rozumiane według literalnego zapisu te dwa przepisy są wzajemnie sprzeczne zgodne z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz wynikającym z nich prawem do sądu, a także czy art.177 § 4 p.p.s.a. nie stanowi nadmiernego ograniczenia prawa do sądu, naruszając tym samym art. 31 ust. 3 Konstytucji.W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutów.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zauważyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, nagłych, a więc w takich, które nie są możliwe do przewidzenia i których nie można było przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbań.Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że instytucja przywrócenia terminu nie ma zastosowania, w przypadku wad postępowania sądowoadministracyjnego powstałych wskutek błędnych czynności sądu. Podstawowym warunkiem dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest bezskuteczny upływ określonego terminu. Inaczej mówiąc, dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu zależy przede wszystkim od tego, czy termin ten rzeczywiście rozpoczął bieg i upłynął. Nie jest natomiast możliwe we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej wskazywanie na wadliwe postępowanie sądu, gdyż błędne dokonanie czynności przez sąd, np. błędne doręczenie odpisu wyroku czy opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie powoduje skutecznego otwarcia terminu do dokonania określonych czynności procesowych, a konsekwencją tego jest również brak upływu terminu. To oznacza zatem, że czynność taka nie jest spóźniona, albowiem termin nie został prawidłowo wyznaczony.W niniejszej sprawie zarzuty zażalenia sprowadzają się w istocie do podważenia czynności Sądu I instancji polegających na doręczeniu skarżącemu na podstawie art. 177 § 4 p.p.s.a. opinii pełnomocnika z urzędu o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i otwarcia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Kwestia ta jednak została już prawomocnie oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt: I OZ 359/25, który nie podważył prawidłowości czynności Sądu I instancji, w tym doręczenia skarżącemu w dniu 30 stycznia 2025 r. opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd ten stwierdził również, że doszło do skutecznego otwarcia terminu trzydziestodniowego do wniesienia skargi kasacyjnej, a termin ten upłynął w dniu 3 marca 2025 r. Z tych względów skarga kasacyjna z dnia 2 kwietnia 2025 r. sporządzona przez ustanowionego w sprawie nowego pełnomocnika adwokata M. J. została wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego do jej złożenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił również, że zmiana pełnomocnika nie powoduje ponownego rozpoczęcia biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla kolejnego pełnomocnika.Z powyższych względów cała argumentacja zażalenia skarżącego z 5 sierpnia 2025 r. na postanowienie Sądu I instancji z 14 lipca 2025 r. jest chybiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie miał podstaw faktycznych i prawnych do wyciągania odmiennych wniosków niż przedstawione ww. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro cała argumentacja wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dotyczy kwestii prawidłowości doręczenia i otwarcia terminu.W ocenie zatem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do przedstawienia pytania prawnego, zawartego w zażaleniu.Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.. orzekł, jak w sentencji.