Wyrok - V SA/Wa 3563/24 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 2 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę. Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Asesor WSA - Łukasz Jarocki (spr.), Protokolant referent - Dariusz Bychawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 26 września 2024 r., nr POD.503.221.2020.SK.7 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem kontroOddalono skargę. Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Asesor WSA - Łukasz Jarocki (spr.), Protokolant referent - Dariusz Bychawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 26 września 2024 r., nr POD.503.221.2020.SK.7 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem kontro
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
odwołujący
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
2 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Konrad Łukaszewicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: "organ" lub "GIF") z 26 września 2024 r., nr POD.503.221.2020.SK.7, którą utrzymano w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: "WIF") z 9 października 2020 r., nr WIF.WA.II.8520.5.24.2019.APR IK 73998, w przedmiocie cofnięcia spółce [...] (dalej: "skarżąca", "strona", "spółka") zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej w [...] przy ul. [...] (dalej: "apteka").Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 99 ust. 2, art. 37ap ust. 1 pkt 2 oraz art. 101 pkt 4 ustawy z 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 686, ze zm.; dalej: "p.f." lub "ustawa Prawo farmaceutyczne"), a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.; dalej: "k.p.a.").Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujący stan sprawy.W dniu 11 stycznia 2019 r. WIF przeprowadził w aptece kontrolę doraźną w zakresie prawidłowości prowadzenia obrotu produktami leczniczymi, realizacji obowiązków kierownika apteki, a także prowadzenia obrotu środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi i prekursorami kategorii 1. W toku kontroli stwierdzono liczne nieprawidłowości, szczegółowo opisane w protokole kontroli nr [...], podpisanym w dniu 8 kwietnia 2019 r.Pismem z 24 maja 2019 r. WIF zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki.Decyzją z 9 października 2020 r. WIF cofnął skarżącej zezwolenie na prowadzenie apteki. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 99 ust. 2 oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4, art. 86 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 88 ust. 5 pkt 1 i 5, art. 95 ust. 1, art. 96 ust. 1 i ust. 2–2c, art. 96 ust. 5 pkt 2 i 3 ustawy Prawo farmaceutyczne, a także art. 104 § 1 i 2 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.Pismem z 10 listopada 2020 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji.Decyzją z 26 września 2024 r. GIF utrzymał w mocy decyzję WIF z 9 października 2020 r. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego oraz zarzutów zawartych w odwołaniu, organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w aptece kontroli stwierdzono liczne nieprawidłowości polegające na zbywaniu produktów leczniczych w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 30 listopada 2017 r. na rzecz:– podmiotu leczniczego [...], posiadającego zakład leczniczy [...], działający od 10 kwietnia 2015 r. do 11 sierpnia 2017 r.; realizacja zapotrzebowań od 3 stycznia 2017 r. do 14 marca 2017 r.;– podmiotu leczniczego [...], działającego od 11 sierpnia 2017 r. do 29 maja 2018 r.; realizacja zapotrzebowań od 15 sierpnia 2017 r. do 21 listopada 2017 r.;– podmiotu leczniczego [...], posiadającego zakłady lecznicze [...] w [...] i [...], działającego od 1 sierpnia 1999 r. do dnia wydania decyzji (podmiot wykreślono z rejestru 20 sierpnia 2021 r.); realizacja zapotrzebowań od 2 stycznia 2017 r. do 15 listopada 2017 r.Wszystkie powyższe jednostki udzielały ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych.Na podstawie rejestru dokumentów sprzedaży ustalono, że:– do [...] apteka dokonała zbycia produktów leczniczych na podstawie 11 faktur VAT, poprzedzonych 6 zapotrzebowaniami wystawionymi przez [...];– do [...] dokonano zbycia produktów na podstawie 37 faktur VAT, poprzedzonych 7 zapotrzebowaniami, również wystawionymi przez [...];– do [...] dokonano zbycia produktów na podstawie 24 faktur VAT, poprzedzonych 24 zapotrzebowaniami wystawionymi przez zakłady lecznicze [...] w [...] i [...].Stwierdzono, że apteka nie weryfikowała zapotrzebowań pod kątem zgodności z przepisami ustawy Prawo farmaceutyczne obowiązującymi w dacie ich wystawienia.Analiza sprzedaży wykazała ponadto, że apteka realizowała zapotrzebowania na rzecz podmiotów leczniczych oddalonych od niej nawet o kilkaset kilometrów, dotyczące głównie produktów ratujących życie i zagrożonych brakiem dostępności. Sprzedaż ta miała charakter systematyczny i nie była działalnością marginalną.W szczególności:– do [...] w okresie od 12 do 26 października 2017 r. apteka zbyła 94 opakowania Xarelto oraz 190 opakowań różnego rodzaju insulin, mimo iż [...] nie posiadał komórki kardiologicznej ani diabetologicznej;– do [...] w [...], w okresie od 4 do 17 stycznia 2017 r., zbyto 1834 opakowania Controlocu oraz 47 opakowań Clexane.Organ wskazał, że ilości nabytych produktów leczniczych nie mogły zostać zużyte w ramach świadczeń ambulatoryjnych. Przykładowo, aby wykorzystać 94 opakowania Xarelto (po 28 tabletek), należałoby przez 14 dni podać lek 188 pacjentom dziennie. Analogicznie, wykorzystanie 1834 opakowań Controlocu wymagałoby podania leku przez 13 dni 3950 pacjentom dziennie, co jest nierealne.W ocenie organu nieprawdopodobne jest także, aby lekarz [...], zamiast przepisać lek Vagifem, wydawał pacjentkom codziennie po jednej tabletce aplikowanej dopochwowo, zwłaszcza że placówka nie posiadała komórki ginekologicznej, a zakupiła 88 opakowań tego produktu leczniczego.Ponadto stwierdzono, że:– 13 zapotrzebowań wystawionych na rzecz [...] nie zawierało danych identyfikacyjnych podmiotu wykonującego działalność leczniczą, ani podpisu i pieczątki kierownika;– zapotrzebowania wystawione na rzecz [...] nie zawierały danych identyfikujących podmiot leczniczy, a jedynie dane zakładu leczniczego.Łącznie zakwestionowano 37 zapotrzebowań dotyczących leków kategorii Rp i Rpz, w tym refundowanych i zagrożonych brakiem dostępności. Kontrolowana apteka wydawała na ich podstawie leki, których nie stosuje się doraźnie w gabinecie lekarskim.GIF uznał, że strona utraciła rękojmię należytego prowadzenia apteki, realizując — wbrew przepisom — zapotrzebowania wystawiane przez podmioty wykonujące działalność w rodzaju "Ambulatoryjne świadczenia zdrowotne", obejmujące produkty lecznicze niewymienione w wykazach stanowiących załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 stycznia 2011 r., oraz nie dokonując weryfikacji zapotrzebowań.Przy ocenie organ miał na uwadze:– skalę stwierdzonych nieprawidłowości (zapotrzebowania realizowane przez 11 miesięcy, na kwotę ponad 1,5 mln zł);– bardzo duże ilości i krótkie odstępy czasowe między kolejnymi realizacjami;– fakt, że znaczna część leków wydawanych na zapotrzebowania to produkty Rp, ratujące życie, refundowane i zagrożone brakiem dostępności;– wydawanie leków na rzecz NZOZ-ów oddalonych o setki kilometrów, których właściciele równocześnie prowadzili hurtownie farmaceutyczne;– brak jakiejkolwiek weryfikacji zapotrzebowań przez farmaceutów.Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że działania spółki przesądzają o utracie rękojmi należytego prowadzenia apteki, co uzasadnia cofnięcie zezwolenia.Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, spółka zaskarżyła decyzję GIF w całości, zarzucając jej:1. naruszenie przepisów prawa materialnego:a) art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 ustawy Prawo farmaceutyczne, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż skarżąca utraciła rękojmię należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej i tym samym przestała spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej zezwoleniem, podczas gdy nie zaistniały okoliczności uzasadniające takie ustalenie;b) art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1 oraz art. 96 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby skarżąca naruszyła powołane przepisy i aby uzasadnione było cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, w szczególności poprzez:– niewłaściwe uznanie, iż dokonywanie sprzedaży produktów leczniczych w kwestionowanym przez organ zakresie na rzecz Niepublicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej jest zabronione przez przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne, w sytuacji, gdy żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie ustanawia takiego zakazu;– pominięcie okoliczności, iż w okresie objętym kontrolą ustawodawca dopuszczał prowadzenie przez jeden podmiot jednocześnie działalności leczniczej i obrotu hurtowego produktami leczniczymi (do sierpnia 2019 r.), a przedmiotowa regulacja nie dotyczyła apteki ogólnodostępnej i żadna apteka nie miała wpływu na taką możliwość działania przedsiębiorców;c) art. 101 pkt 4 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez jego zastosowanie i błędne uznanie, iż skarżąca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, pomimo że z okoliczności niniejszej sprawy wynika wprost, iż działalność prowadzona przez stronę w formie apteki ogólnodostępnej nie naruszała obowiązujących przepisów prawa, a cofnięcie zezwolenia stanowi konsekwencję zmieniających się na przestrzeni lat poglądów organów Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej, przy niezmieniającym się brzmieniu przepisów powszechnie obowiązującego prawa;d) art. 20 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 22 Konstytucji RP poprzez bezpodstawną ingerencję organu w wolność działalności gospodarczej przysługującą skarżącej, polegającą na wydaniu decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej bez oparcia w obowiązujących przepisach prawa, a jedynie na arbitralnym uznaniu, iż zachodzi konieczność wydania przedmiotowej decyzji.2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:a) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z treścią przywołanego przepisu, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te rozstrzyga się na korzyść strony, co miało wpływ na wynik sprawy;b) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieprzeprowadzenie dowodów wskazanych w odwołaniu spółki oraz podnoszonych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, a także uznanie, że dowody te nie są istotne w sprawie, podczas gdy dotyczyły podstawowych kwestii w zakresie przedmiotu postępowania, w tym m.in. możliwości nabywania produktów leczniczych w aptece i wykonywania działalności leczniczej przez podmioty lecznicze, co miało wpływ na wynik sprawy;c) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów, polegającą na błędnym przyjęciu, iż strona nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, podczas gdy strona spełnia wszelkie kryteria wymagane przez przepisy prawa farmaceutycznego i daje przedmiotową rękojmię, a domniemanie jej istnienia nie zostało obalone przez dowody przeprowadzone przez organ;d) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, iż:– zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje niebudzące wątpliwości podstawy do cofnięcia zezwolenia, podczas gdy brak jest wyjaśnienia, jakie przesłanki doprowadziły do takiego wniosku;– WIF rzetelnie zebrał materiał dowodowy, podczas gdy WIF nie przeprowadził w swoim postępowaniu żadnego dowodu, a podstawę prowadzenia postępowania stanowił jedynie protokół kontroli w aptece;– sprzedaż produktów leczniczych do podmiotu leczniczego powoduje utratę rękojmi należytego prowadzenia apteki;– zaistniało uzasadnione podejrzenie zastosowania produktów leczniczych w celu pozamedycznym, podczas gdy brak jest przesłanek uzasadniających takie podejrzenie;– przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu;– co miało istotny wpływ na wynik sprawy;e) art. 8 oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1292; dalej: "Prawo przedsiębiorców") poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji na niekorzyść strony, podczas gdy obowiązkiem GIF było zastosowanie ww. regulacji.Z uwagi na tak postawione zarzuty skarżąca wniosła o:– uchylenie w całości zaskarżonej decyzji,– umorzenie w całości postępowania,– przeprowadzenie rozprawy,– zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz oddalenie wszystkich wniosków dowodowych sformułowanych w uzasadnieniu skargi.Pismem z 28 listopada 2025 r. kolejny pełnomocnik zgłosił przystąpienie do postępowania, podtrzymał całość dotychczas zgłoszonych przez stronę zarzutów i twierdzeń oraz dodatkowo zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności mających na celu wyjaśnienie przedmiotowej sprawy, niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieustalenie stanu faktycznego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, iż strona utraciła rękojmię należytego prowadzenia apteki, a stan ten nie uległ zmianie na dzień wydania decyzji;2. przepisów prawa materialnego ustawy Prawo farmaceutyczne:1) art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez ich błędną interpretację i uznanie, iż utrata rękojmi jest stanem permanentnym i nie może zostać ponownie nabyta;2) art. 68 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 4 kwietnia 2022 r. w sprawie podmiotów uprawnionych do zakupu produktów leczniczych w hurtowniach farmaceutycznych, poprzez ich pominięcie przy interpretacji § 1 i 2 rozporządzenia z 12 stycznia 2011 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, które mogą być doraźnie dostarczane w związku z udzielanym świadczeniem zdrowotnym, oraz wykazu produktów leczniczych wchodzących w skład zestawów przeciwwstrząsowych ratujących życie, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż podmiot leczniczy może nabywać w aptece ogólnodostępnej – na podstawie zapotrzebowania – jedynie produkty lecznicze określone w załącznikach nr 1 i 2 do przedmiotowego rozporządzenia.Przedstawiając powyższe zarzuty oraz podtrzymując dotychczasowe zarzuty i twierdzenia wyrażone przez stronę w skardze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, wnosząc jednocześnie o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.Sąd, badając sprawę w granicach przewidzianych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), nie dostrzegł naruszeń prawa procesowego bądź materialnego uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności.Na wstępie należy wskazać, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zapadło analogiczne rozstrzygnięcie w wyroku z 7 maja 2025 r., sygn. V SA/Wa 3661/24. Stanowisko wyrażone w tym orzeczeniu oraz przedstawioną w nim argumentację Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własną.Istota zawisłego w niniejszej sprawie sporu koncentrowała się wokół zasadności cofnięcia skarżącej zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...] przy ul. [...]. Zdaniem Sądu, stanowisko organów o istnieniu przesłanki do cofnięcia przedmiotowego zezwolenia było w pełni uprawnione.Zasadniczą materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 37ap ust. 1 pkt 2 p.f., zgodnie z którym organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Stosownie do art. 101 pkt 4 ww. ustawy, wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.Jakkolwiek brak rękojmi należytego prowadzenia apteki został wymieniony wprost jako warunek odmowy udzielenia zezwolenia, a nie jego cofnięcia - co akcentowała strona w skardze - to nie mogło ulegać wątpliwości, że podmiot, który ową rękojmię traci, przestaje spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania danej działalności gospodarczej. Gwarancja rękojmi należytego prowadzenia apteki musi bowiem istnieć przez cały okres prowadzenia działalności, a nie tylko na etapie ubiegania się o zezwolenie. Stanowisko wskazujące na istnienie obligatoryjnej przesłanki do cofnięcia zezwolenia w przypadku utraty rękojmi jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyroki NSA: z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 903/16 i z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt II GSK 748/20).Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z działalnością reglamentowaną, a nie aktywnością gospodarczą realizowaną w warunkach pełnej swobody. Prowadzenie apteki ogólnodostępnej jest obwarowane szeregiem ograniczeń podyktowanych z jednej strony - wartością chronionego dobra (zdrowie publiczne), z którą dana działalność gospodarcza jest immanentnie związana, i z drugiej - szczególnym przedmiotem obrotu, którym zajmuje się apteka, tj. obrotem produktami leczniczymi. Ustawodawca definiuje aptekę jako "placówkę ochrony zdrowia pubicznego" (zob. art. 86 ust. 1 p.f.), której obowiązkiem jest zapewnienie dostępności leków w zakresie niezbędnym do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych miejscowej ludności (zob. art. 95 ust. 1 p.f.). Apteka jest przy tym zobligowana do przestrzegania ustawowych zasad obrotu produktami leczniczymi. Jak stanowi bowiem art. 65 ust. 1 p.f., obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. W myśl art. 68 ust. 1 p.f. apteka ogólnodostępna jest zaś miejscem detalicznego obrotu produktami leczniczymi (z zastrzeżeniem weterynaryjnych produktów leczniczych oraz punktów aptecznych i placówek obrotu pozaaptecznego, takich jak np. sklepy zielarsko-medyczne).Nie mogła tym samym zyskać aprobaty próba przedstawienia skarżącej jako podmiotu, który w ramach konstytucyjnie gwarantowanej wolności działalności gospodarczej, pozostaje uprawniony do bezrefleksyjnej realizacji każdego (byleby poprawnego z formalnego punktu widzenia) zapotrzebowania zgłaszanego przez podmioty wykonujące działalność leczniczą. Zasada swobody prowadzenia działalności gospodarczej przewidziana w art. 20 Konstytucji RP nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom stosownie do art. 22 i art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej. Przykładem tego rodzaju działalności gospodarczej, która została poddana określonym rygorom, jest prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Wzorzec oceny w odniesieniu do przedsiębiorcy, który podjął się prowadzenia apteki nie może być więc tożsamy z wzorcem stosowanym wobec przedsiębiorcy zajmującego się niereglamentowaną aktywnością gospodarczą.Jednym z wymogów limitujących swobodę wykonywania działalności w formie prowadzonej przez spółkę jest warunek legitymowania się przez przedsiębiorcę rękojmią należytego prowadzenia apteki. Choć Prawo farmaceutyczne nie zawiera definicji legalnej owego pojęcia, to dla zrozumienia znaczenia danego terminu należy odwołać się ukształtowanego w tym zakresie dorobku judykatury. Na tym tle w orzecznictwie wskazuje się, że pojęcie "rękojmi należytego wykonywania zawodu" oznacza całość zdarzeń i okoliczności dotyczących wykonywania danego zawodu, składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego oraz cechy takie, jak m.in. prawość, uczciwość także w życiu zawodowym. "Rękojmię należytego prowadzenia apteki" daje podmiot, zachowanie którego świadczy o przestrzeganiu ustawowych zasad prowadzenia określonego rodzaju działalności. Obowiązki nałożone na ten podmiot przepisami ustawy Prawo farmaceutyczne wyznaczają granice, w jakich prowadzący aptekę może poruszać się prowadząc tę reglamentowaną działalność. Pojęcie "rękojmi należytego wykonywania zawodu" to zagwarantowanie, że z racji posiadanych cech zawód ten będzie wykonywany prawidłowo. Także będący osobą prawną podmiot posiadający zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej musi posiadać tego typu cechy (tak np. w wyrokach NSA z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt II GSK 865/21 i z dnia 17 maja 2023 r., II GSK 367/20).Rękojmia należytego prowadzenia apteki to zatem gwarancja, że pomiot wykonujący daną działalność gospodarczą respektuje i zna obowiązujące przepisy prawa i wykonuje swoje obowiązki w sposób odpowiedzialny, sumienny, rzetelny i rozważny właśnie z uwagi na szczególny status apteki jako placówki ochrony zdrowia publicznego oraz specyfikę obrotu lekami.W świetle powyższych uwag w pełni uzasadnione pozostaje oczekiwanie, że przedsiębiorca prowadzący aptekę ma wiedzę o istnieniu listy leków zagrożonych brakiem dostępności publikowanej w obwieszczeniach Ministra Zdrowia w sprawie wykazu produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 78a ust. 14 i ust. 15 p.f., Minister właściwy do spraw zdrowia, na podstawie informacji przekazywanych przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego, gromadzonych w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi lub innych informacji dotyczących dostępności do produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobów medycznych, uwzględniając dynamikę obrotu, ogłasza co najmniej raz na 2 miesiące, w drodze obwieszczenia, wykaz produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Obwieszczenie jest ogłaszane w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. W okresie objętym kontrolą w niniejszej sprawie opublikowano sześć takich obwieszczeń.Przedsiębiorca prowadzący aptekę jako profesjonalny uczestnik obrotu lekami powinien być również świadomy, że współpracujące z nim podmioty wykonują działalność leczniczą w formie ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych, która rożni się od działalności placówek stacjonarnych i całodobowych. Ma ona bowiem charakter doraźny, obejmujący świadczenia podstawowej lub specjalistycznej opieki zdrowotnej oraz świadczenia z zakresu rehabilitacji leczniczej, udzielane w warunkach niewymagających ich udzielania w trybie stacjonarnym i całodobowym (zob. art. 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej; dalej: "u.d.l."). Taki profil działalności przekłada się na zakres produktów leczniczych jakie mogą być wykorzystywane w przypadku ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych. Ustawodawca zdecydował się na wyraźne zawężenie takiej grupy leków, zamieszczając w art. 68 ust. 7 p.f. stosowną delegację dla Ministra właściwego do spraw zdrowia, której wykonanie stanowi rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, które mogą być doraźnie dostarczane w związku z udzielanym świadczeniem zdrowotnym. W załączniku nr 1 do przedmiotowego rozporządzenia ustalono wykaz produktów leczniczych, które mogą być doraźnie dostarczane w związku z udzielanym rodzajem świadczenia zdrowotnego (zob. § 1 ww. rozporządzenia).W kontekście argumentacji strony podnoszącej, że wskazane powyżej przepisy nie są kierowane do niej, podkreślenia wymagało, że choć skarżąca nie jest bezpośrednim adresatem powołanych regulacji (są nimi odpowiednio hurtownie farmaceutyczne i podmioty świadczące ambulatoryjne świadczenia zdrowotne), to nie zwalnia to podmiotu prowadzącego aptekę z obowiązku znajomości przedmiotowych rozwiązań prawnych i uwzględniania ich treści w procesie realizacji uprawnień i obowiązków własnych, nałożonych wprost na podmiot prowadzący aptekę.Z tej perspektywy kluczowe dla odtworzenia stanu prawnego, będącego zasadniczą i bezpośrednią podstawą oceny działania skarżącej, pozostawały zasady wydawania leków z apteki.Stosownie do art. 96 ust. 1 p.f., produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne są wydawane z apteki ogólnodostępnej przez farmaceutę lub technika farmaceutycznego w ramach jego uprawnień zawodowych:1) na podstawie recepty;2) bez recepty;3) na podstawie zapotrzebowania podmiotu wykonującego działalność leczniczą.Jednocześnie ustawodawca przewidział określone uprawnienia kontrolne apteki, zastrzegając w szczególności w art. 96 ust. 5 p.f., że farmaceuta i technik farmaceutyczny mogą odmówić wydania produktu leczniczego:– w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt leczniczy może być zastosowany w celu pozamedycznym (art. 96 ust. 5 pkt 2);– w przypadku uzasadnionego podejrzenia co do autentyczności recepty lub zapotrzebowania (art. 96 ust. 5 pkt 3).Na tle przytoczonej regulacji należy zaaprobować prezentowane w orzecznictwie sądowym stanowisko, zgodnie z którym apteka ogólnodostępna, w ramach kompetencji przewidzianych w art. 96 ust. 5 p.f., ma obowiązek weryfikacji zapotrzebowania w oparciu o dostępne jej informacje, narzędzia i wiedzę specjalistyczną, czy nie zachodzi przesłanka "uzasadnionego podejrzenia", o jakiej mowa w tym przepisie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1899/24; podobnie wyrok NSA z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 1010/20). Każdy zatem dokument stanowiący podstawę wydania leku podlega sprawdzeniu, przy czym nie chodzi tu wyłącznie o badanie aspektów formalnych zapotrzebowania, ale o stwierdzenie prawdopodobieństwa (ryzyka), że produkt leczniczy może być wykorzystany w celu pozamedycznym bądź, że zapotrzebowanie nie jest autentyczne (prawdziwe). Jak trafnie sygnalizowano w wyroku z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1913/19, stylizacja unormowania art. 96 ust. 5 pkt 2 p.f. prowadzi do wniosku, że w przypadku odmowy wydania leku nie mamy do czynienia z wolnym od nakazu działania uprawnieniem, lecz obowiązkiem, jeżeli realizujący zapotrzebowanie dojdzie do przekonania o uzasadnionym podejrzeniu pozamedycznego wykorzystania leku. Okoliczności świadczące o zaistnieniu przesłanki "uzasadnionego podejrzenia" obligują zatem do odstąpienia od realizacji zapotrzebowania podmiotu wykonującego działalność leczniczą.Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budziły zastrzeżeń Sądu ustalenia potwierdzające, że w kontrolowanym okresie, tj. od 1 stycznia 2017 r. do 30 listopada 2017 r. spółka zrealizowała zapotrzebowania na rzecz trzech podmiotów: [...] w [...], [...] [...] oraz [...] w [...], wykonujących w zakładach leczniczych ambulatoryjne świadczenia zdrowotne i prowadzących jednocześnie hurtownie farmaceutyczne. Łączna kwota transakcji wyniosła 372 636,50 zł, zaś ich przedmiotem były produkty lecznicze zagrożone brakiem dostępności (znajdujące się na liście publikowanej w obwieszczeniach Ministra Zdrowia), a także wykraczające swym zakresem poza wykaz produktów leczniczych, ujętych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie wykazu produktów leczniczych, które mogą być doraźnie dostarczane w związku z udzielanym świadczeniem zdrowotnym. Wskazanych okoliczności faktycznych nie kwestionowała również w żaden sposób skarżąca.Mając na uwadze omówione powyżej regulacje prawne, a także przywołane ustalenia faktyczne stwierdzić należało, że strona nie wywiązała się z obowiązku merytorycznej kontroli realizowanych zapotrzebowań. W warunkach, gdzie dochodziło do powtarzającego się (częstotliwego) wykonywania zapotrzebowań obejmujących znaczącą ilość produktów leczniczych, na znaczne kwoty, na rzecz tych samych podmiotów, a transakcje obejmowały leki spoza katalogu produktów oferowanych w trybie doraźnym (a więc takie, które nie mogły być wykorzystywane przez podmiot składający zapotrzebowanie) oraz znajdujące się na liście leków zagrożonych brakiem dostępności, należało oczekiwać, że wyspecjalizowany pomiot, dający rękojmię należytego prowadzenia apteki, skorzysta ze swych uprawnień, wiedzy, doświadczenia oraz dostępnych narzędzi (sięgając m. in. do jawnego Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą) i w sposób staranny zweryfikuje zapotrzebowanie. Takiej weryfikacji jednak zabrakło.Z punktu widzenia oceny rękojmi należytego prowadzenia apteki kluczowe znaczenie miały zarówno skala, jak i charakter realizowanych transakcji. Nie miały one bowiem charakteru incydentalnego, lecz stanowiły powtarzalne i znaczne ilościowo dostawy produktów leczniczych, co samo w sobie rodziło uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości składanych zapotrzebowań. Istotny był również rozmiar przedsięwzięcia, wykraczający poza standardowe potrzeby podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych.Jak wskazał WIF w decyzji z 9 października 2020 r., na podstawie dwóch faktur VAT z 12 października 2017 r. (nr 456/2017 oraz 457/2017) apteka zrealizowała jedno zapotrzebowanie z 3 października 2017 r. na rzecz [...] [...], należącego do podmiotu leczniczego [...], na łączną kwotę 36 993,19 zł. W ramach tej transakcji zbyto m.in. 46 opakowań deficytowego produktu leczniczego Karelto (lek przeciwzakrzepowy) oraz 101 opakowań deficytowych insulin różnego rodzaju.Zaledwie dwa tygodnie później, realizując kolejne zapotrzebowanie z 17 października 2017 r., apteka – na podstawie dwóch faktur VAT z 26 października 2017 r. (nr 485/2017 oraz 486/2017) – sprzedała temu samemu podmiotowi kolejne 48 opakowań produktu Karelto oraz 89 opakowań insulin, na łączną kwotę 38 576,31 zł. W efekcie, w okresie od 12 do 26 października 2017 r., apteka zbyła na rzecz [...] łącznie 94 opakowania produktu Karelto oraz 190 opakowań insulin.Jednocześnie należy podkreślić, że w strukturze organizacyjnej [...] nie była zarejestrowana ani komórka kardiologiczna, ani diabetologiczna, co dodatkowo podważało zasadność zapotrzebowania na tak znaczące ilości leków stosowanych w tych dziedzinach.Prawidłowo wskazał WIF, odwołując się do zasad doświadczenia życiowego, że nierealne jest zużycie w warunkach ambulatoryjnych takiej ilości produktu leczniczego Karelto. Mając na uwadze, że jedno opakowanie zawiera 28 tabletek, a standardowa dawka w profilaktyce zatorowości obwodowej oraz udaru wynosi 20 mg (1 tabletka) raz na dobę, wykorzystanie 94 opakowań w ciągu 14 dni wymagałoby podania leku 188 pacjentom dziennie, co w realiach funkcjonowania NZOZ-u jest niewykonalne.Analogiczne wnioski dotyczą produktu leczniczego Controloc. Jak ustalono, [...] w [...], należący do [...] z siedzibą w [...], nabył od apteki – wyłącznie w okresie od 4 do 17 stycznia 2017 r. – 1 834 opakowania tego leku oraz 47 opakowań produktu Clexane (lek przeciwzakrzepowy). Przy założeniu, że jedno opakowanie Controlocu zawiera 28 tabletek, a przeciętna dawka w leczeniu refluksowego zapalenia przełyku wynosi 1 tabletkę na dobę, zużycie tej ilości w ciągu 13 dni oznaczałoby konieczność leczenia około 3 950 pacjentów dziennie, co również pozostaje całkowicie nierealne nawet w warunkach specjalistycznej praktyki.Dodatkowo WIF zasadnie zakwestionował prawdopodobieństwo wykorzystania w warunkach [...] produktu leczniczego Vagifem. W okresie funkcjonowania tego NZOZ-u (od 11 sierpnia 2017 r. do 29 maja 2018 r.) nabyto bowiem 88 opakowań tego leku, mimo że w strukturze organizacyjnej jednostki nie funkcjonowała komórka ginekologiczna. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego Vagifem jest przeznaczony do stosowania w leczeniu zanikowego zapalenia pochwy i wymaga samodzielnego, dopochwowego podawania przez pacjentkę według ściśle określonego schematu. Tym samym nie sposób racjonalnie przyjąć, aby lek ten był wydawany pacjentkom w gabinecie lekarskim w ramach bieżącego udzielania świadczeń zdrowotnych.Powyższe okoliczności, rozpatrywane łącznie, prowadziły do uzasadnionego wniosku, że skala i charakter sprzedaży produktów leczniczych przez aptekę nie odpowiadały rzeczywistym potrzebom podmiotów leczniczych i nie mogły zostać racjonalnie wyjaśnione zakresem udzielanych przez nie świadczeń zdrowotnych, co miało istotne znaczenie dla oceny rękojmi należytego prowadzenia apteki.Całokształt przytoczonych okoliczności świadczył w sposób wyraźny i ewidentny o istnieniu prawdopodobieństwa wykorzystania nabywanych produktów leczniczych w celu pozamedycznym przez podmioty prowadzące jednocześnie hurtownie farmaceutyczne, co obligowało skarżącą do sięgnięcia do rozwiązań przewidzianych w art. 96 ust. 5 p.f. Należy w pełni zgodzić się z tezą, że "w przypadku przedsiębiorcy prowadzącego aptekę do składających się na rękojmię przymiotów zaliczyć na pewno należy takie zachowania, które wzbudzają w stosunku do niego zaufanie, że nie tylko (nie) narusza on prawa, ale dba o te dobra, które legły u podstaw objęcia danej działalności reglamentacją, a więc w tym przypadku zdrowie i życie, eliminuje (pozostające rzecz jasna w jego gestii) zagrożenia dla uczciwego i bezpiecznego obrotu produktami leczniczymi i unika takich relacji gospodarczych, które mogłyby stwarzać wrażenie nieuczciwych czy zmierzających do obejścia prawa. Z pewnością rękojmi nie daje ten, kto toleruje bądź organizuje sprzedaż produktów leczniczych, która może stwarzać ryzyko wykorzystania ich w celu pozamedycznym." (tak w ww. wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt VI SA/Wa 1913/19).Nie mógł tym samym odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku zasadniczy argument strony, że jej działania nie były "zakazane przez żaden z przepisów prawa" (zob. s. 34 skargi), skoro ustawodawca przewidział obowiązek badania prawidłowości realizowanych zapotrzebowań od strony materialnej. Schemat działania skarżącej polegający na bezkrytycznym wydawaniu leków na podstawie zapotrzebowań przedkładanych przez podmioty lecznicze nie odpowiadał - w stanie faktycznym sprawy – standardom, jakie powinien spełniać przedsiębiorca prowadzący reglamentowaną działalność gospodarczą.Uzasadnienia dla odmiennego rozstrzygnięcia nie mogły stanowić zmiany legislacyjne eksponowane przez stronę, dotyczące zakazu nabywania przez podmiot wykonujący działalność leczniczą produktu leczniczego w innym celu niż udzielanie przez ten podmiot świadczenia opieki zdrowotnej (art. 87 ust. 5 p.f. w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 czerwca 2019 r.), a także bardziej restrykcyjnego obowiązku weryfikacji celu zapotrzebowania (w świetle § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 października 2018 r. w sprawie zapotrzebowań oraz wydawania z apteki produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych (Dz. U. poz. 2008) oraz treści nowego, wprowadzonego tym rozporządzeniem, wzoru zapotrzebowania podmiotu wykonującego działalność leczniczą). Z faktu, że ustawodawca, w odpowiedzi na występujące w obszarze obrotu lekami nadużycia, zdecydował się na uszczegółowienie i doprecyzowanie określonych regulacji, nie prowadzi do forsowanej przez stronę konkluzji jakoby w stanie prawnym obowiązującym w 2017 r. skarżąca mogła w sposób dowolny i niczym nieograniczony realizować każde zamówienie na produkt leczniczy.W konsekwencji Sąd podzielił zapatrywanie GIF, że w przedmiotowej sprawie doszło do utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki. Wbrew zarzutom sformułowanym w skardze prawidłowo zastosowano sankcję w postaci cofnięcia zezwolenia w myśl art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4 p.f., nie naruszając przy tym art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1 czy art. 96 ust. 1 p.f. i nie ingerując w swobodę działalności gospodarczej w sposób arbitralny i nieakceptowalny z punktu widzenia konstytucyjnych wymogów (art. 20 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 22 Konstytucji RP). Nie było przy tym podstaw do zastosowania art. 120 ust. 1 pkt 2 p.f. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym, w sytuacji stwierdzenia w obrocie produktami leczniczymi uchybień - świadczących o utracie rękojmi należytego prowadzenia apteki - nie znajdują zastosowania przepisy art. 120 ust. 1 pkt 2, a następnie art. 103 ust. 2 pkt 1, ewentualnie art. 37ap ust. 1 pkt 3 u.p.f. (zob. wyroki NSA: z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3320/16; z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 1430/18).Na tle powyższego bez wpływu na wynik sprawy pozostawało zagadnienie formalnej poprawności zapotrzebowań. Biorąc pod uwagę zasadnicze motywy zaskarżonej decyzji, kwestia ta została dostrzeżona przez GIF jedynie na marginesie głównych rozważań i nie determinowała kierunku rozstrzygnięcia. O utracie rękojmi przez skarżącą przesądzał nie tyle formalny aspekt realizowanych transakcji, co ich strona materialna.W rozpatrywanym przypadku Sąd nie dostrzegł również przesłanek do uwzględnienia zarzutów o charakterze procesowym. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia nie budziła wątpliwości, które wymagałyby kierowania się zasadą rozstrzygania niejasności na korzyść strony w myśl art. 81a § 1 k.p.a. czy art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców. Sama odmienna - od oczekiwanej przez stronę - ocena okoliczności faktycznych sprawy w kontekście spełnienia wymogu rękojmi należytego prowadzenia apteki nie mogła świadczyć o dowolności w działaniu organów i niewywiązaniu się przez nie z obowiązku wszechstronnego badania sprawy i dokonania rzetelnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu, nie doszło do uchybień w zakresie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie kwestionowanej skargą decyzji odpowiadało wymogom przewidzianym w art. 107 k.p.a. GIF w sposób klarowny wyjaśnił zarówno podstawę faktyczną, jak i prawną rozstrzygnięcia, ujawniając motywy, którymi kierował się przy wydaniu zaskarżonego aktu.Chybiony okazał się również zarzut nieprzeprowadzenia dowodów wskazanych w odwołaniu. Organ II instancji dopuścił dowód z dokumentów przedłożonych przez stronę, uznając je jednak ostatecznie za nieodnoszące się do niniejszej sprawy. Ponadto GIF ustosunkował się do żądania spółki w zakresie przesłuchania świadków oraz strony na okoliczność prawidłowej realizacji zapotrzebowań, zasadnie tłumacząc, że dowody te nie mogły zostać uznane za mające znaczenie dla rozstrzygnięcia wobec zgromadzenia w sprawie dokumentacji wystarczającej do stwierdzenia utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki. Działanie organu odwoławczego pozostawało więc zgodne z art. 78 k.p.a., który nakazuje uwzględnienie wniosków dowodowych strony mających znaczenie dla postępowania, a także dotyczących okoliczności, które nie zostały wystarczająco stwierdzone innymi dowodami.Odrębnym zagadnieniem akcentowanym przez skarżącą w skardze pozostawał upływ czasu między wystąpieniem stwierdzonych nieprawidłowościami (2017 r.) i przeprowadzeniem kontroli (2018 r.), a ostatecznym rozstrzygnięciem GIF (2024 r.). Strona przywoływała w tej mierze argumentację zawartą w trzech wyrokach WSA w Warszawie, w których wskazywano na konieczność uwzględnienia przez organ odwoławczy w procesie oceny przymiotu rękojmi należytego prowadzenia apteki upływu czasu i w konsekwencji całokształtu okoliczności związanych z prowadzeniem apteki od momentu uzyskania zezwolenia do momentu rozstrzygania przez organ drugiej instancji (wyroki: z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 5077/21; z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 5049/21 i z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1893/24).Sąd doszedł do przekonania, że wyrażone powyżej stanowisko nie mogło znaleźć bezpośredniego przełożenia na obecnie rozstrzyganą sprawę. Dostrzec należało, że przytoczony pogląd był wyrażany na tle konkretnych stanów faktycznych, przy czym w pierwszym z powołanych wyroków i jedynym prawomocnym spośród ww. wymienionych (V SA/Wa 5077/21) wskazano na szereg nieprawidłowości procesowych organu (których nie stwierdzono w obecnie rozpatrywanej sprawie), zaś najnowszy wyrok tut. Sądu (V SA/Wa 1893/24) odnosił się do odmiennej – niż obecnie rozstrzygana – kwestii, a mianowicie przeniesienia zezwolenia na prowadzenia apteki. Jak wynika z treści uzasadnienia ww. orzeczenia, Sąd uznał za nieprawidłową odmowę przeniesienia zezwolenia z powołaniem się na nieprawidłowości mające miejsce kilka lat wcześniej, w sytuacji, gdy organy w ogóle nie wszczęły postępowania zmierzającego do cofnięcia zezwolenia. Tło faktyczne i zagadnienie prawne analizowane w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1893/24 odbiegały tym samym od charakteru obecnie rozstrzyganego sporu.Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że czas trwania postępowania administracyjnego, w tym długi czas rozpatrywania odwołania, jakkolwiek niepożądany, nie mógł wpłynąć na zmianę oceny działań skarżącej jako jednoznacznie świadczących o utracie rękojmi należytego prowadzenia apteki. Brak jest podstaw prawnych do twierdzenia, by czas rozpatrywania odwołania mógł prowadzić do zniesienia sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia w przypadku wystąpienia obligatoryjnej przesłanki do wydania w tym zakresie decyzji. Zagadnienie opieszałości organu stanowi przede wszystkim materię rozstrzyganą w sprawach o przewlekłość postępowania bądź bezczynność organu, a upływ czasu może być istotny z perspektywy instytucji przedawnienia. Nie ma natomiast przesłanek do przyjęcia na kanwie rozpatrywanej sprawy, że czas trwania postępowania odwoławczego mógłby determinować odmienną ocenę nieprawidłowości, jakich dopuściła się skarżącą, zwłaszcza, że długi czas rozpoznawania sprawy powinien być oceniany negatywnie przede wszystkim z punktu widzenia ochrony takich wartości jak zdrowie publiczne i bezpieczeństwo obrotu lekami, a nie z perspektywy interesów strony, która przez cały okres prowadzenia postępowania przez GIF prowadziła aptekę.Zwrócenia uwagi wymagało, że cofnięcie zezwolenia nie ma charakteru definitywnego. Prawo farmaceutyczne stwarza możliwość "odzyskania" zezwolenia na prowadzenie apteki w takim samym zakresie. Wymaga to jednak złożenia wniosku o ponowne wydanie zezwolenia nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia (zob. art. 37as p.f.). Ocena, czy dany podmiot może ponownie prowadzić reglamentowaną działalność gospodarczą, spełniając m. in. wymóg rękojmi należytego prowadzenia apteki, odbywa się więc w odrębnej procedurze. Dopuszczalność badania w postępowaniu o cofnięcie zezwolenia, czy strona w trakcie trwającego postępowania nie "odzyskała" rękojmi, czego w istocie domagała się skarżąca, mogłoby różnicować sytuację takich podmiotów, które mimo ewidentnych i rażących uchybień, prowadząc nieprzerwanie działalność gospodarczą w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia, mogłyby powoływać się na przesłankę upływu czasu, w porównaniu do innych przedsiębiorców, którym cofnięto zezwolenie z uwagi na tożsame nieprawidłowości, zmuszonych oczekiwać co najmniej trzy lata (bez możliwości prowadzenia reglamentowanej aktywności) na możliwość uzyskania nowego zezwolenia.Ze wskazanych wyżej względów Sąd stwierdził, że przedstawione w ww. zakresie stanowisko strony nie mogło prowadzić do uwzględnienia skargi.Końcowo wyjaśnienia wymagało, że nie zasługiwały na uwzględnienie formułowane przez stronę wnioski o przeprowadzenie dowodów. W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym co do zasady nie jest prowadzone postępowanie dowodowe, mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Wyjątkowo dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, pod warunkiem dochowania przesłanek przewidzianych w ww. przepisie.Sąd uznał, że przedłożone przez stronę materiały załączone do skargi nie przyczyniłyby się do usuwania jakichkolwiek – sugerowanych przez skarżącą – niejasności.Ze wskazanych wyżej względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku stosownie do art. 151 p.p.s.a..