Postanowienie - I FZ 233/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 10 grudnia 2025
Teza
Oddalono zażalenie. VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 143/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2024 r., nr 2201-Oddalono zażalenie. VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 143/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2024 r., nr 2201-
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
10 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Marek Olejnik
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z 14 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 143/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") odmówił B. A. (dalej: "Skarżący", "Strona") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "DIAS") z 13 grudnia 2024 r., nr 2201-IOV-2.4103.194-199.2024/10/04 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia 2019 r. do stycznia 2020 r.Jak wskazał WSA, zarządzeniem z 21 sierpnia 2025 r., pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez sformułowanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 p.p.s.a.), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.Przesyłka wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych została przesłana na dotychczas wskazywany adres do korespondencji przez pełnomocnika Skarżącego, tj. ul. [...], [...]. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniu 26 sierpnia 2025 r. oraz 3 września 2025 r. została ona zwrócona do WSA, jako niepodjęta w terminie, w dniu 10 września 2025 r.Postanowieniem z 30 września 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 143/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, odrzucił skargę kasacyjną Skarżącego, wskazując, że pełnomocnik Strony nie uzupełnił braku formalnego skargi kasacyjnej, poprzez sformułowanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy.Przesyłka wraz z wyżej opisanym postanowieniem została przesłana na adres dotychczasowy adres pełnomocnika Skarżącego i odebrana w dniu 2 października 2025 r. przez upoważnionego pracownika kancelarii prowadzonej przez pełnomocnika Strony.Pismem z 7 października 2025 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Uzupełnił również brak formalny wraz ze złożonym wnioskiem.Postanowieniem z 14 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 143/25, WSA odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.W ocenie Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Twierdzenia pełnomocnika dotyczące nieprawidłowości w wykonaniu usługi w zakresie awizacji przesyłki pocztowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie znajdują potwierdzenia, zaś okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione.Zdaniem WSA, podana przez pełnomocnika informacja, że korespondencja jest odbierana w sekretariacie na bieżąco w godzinach 8:00-18:00 nie przystaje do twierdzenia, że korespondencja nigdy nie jest doręczana w piątki. Nie wyjaśniono, aby w piątki biuro kancelarii nie było otwarte, a piątki nie były dniami pracy. Pełnomocnik nie postarał się również o to, aby przedstawić oświadczenia innych użytkowników wspólnoty biurowej, w której znajduje się kancelaria pełnomocnika, o ewentualnych nieprawidłowościach przy doręczaniu przesyłek pocztowych.Odpis powyższego postanowienia został skutecznie doręczony pełnomocnikowi Strony w dniu 15 października 2025 r., a zatem wyznaczony w nim termin upływał z dniem 22 października 2025 r.Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z 22 października 2025 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:- naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") przez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu mimo uprawdopodobnienia braku winy po stronie Skarżącego,- naruszenie art. 73 p.p.s.a. (fikcja doręczenia/awizo) przez przyjęcie, że istniały przesłanki do doręczenia zastępczego, podczas gdy realna możliwość doręczenia bezpośredniego istniała przez cały czas (czynne biuro, odbiór korespondencji przez pracownika sekretariatu, trzy inne kancelarie pod tym adresem).Pełnomocnik skarżącej wniósł ponadto o uchylenie postanowienia z dnia 14 października 2025 r. w całości i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Na wstępie warto wskazać, że stosownie do art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych.Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazanych w petitum, wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można Sądowi pierwszej instancji, który odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi, zarzucić naruszenia m.in. art. 86 § 1 p.p.s.a., skoro pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobnił po swojej stronie braku winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik Skarżącego motywował swój wniosek tym, że pod jednym adresem znajdują się również trzy inne kancelarie i mają wspólny sekretariat, a korespondencja jest przyjmowana dla wszystkich kancelarii przez pracownika sekretariatu. Sekretariat jest czynny codziennie, w godzinach pracy kancelarii (8:00-17:00), które pokrywają się z godzinami roznoszenia przesyłek listowych. Ponadto w realiach kancelarii z czynnym sekretariatem i trzema innymi kancelariami prawnymi pod tym samym adresem, niemożność doręczenia (warunek art. 73 p.p.s.a. dla awiza) nie zachodziła. Awizo, jako środek zastępczy ma charakter ultima ratio i nie może zastępować realnej próby doręczenia bezpośredniego, gdy taka była obiektywnie możliwa. Brak wystąpienia przesłanki do pozostawienia awiza uprawdopodabnia również to, że awizo w rzeczywistości nie zostało pozostawione ani w kancelarii, ani w inny sposób umożliwiający zapoznanie się z nim.W sprawach, w których stronę zastępuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik ten podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, tym samym pozostając w obowiązku dokładania najwyższej staranności zawodowej przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy.Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że Strona dochowała siedmiodniowego terminu na złożenie przez nią wniosku o przywrócenie terminu, jak również słusznie zauważył w motywach swojego rozstrzygnięcia, że na pełnomocniku należycie dbającym o interesy swojego mandanta spoczywa wymóg właściwego zorganizowania pracy i wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy skarżącego w toku postępowania sądowego. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Takich działań nie można tutaj zaobserwować.Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Na pełnomocniku ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków, celem należytego zabezpieczenia interesów, które prowadzi.Z wniosku pełnomocnika Skarżącego wprost wynika, że do przekroczenia terminu w sprawie doszło z powodu błędu w funkcjonowaniu kancelarii radcy prawnego reprezentującego Skarżącego.Na pełnomocniku prowadzącym kancelarię spoczywa obowiązek takiego zorganizowania jej pracy, żeby uniknąć omyłek, które powodują szkody dla reprezentowanych przez niego stron związane z uchybieniem terminów procesowych. Zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu.Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Skarżący nie uprawdopodobnił w swoim wniosku braku winy w niedochowaniu terminu.Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.-----------------------5., orzekł jak w sentencji.-----------------------5