Wyrok - III OSK 1464/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 marca 2026
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji. Stopnie i tytuły naukowe, Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 993/22 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 listopUchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji. Stopnie i tytuły naukowe, Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 993/22 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 listop
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
płatnik składek / pracodawca
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
24 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Artur Kuś
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 993/22 oddalił skargę M.P. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 listopada 2021 r. nr Z8.4010.21.2021.13.PW w przedmiocie odmowy wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora w dziedzinie [...] w dyscyplinie [...].U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawa.Rada Doskonałości Naukowej (dalej w skrócie: "organ", "Rada" lub "RDN") decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. nr Z8.4010.21.2021.13.PW, powołując art. 228 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 478 ze zm., dalej w skrócie: "ustawa"), odmówiła wystąpienia do Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej o nadanie dr hab. M.P. (dalej w skrócie: "skarżący" lub "kandydat") tytułu profesora w dziedzinie [...] w dyscyplinie [...].W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie art. 228 ust. 3 ustawy Rada powołała pięciu recenzentów oraz zleciła im wydanie opinii w zakresie spełnienia przez skarżącego ustawowych wymagań do wystąpienia o nadanie tytułu profesora – wszystkie recenzje były dla kandydata pozytywne. Wniosek skarżącego skierowano do Zespołu [...] (dalej w skrócie: "Zespół"), który odmówił poparcia wystąpienia o nadanie kandydatowi tytułu profesora – za przedstawieniem kandydata – 1 głos, przeciw – 3 głosy, wstrzymujących się – 5 głosów. Prezydium Rady, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Zespołu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym, podjęło decyzję o odmowie wystąpienia o nadanie kandydatowi tytułu profesora (wynik głosowania z dnia 29 listopada 2021 r.: za przedstawieniem kandydata – 0 głosów, przeciw – 7 głosów, wstrzymujących się – 2 głosy). Zdaniem RDN, granie w [...] oraz innych formacjach [...] nie stanowi szczególnego osiągnięcia skarżącego m.in. dlatego, że wymieniany repertuar i aktywność dotyczą działalności zespołowej, a nie indywidualnej. Z kolei jeśli chodzi o projekty naukowe (pierwszy z roku 2008 – praca habilitacyjna z [...], natomiast drugi – publikacja doktoratu z [...]), to są one spoza dyscypliny [...].W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kandydat zarzucił naruszenie wskazanych przepisów postępowania oraz prawa materialnego – art. 227 ust. 1 pkt 2 ustawy, poprzez uznanie, że dorobek skarżącego nie jest wystarczający dla uznania wybitnych osiągnięć artystycznych, pomimo uznania jego dorobku przez wszystkich recenzentów za kwalifikujący się jako wybitne osiągnięcia artystyczne w dyscyplinie [...] i uzasadniający wniosek o nadanie mu tytułu profesora.W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że kryteria nadania stopni i tytułów naukowych określono w sposób opisowy. Zadanie oceny wypełnienia przez osoby aspirujące dla uzyskania stopnia lub tytułu naukowego wskazanych ustawowo ogólnych kryteriów powierzono gremium samych naukowców. Kompetentne dla ustalenia wypełnienia określonego wymagania, wyrażonego przymiotnikiem oceniającym, są osoby o stosownym dorobku naukowym, potwierdzonym uzyskanymi już stopniami bądź tytułami naukowymi. Organ, uzasadniając swoje stanowisko skonstatował, że dorobek artystyczny kandydata nie jest tego rodzaju, aby spełniał wymagania określone w art. 227 ust. 1 pkt 2 ustawy. W świetle tego przepisu, osoba ubiegająca się o tytuł musi posiadać "wybitne osiągnięcia artystyczne", przy czym osiągnięciem tym może być "zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne" (art. 227 ust. 3 ustawy). Z treści danej regulacji nie sposób wywodzić, aby zamiarem pracodawcy było nadawanie tytułu naukowego profesora każdej osobie, która ma nawet znaczne osiągniecia artystyczne, lecz jedynie określane jako "wybitne". Wypełnienie danych kryteriów ocenia z kolei zespół innych osób, posiadających tytuły i stopnie naukowe (Prezydium Rady), wyłącznie posiłkując się opiniami specjalistów w danej dziedzinie (recenzjami), czy stanowiskiem Zespołu. Ostateczne uznanie spełnienia danych, opisowych kryteriów ustawowych, należy do członków Rady. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, dlaczego – zdaniem członków Rady – wymieniane we wniosku kandydata, jak i recenzjach, jego osiągnięcia artystyczne nie mogą być uznane jako wybitne. Przywołano tu konkretną argumentację, wskazując m.in. takie okoliczności jak: [...] kandydata generalnie w zespołach (wskazywano, że także kameralnych), gdzie kunszt [...] trudny jest do oceny w kontekście udziału poszczególnych [...]. Działalność [...] kandydata ustała od kilku lat, zaś dokonania w innych dziedzinach nie mogą być klasyfikowane jako artystyczne, lecz naukowe (tu powołano podobne stanowiska w recenzjach), bądź nie mają one wybitnego charakteru – mogą stanowić jedynie uzupełnienie dorobku. Ocena taka, prezentowana przez zdecydowaną większość członków Prezydium Rady (wynik głosowania), jak i wcześniej Zespołu, nie może być skutecznie podważona jedynie przez formułowanie argumentów polemicznych. Według WSA w Warszawie, poza oceną sądu administracyjnego musi pozostawać kwestia, czy ocena członków Rady – mająca charakter w istocie subiektywny – jest słuszna. Także to, czy osiągnięcia kandydata już po zakończeniu działalności [...] należy klasyfikować w istocie jako działalność naukową, czy też artystyczną, wymyka się ocenie w kontekście norm prawnych. Nie może mieć tu również istotnego znaczenia podnoszona w trakcie rozprawy okoliczność, że szereg realizowanych przez skarżącego prac było finansowanych ze środków, jakimi dysponuje minister właściwy do spraw sztuki. Nie sposób bowiem wykluczyć, aby przeznaczał on środki publiczne także na działania służące rozwojowi sztuki, lecz mające charakter prac naukowych. Nie przesądza to zatem, że finansowano działalność stricte artystyczną. Podkreślenia wymaga, że orzekając w tej sprawie Rada nie wyrażała ogólnego stanowiska, czy osiągnięcia kandydata należy oceniać jako wybitne in abstracto, lecz jedynie, czy są takimi w zakresie działalności artystycznej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie jest w pełni spójne stanowisko Rady, gdzie opinie recenzentów określa najpierw jako niebudzące zastrzeżeń, zaś w dalszej części uzasadnienia decyzji wytyka w nich drobne niedociągnięcia (np. błędna klasyfikacja publikacji kandydata). Niekonsekwencja w danym zakresie nie ma jednak takiego charakteru, aby nie można było uznać sprawy za wnikliwie wyjaśnioną. Uchybienie przepisom postępowania co do powinności właściwego uzasadnienia kwestionowanego orzeczenia nie stanowi więc wady, która mogłaby prowadzić do jego uchylenia.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł M.P.. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił:1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), polegające na oddaleniu skargi wskutek nieprawidłowej oceny naruszenia przez organ przepisów postępowania, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego winna prowadzić do wniosku, iż naruszenia procesowe organu doprowadziły do jego błędnej oceny, co w efekcie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ uchybił obowiązkowi dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w tym w szczególności wszechstronnego wyjaśnienia, dlaczego Rada, pomimo uznania pięciu pozytywnych recenzji za rzetelne i szczegółowe, nie wzięła ich pod uwagę rozstrzygając sprawę i wydała decyzję o treści sprzecznej z konkluzjami wszystkich pięciu recenzji, a wskazanych w decyzji powodów odmiennego rozstrzygnięcia nie sposób uznać za wystarczająco wyjaśniające rozbieżność z wnioskami recenzji, co winno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji;2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 227 ust. 1 pkt 2 ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowej ocenie zastosowania przez organ w/w przepisu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, gdyż Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo podzielił stanowisko organu, jakoby okoliczności takie jak:a) bezpodstawne zaliczenie części dorobku teoretycznego skarżącego do dziedziny [...] i pominięcie go w ocenie osiągnięć artystycznych w dziedzinie [...];b) błędne i bezpodstawne uznanie, że po habilitacji dorobek artystyczny skarżącego ustał;c) bezpodstawne pominięcie dorobku wykonawczego skarżącego w [...];- mogły uzasadniać odmienne od recenzentów ustalenia w zakresie tego, czy skarżący posiada wybitne osiągnięcia artystyczne, uzasadniające wniosek o nadanie mu tytułu profesora.Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy składów orzekających tego Sądu, że w sprawach o nadanie stopni naukowych i tytułu naukowego sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie badania legalności decyzji organu, czyli czy decyzja taka została wydana zgodnie z przepisami regulującymi tryb oraz zasady postępowania w tego rodzaju sprawach. Nie jest rolą sądu administracyjnego wkraczanie w merytoryczną ocenę dorobku naukowego osoby ubiegającej się o nadanie tytułu naukowego, dokonaną w toku postępowania w recenzjach naukowych (por. wyroki NSA z dnia: 24 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 6168/21; 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1261/09; 11 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 363/08; 18 października 2006 r., sygn. akt I OSK 940/06; publ. CBOSA). Sąd administracyjny, dokonując analizy legalności decyzji w sprawie odmowy wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu naukowego profesora, nie jest zatem uprawniony do dokonania merytorycznej analizy treści recenzji naukowych, ani też nie jest władny, a tym bardziej przygotowany merytorycznie, do prowadzenia polemiki ze stanowiskiem organu właściwego do nadania stopnia lub tytułu naukowego. Ocena prawna sądu administracyjnego sprowadza się zatem w istocie do oceny legalności procedury w sprawie nadania stopnia naukowego lub tytułu naukowego. Dokonywana przez sąd administracyjny ocena formalna nie zwalnia jednak sądu z obowiązku analizy logicznej przedłożonej dokumentacji, jak i innych aktów oraz czynności podejmowanych przez stosowne gremia w toku postępowania o nadanie stopnia lub tytułu naukowego oraz podjęcia adekwatnych środków prawnych w przypadku dostrzeżenia oczywistego błędu lub sprzeczności.Postępowanie w przedmiocie nadania tytułu profesora zostało unormowane w ustawie, a także w przepisach Statutu Rady Doskonałości Naukowej. Stosownie do treści art. 227 ust. 1 ustawy, tytuł profesora może być nadany osobie, która:1) posiada stopień naukowy doktora habilitowanego oraz:a) wybitne osiągnięcia naukowe krajowe lub zagraniczne,b) uczestniczyła w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła badania naukowe lub prace rozwojowe w uczelniach lub instytucjach naukowych, w tym zagranicznych,2) posiada stopień doktora habilitowanego w zakresie sztuki oraz wybitne osiągnięcia artystyczne- a także spełnia wymaganie, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 5.Warunki uzyskania tytułu profesora wymienione w przepisach ustawy muszą być spełnione łącznie. Zgodnie z art. 228 ust. 1 ustawy, postępowanie w sprawie nadania tytułu profesora wszczyna się na wniosek osoby, o której mowa w art. 227 ust. 1 albo 2, zawierający uzasadnienie wskazujące na spełnienie wymagań, o których mowa w art. 227, składany do RDN. W świetle art. 228 ust. 3 ustawy, RDN powołuje pięciu recenzentów, którym zleca wydanie opinii w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 albo 2. Według art. 228 ust. 4 i 5 ustawy, recenzenci wydają opinię w terminie 3 miesięcy od dnia zlecenia jej wydania, a następnie RDN, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania opinii, w drodze decyzji administracyjnej: występuje do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora albo odmawia takiego wystąpienia. Stosownie do treści art. 236 ust. 1 pkt 4 ustawy, statut RDN określa szczegółowy tryb wyznaczania recenzentów. Ponadto, zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 5c statutu RDN, Zespół w sprawach prowadzonych przez RDN wyraża opinie w sprawach dotyczących nadania tytułu profesora.Z dokumentacji przesłanej przez organ na żądanie Naczelnego Sądu Administracyjnego (protokół z posiedzenia Zespołu [...] z dnia 8 listopada 2021 r.) wynika, że według Zespołu [...] [...] przez skarżącego kasacyjnie w [...] oraz innych [...] nie stanowi szczególnego osiągnięcia m.in. dlatego, że wymieniony [...] dotyczy działalności zespołowej, a nie indywidulanej skarżącego kasacyjnie. W protokole stwierdzono, że wymieniony [...], są nadużyciem, ponieważ nie są to osiągnięcia kandydata, lecz [...] i zespołów, z którymi pracował (strona 9 protokołu z posiedzenia Zespołu [...] z dnia 8 listopada 2021 r.). Zdaniem składu orzekającego NSA, przedstawiona argumentacja jest wadliwa. Aktywność artystyczna skarżącego kasacyjnie w formacjach zespołowych nie może być bowiem uznana ex cathedra za osiągnięcie, które nie zasługuje na przyznanie tytułu profesora. Niewątpliwie okoliczność, że wspomniana aktywność artystyczna odnosi się do gry w formacjach grupowych utrudnia ocenę dorobku skarżącego kasacyjnie, jednakże nie przekreśla dopuszczalności uznania owej działalności za spełniającą przesłankę z art. 227 ust. 1 ustawy. Owo błędne założenie mogło mieć wpływ na poprawność rozstrzygnięcia podjętego w sprawie, bowiem jak wynika z akt postępowania Prezydium RDN podjęło decyzję w sprawie po zapoznaniu się ze sprawozdaniem Przewodniczącego Zespołu. Ponadto argument, według którego nie stanowi szczególnego osiągnięcia [...] w formacjach zespołowych, został powtórzony w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji (strona 4). Uzasadnienie decyzji RDN jest w pewnym sensie konsekwencją uprzedniego głosowania tajnego w przedmiocie nadania tytułu profesora. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji powinna być odzwierciedleniem argumentacji i ocen wyrażonych w toku postępowania przed organami RDN. Nie może jednak ulegać wątpliwości, że opinia Zespołu [...], formalnie niewiążąca Prezydium RDN, mogła mieć wpływ na decyzję tego gremium, wszak to Zespół [...], skupiający wybitnych specjalistów w dziedzinie [...], jest niewątpliwie ciałem eksperckim w sprawach stopni i tytułu w dziedzinie [...]. Wydaje się więc oczywiste, że członkowie Prezydium RDN, głosując w sprawie, biorą pod uwagę stanowisko specjalistów w danej dziedzinie. Wobec tak przedstawionej w przytoczonym protokole argumentacji Zespołu [...], uznać należało, że wskazane wyżej wadliwe założenie, wyrażone w owym protokole, mogło mieć wpływ na wynik głosowania Prezydium RDN.Reasumując, uznając niezależność i autonomiczność członków RDN w zakresie ocen osiągnieć naukowych lub artystycznych kandydatów do stopni naukowych (artystycznych) lub tytułu naukowego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przedstawiona ocena mogła wynikać z przyjęcia błędnego założenia gremiów procedujących w przedmiocie nadania tytułu profesora. W konsekwencji uznać należało oba zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione.Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a..