Wyrok - I OSK 1252/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 marca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. egzekucja administracyjna, egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym. Dnia 24 marca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1537/23 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] kOddalono skargę kasacyjną. egzekucja administracyjna, egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym. Dnia 24 marca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1537/23 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] k
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
odwołujący
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
24 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Wesołowska
Podstawa prawna
art. 155
kc
art. 1000
kpc
art. 1003
kpc
art. 999
kpc
art. 9
kpa
art. 174
ppsa
art. 151
ppsa
art. 176
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (9)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 5 grudnia 2023 r. IV SA/Wa 1537/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. (Skarżący) na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych (Dyrektor ) z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.Skarżący zaskarżył wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości wskazując, że :I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzuca naruszenie prawa materialnego:1. art. 12 ust. 3 i ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 999 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 - Kodeks postępowania cywilnego (dalej: KPC) i art. 33 § 2 pkl 1 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że poprzez "nabycie gruntów" ustawodawca rozumie również prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności, podczas gdy wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzi do odwrotnego wniosku a w konsekwencji obowiązek uiszczania opłat rocznych nie przechodzi na tego rodzaju nabywcę nieruchomości;2. art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że poinformowanie nabywcy przez zbywcę o przejściu na nabywcę obowiązku uiszczania opłat rocznych, nie stanowi warunku przejścia opłat rocznych na nabywcę, podczas gdy jest to jeden z warunków konstytuujący przeniesienie takiego prawa;3. art. 12 ust. 1 i ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz art. 999 § 2 oraz art. 1000 § 1, § 2 , § 3 i § 4 k.p.c. w zw. z art. 1003 § 1 k.p.c. i art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że prawomocne postanowienie o przesądzeniu własności nieruchomości nie powoduje wygaśnięcia obowiązku uiszczania opłaty rocznej, podczas gdy na podstawie prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności na nabywcę nie przechodzą prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń osobistych ciążące na nieruchomości, a także inne prawa i obowiązki, które ciążyły na poprzednim właścicielu nieruchomości, a więc nie przechodzi również roczna opłata, również dlatego że nie jest ona powtarzającym się zobowiązaniem publicznym (danina) powstałą/przypadając z nieruchomości po uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu własności, jak również ww. opłata nie jest wyjątkiem o którym mowa w art. 1000 § 2, § 3 i § 4 k.p.c.II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, których uchylenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z odpowiednio stosowanym art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej KPA), poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie okoliczności, że organ administracji nie informował Skarżącego o przejściu na nabywcę nieruchomości obowiązku uiszczania opłat rocznych co skutkowało wystawieniem tytułu wykonawczego obejmującego zaległości powstałe w wyniku niezapłacenia opłat rocznych za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji za rok 2019 i 2020, a w konsekwencji wydał wyrok oddalający złożoną przez Skarżącego skargę na postanowienie Dyrektora Regionalnego Lasów Państwowych, podczas gdy obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę dopiero z momentem poinformowania go o tym obowiązku.Biorąc pod uwagę powyższe, Skarżący wniósł:1. na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie;2. na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu administracji publicznej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł;3. na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, jednocześnie zrzekając się prawa do żądania przeprowadzenia rozprawy.W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Sądu kasacyjnego.Organy obu instancji oddaliły zarzuty wniesione przez Skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2022 r. Organy ustaliły, że tytuł wykonawczy wystawiony został na Skarżącego i obejmuje zaległości powstałe w wyniku niezapłacenia opłaty rocznej za rok 2021 z tytułu wyłączenia z produkcji leśnej 0,1992 ha gruntów leśnych stanowiących działkę ewidencyjną nr [...], obręb ewidencyjny [...], m. Z.Wskazały, że obowiązek uiszczania opłat rocznych wynika z przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2409 ze zm., dalej: "u.o.g.r.l."), to jest art. 12 ust. 1 zdanie drugie, art. 12 ust 4 i art. 12 ust. 14 oraz decyzji nr [...] Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Zielonej Górze z dnia [...] stycznia 2012 r., znak sprawy: [...].Organy obu instancji za niezasadny uznały podniesiony przez Skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku, co do którego został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] z [...] grudnia 2022 r. Wyjaśniły, że fakt nabycia nieruchomości przez Skarżącego w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przepisów k.p.c. nie skutkuje wygaśnięciem opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji - na podstawie art. 1000 § 1 k.p.c. Wskazały, że ponoszenie opłat rocznych to obowiązek wynikający z przepisu art. 12 ust. 4 u.o.g.r.L, który stanowi, że w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę.Ustalenia faktyczne organów i dokonaną przez nie ich ocenę prawną podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę.Sąd kasacyjny wskazuje na wstępie, że kwestia możliwości uznania, iż Skarżący w związku z nabyciem nieruchomości w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przepisów k.p.c. zobowiązany jest do uiszczania opłat rocznych wynikających z decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Zielonej Górze z [...] stycznia 2012 r., nr [...] była już przedmiotem rozważań Sądu Wojewódzkiego, który wyrokiem z 25 kwietnia 2023 r. V SA/Wa 1629/22 oddalił skargę Skarżącego na postanowienie Dyrektora z [...] maja 2022 r. w sprawie zarzutów wniesionych przez Skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2021 r. obejmującego zaległości powstałe w wyniku niezapłacenia opłat rocznych za rok 2019 i 2020 za wyłączenie z 0,1992 ha gruntów leśnych stanowiących działkę ewidencyjną nr [...], obręb ewidencyjny nr [...], m. Z.Skarga kasacyjna Skarżącego od tego wyroku oddalona została wyrokiem NSA z 6 lutego 2025 r. I GSK 150/24.Z uwagi na tożsamość zarzutów podnoszonych przez Skarżącego w sprawie zakończonej wyrokiem z 6 lutego 2025 r. z zarzutami podnoszonymi w obecnie rozpoznawanej sprawie Sąd kasacyjny uznaje za zasadne odwołanie się w dalszej części uzasadnienia do stanowiska wyrażonego przez NSA w wyroku z 6 lutego 2025 r.Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczyła możliwości uznania, że obowiązek uiszczenia opłaty rocznej za wyłącznie gruntów z produkcji leśnej przechodzi na podstawie art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l. również podmiot, który nabył nieruchomość w trybie egzekucji prowadzonej na podstawie przepisów k.p.c.Skarżący braku możliwości uznania, że art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l. może znaleźć zastosowanie również w przypadku nabycia nieruchomości w tym trybie upatrywał w konieczności odczytywania tego przepisu w związku z innymi obowiązującymi przepisami prawa, w tym art. 155 § 1 k.c. zgodnie z którym umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub Inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Skarżący podkreślał, że w obowiązujących przepisach brak jest definicji legalnej pojęcia przeniesienia własności, w związku z czym należy się odwołać do stanowiska wyrażanego w nauce prawa, w świetle którego przez przeniesienie własności należy rozumieć przejście prawa własności z jednego podmiotu na inny na podstawie umowy.Odnosząc się do tego zarzutu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l. "W razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę." Wykładnia pojęcia "zbycia gruntów" użytego przez ustawodawcę w cytowanym przepisie była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwracano uwagę, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie zawiera definicji pojęcia "zbycie gruntów". Odwołując się do przepisów prawa cywilnego regulujących kwestię zbycia gruntów (nieruchomości), tj. przeniesienia ich własności w tym przywołanego przez Skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 155 k.c. wskazywano, że niewątpliwie, szczególną formą zbycia gruntów jest ich sprzedaż w drodze licytacji odbywającej się w toku postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie zwracano uwagę, że według art. 999 § 1 zd. 1 k.p.c. prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność nieruchomości na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia prawa nabywcy w księdze wieczystej. Postanowienie to ma charakter kształtujący. Powoduje nabycie własności przez nabywcę i utratę własności przez dotychczasowego właściciela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2013 r. sygn. IV CSK 666/12). Zwracano uwagę, że przysądzenie, o którym mowa art. 999 § 1 zd. 1 k.p.c ma walor klauzuli generalnej (ogólnej) przenosi wszystkie prawa ale i obowiązki na rzecz nowego właściciela. A skoro tak niewątpliwie z dniem uprawomocnienia się przysądzenia następuje przeniesienie własności określonej nieruchomości i z tym dniem na jej nabywcę, z mocy prawa przechodzi obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia nieruchomości z produkcji rolnej (por. wyroki NSA z 24 listopada 2016 r. II GSK 1104/15, 11 lutego 2016 r. II OSK 1460/14 27 czerwca 2013 r. II OSK 540/12). W ocenie Sądu kasacyjnego dotyczy to również przejścia obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia nieruchomości z produkcji leśnej, z uwagi na tożsamość regulacji prawnej.W konsekwencji Sąd Wojewódzki prawidłowo przyjął, że pojęcie zbycia, o którym mowa w art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l. obejmuje również zbycie nieruchomości w ramach licytacji prowadzonej w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego.Skarżący w zarzucie objętym punktem I.1 petitum skargi kasacyjnej jako wzorzec kontroli wskazał również art. 12 ust. 3 u.o.g.r.l., zgodnie z którym "W razie zbycia gruntów, co do których wydano decyzje, o których mowa w art. 11 ust. 1-2, a niewyłączonych jeszcze z produkcji, obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych ciąży na nabywcy, który wyłączył grunt z produkcji. Zbywający jest obowiązany uprzedzić nabywcę o tym obowiązku." Przedstawiona wyżej argumentacja dotycząca wykładni pojęcia "zbycia" odnosi się również do art. 12 us.t 3 u.o.g.r.l.W konsekwencji za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 12 ust 3 i ust. 4 u.o.g.r.l. w związku z art. 999 § 1 k.p.c. .Zarzut objęty punktem I.2 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l.. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że poinformowanie nabywcy przez zbywcę o przejściu na nabywcę obowiązku uiszczania opłat rocznych, nie stanowi warunku przejścia opłat rocznych na nabywcę, podczas gdy jest to jeden z warunków konstytuujący przeniesienie takiego prawa winien być rozpoznany łącznie z zarzutem podniesionym w punkcie II, to jest zarzutem naruszenia art. 151 p.p.s.a w związku z art. 9 k.p.a.Sąd kasacyjny dostrzega, że zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 4 u.o.g.r.l. zbywca gruntu winien uprzedzić nabywcę o obowiązku uiszczania opłat rocznych. Jak jednak zwrócił uwagę NSA w wydanym w sprawie Skarżącego wyroku z 6 lutego 2025 r. I GSK 150/24, z niewykonaniem obowiązku poinformowania nabywcy o obowiązku uiszczania opłat rocznych ustawodawca nie powiązał skutku w postaci jego wygaśnięcia.Sąd kasacyjny dostrzega, że przywołany przez Skarżącego art. 9 k.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie z mocy art. 18 u.p.e.a. również w postępowaniu egzekucyjnym. Tym niemniej, brak jest podstaw dla przyjęcia, że organ egzekucyjny zobowiązany jest do informowania podmiotu zamierzającego nabyć nieruchomość w trybie licytacji komorniczej o obowiązku uiszczania opłaty rocznej w związku z wyłączeniem nieruchomości z produkcji rolnej lub leśnej. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że nabycie nieruchomości nastąpiło w toku postępowania prowadzonego w trybie przepisów k.p.c. Skarżący powołuje się zaś na naruszenie przepisów postępowania przez organy egzekucyjne działające na podstawie przepisów u.p.e.a. Organy egzekucyjne nie brały udziału w postępowaniu, w którym Skarżący nabył nieruchomość, nie miały zatem możliwości informowania go o jakichkolwiek daninach związanych z nabywaną nieruchomością.Odnosząc się do zarzutu objętego punktem I.3 petitum skargi kasacyjnej Sąd kasacyjny wyjaśnia, że przywołane przez Skarżącego przepisy k.p.c. to jest art. 999 § 1, art. 1000 § 1, § 2, § 3 i § 4 oraz art. 1003 § 1 k.p.c. nie mogą skutkować uznaniem, że obowiązek uiszczania opłat rocznych o których mowa w art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l. nie przechodzi na podmiot, który nabył nieruchomość w drodze licytacji komorniczej.Jak wyjaśnił już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 lutego 2025 r. I GSK 150/24, roczna opłata z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji leśnej nie jest prawem ani też roszczeniem osobistym. Roczna opłata stanowi obowiązkowe świadczenie publicznoprawne, wynikające z decyzji zezwalającej na czasowe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych. W konsekwencji, przywołany przez Skarżącego art. 1000 § 1 k.p.c. jako dotyczący wygaśnięcia wszelkich praw i skutków ujawniania praw i roszczeń osobistych ciążących na nieruchomości pozostaje bez wpływu na wykładnię art. art. 12 ust. 1 i ust. 4 u.o.g.r.l. Przywołane przez Skarżącego kolejne paragrafy art. 1000 k.p.c. nie dotyczą rozpoznawanej sprawy, nie odnoszą się bowiem do daniny publicznej jaką jest roczna opłata za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej lub leśnej.Odnosząc się do argumentacji Skarżącego odwołującej się do pierwotnego nabycia nieruchomości na drodze przysądzenia i braku podstaw do uznania, że nabywca winien liczyć się z prawami innych osób, które nie zostały przewidziane w art. 1000 § 2-4 k.p.c. Sąd kasacyjny wyjaśnia, że nie można utożsamiać należności publicznoprawnej jaką jest opłata za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej lub leśnej z prawami osób trzecich. Opłata ta powstaje w związku ze zmianą sposobu korzystania z gruntów, które z uwagi na swoje cechy podlegają szczególnej ochronie. Sąd kasacyjny wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie obowiązek zapłaty dotyczy należności rocznych, co oznacza, że grunt został już wyłączony z produkcji leśnej przed datą jego nabycia przez Skarżącego. Innymi słowy Skarżący korzysta już z nieruchomości w skład której wchodzi grunt wykorzystywany na cele inne niż leśne.Uznać zatem należy, że organy egzekucyjne nie naruszyły art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. uznając za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku, którego dotyczył tytuł wykonawczy. W konsekwencji, Sąd Wojewódzki nie naruszył tego przepisu oddalając skargę.Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. zasądzając od Skarżącego na rzecz organu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych.W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a..