Wyrok - I OSK 336/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 17 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości, Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1273/23 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra RozwojuOddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości, Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1273/23 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
Skarb Państwa
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
17 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Iwona Bogucka
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1273/23 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie (dalej: Spółka/skarżąca) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 5 maja 2023 r., nr DO-II.7610.70.2023.BK, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 28 marca 2023 r., znak NWIV.752.43.2.2016 o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w M.h, obręb [...], oznaczonego jako szereg działek nr. [...], [...], [...], KW nr [...].W skardze kasacyjnej Spółka, zaskarżając wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.Sądowi I instancji zarzucono:I. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj:1. art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ustawa o komercjalizacji PKP) przez bezzasadne przyjęcie, że Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia,II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niezastosowanie oraz art. 151 tej ustawy przez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, mimo że takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisu ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post - faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę; gdyby Sąd I instancji dostrzegł powyższe uchybienie, zaskarżone rozstrzygnięcie mogłoby być inne, tj. skarga mogłaby zostać uwzględniona.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że rozstrzygnięcia wydane w sprawie oparto o ustalenia dokonane na podstawie niewystarczającej dokumentacji. W toku postępowania administracyjnego nie doszło do podjęcia wszystkich koniecznych czynności niezbędnych dla załatwienia sprawy, jak również dokonania właściwej oceny w zakresie braku spełnienia jednej z przesłanek zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP. W efekcie, rozstrzygnięcie Sądu I instancji błędnie oparto na samym tylko założeniu, że przedmiotowa nieruchomość zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i 27 października 2000 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa.Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.Podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji był art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2020 r., poz. 292 ze zm., dalej: ustawa o komercjalizacji PKP), zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Ponieważ w sprawie ustalono, że właścicielem nieruchomości od dnia 27 maja 1990 r. jest Gmina M., nieruchomość nie stanowiła zatem własności Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r., jak też w dniu 27 października 2000 r., w sprawie nie zaistniała jedna z koniecznych przesłanek do nabycia uprawnień przez PKP. Ta okoliczność była podstawą do wydanych decyzji odmownych, co zaaprobował Sąd I instancji. Ustalenie tej okoliczności nastąpiło w oparciu o wpis w księdze wieczystej nr [...] oraz decyzję Wojewody Śląskiego z 26 października 2020 r., znak NWXVa.7532.388.2019, którą stwierdzono nabycie nieruchomości z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę M., na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (D.U: Nr 32, poz. 191 ze zm.).Zarzuty skargi kasacyjnej abstrahują od tych podstawowych dla sprawy okoliczności i w ogóle się do nich nie odnoszą. W tej sytuacji trudno uznać, że zarzuty te mają rzeczowy charakter. Bynajmniej, rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie oparto na "założeniu", że przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym postępowania wyjaśniającego nie wskazują na żaden dowód, który mógłby zaprzeczyć czy podważyć przyjęte ustalenia co do prawa własności do nieruchomości. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest możliwy istotny wpływ naruszenia na wynik postępowania. Zarzuty te nie mogą zatem odnieść skutku.Podobnie wygląda sytuacja w przypadku zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Literalnie zarzut dotyczy błędnej wykładni art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP, nie zawiera jednak żadnego argumentu odnoszącego się do czynności interpretacyjnych. Nie wskazano naruszonych dyrektyw interpretacyjnych ani nie wskazano z jakich względów przyjęte rozumienie tego przepisu jest błędne. Zarzut w żadnym wymiarze nie jest zarzutem błędnej wykładni i jako taki nie poddaje się rozpoznaniu. Postawiony zarzut ma postać de facto zarzutu niewłaściwego zastosowania wskazanego przepisu. Wobec niepodważenia ustaleń faktycznych przyjętych w sprawie, zarzut niewłaściwego zastosowania nie może jednak odnieść skutku, zarzut tego rodzaju odnosi się wszak do elementu kwalifikacji prawnej stanu faktycznego.Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.