Wyrok - I GSK 237/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 17 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. środki unijne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Tomasz Sasak po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S.A. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4681/21 w sprawie ze skargi M. S.A. w O. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31Oddalono skargę kasacyjną. środki unijne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Tomasz Sasak po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S.A. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4681/21 w sprawie ze skargi M. S.A. w O. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
17 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Izabella Janson
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 sierpnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4681/21, oddalił skargę M S.A. w O. (dalej zwanej: skarżącą lub spółką) na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwanej: ARiMR albo organem) z 31 sierpnia 2021 r. w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych.Skargę kasacyjną od powołanego wyżej wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając orzeczenie w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (bez wskazania miejsca i daty jej publikacji – aktualnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:1) § 13 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 października 2015 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, obrót nimi lub ich rozwój" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez jego zastosowanie i uznanie, że naruszenie dyspozycji normy tego przepisu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.;2) art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez jego zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie sprostała zasadzie ciężaru dowodu w zakresie "przesłanek przyznania pomocy", podczas gdy skarżąca wykazała przesłanki i sprostała ciężarowi dowodu w zakresie objętym skargą, tj. zaniechaniem przez organ wezwania do usunięcia braków, a nie przesłanek do przyznania pomocy.Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 146 § 1 zdanie drugie w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez uznanie, iż naruszenie przez organ prawa materialnego, tj. § 13 ust. 2-2a rozporządzenia wykonawczego w postaci zaniechania dwukrotnie wezwania skarżącej do usunięcia braków nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, podczas gdy zaniechanie organu nie spowodowało rozpoczęcia biegu żadnego terminu na usunięcie braków, który to mógłby być brany pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w kontekście uznania, iż organ działał na korzyść skarżącej.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację przemawiającą za jej zasadnością.W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako całkowicie niezasadnej.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt. I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Należy też zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie uściślać bądź korygować zarzutów skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2140/13). Do autora skargi kasacyjnej – będącego profesjonalistą – należy zatem wskazanie ściśle określonych przepisów prawa, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym to polegało. Przy tym zaznaczyć należy, że żadnemu z powołanych przez skarżącą aktów normatywnych nie towarzyszy oznaczenie miejsca publikacji, a w przypadku "ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020" nie wskazano nawet daty jej uchwalenia. Nie jest rzeczą Sądu II instancji poszukiwanie tych składowych nieprawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej.Przenosząc powyższe rozważania na realia niniejszej sprawy, w szczególności odnośnie zarzutu nr 1, wskazać należy, że przedstawione przez autora skargi kasacyjnej przepisy, pomijając nieakceptowalny sposób ich powołania (poprzez brak wskazania miejsca ich publikacji, pominięcie daty uchwalenia ustawy i wskazywanie nieistniejących przepisów – co Sąd II instancji będzie niżej omawiał), nie są przepisami prawa materialnego. Dotyczy to tak powoływanego w obu podstawach naruszeń § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, obrót nimi lub ich rozwój" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 651 ze zm.), jak również art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 182 ze zm.). Zostały zatem one powołane w nieprawidłowej podstawie kasacyjnej, zaś całość zarzutów o charakterze materialnym – z wyżej przytoczonych względów - nie zasługuje na uwzględnienie.Uzupełnieniem tych krytycznych uwag jest to, że nie istnieje w polskim prawodawstwie art. 134 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.; zrozumiałe jest, że nie mógł on zostać w jakikolwiek sposób naruszony.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – przechodząc do zarzutu o charakterze procesowym – wskazać należy, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania nie został zaopatrzony w takie uzasadnienie, które pozwalałoby – niezależnie od kwestii braku właściwego powiązania przepisów – poddać zarzuty merytorycznej kontroli.Uważna lektura zarzutu o charakterze procesowym w zestawieniu z treścią uzasadnienia sporządzonego w trybie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (cyt: "tym samym należy wskazać, że wyrok WSA w Warszawie narusza art. 146 § 1 zdanie drugie w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy") pozwala stwierdzić, iż – po pierwsze - motywy w istocie nie wykazują na czym polegało "istotne" naruszenie tych norm procesowych, a – po drugie – w tej argumentacji pominięto w ogóle treść " §13 ust. 2-2a rozporządzenia wykonawczego", o czym mowa w zarzucie skargi kasacyjnej i wreszcie – po trzecie - naruszenie art. 146 § 1 zdanie drugie w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., rozważane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, bez powiązania z innymi przepisami o charakterze procesowym, nie może stanowić postawy zarzutu w rozumieniu art. 174 ust. 2 p.p.s.a.Końcowo wypada dodatkowo zauważyć, iż Sąd I instancji dostrzegł (str. 4 uzasadnienia), że " w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a to § 13 ust. 2-2a rozporządzenia wykonawczego poprzez brak dwukrotnego wezwania spółki do uzupełnienia braków". Jednak dalej Sąd ten przyjął (str. 5 uzasadnienia), że " nie stwierdził, by dostrzeżone uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy". Sąd swe stanowisko wsparł rzeczowymi argumentami, które w żaden sposób nie zostały skutecznie zanegowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.Argumentem przeciwnym nie może być twierdzenie ze str. 5 motywów skargi kasacyjnej, że "naruszenie dyspozycji normy tego przepisu (tj. § 13 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego) miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a". Ta wypowiedź nie zasługuje na uwagę gdyż – jak wyżej ustalono – ostatni przepis nie istnieje.Równocześnie należy zanegować tezę, iż w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji pojawiają się twierdzenia o rzekomym braku sprostania przez skarżącego zasadzie ciężaru dowodu w ramach prowadzonego naboru. Takowa konstatacja w motywach wyroku w ogóle się nie pojawiła, a zatem jest to okoliczność, która nie wymaga komentarza.Mając powyższe na względzie należało – stosownie do treści art. 184 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji.O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a..