Wyrok - I OSK 2351/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 17 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 563/24 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2023 r. nr KOC/4905/Sr/23 w przOddalono skargę kasacyjną. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 563/24 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2023 r. nr KOC/4905/Sr/23 w prz
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
17 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Iwona Bogucka
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 10 lipca 2024 r. (sygn. akt I SA/Wa 563/24), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2023 r. nr KOC/4905/Sr/23 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 września 2022 r. nrSR-8252/SP/001380/09/2022 odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką M. S.W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, S.S. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj: art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja naruszała: art. 7, 9, 10, 77 § 1 i art. 79a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, objawiające się niepoinformowaniem strony o spełnieniu wszystkich pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego poza posiadanym przez stronę prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz niewezwaniem jej do rezygnacji z przysługującego jej prawa do konkurencyjnego zasiłku, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a co powinno było skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto wnosił także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Jednocześnie skarżący oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych.Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na jedynie na podstawie istotnego naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów postępowaniaw postaci art. 151 p.p.s.a. w. zw. z art. 7, 9, 10, 77 § 1 i art. 79a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. W ocenie składu orzekającego, tak określone zarzuty nie były jednak trafne.Formułując je, autor skargi kasacyjnej argumentował, że oddalenie skargi było w niniejszej sprawie nieprawidłowe, bowiem Sąd I instancji, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł, iż naruszała ona ww. przepisy k.p.a. w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Organy orzekające nie podjęły bowiem, jak podnoszono w skardze kasacyjnej, żadnych czynności mających na celu poinformowanie skarżącego o wymogu rezygnacji z pobieranego przez niego konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ani organI instancji, ani organ odwoławczy nie skierowały do niego żadnego zawiadomienia czy wezwania celem usunięcia tej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a co oznaczało, że zostały naruszone w tym przypadku obowiązki informacyjne spoczywające na organach. Dodatkowo podnoszono też, iż wezwanie do rezygnacji przez stronę z prawa do pobierania konkurencyjnego świadczenia winno nastąpić dopiero po ustaleniu i zapewnieniu jej, że nie ma żadnych innych przeszkód do przyznania w niniejszej sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji, zdaniem autora skargi kasacyjnej, zaskarżona decyzja wadliwie została oparta jedynie na ustaleniu przez Kolegium okoliczności pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego a uchybienia tego, mającego istotny wpływ na wynika sprawy, nie dostrzegł Sąd Wojewódzki.Odnosząc się zatem do tak skonstruowanego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji, skład orzekający pragnie zauważyć, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie miał fakt, iż sprawa ta była już kilkukrotnie rozpatrywana przez organy administracji a także orzekał w niej wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 81/23, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 listopada 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 15 września 2022 r. Tą ostatnią zaś decyzją organ I instancji po raz drugi odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.Uchylając decyzję Kolegium z dnia 14 listopada 2022 r., Sąd Wojewódzki w motywach wyroku z dnia 18 kwietnia 2023 r. podkreślił, że z materiału dowodowego wynikało, iż Prezydent m.st. Warszawy, decyzją z dnia 5 października 2021 r., przyznał skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką w kwocie 620 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Z tego zatem powodu ówcześnie orzekający Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Osoba uprawniona do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i pobierająca ten zasiłek nie może mieć jednocześnie przyznanego prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie w wyroku tym Sąd Wojewódzki stwierdził, że fakt, iż ktoś pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy nie wyklucza go z prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego bo wprawdzie nie jest dopuszczalne kumulatywne pobieranie świadczeń, ale dopuszczalny jest zbieg uprawnień. Odnosząc więc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, ówcześnie orzekający Sąd Wojewódzki stwierdził, że w aktach sprawy brak było informacji czy po dniu 31 października 2022 r. została wydana kolejna decyzja przyznająca S. S. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M.S. na kolejny okres, choć w tym przypadku była to "informacja kluczowa" dla prawidłowego rozstrzygnięcia.Ponownie rozpoznając zatem sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, zaskarżoną decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 15 września 2022 r. o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że – zgodnie z wytycznymi wynikającymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2023 r. - uzupełnił materiał dowodowy i pozyskał decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 listopada 2022 r., którą to został mu znowu przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką sprawowaną nad matką na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r. oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 6 grudnia 2023 r., którą przyznano wnioskodawcy specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką na okres od dnia 1 listopada 2023 r. do dnia 31 października 2024 r. W związku z tym Kolegium wskazało, że skoro w momencie rozstrzygania niniejszej sprawy skarżący nadal pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, to z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie było możliwe przyznanie mu za ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego. Wprawdzie, jak zauważyło Kolegium, zgodnie z art. 27 ust. 5 ww. ustawy, istniała możliwość wyboru świadczenia, jednakże warunkiem skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne była nie tylko rezygnacja z przysługującego zasiłku, a zatem jednoznaczne zrzeczenie się prawa do tego świadczenia, ale również uchylenie decyzji o jego przyznaniu. W przedmiotowej natomiast sprawie taka decyzja nie została jednak wydana przez Prezydenta m. st. Warszawy.Zaskarżonym obecnie wyrokiem z dnia 10 lipca 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak wskazano to na wstępie, oddalił skargę S.S. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd I instancji zwrócił przede wszystkim uwagę na wynikający z art. 153 p.p.s.a. aspekt związania oceną prawną, wyrażoną w prawomocnym wyroku z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 81/23 i w tym zakresie Sąd Wojewódzki stwierdził, że Kolegium prawidłowo wykonało wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w wyroku z dnia 18 kwietnia 2023 r. W świetle poczynionych ustaleń, za prawidłowe Sąd I instancji uznał także stanowisko Kolegium, że w momencie rozstrzygania sprawy przez ten organ, skarżący otrzymywał specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, przyznany do 31 października 2024 r., a co - z uwagi na niedopuszczalność kumulatywnego pobierania świadczeń - uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro bowiem skarżący nadal (na podstawie kolejnych decyzji) pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, to nie można było przyznać mu, zdaniem Sądu, świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad matką.Mając więc na uwadze tak przedstawiający się stan faktyczny i prawny sprawy, stwierdzić należy, że zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 9, 10, 77 § 1 i art. 79a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. nie mógł w tym przypadku skutecznie podważyć dokonanej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji. Wspomniany zarzut, jak i jego uzasadnienie, zmierzały bowiem do wykazania, że Sąd I instancji, oddalając skargę, nie dostrzegł istotnych uchybień, jakich w toku postępowania dopuściły się organy administracji, w tym przede wszystkim w zakresie braku stosownego pouczenia i wezwania strony do rezygnacji z przysługującego jej prawa do konkurencyjnego zasiłku. Rzecz jednak w tym, że jak to wyżej zostało wskazane, a czego zdaje się nie dostrzegać autor skargi kasacyjnej, kontrola sądowoadministracyjna decyzji Kolegium z dnia 28 grudnia 2023 r. wydanej w ponownym postępowaniu administracyjnym, prowadzona była przez Sąd Wojewódzki z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 153 p.p.s.a., a zgodnie z którym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zarówno bowiem organ odwoławczy, jak i Sąd I instancji były w niniejszej sprawie związane wcześniejszym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 81/23. Wyrok ten zawierał zaś wynikające z przyjętej oceny prawnej konkretne wskazania dla Kolegium co do dalszego postępowania. Dotyczyły one zaś tylko ustalenia, czy skarżący po 31 października 2022 r. nadal pobierał – na podstawie stosownych decyzji administracyjnych – specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Od tego wyroku nie została bowiem wniesiona skarga kasacyjna, a która mogłaby ewentualnie zweryfikować zakres owych zaleceń Sądu Wojewódzkiego, które zostały skierowane do organu. Zalecenia te, jak natomiast słusznie przyjął aktualnie orzekający Sąd I instancji, zostały przez Kolegium wykonane prawidłowo. Skarga kasacyjna nie zawierała zresztą zarzutu opartego na przepisie art. 153 p.p.s.a.Obecnie zatem twierdzenie, że w toku postępowania organy wadliwie procedowały należało uznać za spóźnione a tym samym nieadekwatne do aktualnego stanu sprawy. W konsekwencji fakt ten prowadził więc do uznania, iż sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania był chybiony. W realiach rozpoznawanej sprawy, zarzut ten bowiem nie pozwalał skutecznie podważyć dokonanej przez Sąd Wojewódzki oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.Jednocześnie podkreślić także w tym miejscu trzeba, że kwestia konieczności dokonania w analizowanym stanie faktycznym wyboru przez stronę rodzaju świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego czy świadczenia pielęgnacyjnego) – jak wyżej to przedstawiono – została dokładnie wyjaśniona w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego, który zapadł w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 81/23. Pomimo zaś, że wyrok ten został wydany w dniu 18 kwietnia 2023 r., to po jego wydaniu strona nadal pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu sprawowania opieki nad matką.W tym stanie rzeczy, mając na względzie, że skarga kasacyjna okazała się niezasadna, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.. – orzekł jak w sentencji.