Wyrok - II SA/Rz 1070/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie - z dnia 17 grudnia 2025
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Budowlane prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P sp. z o.o. Oddział [...] w J. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 26 czerwca 2025 r. nr OA.7721.19.10.2025 w przedmiocie legalizacji grilla I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego InUchylono decyzję I i II instancji. Budowlane prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P sp. z o.o. Oddział [...] w J. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 26 czerwca 2025 r. nr OA.7721.19.10.2025 w przedmiocie legalizacji grilla I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego In
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
biegły
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
17 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Przewodniczący
Jolanta Kłoda-Szeliga
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi P. sp. z o.o. z/s w [...] Oddział [...] w J. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB" lub "Organ odwoławczy") z dnia 26 czerwca 2025 r., nr OA.7721.19.10.2025, w przedmiocie legalizacji grilla.Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 23 marca 2023 r. pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "Organ I instancji" lub "PINB") przeprowadzili czynności kontrolne w zakresie legalności budowy grilla zlokalizowanego na działkach o nr [...] i [...], w obr. [...], przy ul. [...] w R. Podczas kontroli ustalono, że na ww. działkach zlokalizowany jest grill o długości 4,25 m, szerokości 1,75 m i wysokości ok. 3,70 m posiadający konstrukcję murowaną z cegły oraz dach o konstrukcji drewnianej, trzyspadowy, kryty dachówką ceramiczną i częściowo orynnowany. Posadzka wykonana jest z płytek ceramicznych. Grill został wybudowany w 2001 r., a inwestorami byli G. i S.T. (współwłaściciele działki nr [...]) oraz Z. i J.C. (współwłaściciele działki nr [...]). Ustalono, że przedmiotowy grill usytuowany jest na przebiegającej przez ww. działki sieci gazowej średniego ciśnienia ozn. gsD150.Grill został zakwalifikowany przez Organ I instancji jako budowla w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 725, dalej: "u.P.b.") wymagająca uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, którym inwestorzy nie dysponowali. Wobec faktu, że od zakończenia budowy grilla upłynęły 23 lata, Organ I instancji wszczął legalizacyjne postępowanie uproszczone, o którym mowa w art. 49f ust. 1 pkt 1 u.P.b., w toku którego postanowieniem z dnia 12 lutego 2024 r. nr NB-OK.5160.2.1.2024.JG, na podstawie art. 49g, w zw. z art. 49f ust. 1 pkt 1 P.b., nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia, w terminie do 31 października 2024 r. następujących dokumentów legalizacyjnych:1) oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomościami nr [...] na cele budowlane,2) geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej grilla,3) ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej czy stan techniczny grilla nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.Wobec faktu, że przedłożone przy piśmie z dnia 2 października 2024 r. przez S.T. nie zawierały wszystkich wymaganych informacji PINB postanowieniem z dnia 21 października 2024 r., nr NB- OK.5160.2.1.2024.JG, zobowiązał inwestorów do usunięcia braków niekompletnie przedłożonych dokumentów legalizacyjnych dotyczących grilla w terminie do 31 stycznia 2025 r., poprzez przedłożenie ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej czy stan techniczny przedmiotowego grilla nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.Z przedłożonej przy piśmie z dnia 30 stycznia 2025 r. przez S.T. ekspertyzy technicznej sporządzonej przez legitymujących się uprawnieniami budowlanymi mgr inż. T.W. oraz mgr. inż. T.S. wynikało, że stan techniczny przedmiotowego grilla (wraz z instalacją elektryczną), biorąc pod uwagę jego lokalizację na gazociągu średniego ciśnienia, nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.Wobec powyższych ocen PINB decyzją z dnia 3 marca 2025 r., o nr NB- OK.5141.2.1.2024.JG, orzekł o legalizacji grilla zlokalizowanego na działkach nr [...] i [....] w podstawie prawnej powołując art. 49i ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.P.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o legalizacji, w przypadku, gdy dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz gdy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.Spółka w odwołaniu od decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, polegające na nierzetelnym ustaleniu stanu faktycznego i pominięciu realnego zagrożenia wynikającego z posadowienia trwale związanego z gruntem grilla bezpośrednio na gazociągu średniego ciśnienia. Organ - mimo dostępnych danych, odkrywki z 26 stycznia 2022 r. i wskazań Spółki - nie stwierdził, że konstrukcja ta znacząco utrudnia dostęp do sieci i w razie awarii uniemożliwi szybkie działania, stwarzając zagrożenie dla życia, zdrowia i mienia. Podniosła także zaniechanie przeprowadzenia niezbędnych dowodów pozwalających zweryfikować ustalenia zawarte w dokumentach Spółki, w tym w protokole kontroli bezpieczeństwa.Spółka zarzuciła niesłusznie przyjęcie przez wymieniony Organ, że budowa grilla na gazociągu nie narusza przepisów technicznych zakazujących lokalizacji obiektów budowlanych i innych urządzeń w strefie kontrolowanej gazociągu, mimo że grill znajduje się w jej centralnej części, co sprzeciwia się zarówno obecnie obowiązującym regulacjom, jak i normom technicznym obowiązującym w dacie budowy sieci ustanawiającym bezwzględny zakaz takiej zabudowy. Ponadto, zakwestionowała dopuszczalność legalizacji obiektu w trybie uproszczonym, wskazując, że inwestor nie przedłożył wymaganej ekspertyzy sporządzonej przez osobę legitymującą się odpowiednimi uprawnieniami.PWINB po rozpatrzeniu odwołania Spółki zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.Organ odwoławczy przytoczył ustalenia dokonane przez Organ I instancji podzielając ich kompletność i prawidłowość ich oceny. PWINB w postępowaniu odwoławczym dokonał weryfikacji ogólnodostępnych w portalu Geoportal.gov.pl archiwalnych zdjęć lotniczych z których wynika, że przedmiotowy grill widoczny jest na zdjęciu z 2003 r. (najstarsze dostępne zdjęcie lotnicze). Wobec powyższego brak jest podstaw do kwestionowania wskazanej przez inwestorów daty budowy.Ustalony przez PINB stan faktyczny tj. wykonanie w 2001 r. w warunkach samowoli budowlanej przedmiotowego grilla wypełnia przesłankę art. 49f ust. 1 pkt 1 u.P.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. W myśl zaś art. 49g ust.1 i ust. 2 u.P.b. w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego Organ I instancji nałożył, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia, do których należą oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego, ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Zgodnie z art. 49h ust. 1 u.P.b., w trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego PINB sprawdził kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz sprawdził czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Wobec niekompletności dokumentów legalizacyjnych, na podstawie art. 49h ust. 2 u.P.b. PINB nałożył na inwestorów w drodze postanowienia obowiązek ich usunięcia w wyznaczonym terminie. Ze złożonej na wezwanie Oranu I instancji ekspertyzy technicznej wynikało, że stan techniczny przedmiotowego grilla (wraz z instalacją elektryczną), biorąc pod uwagę jego lokalizację na gazociągu średniego ciśnienia, nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Z przedłożonego przez Spółkę na wezwanie Organu II instancji protokołu kontroli okresowej gazociągu wynikającej z art. 62 ust. 1 u.P.b. z dnia 29 marca 2024 r. wynikało, że sieć gazowa wykonana z polietylenu jest w dobrym stanie technicznym. Pozostała przeważająca część sieci gazowej średniego ciśnienia znajduje się w ogólnym odpowiednim i dostatecznym stanie technicznym z obszarami o miejscowym niepokojącym stanie technicznym. Obiekt nadaje się do dalszego użytkowania i nie stanowi zagrożenia dla życia lub zdrowi ludzi, bezpieczeństwa mienia oraz środowiska. Wśród obszarów o miejscowym niepokojącym stanie technicznym nie wskazano obszaru działek nr [...] i [...]. Na załączonym do protokołu wydruku fragmentu mapy dla obszaru tych działek przedmiotowy grill na gazociągu gs Dl50 nie został wrysowany. Zatem PINB zobowiązany był do zalegalizowania przedmiotowego grilla.Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w skardze do WSA w Rzeszowie zaskarżyła decyzję PWINB w całości zarzucając jej:1. Naruszenie prawa procesowego, mającego wpływ na wynik sprawy, t.j.:a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. poprzez niedokonanie pełnego ustalenia zaistniałego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego oraz zagrożenia związanego z posadowieniem murowanego grilla o znacznych rozmiarach, trwale związanego z gruntem (zabetonowanego) na sieci gazowej s/c gsD150 na działkach nr [...] - w sytuacji gdy nawet z pobieżnych obserwacji (oraz wykonanej w dniu 26 stycznia 2022 r. odkrywki) wynika, że dostęp do gazociągu jest znacznie utrudniony, co w razie nieszczelności lub awarii uniemożliwi niezwłoczny dostęp do gazociągu oraz wymagać będzie użycia ciężkiego sprzętu do wyburzenia posadowionej konstrukcji, a tym samym pominięcie, że w niniejszej sprawie występuje realne zagrożenie dla bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi oraz mienia co powinno wykluczać bezpieczne użytkowanie obiektu o którym mowa w art. 49h ust. 1 pkt 2 P.b., ponadto brak merytorycznego odniesienia się przez Organ II instancji do zarzutów zawartych w odwołaniu, w szczególności do braku przedłożenia przez inwestora ekspertyzy wykonanej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane;b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. poprzez niedokonanie pełnego ustalenia zaistniałego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego wyrażającego się w zaniechaniu przeprowadzenia dowodów koniecznych do weryfikacji twierdzeń wskazanych w pismach Spółki z dnia: 5 lipca 2022 r., protokole kontroli bezpiecznego użytkowania sieci gazowej średniego ciśnienia, sporządzonego przez M.C. jak również protokołu z okresowej kontroli stanu technicznego sieci gazowej z dnia 29 marca 2024 r. nr ZMS/24/2024/1/1 - w sytuacji gdy przedmiotem protokołu z okresowej kontroli jest obiekt budowlany jakim są sieci gazowej (a nie obiekty na nich posadowione) oraz wyłącznie do sieci odnosi się ocena ich stanu technicznego;2. Naruszenie prawa materialnego, a to:a) § 10 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U.2013 poz. 640), § 110 pkt 1 w zw. z tabelą nr 3 do załącznika nr 2 przedmiotowego rozporządzenia, art. 3 pkt 3 i 7 P.b. poprzez niezasadne przyjęcie, iż wybudowanie murowanego grilla o znacznych rozmiarach na w/w działkach nie stoi w sprzeczności z zakazem wznoszenia obiektów budowlanych, urządzenia stałych składów i magazynów oraz podejmowania działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania; w sytuacji gdy przedmiotowy grill znajduje się na środku strefy kontrolowanej, która winna zostać wolna od jakichkolwiek zabudowań - oraz niezweryfikowanie ww. istotnych okoliczności w treści ekspertyzy przedłożonej przez inwestora a wpływających na stworzenie zagrożenia życia i zdrowia ludzi wskutek użytkowania przedmiotowego grilla;b) § 5 Rozporządzenia Ministra Górnictwa z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. z 1978 r. Nr 21, poz. 94) w zw. z normą branżowa BN- 75/8976-72 (przepisy obowiązujące w momencie budowy przedmiotowego gazociągu), określające odległości jakie należało zachować od danego rodzaju obiektu a tym samym ich niezastosowanie - w sytuacji gdy ww. przepisy wprost wprowadzają bezwzględny zakaz budowy na gazociągu jak w niniejszej sprawie - oraz niezweryfikowanie ww. istotnych okoliczności w treści ekspertyzy przedłożonej przez inwestora a wpływających na stworzenie zagrożenia życia i zdrowia łudzi wskutek użytkowania przedmiotowego grilla;c) art. 49i ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49g ust. 2 pkt 3 P.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędne uznanie, że w niniejszej sprawie możliwe jest wydanie decyzji legalizacyjnej w postępowaniu uproszczonym, w sytuacji gdy inwestor nie przedłożył ekspertyzy sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie, uprawnienia budowlane a z innych okoliczności sprawy wynika, że użytkowanie grilla w obecny sposób grozi niebezpieczeństwem;d) art. 49h P.b. poprzez jego niezachowanie oraz bezrefleksyjne zaakceptowanie przedłożonych przez inwestora dokumentów (ekspertyzy), w sytuacji gdy w innych okoliczności sprawy - w tym z zasad doświadczenia życiowego jak i protokołu kontroli bezpiecznego użytkowania sieci gazowej sporządzonego przez M. C. - winny wynikać zgoła odmienne wnioski;3. Błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym uznaniu, że stan techniczny obiektu budowlanego tj. murowanego grilla pozwala na jego bezpieczne użytkowanie na gazociągu średniego ciśnienia zgodnie z dotychczasowym sposobem jego użytkowania, w sytuacji gdy brak jest dokumentów - sporządzonych przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane - wykluczających taką możliwość a ponadto z innych okoliczności sprawy (w tym z dokumentów przedłożonych przez Skarżącego) wynika zgoła odmienny wniosek.Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie co do istoty sprawy tj. odmowę legalizacji przedmiotowego grilla oraz nakazanie jego rozbiórki z uwagi na stworzenie zagrożenia życia i zdrowia ludzi, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania, względnie o uchylenie skarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, orzeczenie w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarżącej.Skarżąca podniosła, że Organ zaniechał wnikliwego zbadania treści ekspertyzy przedłożonej przez inwestora a sporządzonej najpierw przez T.W. a następnie uzupełniająco przez T.S. Jak podnoszono wcześniej, osoby te nie posiadają odpowiednich uprawnień budowlanych do dokonania oceny zaistniałego stanu technicznego, mając na względzie posadowienie grilla na sieci gazowej. Zgodnie z powyższym, nie sposób przyjąć, aby przedmiotowa ekspertyza przedłożona przez inwestora, została sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Osobą posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane tj. we właściwym zakresie (dziedzinie) oraz specjalności, jest wyłącznie M.C. Organ winien pominąć przedstawione przez inwestora ekspertyzy lub tez uznać je za niekompletne i tym samym odmówić legalizacji przedmiotowego murowanego grilla, którego posadowienie wraz z wiatą uniemożliwiają dostęp do gazociągu. Grill wraz z wiatą powinny zostać usunięte lub powinna zostać wykonana przebudowa sieci. Opierając się na opinii M.C., Organ powinien uznać, że nie jest możliwe dokonanie legalizacji przedmiotowego grilla, a dalsze jego użytkowanie godzi w bezpieczeństwo i zdrowie ludzi. Ocena przeprowadzana na kanwie przedmiotowego postępowania legalizacyjnego winna sprowadzać się do wszechstronnej oceny czy takie zagrożenie występuje aktualnie lub nie pojawi się w przyszłości.W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:Skarga okazała się zasadna, przez co została przez Sąd uwzględniona.I. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).WSA poddawał tak rozumianej ocenie legalnościowej decyzję Organów nadzoru architektoniczno – budowlanego opartą na art. 49i ust. 1 pkt 1 u.P.b. o legalizacji grilla, wzniesionego w 2001 r. i składającego się m.in. z paleniska i wędzarni, zlokalizowanego na działkach o nr [...], w obr. [...] przy ul. [...] w R. U podstaw merytorycznych decyzji PINB i PWINB legło stwierdzenie, że stan techniczny przedmiotowego grilla wraz z instalacją elektryczną, biorąc pod uwagę jego bezpośrednią lokalizację na położonym w gruncie gazociągu średniego ciśnienia, nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Taką ocenę materiału dowodowego wyprowadził Organ pierwszej instancji, zaś PWINB po rozpatrzenia odwołania wniesionego przez Spółkę uznał tą ocenę za zasadną i w rezultacie pozwalającą na zalegalizowanie wybudowanego bez pozwolenia obiektu budowlanego.II. W toku sądowej kontroli przedmiotu zaskarżenia doszło do potwierdzenia twierdzeń Spółki o dopuszczeniu się przez Organy obu instancji naruszeń przepisów o postępowaniu wyjaśniającym w postaci art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. w zw. z przepisami prawa materialnego : art. 49i ust. 1 pkt 1, art. 49g ust. 2 pkt 3 u.P.b., § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013 r. poz. 640), w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc na decyzję o legalizacji w trybie uproszczonym grilla zlokalizowanego na działkach o nr [....], obr. [...] ul. [...] w R.Nie budzi wątpliwości Stron niniejszego postępowania, jak również Sądu, dokonana przez organy obu instancji kwalifikacja opisanego obiektu jako podlegającego przepisom u.P.b. o uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym. Zostało bowiem spełnione kryterium czasowe wynikające z art. 49f ust. 1 u.P.b., czyli upływ 20 lat od zakończenia budowy, jak również kryterium samowoli budowlanej, a więc wykonanie robót bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Natomiast punktem spornym jest to, czy z uwagi na obowiązujące w chwili wykonania grilla jak i w czasie rozstrzygania sprawy przepisy techniczne dotyczące warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe oraz ich usytuowanie dopuszczalne w realiach tej sprawy było wydanie decyzji o legalizacji obiektu budowlanego na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. a i b u.P.b. Z niebudzącego wątpliwości materiału dowodowego sprawy wynika bowiem, że grill został zlokalizowany w miejscu położenia w gruncie gazociągu średniego ciśnienia o oznaczeniu : D150. Według oświadczenia Spółki budowa tego gazociągu miała miejsce w 1984 r., a więc poprzedzała budowę nielegalnie wzniesionego w 2001 r. obiektu budowlanego.Należy przypomnieć, że w myśl zastosowanej w tej sprawie regulacji materialnoprawnej art. 49i ust. 1 Organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje:1) decyzję o legalizacji, w przypadku gdy:a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, orazb) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania; (...).W przywołanym przepisie u.P.b. określono wiążące organy warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby mogły one wydać decyzję o legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym. Ich treść oznacza, że organ nie może zalegalizować obiektu wyłącznie na podstawie formalnego złożenia dokumentów – kluczowe jest także potwierdzenie jego bezpieczeństwa technicznego. Ekspertyza techniczna, sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia, musi jednoznacznie wskazywać brak zagrożenia dla ludzi oraz możliwość bezpiecznego użytkowania. Jeżeli ekspertyza taka nie zostanie przedstawiona lub wskaże na istnienie zagrożeń, nie będzie możliwe wydanie decyzji legalizacyjnej.Nie ulega zatem kwestii, iż znaczenie decydujące przypisać należy wnioskom płynącym z treści ekspertyzy technicznej, która ma walor kluczowego dowodu w sprawie. Nie oznacza to jednak, że organ nadzoru budowlanego jest ograniczony wnioskami autora tego dokumentu, a uproszczone postępowanie legalizacyjne opiera się na zasadzie legalnej oceny dowodów. Słusznie bowiem podkreśla się aktualnym orzecznictwie zapadłym na gruncie w/w regulacji, że bez względu na to, czy przedłożoną przez stronę ekspertyzę techniczną obiektu budowlanego traktować jako dowód z dokumentu prywatnego, czy też jako dowód bliższy opinii biegłego, to ocena tego rodzaju dowodu przez organ w postępowaniu administracyjnym nie może ograniczać się do samej tylko akceptacji wniosków płynących z ekspertyzy, ale powinna zawierać rzetelną analizę jej treści pod kątem wymagań wiarygodności dowodowej określonej w art. 80 K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wprawdzie przepis art. 80 k.p.a. nie wyraża wprost kryteriów swobodnej oceny dowodów, to jednak wynikają one z jej istoty i celu jakiemu ma służyć. W ramach tak definiowanej oceny organ powinien opierać swe ustalenia na dowodach weryfikowanych pod kątem obowiązujących przepisów prawa, elementarnej wiedzy, doświadczenia życiowego i zdrowego rozsądki (logiki). Te kryteria właśnie powinny być brane pod uwagę przy ocenie materiału dowodowego, w tym przy ocenie opinii (ekspertyzy) specjalistycznej (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 3 kwietnia 2025 r., sygn. II SA/Go 84/25, LEX nr 3855786).III. Skład orzekający podziela ocenę prawną wynikającą z treści prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z 19 grudnia 2023 r., sygn. II SA/Łd 583/23, LEX nr 3663651, wyprowadzoną na gruncie zbliżonego stanu prawnego i faktycznego jak w niniejszej sprawie, bo także dotyczącego sprawy wzniesienia obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów o warunkach technicznych sytuowania sieci gazowych. Powołany wyrok WSA zapadł na tle stanu faktycznego, w którym Sąd oceniał legalność decyzji o umorzeniu postępowania legalizacyjnego, dotyczącego obiektu o przeznaczeniu letniskowym zlokalizowanym w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia. Wyrażone w nim ustalenia prawne oraz wynikające z nich wnioski skład orzekający WSA w całości podziela, dzięki czemu mogą one posłużyć do wyargumentowania stanowiska o konieczności uchylenia decyzji administracyjnych w niniejszej sprawie.W powołanym orzeczeniu w oparciu o analizę historyczną wyjaśniono, iż problematyka odległości obiektu budowlanego od sieci gazowej została uregulowana w przepisach rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 139, poz. 686). Zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia odległości podstawowe gazociągów od obiektów terenowych, zwane dalej "odległościami podstawowymi", określają załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia. Zgodnie zaś z § 6 ust. 2 tego rozporządzenia odległości podstawowe określone w załączniku nr 1 pod lp. 1, 2, 5 i 6 mogą być zmniejszone do 25% przy zastosowaniu na gazociągu rury ochronnej. Natomiast § 6 ust. 3 w/w Rozporządzenia stanowił, że wymagania dotyczące odległości podstawowych stosuje się do ustalania odległości projektowanych obiektów budowlanych w stosunku do istniejących gazociągów oraz do projektowanych gazociągów w stosunku do istniejących obiektów budowlanych. Rozporządzenie z 1995 r. zostało następnie zastąpione przez rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 97, poz. 1055). W treści § 9 ust. 2 rozporządzenia z 2001 r. przyjęto, że dla gazociągów układanych w ziemi i nad ziemią powinny być wyznaczone, na okres eksploatacji gazociągu, strefy kontrolowane, których linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu. W strefach kontrolowanych operator sieci gazowej powinien kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu - § 9 ust. 3 rozporządzenia. Jednocześnie, w strefach kontrolowanych nie należy wznosić budynków, urządzać stałych składów i magazynów, sadzić drzew oraz nie powinna być podejmowana żadna działalność mogąca zagrozić trwałości gazociągu podczas jego eksploatacji. Dopuszcza się, za zgodą operatora sieci gazowej urządzanie parkingów nad gazociągiem - § 9 ust. 4 rozporządzenia.Powołane wyżej Rozporządzenie z 2001 r. zostało następnie zastąpione przez rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 640). Zgodnie z § 2 pkt 35 rozporządzenia z 2013 r. strefa kontrolowana to obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się transportem gazu ziemnego podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu. Stosownie zaś do § 10 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r. w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania.W świetle art. 49i ust. 1 pkt. 1 lit. b u.P.b. decyzja legalizująca obiekt budowlany może zostać wydana o ile z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3 u.P.b. wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W konsekwencji, organ w oparciu o całokształt materiału dowodowego winien zbadać kwestie zachowania inwestora bezpieczeństwa pożarowego, która w przedmiotowej sprawie wymagała dostrzeżenia położenia spornego obiektu w pobliżu gazociągu. Zachowanie bezpiecznej odległości od gazociągu ustanowionej choćby rozporządzeniem z 1995 r., a utrzymanej kolejnymi regulacjami, to nie tylko ochrona przed uszkodzeniem gazociągu, ale również ochrona osób trzech i ich mienia przed ewentualnym oddziaływaniem ze strony gazociągu.Należy przyjąć, że skoro prawodawca wprowadził minimalne odległości od gazociągów ułożonych w ziemi od obrysów obiektów terenowych, to niezgodna z celem instytucji odległości podstawowych i stref ochronnych jest zaproponowana przez organy wykładnia przepisu pozwalająca na zabudowę nieruchomości bez zachowania ww. odległości w stosunku do gazociągów. Skoro sporny obiekt powstał po wybudowaniu gazociągu, to należało uwzględnić, że inwestora obowiązywały przepisy, które stanowiły, że wymagania dotyczące odległości podstawowych i stref kontrolnych stosuje się do ustalania odległości projektowanych obiektów budowlanych w stosunku do istniejących gazociągów oraz do projektowanych gazociągów w stosunku do istniejących obiektów budowlanych. Zdaniem WSA fakt posadowienia nielegalnego grilla bez zachowania odległości podstawowych w rozumieniu przepisów rozporządzenia z 1995 r., jak również z naruszeniem przepisów rozporządzenia z 2001 r. o strefach ochronnych, nie może w trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego pozostać niezauważony. Przyjęcie odmiennego poglądu skutkowałoby w ocenie Sądu tym, że uproszczone postępowanie legalizacyjne w zasadzie umożliwiałoby legalizację każdej samowoli budowlanej (poza oświadczeniem o prawie dysponowania gruntem na cele budowlane i mapą sytuacyjno-wysokościową z inwentaryzacją) w zasadzie tylko na podstawie sporządzonej ekspertyzy technicznej, co jest zbyt daleko idącym rozwiązaniem.Także w orzecznictwie tut. Sądu akcentuje się, że wykładnia odmienna od wyżej zaprezentowanej stałaby w oczywistej sprzeczności z podstawowym celem przepisów prawa budowlanego, które przede wszystkim mają służyć realizacji obiektów budowlanych w sposób, który nie będzie zagrażał bezpieczeństwu ludzi i mienia. Każde zbliżenie obiektu naruszające ustanowione normy jest stanem powodującym istotne, potencjalne niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, którego organy nadzoru budowlanego, tak jak to zostało już wcześniej zasygnalizowane, nie mogły w toku rozpatrywania niniejszej sprawy pominąć – tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z 21 lutego 2024 r., sygn. II SA/Rz 1659/23, LEX nr 3701239.WSA w Łodzi w przytoczonym wyżej wyroku zaważa także, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06, LEX). Ponadto, sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (np.: wyroki NSA z 29 września 2018 r., sygn. akt II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1879/17, z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1974/10, LEX).Skoro w tej sprawie ustalono, że sporny obiekt budowlany powstał po gazociągu, to należało w procedurze legalizacyjnej ocenić przesłankę "stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi" z uwzględnieniem norm obecnie obowiązujących, czyli ustanowionych rozporządzeniem z 2013 r. w szczególności zaś normy wynikającej z § 10 ust. 3, który stanowi : W strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania.W przytoczonym judykacie podkreśla się zasadnie, że użyty w § 10 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r. zwrot "nie należy" stanowi synonim między innymi takiej formuły, jak "nie wolno" (Internetowy Słownik Synonimów), ustanawiającej zakaz czynności, których się zabrania i nie dopuszcza, czy których nie można wykonywać. Literalna jego wykładnia nie pozostawia zatem pola do interpretacji osłabiającej jego kategoryczne znaczenie, w tym przypisywanie mu charakteru względnego, uzależniającego zastosowanie zakazu od wystąpienia dalszych, nieprzewidzianych prawem przesłanek, których zbadanie mogłoby doprowadzić do przyzwolenia na objętą nim aktywność (zob. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 880/19, LEX).Dlatego w ocenie orzekającego Sądu, Organ obu instancji, przyjmując za odpowiadające prawdzie materialnej wnioski płynące z ekspertyzy technicznej przedłożonej przez inwestorów, niezasadnie nie zastosowały tej normy przy ocenie wiążącej je przesłanki z art. 49h ust. 1 pkt 2 w związku z art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. b u.P.b. postaci "stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi". W istocie, ustalone położenie grilla oraz gazociągu ze względu na obowiązujące w sposób konsekwentny przepisy o warunkach technicznych lokalizacji sieci gazowych, wykluczały potwierdzenie wymaganej przesłanki legalizacyjnej. To zaś doprowadziło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania z uwagi na niekwestionowaną odległość między gazociągiem a spornym obiektem.W świetle powyższych ustaleń, Sąd za trafne uznał przytoczone w części uzasadnienia faktycznego zarzuty skargi Spółki. Zgodzić się także należy, że wobec wskazanych wyżej regulacji prawnych oraz przyjętego na ich gruncie orzecznictwa sądowego, w tej sprawie kluczowe znaczenie ma niebudzące wątpliwości położenie grilla, które jednoznacznie wskazuje na występowanie istotnych zagrożeń dla życia i zdrowia ludzkiego związanych z lokalizacją i użytkowaniem tego obiektu w bliskim sąsiedztwie gazociągu średniego ciśnienia. Podkreślić ponownie wypada, że w procesie legalizacyjnym nie można pomijać wymogów bezpieczeństwa wynikających z przepisów prawa budowlanego oraz rozporządzeń dotyczących eksploatacji sieci gazowych. W konsekwencji, decyzje PINB i PWINB o legalizacji obiektu zostały uznane za wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, co przesądziło o konieczności ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c P.p.s.a.Organy administracji ponownie rozpoznając sprawę zobowiązane będą do prowadzenia postępowania w sposób bardziej wszechstronny, uwzględniając aktualny stan prawny zakazujący sytuowania obiektów budowlanych z naruszeniem przepisów o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, a więc z uwzględnieniem celów ochronnych tych regulacji względem zdrowia i życia ludzkiego. Tylko takie podejście zagwarantuje realizację podstawowej zasady prawa budowlanego, jaką jest zapewnienie bezpieczeństwa ludzi oraz ochrony ich mienia.Natomiast o kosztach postępowania przed WSA orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., obejmując nimi kwotę należnego wpisu w wysokości 500 zł, koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika strony skarżącej przy uwzględnieniu włożonego w wyjaśnienie tej sprawy nakładu pracy radcy prawnego - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) - oraz opłatę skarbową pokrytą w związku z udzielonym przez Spółkę radcy prawnego pełnomocnictwem.., obejmując nimi kwotę należnego wpisu w wysokości 500 zł, koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika strony skarżącej przy uwzględnieniu włożonego w wyjaśnienie tej sprawy nakładu pracy radcy prawnego - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) - oraz opłatę skarbową pokrytą w związku z udzielonym przez Spółkę radcy prawnego pełnomocnictwem.