Wyrok - II OSK 2473/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 marca 2026
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną czynność. Zabytki, Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła, Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (sprawozdawca), sędzia WSA (del.) Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Jankowski, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 54/23 w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibąUchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną czynność. Zabytki, Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła, Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (sprawozdawca), sędzia WSA (del.) Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Jankowski, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 54/23 w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
odwołujący
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
24 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Leszek Kiermaszek
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną czynność
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 54/23 oddalił skargę W. spółki z o. o. z siedzibą w G. (dalej: "skarżąca" bądź "spółka") na zalecenia pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku (dalej: "PWKZ") z dnia 17 listopada 2022 r., nr WK.5180.197.4.2022.WF nakazujące wykonanie rusztowań otaczających obiekt zabytkowy.Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.W dniu 12 października 2022 r. pracownicy PWKZ przeprowadzili kontrolę zespołu dworsko-parkowego położonego przy ul. [...] w [...] (tzw. [...]) po pożarze, który miał miejsce [...]. Jako zakres i cel kontroli wskazano stan zachowania nieruchomości oraz przestrzeganie i stosowanie przez właściciela przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.W dniu 17 listopada 2022 r. PWKZ, na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840; dalej: "u.o.z."), wydał skarżącej (właścicielowi opisanego wyżej obiektu zabytkowego) następujące zalecenia pokontrolne: wykonanie rusztowania otaczającego cały budynek, połączonego z elementami wzmacniającymi konstrukcję budynku wraz z konstrukcją tymczasowego zadaszenia na szczycie budynku, na której zostanie rozpięta plandeka (zadaszenie systemowe) w celu zabezpieczenia przed zaciekaniem wody do wnętrza budynku. Termin wykonania zaleceń pokontrolnych określono na 31 stycznia 2023 r.W odpowiedzi na zalecenia pokontrolne spółka w piśmie z dnia 23 listopada 2022 r. poinformowała, że wykonanie rusztowania połączonego z elementami wzmacniającymi konstrukcję budynku jest niewykonalne z powodu stanu technicznego obiektu, zagrażającego życiu i mieniu, a nadto że jest nieuzasadnione ekonomicznie. Nadmieniono, że substancja dworku nie ma walorów zabytkowych, na dowód czego załączono: ekspertyzę techniczną w zakresie oceny stanu technicznego budynku opracowaną przez inż. J. R. i mgr inż. M. R., protokół oględzin Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w [...] (dalej: "PINB") z dnia 10 listopada 2022 r. wraz z dokumentacją fotograficzną oraz zaświadczenie z dnia 2 listopada 2022 r. wydane przez Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej w [...]. Jednocześnie skarżąca wniosła o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku.Pismem z dnia 2 grudnia 2022 r. PWKZ odmówił zmiany zaleceń pokontrolnych uzasadniając, że wartości zabytkowe są niezależne od stanu technicznego zabytku, a istniejące cechy budynku zadecydowały o jego włączeniu do gminnej ewidencji zabytków, zaś kontrola wskazała na aktualny stan zabytku. Jednocześnie odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ ten podniósł, że argumenty natury ekonomicznej, a nie prawnej nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej przedmiotowego budynku, w momencie ich realnego zagrożenia postępującą degradacją. PWKZ wskazał, że pismo spółki z 23 listopada 2022 r. nie jest rozpatrywane jako dotyczące wydania pozwolenia na rozbiórkę w związku z uchybieniem procedury z art. 39 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, ze zm.; dalej: "p.b.").Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na zalecenia pokontrolne i odmowę ich zmiany wniosła spółka domagając się uchylenia zaskarżonego aktu w całości i zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw.W odpowiedzi na skargę PWKZ wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym akcie.Wpierw Sąd pierwszej instancji stwierdził dopuszczalność skargi na zalecenia pokontrolne na podstawie art. 52 § 3 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wyjaśniając, że instytucja ta dotyczy praw i obowiązków podmiotów administrowanych wynikających bezpośrednio z mocy ustawy.W dalszej kolejności stwierdził, że wbrew stanowisku skarżącej przepisy u.o.z., w szczególności art. 5, art. 38 ust. 1 i art. 40 ust. 1, nie wiążą przymiotu zabytku z objęciem obszaru lub obiektu ochroną konserwatorską, czy ujęciem w wojewódzkiej bądź gminnej ewidencji zabytków, lecz odnoszą się do szerokiego pojęcia "zabytku". Tym samym za błędny Sąd uznał pogląd przeciwny, przedstawiony m.in. w nieprawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 13 września 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1077/21.Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 40 ust. 1 u.o.z., jeśli chodzi o zakres czynności przeprowadzonych w tej sprawie i treść zaleceń pokontrolnych. Fakt uszkodzenia zespołu dworsko-parkowego przy ul. [...] w [...] w wyniku pożaru, został stwierdzony w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 12 października 2022 r. i uzasadniał wydanie zaleceń pokontrolnych zobowiązujących skarżącą jako właściciela tego zabytku do wykonania rusztowania połączonego z elementami wzmacniającymi konstrukcję budynku, wraz z konstrukcją tymczasowego zadaszenia na szczycie budynku celem zabezpieczenia przed zaciekaniem wody do wnętrza budynku.Sąd podkreślił, że dopóki dany obiekt jest wpisany do rejestru bądź ewidencji i nie zostało przeprowadzone odpowiednie postępowanie, które potwierdzałoby, że obiekt ten utracił już cechy zabytku, dopóty brak jest podstaw w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 40 ust. 1 u.o.z. do skutecznego kwestionowania, że przedmiotem postępowania nie jest już zabytek. Tym bardziej w sytuacji, gdy postępowanie w tym trybie jest nakierowane, tak jak w niniejszej sprawie, na ochronę obiektu przed jego zniszczeniem, a więc utratą walorów zabytkowych. Możliwość zaś zastosowania odpowiednich rozwiązań technicznych mających na celu ochronę zabytku uprawnia organ konserwatorski do wydania stosownych zaleceń na podstawie art. 40 ust. 1 u.o.z. Sąd zaznaczył, że kwestia oceny, czy obiekt powinien dalej podlegać ochronie konserwatorskiej jest rozstrzygana w odrębnym postępowaniu, a nie w postępowaniu dotyczącym zaleceń pokontrolnych.Dodał, że wbrew twierdzeniom skarżącej w wyniku pożaru zabytek nie został całkowicie zniszczony, co potwierdza dokumentacja zdjęciowa dołączona do protokołów kontroli i oględzin nieruchomości. Sąd miał na uwadze, że wykonanie określonych prac stanowi obciążenie finansowe dla skarżącej, jednakże stwierdził, że argumenty te nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej obiektu, w momencie ich realnego zagrożenia postępującą degradacją. Podkreślił, że to na podmiocie posiadającym tytuł prawny do dysponowania zabytkiem (jego właścicielu) spoczywa obowiązek finansowania prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych.W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.Skargę kasacyjną od wyroku z 23 sierpnia 2023 r. wniosła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając naruszenie:1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 3 pkt 1 u.o.z. polegające na uznaniu, że obiekt stanowiący przedmiot zaleceń pokontrolnych pozostaje zabytkiem w rozumieniu definicji tamże wskazanej w sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że z uwagi na brak autentyzmu oraz stanu technicznego nie posiada on wartości zabytkowych;2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 40 ust. 1 u.o.z. polegające na:- wydaniu zaleceń pokontrolnych w stosunku do budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków, a niebędącego zabytkiem zgodnie z definicją wskazaną w art. 3 pkt 1 u.o.z.;- zastosowaniu tegoż przepisu przez organ oraz wydanie na jego podstawie zaleceń pokontrolnych w sytuacji, w której jego zastosowanie jest możliwe wyłącznie w odniesieniu do tej grupy zabytków, której stan zachowania jest normowany w art. 49 ust. 1 u.o.z., tj. wyłącznie do zabytków wpisanych do rejestru, a zabytek stanowiący przedmiot postępowania nie został wpisany do rejestru zabytków;- niezgodności zaleceń pokontrolnych z uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] 1995 r., nr [..], zmienioną uchwałą z dnia [...] 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z dalej: "u.p.z.p.), a przez to naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 u.p.z.p., co powoduje niemożliwość osiągnięcia celu wskazanego w przepisach u.o.z., u.p.z.p. oraz prawa miejscowego, a stanowiących podstawę objęcia nieruchomości ochroną wskazaną w u.o.z.W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uchylenie zaleceń pokontrolnych z dnia 17 listopada 2022 r., zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej rozwinął argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych w niej zarzutów.W odpowiedzi na skargę kasacyjną PWKZ domagał się jej oddalenia w całości oraz obciążenia skarżącej kosztami postępowania według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga kasacyjna okazała się zasadna.W rozpoznawanej sprawie zasadniczym zagadnieniem przedstawionym w skardze kasacyjnej wymagającym rozstrzygnięcia jest, czy stan nieodpowiedniego zachowania obiektu budowlanego, który nie został objęty wpisem do rejestru zabytków, może stanowić podstawę do wydania zaleceń pokontrolnych nakazujących usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 40 ust. 1 u.o.z. Nie stanowiło przy tym przedmiotu sporu w sprawie, że zespół dworsko-parkowy położony przy ul. [...] w [...], nie został wpisany do rejestru zabytków, objęty zaś jest wpisem do gminnej ewidencji zabytków miasta [...].Odnosząc się do tak przedstawionego problemu odnotować należy, że zagadnienie to było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki z: 2 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1196/23, ONSAiWSA 2025, nr 1, poz. 8; 9 października 2024 r., sygn. akt II OSK 2817/21, LEX nr 3836078; 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1478/24, LEX nr 3858687), który przyjął, że zalecenia pokontrolne wojewódzkiego konserwatora zabytków nakazujące kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownictwu kontrolowanej jednostki organizacyjnej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, na podstawie art. 40 ust. 1 u.o.z., nie mogą dotyczyć zabytków wpisanych wyłącznie do gminnej ewidencji zabytków (art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.). Jak wskazano w powołanych orzeczeniach, gminna ewidencja zabytków, jakkolwiek jest zaliczana do "nienazwanych" form ochrony zabytków, nie została przez ustawodawcę wymieniona wprost w katalogu form ochrony zabytków (art. 7 u.o.z.) i w związku z tym obiekt ujęty jedynie w wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków nie jest objęty nadzorem konserwatorskim. Taki wniosek znajduje swoje potwierdzenie w treści art. 40 ust. 1 i 2 u.o.z. W tych regulacjach ustawodawca unormował dwie odrębne kompetencje nadzorcze. Forma oddziaływania nadzorczego, jakimi są "zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości" w znaczeniu ujętym w art. 40 ust. 1 u.o.z., zachowuje odrębność względem zaleceń określonych w art. 40 ust. 2 u.o.z. mogąc zostać zastosowana, gdy zabytek znajduje się w nieodpowiednim stanie zachowania. Ich zastosowanie jest możliwe przy tym wyłącznie w odniesieniu do tej grupy zabytków, której stan zachowania jest normowany w art. 49 ust. 1 u.o.z., tj. wyłącznie do zabytków wpisanych do rejestru. Zgodnie z tym poglądem stan nieodpowiedniego zachowania zabytku ujętego w gminnej bądź wojewódzkiej ewidencji zabytków nie może stanowić samoistnej podstawy do wydania zaleceń pokontrolnych nakazujących wykonanie przy tym obiekcie określonych robót budowlanych. Zwolennicy tego poglądu zwracają bowiem uwagę, że nadzór konserwatorski powoduje istotne ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa własności, a zatem standard ochrony jednostki i jej praw musi mieć podstawę w przepisach sformułowanych w sposób jasny i klarowny, które nie pozostawiają wątpliwości interpretacyjnych. Konsekwencją niewykonania zaleceń pokontrolnych, o których mowa w art. 40 ust. 1 u.o.z., jest zaś kara pieniężna w wysokości od 500 do 50 000 zł, nakładana w drodze decyzji przez organ ochrony zabytków, który wydał zalecenia (art. 107e ust. 1 i 2 u.o.z.). Przyjęty kierunek wykładni w sprawie administracyjnej dotyczącej nałożenia na stronę obowiązków, w której zachodzą wątpliwości co do treści normy prawnej, wynika również z art. 7a K.p.a. Przewidziano w nim, że w takiej sytuacji wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony. Jest to zasada ogólna postępowania przed organami administracji publicznej, wynikająca z prawa do dobrej administracji wywodzonego z art. 2 Konstytucji RP. Wyznacza sposób dokonywania każdej czynności przez organ administracji publicznej, także czynności podejmowanych poza reżimem postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, do których zalicza się zalecenia pokontrolne wojewódzkiego konserwatora zabytków (tak NSA w powołanym na wstępie wyroku z 2 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1196/23). Stanowisko to, jak i kierunek wykładni przepisów dotyczących nadzoru konserwatorskiego, w tym art. 40 ust. 1 u.o.z., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela.W rezultacie należy stwierdzić, że pogląd przeciwny, za którym opowiedział się Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku zakładający, iż organ nadzoru konserwatorskiego może prowadzić działania w odniesieniu do wszystkich zabytków ujętych w przepisach u.o.z., w tym również do zabytków wpisanych do wojewódzkiej ewidencji zabytków w formie kart ewidencyjnych lub gminnej ewidencji zabytków w formie zbioru kart adresowych (art. 22 ust. 2 i 4 u.o.z.), a nawet znajdujących się poza rejestrem, czy ewidencjami w zakresie stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami jest nie tylko błędny, ale też nie utrwalił się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powołanie się przez Sąd pierwszej instancji na poparcie założonej tezy na wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1558/22 jest tym bardziej nietrafne, że ostatecznie orzeczenie to zostało uchylone przez NSA wspomnianym wyrokiem z dnia 2 lipca 2024 r. w sprawie sygnaturze II OSK 1196/23.W tych okolicznościach, ze względu na brak podstawy prawnej do wydania zaleceń pokontrolnych w odniesieniu do przedmiotowego zespołu dworsko-parkowego, dla którego przewidziano ochronę konserwatorską poprzez ujęcie w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 40 ust. 1 u.o.z.Wobec powyższego nie ma przesądzającego znaczenia dla wyniku tej sprawy okoliczność, że zalecenia pokontrolne są sprzeczne z ustaleniami planu miejscowego (uchwała Rady Miasta [....] z dnia [...] 1995 r., nr [...]), który nakłada na spółkę (właściciela spornego obiektu) inne obowiązki w zakresie opieki nad zabytkami niż w przypadku zaleceń pokontrolnych (tj. rekompozycję oraz rewaloryzację zabudowań dawnego folwarku, budynku i historycznej części parku).W tym stanie rzeczy nie wymaga szczegółowego odniesienia się do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 3 pkt 1 u.o.z. Argumentacja skargi kasacyjnej wskazuje, że z uwagi na stopień zniszczenia obiektu przedmiotowa nieruchomość utraciła wartości zabytkowe i nie jest już zabytkiem (art. 3 pkt 1 u.o.z.), co powoduje brak po stronie skarżącej obowiązku zastosowania się do zaleceń pokontrolnych. Wyjaśnić jedynie przyjdzie, że zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 1 u.o.z. zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W świetle przepisów u.o.z. nie można utożsamiać wpisu do rejestru zabytków z uznaniem nieruchomości za zabytek, ze względu na brak regulacji nakazującej wpisanie każdego zabytku do tego rejestru (por. wyrok NSA z 10 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1626/19, LEX nr 3356946). O uznaniu danego dobra za zabytek, zgodnie z intencją ustawodawcy, przesądzają zatem względy materialne, a nie formalne, co oznacza, że ochroną prawną objęte są także zabytki, które nie zostały wpisane do rejestru bądź wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków. W efekcie o tym, czy mamy do czynienia z zabytkiem, stanowią cechy obiektu i jego właściwości, a nie decyzja administracyjna (wpis do rejestru bądź ewidencji). Decyzja o wpisie do rejestru ma charakter konstytutywny w tym znaczeniu, że przesądza o objęciu danego obiektu prawną ochroną konserwatorską (art. 7 pkt 1 u.o.z.), co przekłada się na ograniczenie uprawnień właściciela takiego obiektu (np. obowiązek uzyskania pozwoleń, o których mowa w art. 36 u.o.z.). Decyzja o wpisie do rejestru ma też pewne cechy decyzji deklaratoryjnej w zakresie, w jakim stwierdza cechy zabytku danego obiektu. Innymi słowy, konkretny obiekt nie staje się zabytkiem poprzez uznanie go za taki w decyzji o wpisie do rejestru, lecz jest nim uprzednio (wcześniej), a wskazana decyzja stan ten jedynie potwierdza i umożliwia objęcie tego obiektu ochroną konserwatorską. Podzielić można w związku z tym stanowisko przedstawione w skardze kasacyjnej, że brak (utrata) autentyzmu, czyli stopnia zachowania oryginalnej substancji jako jednego z wyznaczników i źródła wartości zabytkowych będącej wartością najcenniejszą, przesądza o utracie walorów zabytkowych obiektu. Jak zaś wskazuje niesporny materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, zespół dworsko-parkowy został uszkodzony w wyniku pożaru. Kwestia oceny stopnia zniszczenia tego obiektu powodującego utratę jego wartości zabytkowych pozostaje jednak poza zakresem rozważań przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem jest weryfikacja prawna zaleceń pokontrolnych organu konserwatorskiego, nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie legalności umieszczenia danego obiektu w gminnej ewidencji zabytków. Włączenie obiektu budowlanego do gminnej ewidencji zabytków oznacza objęcie go ochroną konserwatorską. Twierdzenie, że obiekt ujęty w tejże ewidencji faktycznie nie jest (przestał być) zabytkiem, albowiem nie posiadał rzeczywistej wartości zabytkowej bądź ją utracił powinno być, co do zasady, podnoszone w odpowiednim postępowaniu zmierzającym do zmiany gminnej ewidencji zabytków w zakresie skreślenia z niej obiektu, który nie powinien w nim dłużej figurować. W tym względzie trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że dopóki obiekt jest wpisany do rejestru bądź ewidencji, dopóty nie ma podstaw do kwestionowania, że przedmiotem postępowania nie jest zabytek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew jednak dalszym wywodom Sądu pierwszej instancji, sam zaś fakt, że przedmiotowy obiekt nie został skreślony z gminnej ewidencji zabytków nie oznacza, że organ nadzoru konserwatorskiego jest uprawniony do wydania stosownych zaleceń na podstawie art. 40 ust. 1 u.o.z., skoro zalecenia pokontrolne zobowiązujące do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w oparciu o wskazany przepis nie mogą dotyczyć zabytków wpisanych wyłącznie do gminnej ewidencji zabytków (art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.), co zachodzi w niniejszej sprawie.Z tych względów, wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek nieważności, określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz uznając że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., uchylił zaskarżone zalecenia pokontrolne.O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200, art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te obejmują: wpis od skargi (200 zł), opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed NSA (360 zł), ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1813, ze zm.), oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).. Koszty te obejmują: wpis od skargi (200 zł), opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed NSA (360 zł), ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1813, ze zm.), oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).