Postanowienie - I OW 166/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 18 grudnia 2025
Teza
Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza N. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem N. a Zarządem Województwa Zachodniopomorskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.K. o odszkodowanie za szkody wyrządzone przez zdziczałe psy postanawia: 1.Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza N. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem N. a Zarządem Województwa Zachodniopomorskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.K. o odszkodowanie za szkody wyrządzone przez zdziczałe psy postanawia: 1.
Data orzeczenia
18 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Rozstrzygnięcie
Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Burmistrz N. wnioskiem z 4 czerwca 2025 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem N. a Zarządem Województwa Zachodniopomorskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej wezwania do zapłaty wraz z żądaniem niezwłocznego wykonania obowiązków ustawowych, zgłoszonego przez pełnomocnika J.K.W uzasadnieniu wniosku wskazano, że 9 kwietnia 2025 r. do Urzędu Miejskiego w N. wpłynęło pismo pełnomocnika J.K. zawierające wezwanie do zapłaty oraz żądanie niezwłocznego wykonania obowiązków ustawowych w związku ze szkodami wyrządzonymi przez zdziczałe psy w ostatnich trzech lat polegającymi na uśmierceniu 13 sztuk bydła w okolicach miejscowości K.Burmistrz N. 18 kwietnia 2025 r. przekazał sprawę według właściwości Zarządowi Województwa Zachodniopomorskiego, który pismem z 8 maja 2025 r. zwrócił dokumenty, wskazując na brak swojej właściwości rzeczowej. Tym samym obie strony uchylają się od załatwienia sprawy, co wyczerpuje przesłanki rzeczywistego sporu kompetencyjnego, o którym mowa w art. 22 § 3 pkt 2 k.p.a.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawomocnym postanowieniem z 16 czerwca 2025 r., sygn. akt II SO/Sz 2/25, przekazał sprawę według właściwości do Naczelnego Sądu Administracyjnego.W odpowiedzi na wniosek Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego wniósł o odrzucenie wniosku, a z ostrożności procesowej o wskazanie Burmistrza N. jako właściwego do załatwienia sprawy.Zarząd Województwa wskazał, że w sprawie nie zachodzi spór kompetencyjny ani spór o właściwość w rozumieniu art. 22 k.p.a. Wniosek złożony przez stronę dotyczył odszkodowania za szkody wyrządzone przez bezdomne psy oraz wykonania obowiązków ustawowych w postaci ich wyłapania.W sprawie nie mamy do czynienia ze sporem o właściwość pomiędzy organami do wydania orzeczenia w postępowaniu administracyjnym, lecz ze sprawą należącą częściowo do zakresu prawa cywilnego, a częściowo opartą na przepisach, które nie dają materialnoprawnej podstawy do załatwienia sprawy przez organ administracji. Wobec powyższego, w sprawie w ogóle nie zachodzi spór kompetencyjny, co uzasadnia odrzucenie wniosku.W sprawie brak jest podstaw do podejmowania przez Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego uchwały w sprawie ograniczenia populacji pięciu bezdomnych psów bytujących w okolicy miejscowości K. Wyłapanie tych zwierząt jest zadaniem własnym Gminy N., a podstawą prawną do takiego działania jest przywołany powyżej przepis art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt oraz przepis art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.), wskazujący że zapewnienie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej – p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Wedle art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. (spory o właściwości oraz spory kompetencyjne). W myśl § 2 art. 15 p.p.s.a. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie rozstrzygnięcia sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., zapada na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, pozostaje w wyłącznej właściwości rzeczowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane pismem z 7 kwietnia 2025 r. pełnomocnika J.K. skierowanym do Gminy N. stanowiącym wezwanie do zapłaty kwoty [...] zł tytułem naprawiania szkody wywołanej przez uśmiercenie [...] sztuk bydła przez bezpańskie psy w okresie ostatnich trzech lat oraz do niezwłocznego podjęcia działań zmierzających do wyłapania bezdomnych, zdziczałych psów występujących w okolicy miejscowości K., tj. do wykonania obowiązku gminy wynikających z ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt.Przypomnieć trzeba, że stosownie do treści art. 1 pkt 3 k.p.a. zakres postępowania w sprawie rozstrzygania sporów o właściwość, wyraźnie wiąże rozpoznawanie tych sporów z postępowaniem administracyjnym ogólnym stanowiącym trzon regulacji zawartej w kodeksie. Tym samym zarówno spór o właściwość, jak i spór kompetencyjny, w rozumieniu art. 22 § 2 k.p.a. dotyczyć mogą wyłącznie tych spraw, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej w drodze decyzji (por. postanowienie NSA z 18 lutego 2005 r., OW 166/04). Jak wskazywano już w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego przedmiotem sporu, do którego odnosi się art. 22 § 2 k.p.a. oraz art. 4 p.p.s.a., może być tylko indywidualna sprawa administracyjna rozstrzygana w postępowaniu jurysdykcyjnym, najczęściej w drodze decyzji administracyjnej (por. m.in. postanowienie NSA z 28 lipca 2017 r., I OW 104/17).Powyższych przesłanek nie spełnia rozpoznawana sprawa z tego powodu, że: po pierwsze – sprawa odszkodowania za szkodę spowodowaną przez bezdomne psy jest bez wątpienia sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Natomiast zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c. do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Z powołanych przepisów jasno wynika, że sprawa o odszkodowanie nie ma zatem charakteru sprawy administracyjnej, stąd też podlega rozstrzyganiu przez sądy powszechne, a wobec tego nie jest dopuszczalne orzekanie w tej materii przez sąd administracyjny;po drugie – sprawa o podjęcie przez gminę niezwłocznych działań wynikających z ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt nie stanowi postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego rozumianego jako tryb załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w formie zewnętrznego aktu administracyjnego, jakim jest indywidualna decyzja administracyjna. Żaden przepis ustawy o ochronie zwierząt nie wskazuje na to, aby do wyłapywania bezdomnych zwierząt, w tym przypadku psów, istniał wymóg prowadzenia postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem indywidualnej decyzji administracyjnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w świetle art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt stanowi wyłapywanie bezdomnych zwierząt należy do zadań własnych gminy. Tym samym nie ma podstaw do wydania decyzji administracyjnej w tej materii.Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a..