Wyrok - II SA/Wa 1140/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 18 grudnia 2025
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi małoletnich O. P. i A. P. reprezentowanych przez opiekuna prawnego M. P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozUchylono zaskarżone postanowienie. Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi małoletnich O. P. i A. P. reprezentowanych przez opiekuna prawnego M. P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne roz
Data orzeczenia
18 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Danuta Kania
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
M.P. przedstawiciel ustawowy małoletnich O.P. i A.P. (dalej, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej, jako: organ lub Prezes ZUS) z dnia [...] kwietnia 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ przytoczył treść art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024, poz. 1631 i 1674, dalej, jako: ustawa) i wskazał, że przyznanie świadczenia na jego podstawie jest możliwe jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki:jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,nie ma niezbędnych środków utrzymania.Wszystkie wyżej wymienione przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.Zgodnie z art. 124 ww. ustawy, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy K.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej.W myśl art. 129 § 2 K.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W przypadku uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdza się w drodze postanowienia jego uchybienie (art. 134 K.p.a.).Organ dalej podniósł, że decyzją z dnia [...] października 2024 r., znak: [...] Prezes ZUS odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku małoletnim dzieciom: O. i A.P. na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy.Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, przysługiwało skarżącej prawo zwrócenia się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jeżeli skarżąca nie chciała skorzystać z prawa zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, mogła wnieść skargę na decyzję - za pośrednictwem Prezesa ZUS - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia.Z akt sprawy wynika, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku w dniu 30 grudnia 2024 r. W ocenie organu, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez skarżącą po upływie 14 dni, tj. po upływie terminu na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa ZUS.Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.W skardze podniosła, że nie zgadza się z decyzją ponieważ starała się złożyć wszystkie dokumenty jakie umiała załatwić w urzędach w terminie. Mąż skarżącej zmarł za młodo i brakuje lat przepracowanych, co nie jest winą skarżącej. Skarżąca podniosła, że pracuje, ma system trzy zmianowy, dzieci też potrzebują opieki. Poza tym jedno dziecko potrzebuje opieki dorosłego ponieważ ma padaczkę. Skarżąca wyjaśniła, że jak jest w pracy opiekę sprawują dziadkowie, lecz to są już wiekowi ludzie w razie padaczki nie są w stanie pomóc, dlatego skarżącą musi przebywać co jakiś czas na urlopie.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Granice sprawy wyznacza natomiast przede wszystkim treść zaskarżonego aktu. Aktem tym jest zaś w przedmiotowej spawie postanowienie wydane na podstawie art. 134 K.p.a., zgodnie z którym (zdanie pierwsze), organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Mocą art. 127 § 3 in fine K.p.a. powołany przepis znajduje odpowiednie zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.W sprawie ze skargi M.P. przedstawiciela ustawowego małoletnich O. P. i A.P. na postanowienie Prezes ZUS z dnia [...] kwietnia 2025 r. ocenie Sądu mogła zatem podlegać wyłącznie prawidłowość stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezes ZUS z dnia [...] października 2024 r., znak: [...].Stosownie do treści art. 127 § 3 K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Wedle natomiast art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.Skarżąca powinna był zatem wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa ZUS z dnia [...] października 2024 r. w terminie czternastu dni od dnia doręczenia jej tej decyzji.W tej sprawie w aktach sprawy brak jest jednak dowodu doręczenia skarżącej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] października 2024 r. gdyż została ona przesłana skarżącej listem zwykłym w myśl art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1615).Zgodnie z art. 71a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład może przesyłać pisma i decyzje listem zwykłym. W razie sporu ciężar dowodu doręczenia pisma lub decyzji, o których mowa w ust. 1, spoczywa na Zakładzie.Okoliczność, że przepis art. 71a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umożliwia doręczenia decyzji listem zwykłym, nie zwalnia organu rentowego z dowodzenia faktu skutecznego doręczenia decyzji administracyjnej (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt III AUa 23/20, lex nr 3357127, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt III AUa 461/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2025 r. III OSK 2474/24).Zdaniem Sądu, wobec tego, że w sprawie nie ustalono daty doręczenia skarżącej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] października 2024 r. nie było możliwe zastosowanie przez organ art. 134 K.p.a. i wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Nie jest przy tym wystarczające porównanie daty wydania decyzji z datą nadania przez skarżącą wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w urzędzie pocztowym. Rolą organu jest wskazanie w jakiej dacie nastąpiło doręczenie decyzji. Organ zwrócił się co prawda do skarżącej w piśmie z dnia 18 lutego 2025 r. o wskazanie kiedy skarżącej doręczono decyzję wydaną w I instancji jednak skarżąca nie udzieliła odpowiedzi. Nie jest wystarczające jedynie domniemanie faktyczne daty doręczenia.Należy podnieść, że w orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że powołana wyżej regulacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wywołuje negatywnych konsekwencji procesowych dla strony postępowania, gdyż w przypadku wątpliwości co do prawidłowości i momentu doręczenia pism i decyzji ciężar dowodu spoczywa na organie. Oznacza to, że doręczenie listem zwykłym będzie zawsze skutkowało wątpliwościami co do jego prawidłowości, zaś w praktyce niweczy możliwość przeprowadzenia skutecznego dowodu co do udowodnienia okoliczności doręczenia. Wątpliwości w powyższym zakresie powinny być rozstrzygane na korzyść strony postępowania, gdyż brak skutecznego doręczenia godzi w jej podstawowe uprawnienia procesowe, a przede wszystkim w możliwość skutecznego zaskarżenia wydanej decyzji (zob. Wantoch-Rekowski Jacek (red.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, LEX nr 2015, wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt VII U 2813/19).Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 134 K.p.a. w zw. z art. 129 § 2 K.p.a., w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia, a powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu zaprezentowane w niniejszym wyroku.Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.