sygn. I OSK 639/24 18 grudnia 2025 Naczelny Sąd Administracyjny

Wyrok - I OSK 639/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 18 grudnia 2025

Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Administracyjne postępowanie, Reforma rolna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1810/23 w sprawie ze skargi A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju WsiOddalono skargę kasacyjną. Administracyjne postępowanie, Reforma rolna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1810/23 w sprawie ze skargi A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Typ sprawy sprawa cywilna
Etap skarga kasacyjna
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
samorząd terytorialny odszkodowanie
Role w sprawie
Skarb Państwa apelujący / skarżący
Data orzeczenia 18 grudnia 2025
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Elżbieta Kremer
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę kasacyjną

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1810/23 w sprawie ze skargi A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr DNI.rn.625.41.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2023r. sygn. akt I SA/Wa 1810/23, oddalił skargę A. S., A. Z., Z. U., H. K. i W. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr DNI.rn.625.41.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku została złożona przez A. S., A. Z., Z.U., H. K. i W. U., którzy zaskarżyli wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucili:I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to:1.1. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku nr 153, poz. 1269 z późn. zm., dalej również jako "p.u.s.a. ) poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez WSA w Warszawie, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy i prawidłowe wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 sierpnia 2023 roku (znak: DNI.rn.625.41.2023). jak i poprzedzającej jej decyzji z dnia 01 marca 2023 roku (znak: GZ.rn.625.392.2014) zgodnie z wnioskami skargi, co odpowiada również temu samemu zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., które błędnie nie zostały przez WSA zastosowane, mimo naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, jakich dopuścił się Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy wydawaniu decyzji w przedmiocie stwierdzenia umorzenia w całości z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949 r., nr UR/2.VII.1/197;1.2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. art. 107 § 3 k.p.a. po poprzez bezzasadne oddalenie skargi, będące skutkiem przyjęcia za prawidłowe błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi co do kluczowych w sprawie kwestii, a w szczególności niedostrzeżenie przez Sąd I instancji istotnego naruszenia przez kontrolowany organ administracji publicznej ww. przepisów k.p.a., polegającego na:a. niepodjęciu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,b. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, mimo iż zakończenie sprawy wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie wymagało szczególnie wnikliwego ustalenia, czy zachodzą przesłanki w tym zakresie, czego Minister nie uczynił;c. utrzymaniu wadliwej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pomimo zaniechania przez Ministra podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i oparcie się przy wydawaniu rozstrzygnięcia na rzekomym dowodzie doręczenia orzeczenia z dnia 30 kwietnia 1949 roku opatrzonego odręcznym podpisem "[...]", podczas gdy:- brak jest w aktach sprawy dowodu doręczenia decyzji nacjonalizacyjnej z 1949 roku stronom w skutek czego brak jest możliwości obliczenia 30 - letniego terminu przewidzianego w art. 158 § 3 k.p.a.;- z treści w/w dokumentu, nawet jeżeliby uznać go za jakikolwiek dowód doręczenia, to nie wskazuje on w istocie - że decyzję odebrały wszystkie lub chociażby jedna ze strona, ani nawet kto konkretnie odebrał w/w decyzję (nie można tego wywnioskować z podpisu);- zakończenie sprawy wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie wymagało szczególnie wnikliwego ustalenia, czy zachodzą przestanki w tym zakresie, czego Minister nie uczynił;- wszelkie niedające się usunąć wątpliwości faktyczne w tym zakresie winny być rozstrzygane na korzyść strony, na co wskazuje przepis art. 81a k.p.a., czego Minister (ani Sąd) nie uczynił;d. braku wydania przez organ decyzji o słabszym skutku, tj. stwierdzającej wydanie decyzji nacjonalizacyjnej z 1949 roku z naruszeniem prawa podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić WSA do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 marca 2023 roku, co uprawnia również do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany; a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.Przedmiotowe naruszenia przepisów prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej analizy sprawy, to zauważyłby wyżej wymienione błędy w prowadzeniu postępowania i ustalaniu stanu faktycznego przez Ministra z pewnością nie przyjąłby ustaleń organów za kompletne i własne, co przełożyłoby się na uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak domagali się tego skarżący.1.3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 81a k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi wskutek niezastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony i oparcie rozstrzygnięcia na rzekomym dowodzie doręczenia decyzji z 1949 roku opatrzonego podpisem "[...]", który budzi poważne wątpliwości faktyczne, bowiem samo nazwisko nie wskazuje, że decyzję doręczono stronie, ale że decyzję doręczono osobie o nazwisku "[...]".1.4. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez WSA w Warszawie, w skutek przyjęcia za prawidłowe stanowiska Organu, zgodnie z którym należało całkowicie pominąć ww. przepisy i zaniechać, wbrew zasadzie uwzględniania słusznego interesu strony, wydania decyzji o tzw. słabszym skutku tj. stwierdzającej wydanie decyzji nacjonalizacyjnej z 1949 roku z naruszeniem prawa podczas, gdyby nawet uznać za prawidłowe stanowisko Ministra co do konieczności umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (o silniejszym skutku), to organ miał obowiązek kontynuować postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (o słabszym skutku), o co skarżący wnosili i wnoszą;1.5. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku w związku Z art. 2 Konstytucji RP z 1997 roku poprzez bezzasadne oddalenie skargi i uznanie za prawidłowe:a. pominięcie ww. przepisów przez Organ i ich błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie,b. zaniechanie dokonania przez Organ (a w konsekwencji przez WSA w Warszawie) prokonstytucyjnej wykładni przepisów Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku, podczas gdy:- z porównania treści art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku i art. 2 ust. 1 tej Nowelizacji wynika, że ustawodawca miał na celu niedopuszczenie do wydawania w przypadkach objętych dyspozycją ww. art. 2 ust. 2 decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym decyzji, nie zaś decyzji stwierdzającej jej wydanie z naruszeniem prawa, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a.;- art. 2 ust. 2 i art. 2 ust. 1 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku zostały wprowadzone do porządku prawnego w tym samym czasie i obowiązują od tej samej daty, tj. od dnia 16 września 2021 roku zatem nie ma podstaw do wyłączania stosowania jednego z tych przepisów;- konieczne było dokonanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zestawienia i porównania treści art. 2 ust. 1 i art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku przy uwzględnieniu art. 2 Konstytucji RP, w tym zwłaszcza zasady ochrony interesów będących w toku i zaufania obywateli do Państwa, co prowadzi do wniosku, iż organ prowadzący postępowanie nadzorcze ma obowiązek wypowiedzieć się w formie decyzji w zakresie wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa (co do słabszego skutku), poprzez wydanie decyzji z art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 (znowelizowanego) k.p.a., tj. o decyzji o tzw. słabszym skutku.W związku powyższym zaskarżonemu wyrokowi nadto zarzucono:1.6. rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku oraz w zw. z art. 2, art. 32 ust 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez bezzasadne oddalenie skargi i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji umarzającej postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżących z dnia 02 grudnia 2014 roku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1949 roku mimo braku ku temu podstaw prawnych albowiem przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zmianie stanowiące, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się jej przepisy oraz, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte przed wejściem w życie Nowelizacji, ale po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy umarza się z mocy prawa nie stanowi konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt: 46/13 i jest niezgodny z Konstytucją RP, a mianowicie narusza rażąco następujące przepisy Konstytucji RP:- art. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, w szczególności należytego formułowania przepisów przejściowych nowych ustaw (prawidłowej legislacji) oraz narusza zasadę ochrony interesów w toku:- art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że narusza zasadę równości obywateli jednakowego traktowania podmiotów prawa (a więc osób, które w tym samym czasie złożyły wniosek nieważnościowy i część z nich uzyskała decyzje korzystne, albowiem ich sprawy zostały rozpoznane w jednomiesięcznym lub dwumiesięcznym terminie wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a., a pozostałe osoby zostały poszkodowane wyłącznie z uwagi dłuższe procedowanie w ich sprawach, niejednokrotnie w związku z opieszałością organów administracji publicznej i przewlekłością postępowań tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie);- art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że narusza przysługujące każdemu obywatelowi prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd;- art. 64 ust. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza nałożony na ustawodawcę obowiązek powstrzymywania się od przyjmowania regulacji, które mogłyby pozbawić ochrony lub ograniczyć ochronę własności i inne prawa majątkowe oraz prawo do sądu;- art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza prawo obywateli do otwartej drogi sądowej i dochodzenia naruszonych wolności lub praw, w tym w szczególności prawa do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona obywatelowi przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej;- art. 78 Konstytucji RP przez to, że narusza prawo obywateli do, co do zasady, dwuinstancyjnego postępowania i możliwości zaskarżania przez obywateli decyzji wydanych przez organ I instancji i tym samym narusza prawo obywateli do poddania kontroli merytorycznej decyzji wydanej przez organ I instancji przez organ odwoławczy;1.7. rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 6 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i działania wbrew przepisom art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, która na podstawie art. 8 ust. 1 jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej;1.8. rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), art. 12 k.p.a. (zasada szybkości i prostości postępowania), art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (zasada swobody oceny dowodów) w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony) i art. 81a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony) poprzez oddalenie skargi i uznanie za prawidłowe działanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi polegającego na braku przeprowadzenia przez ten Organ rzeczowego postępowania wyjaśniającego (dowodowego) i zaniechanie obowiązku całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, niezbadanie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz sprzecznych z zasadą rozstrzygania wszelkich wątpliwości zarówno co do stanu faktycznego (art. 81 a § 1 k.p.a.) jak i co do treści normy prawnej (art. 7a § 1 k.p.a.) na korzyść strony, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i w konsekwencji pominięcie istotnych dla oceny legalności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 30 kwietnia 1949 roku, znak: UR/2.VII. 1/197 okoliczności stanu faktycznego spraw), a mianowicie:- zaniechanie zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony;- zaniechanie zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony;- dokonanie błędnych ustaleń, mimo braku ku temu podstaw w materiale dowodowym, że przedmiotowe orzeczenie z 1949 roku zostało w sposób prawidłowy doręczone stronom;1.9. rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. (zasada praworządności), art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (zasada swobodnej oceny dowodów) oraz art. 7a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony) i 81a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony) a to popr2e2 oddalenie skargi w skutek uznania za prawidłowe działanie Organu polegającego na:- oparciu się przy wydawaniu Zaskarżonej Decyzji na oczywiście niezgodnych z Konstytucją RP przepisach postępowania administracyjnego;- zastosowania w niniejszej sprawie nowych przepisów, które zaskoczyły skarżących i automatycznie pozbawiły ich możliwości dostosowania się do zmienionych regulacji i podjęcia arbitralnej decyzji co do dalszego postępowania w sprawę;- braku merytorycznego wyjaśnienia sprawy przez organ oraz brak poczynienia jakichkolwiek istotnych ustaleń w sprawie;- pominięcie przepisów o rozstrzyganiu wszelkich wątpliwości na korzyść strony, a więc kwestii braku wiarygodnego dowodu doręczenia lub ogłoszenia decyzji wywłaszczeniowej oraz co do wykładni przepisów nowelizacji k.p.a. z 2021 roku, które w sposób ewidentny naruszają zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. ochrony interesów w toku oraz prawa do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona obywatelowi przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej;1.10. rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 35 k.p.a. i art. 36 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 k.p.a. (zasada szybkości postępowania) polegające na oddaleniu skargi przy niedostrzeżeniu przez Sąd, że zbyt długotrwałe prowadzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, poskutkowało wejściem w życie niekonstytucyjnej Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku, co stanowi o rażącym naruszeniu prawa przez organ, który swym zaniechaniem wyrządził szkodę w majątku skarżących (art. 77 ust. 2 Konstytucji);1.11. rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające oddaleniu skargi, a tym samym - na utrzymaniu w mocy wadliwej prawnie decyzji Ministra z dnia 01 marca 2023 toku;1.12. rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie poprzez bezzasadne oddalenie skargi, podczas gdy organ przed umorzeniem postępowania w niniejszej sprawie nie potwierdził w sposób niebudzący wątpliwości zaistnienia przesianiu "pomięcia postępowania po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji", co miał obowiązek uczynić biorąc pod uwagę doniosłość dla strony tak wydanego rozstrzygnięcia formalnego;1.13. rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie w związku z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. (w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie) poprzez bezzasadne oddalenie skargi w skutek błędnego uznania za prawidłowe działanie organu polegające na umorzeniu postępowania w całości, podczas gdy nawet gdyby uznać, ze istniały przesłaniu do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, to z ww. przepisu nie wynika zakaz prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania przedmiotowego orzeczenia z naruszeniem prawa, a wręcz ustawa o zmianie w art. 2 ust. 1 nakazuje stosowanie tego przepisu, w ramach stosowania przepisów k.p.a. w brzmieniu nią nadanym;1.14.rażące naruszenie art. 151 w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. (w brzmieniu nadanym ustawy o zmianie) poprzez jego nieadekwatne i błędne zastosowanie i pominięcie, że dotyczy on tylko i wyłącznie postępowań wszczynanych dopiero po wejściu w życie tego przepisu, nie zaś postępowań, które w dniu 16 września 2021 roku były w toku, a więc już były wszczęte;II. naruszenie następujących przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie(art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):11.1. naruszenie postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez ich niezastosowanie, zgodnie z brzmieniem sporządzonej do niniejszego dokumentu preambuły jest ona dodatkowym potwierdzeniem praw wynikających z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgodnie z art. 17 KPP: "(...) każda osoba ma prawo do władania, używania, dysponowania i przykazania w drodzy spadku swego mienia nabytego zgodnie z Pmmm- Nikt nie może być pozbawiony sinego mienia, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przywidzianych w ustawie, za uczciwym odszkodowaniem wypłaconym we właściwym terminie "11.2. naruszenie art. 5 ust. 1 (zasada niedyskryminacji) oraz art. 6 ust. 1 (zasada proporcjonalności) Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej z dnia 29 września 2011 roku, Dz. U. UE C 285/03 poprzez ich niezastosowanie i zróżnicowanie osób znajdujących się w tożsamej sytuacji prawnej i analogicznej sytuacji faktycznej (a więc osób, które w tym samym czasie złożyły wniosek nieważnościowy i część z nich, których sprawę organ rozstrzygnął w rozsądnym terminie, uzyskała decyzje korzystne, a pozostałe osoby, których sprawy nie zostały rozstrzygnięte w wynikającym z art. 35 k.p.a. terminie, uzyskała niekorzystne rozstrzygnięcia);II.3. rażące naruszenie zasad intertemporalnych: lex retro non agit oraz tempus regit actum mających fundamentalne znaczenie dla całego systemu prawnego i art. 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku — Kodeks cywilny poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, utrzymując przy tym w mocy decyzję umarzającą postępowanie na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 3 k.p.a. (w obowiązującym od dnia 16 września 2021 roku brzmieniu) oraz art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 roku, które to przepisy weszły w życie siedem lat (!!!) po wszczęciu przez skarżących wnioskiem z dnia 02 grudnia 2014 roku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1949 roku tj. o zasadności zastosowania w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia dyspozycji z art. 3 k.c. świadczy jednolita w tym względzie linia orzecznicza (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2014 roku, sygn. akt: I OSK 2296/12, wyrok z dnia 11 marca 2020 roku, sygn. akt: I CSK 566/18, wyrok I GSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2008 roku, sygn. akt: V SA/Wa 286/08, wyrok WSA w Gliwicach, z dnia 10 kwietnia 2018 roku, sygn. akt: I SA/Gl 1331 /17, wyrok WSA w Łodzi dnia 17 października 2022 roku, sygn. akt: 111 SA/Łd 767/17, wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 września 2022 roku, sygn. akt: III SA/Łd 620/17), która jednoznacznie dopuszcza możliwość stosowania wynikającej z literalnego brzmienia art. 3 k.c. zasady niedziałania prawa wstecz również w prawdę administracyjnym.II.4. naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe zaniechanie wyjaśnienia przez organ przedmiotowej sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 k.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP — zob. artykuł Huberta Izdebskiego "Zasada proporcjonalności a władzy dyskrecjonalna administracji publicznej w świetle polskiego orzecznictwa sądowego" w. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 1(28)/2010) oraz brak uwzględnienia słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.) i brak stwierdzenia wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa;W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli na podstawie art. 125 § 1 pkt 1) p.p.s.a. o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) z Konstytucją, w postępowaniu o sygn. akt K 2/22, od którego wyniku Zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.Mając powyższe na względzie, w oparciu o art. 176 § pkt 3) p.p.s.a. wnieśli o uchylenie w całości, zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2023 roku (sygn. akt l SA/Wa 1810/23) i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem na rzecz skarżących kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje według norm przepisanych.Skarżący kasacyjnie rzekli się rozprawy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.Zarzuty skargi kasacyjnej w istocie są powtórzeniem zarzutów skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z ich treści oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że spór dotyczy dwóch zasadniczych kwestii. Pierwsza dotyczy prawidłowości doręczenia pierwotnej decyzji z 1949 r., a co za tym idzie jej skuteczne wejście do obrotu prawnego. Druga obejmuje prawidłowość zastosowania przepisów k.p.a. i ustawy nowelizującej, przy czym strona dodatkowo kwestionuje konstytucyjność przyjętych w ustawie nowelizującej i K.p.a. rozwiązań. Zarzuty skargi koncentrują się bowiem na wykazywaniu sprzeczności norm prawnych ustanowionych w art. 158 § 2 i art. 156 § 3 K.p.a. z aksjologią konstytucyjną, a w szczególności z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 oraz art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP.Odnosząc się do pierwszej kwestii trzeba dostrzec, że jak ustalił organ przy piśmie z dnia 30 kwietnia 1949 r., znak: UR.2-VIF1/197, Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych Departament Przebudowy Ustroju Rolnego, przesłał Urzędowi Wojewódzkiemu w Białymstoku, trzy egzemplarze orzeczenia z dnia 30 kwietnia 1949 r., do wiadomości i do wykonania oraz celem doręczenia za pokwitowaniem pozostałych egzemplarzy tego orzeczenia F. Z. i innym oraz jeden egzemplarz Starostwu Powiatowemu w Wysokiem Mazowieckiem. Jak wynika z pieczęci znajdującej się na ww. piśmie, pismo to wraz z załącznikami wpłynęło do Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku w dniu 4 maja 1949 r. W dokumentach przekazanych przez Archiwum Państwowe w Białymstoku znajduje się pismo z dnia 16 maja 1949 r., z którego wynika, że Urząd Wojewódzki w Białymstoku, przesłał Starostwu Powiatowemu w Wysokiem Mazowieckiem, dwa egzemplarze orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949 r., celem doręczenia jednego z nich stronom zainteresowanym za pokwitowaniem, na dołączonym dowodzie doręczenia, który należało następnie zwrócić Urzędowi. Z akt sprawy wynika, że polecenie to zostało przez Starostwo Powiatowe w Wysokiem Mazowieckiem wypełnione, albowiem przy piśmie z dnia 7 lipca 1949 r., Urząd ten przesłał Urzędowi Wojewódzkiemu w Białymstoku, dowód doręczenia orzeczenia z dnia 30 kwietnia 1949 r., z którego wynika, że strony zainteresowane otrzymały ww. decyzję w dniu 8 czerwca 1949 r. Ustalenia te dostrzegł Sąd I instancji, jednak są one kwestionowane przez skarżących kasacyjnie.W kontekście powyższego należy przypomnieć, że w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., za dowód może służyć wszystko, o ile jest zgodne z prawem. Poza tym organ stosując zasady logicznego rozumowania może określony wniosek wyprowadzić z innego dowodu. W tej sprawie organ, uwzględniając, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej wskazał, że orzeczenie z 1949 r. zostało doręczone stronie, o czym świadczy podpis, że strona otrzymała ww. decyzję w dniu 8 czerwca 1949 r., a zatem weszła ona do obrotu prawnego. Przy czym nie można również pominąć, że istota uregulowań ustawy zmieniającej wskazująca na konieczność doręczenia musiała uwzględniać fakt, że w większości wypadków od daty wydania decyzji upływał bardzo długi okres co skutkować musiało brakami w dokumentacji, tak więc nawet w wypadku, gdyby takiego potwierdzenia odbioru nie można było znaleźć w dokumentacji, datę wejścia decyzji z 1949 r. można by wyprowadzić z dowodów pośrednich. Dlatego przepisy ustawy zmieniającej należy wykładać w ten sposób, że celem tej regulacji było wygaszenie postępowań, które nie zakończyły się do dnia wejścia w życie tej ustawy - zarówno tych toczących się jak i przyszłych (tak również w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 473/22 publik. CBOSA).Dla porządku, należy też wskazać, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, że analiza przepisów art. 158 § 3 K.p.a. oraz art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej rozpatrywanych łącznie, przy uwzględnieniu ratio legis ich wprowadzenia, a także kontekstu aksjologicznego akcentowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 i potrzeba respektowania ustanowionej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych oraz ukształtowanych nimi stosunków prawnych, prowadzi do wniosku, że w przyjętych w ustawie nowelizującej rozwiązaniach zakodowana jest nie tylko norma zakazująca wszczynania po 16 września 2021 r. nowych postępowań nadzorczych w stosunku do decyzji doręczonych/ogłoszonych przed trzydziestu laty, ale także norma prawna zakazująca prowadzenia postępowań w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych doręczonych (ogłoszonych) przed 16 września 1991 r., choćby postępowania te przed 16 września 2021 r. zakończone były decyzją ostateczną, a reaktywowane zostały po wejściu w życie ustawy nowelizującej w efekcie uchylenia tej decyzji przez Sąd lub organ administracji publicznej we właściwej ku temu procedurze. Doprecyzowania jednak wymaga, że wadliwie przyjął Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że do postępowania nadzorczego wszczętego na skutek żądania skarżących przed wejściem w życie nowelizacji K.p.a. (tj. przed 16 września 2021 r.) i równocześnie wszczętego po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji znajduje zastosowanie art. 158 § 3 K.p.a.W myśl dodanego do art. 158 K.p.a. przepisu § 3, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 (której stwierdzenie nieważności jest wyłączone z uwagi na upływ czasu lub wywołane tą decyzją nieodwracalne skutki prawne), upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.Przepis art. 158 § 3 K.p.a. dotyczy postępowań potencjalnych, które dopiero mogłyby być wszczęte, i eliminuje możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, skoro od jej doręczenia (ogłoszenia) upłynęło 30 lat. Przepis ten stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w odniesieniu do wniosków złożonych po wejściu w życie ustawy nowelizującej K.p.a., a dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, od doręczenia lub ogłoszenia których upłynęło 30 lat (por. prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z 14 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 617/21). Przepis ten z istoty swojej nie znajduje więc zastosowania do spraw już wszczętych i toczących się (zob. R. Sarbiński, Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pkt 3, LEX/el. 2021).Do spraw już wszczętych i toczących się znajdują natomiast zastosowanie przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy nowelizującej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej: "Do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.". W myśl art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej: "Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.". Oba przepisy mają zatem zastosowanie do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Przy czym z zestawienia przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej jasno wynika, że ustawodawca zdecydował o odrębnym uregulowaniu takich postępowań administracyjnych w zależności od tego, jak długi okres upłynął od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia. I tak, przepis ust. 2 ma dotyczyć takich postępowań, w których wszczęcie nastąpiło po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia, natomiast przepis ust. 1 ma dotyczyć pozostałych postępowań, a zatem takich, w których wszczęcie postępowania nastąpiło przed upływem trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia. Skutkiem zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest umorzenie postępowania nadzorczego z mocy prawa, natomiast skutkiem zastosowania art. 2 ust. 1 tej ustawy jest stosowanie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Co w rezultacie w tym ostatnim przypadku oznacza, że do postępowań, w których wszczęcie postępowania nastąpiło przed upływem trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia stosuje się przepis art. 156 § 2 K.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą: "Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne." Ustawodawca w ustawie nowelizującej przewidział więc nową przesłankę wyłączającą stwierdzenie nieważności decyzji w postacie swego rodzaju "przedawnienia" – upływ dziesięciu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. W takiej sytuacji zaś, zgodnie z art. 158 § 2 K.p.a., jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, dlatego nie mógł mieć zastosowania art. 158 § 3 K.p.a. - ani samodzielnie, ani w związku z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej. Nie ma przy tym w sprawie znaczenia, że na dzień wejścia w życie ustawy nowelizującej (16 września 2021 r.), zainicjowane przez skarżących w 2014 r. postępowanie nadzorcze mające za przedmiot orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 30 kwietnia 1949r., nr UR/2.VII.1/197, uchylającego orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Białymstoku z dnia 3 lutego 1947 r., nr R.U.I/l=34/Wm oraz uznającego, że nieruchomość ziemska W., położona w powiecie wysoko-mazowieckim, o obszarze [...] ha, stanowiąca współwłasność F. Z., H. G., K. G., A. T. oraz R. J., przeszła w dniu 13 września 1944 r. na własność Skarbu Państwa, zgodnie z art. 2 ust 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3 poz. 13), nie zostało zakończone. Na dzień rozstrzygania sprawy przez Ministra było to zatem postępowanie wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją.Oznacza to, że istota problemu w niniejszej sprawie mogła być oceniana przez organ wyłącznie przez pryzmat przesłanek określonych w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Hipoteza normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej zakłada szczególną sytuację intertemporalną, w której wprowadzono pewien cenzus czasowy odnoszący się do wszczętego postępowania i niezakończenia tego postępowania przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ostateczną decyzją lub postanowieniem. Dyspozycja tej normy prawnej przewiduje w takich sytuacjach umorzenie postępowania z mocy prawa. Sąd I instancji ostatecznie prawidłowo uznał, że trafna była ocena organu co do zaistnienia w sprawie podstawy do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego kontrolowanego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 14 sierpnia 1950 r.Przechodząc do badania skargi kasacyjnej pod kątem problematyki związanej ze zgodnością zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z Konstytucją RP, przede wszystkim należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już wielokrotnie w tym temacie (por. przykładowo wyroki z: 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1827/22, 2 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2052/22, 21 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2074/22, 5 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2214/22, 12 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2499/20, 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2282/22, 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2298/22, 3 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2215/22, 7 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2475/22 i 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 57/23). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażone tam stanowisko.Nie można więc podzielić stanowiska skarżących kasacyjnie, że Sąd I instancji aprobując zastosowanie przez organy przepisu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w stanie faktycznym i prawnym sprawy, naruszył wskazane przepisy Konstytucji RP.Z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sądy administracyjne orzekają wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 oraz art. 133 § 1 P.p.s.a.; J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 344). Wyjątkiem są tu sprawy ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w których sąd orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy w czasie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy, albo stan z daty wniesienia skargi (patrz: J. P. Tarno, op. cit., s. 343-344 uw. 1; postanowienie NSA z 23 września 1986 r. sygn. akt IV SAB 8/86, uzasadnienie uchwały NSA z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08).Co do zasady zatem, Sąd ma obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, ma obowiązek ocenić jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Mówiąc innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu przed organami administracyjnymi, odpowiadają prawu (wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 72/06; J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 133, https://sip.lex.pl, dostęp: 2025-12-11).Nie jest kwestionowane, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (to jest dniem 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania z mocy prawa następuje z kolei na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości.Z powyższego wynika, że stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego, że zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w tym trybie rozstrzygnięcia stanowi obligatoryjną przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego.Jak zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, celem opisanego rozwiązania prawnego, na co wskazano wprost w uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej, było dostosowanie systemu prawa do skutków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13. Powołanym orzeczeniem Trybunał stwierdził niezgodność art. 156 § 2 K.p.a. z art. 2 Konstytucji RP, w zakresie w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W motywach powyższego orzeczenia Trybunał podniósł, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie wskazał, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. W tym kontekście sąd konstytucyjny zaznaczył, że określając przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania ustawodawca powinien wziąć pod uwagę całość zasad mieszczących się w klauzuli państwa prawnego, którą przewiduje art. 2 Konstytucji RP. Z kolei, odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których należy również możliwość stwierdzenia nieważności decyzji), nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał dostrzegł również, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału, obowiązkiem ustawodawcy jest wręcz kształtowanie regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu, wraz z upływem czasu, stanu niepewności. Niezbędne jest zatem, zdaniem sądu trybunalskiego, ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być bowiem pozorna. Taka zaś pozorność wystąpiłaby nie tylko wtedy, gdyby ustawodawca nie przewidział ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale także wówczas gdyby ograniczenia te nie były wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej przewidywać nieograniczoną w czasie możliwość wzruszania aktu, na podstawie którego strona nabyła prawo lub ekspektatywę.Te właśnie przyczyny stały się podstawą przyjętej przez ustawodawcę regulacji, którą w art. 156 § 3 K.p.a. wprowadzono cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat. W konsekwencji, nie ma obecnie możliwości zakończenia merytorycznym rozstrzygnięciem spraw o stwierdzenie nieważności będących w toku. Niemożność ta wynika wyraźnie z zawartego w ustawie nowelizującej art. 2 ust. 2, który zakłada umorzenie z mocy prawa wszystkich postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia, niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.Wskazać też warto, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, nie są novum - przewidziano je również w systemie prawa cywilnego, czy karnego. Przykładowo, system prawa cywilnego zna instytucję zasiedzenia, które następuje odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego, czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego). Kolejnym przykładem przyjętych przez ustawodawcę w systemie prawa cywilnego ograniczeń czasowych jest przedawnienie roszczeń przeciwko użytkownikowi wieczystemu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, a także roszczenie użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu, które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 Kodeksu cywilnego), czy przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego). Wszystkie powołane regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny termin przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na 30 lat.Również w prawie administracyjnym ustawodawca niejednokrotnie ograniczył dochodzenie roszczeń, a także stwierdzania nieważności decyzji w czasie. Tytułem przykładu wskazać można obowiązujące od 1 stycznia 1992 r. przepisy art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. poz. 464 ze zm.), zgodnie z którymi do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowania toczące się w tych sprawach podlegają umorzeniu. Przepis ten był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 10 czerwca 2020 r. (publ. OTK-A 2020/21) orzekł o zgodności wymienionych wyżej przepisów z ustawą zasadniczą. Trybunał uznał, że jednym z przejawów bezpieczeństwa prawnego jest stabilizacja sytuacji prawnej jednostki, przekładająca się w efekcie na stabilizację sytuacji stosunków społecznych. Obowiązek ustawodawcy ukształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - z upływem czasu - stanu niepewności, został wywiedziony z klauzuli zawartej w art. 2 Konstytucji, a potrzeba ustanowienia przedawnienia - z zasady bezpieczeństwa prawnego (zob. wyrok z 19 czerwca 2012 r. sygn. P 41/10, OTK ZU nr 6/A/2012, poz. 65). Trybunał stwierdził również, że prawomocność jest sama w sobie wartością konstytucyjną, a ochrona prawomocności ma zakotwiczenie w art. 7 Konstytucji, tj. w zasadzie praworządności (zob. wyrok z 24 października 2007 r. sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108).W świetle przywołanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego niezbędne jest ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być bowiem pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę (zob. wyrok TK z 28 lutego 2012 r. sygn. K 5/11, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 16). W wyrokach dotyczących zgodności z Konstytucją art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw Trybunał Konstytucyjny wskazał, że nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną, a ograniczenie terminów zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego (zob. wyrok TK z 22 lutego 2000 r. sygn. SK 13/98). Trybunał wskazał też, że ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także z uwagi na potrzebę ochrony praw nabytych przez osoby trzecie (zob. wyrok TK z 15 maja 2000r. sygn. SK 29/99).W tę linię orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącą ograniczenia dochodzenia praw w czasie, wpisują się także wyroki Trybunału dotyczące oceny zgodności z Konstytucją art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. poz.872). W wyrokach z 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09 oraz z 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07, ale także we wcześniejszym wyroku z 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02 Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że art. 73 ust. 4 ww. ustawy jest zgodny z Konstytucją RP. W wyroku z 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 Trybunał przesądził, że art. 73 ust. 4 tej ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału z 20 lipca 2004 r. w sprawie o sygn. akt SK 11/02, zgodnie z którym art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Stan prawny wyraźnie bowiem wskazuje, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Zgłoszenie wniosku w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. okresie było wystarczającą czynnością, by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Oznacza to, że z upływem ustawowego terminu strona traci możliwość dochodzenia przysługujących jej uprawnień do zgłoszenia żądania bez względu na okoliczności usprawiedliwiające spóźnienie zgłoszenia wniosku, nawet jeżeli są to zdarzenia niezależne od strony.Z wyżej poczynionych rozważań wynika, że wprowadzenie przez ustawodawcę ograniczenia czasowego w dochodzeniu prawa nie jest instytucją nowa i dotychczas nie budził on w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zastrzeżeń co do zgodności tej regulacji z Konstytucją.Odnośnie do spraw będących w toku niewątpliwie ustawodawca nie powinien "zaskakiwać" obywatela regulacjami, które są wprowadzane później niż zdarzenia, które miały miejsce przed ich uchwaleniem i twierdzić, że regulacje te powinny być stosowane do stanów faktycznych i prawnych powstałych przed datą wejścia w życie nowych uregulowań prawnych. Jednakże zasady bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilności stosunków prawnych, które wyprowadzane są z wyrażonej w art. 2 Konstytucji klauzuli państwa prawnego, nie mają charakteru bezwzględnego, dopuszczalne są bowiem od nich wyjątki (wyrok TK z 10 czerwca 2020 r. sygn. akt K 11/18; podobnie w odniesieniu do prawa unijnego wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt C-376/02).Ustawodawca również dopuszcza takie wyjątki stanowiąc w art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1461) o możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Odstąpienie od ww. zasad przemawiające za retroaktywnością regulacji prawnych zawartych w ustawie może być uzasadnione koniecznością poszanowania innych wartości i zasad konstytucyjnych.W uchwale z 11 stycznia 2024 r. sygn. I OPS 3/22, Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, że jednostka musi w każdym czasie liczyć się ze zmianą regulacji prawnych i uwzględniać podczas planowania przyszłych działań ryzyko zmian prawodawczych, uzasadnionych zmianą warunków społecznych. Na gruncie obowiązującej Konstytucji nie można całkowicie wykluczyć stanowienia regulacji prawnych o charakterze retroaktywnym. Ustawodawca musi jednak wyważyć uzasadniony interes jednostki i interes publiczny, stanowiąc nowe regulacje (wyrok TK z 23 kwietnia 2013 r. sygn. P 44/10, OTK ZU nr 4/A/2013, poz. 39). W świetle dotychczasowego i utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2009 r. sygn. akt P 66/07, OTK-A 2009/5/65 i z 22 lipca 2020 r. sygn. akt K 4/19, OTK-A 2020/33) przepisy działające wstecz można wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Cel ustanowienia określonej regulacji może uzasadniać jej zastosowanie z mocą wsteczną. Pod pojęciem "celu ustawy" należy rozumieć przede wszystkim przyczynę jej uchwalenia (zob. M. Kłoda, Prawo międzyczasowe prywatne. Podstawowe zasady, Warszawa 2007, s. 166; por. też uchwała SN z 27 kwietnia 1971 r. sygn. akt III CZP 8/71).Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, co wynika z wcześniej poczynionych wywodów, że wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wszczynania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z przywoływanego na wstępie wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/13. Doprowadziła także do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło (por. uchwała SN z 26 października 2007 r. sygn. akt III CZP 30/07, OSNC 2008/5 poz. 43 ) i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten czas, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji, czy postanowienia z obrotu prawnego. Skoro w takim długim czasie jednostka nie korzystała z przysługujących jej praw, to musi się liczyć z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiona. W takim przypadku zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa.Należy wskazać, że w sytuacji uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest niezgodna z wzorcami konstytucyjnymi, strona będzie mogła żądać wznowienia postępowania w sprawie.Wskazane w zarzutach kasacyjnych przepisy Konstytucji RP są normami o charakterze ogólnym i stanowią wzorzec dla oceny wszystkich aktów prawnych obowiązujących w Polsce. Wśród przepisów tych wyróżniają się zwłaszcza przepisy, mające rangę zasad konstytucyjnych. Jedną z tych zasad jest zasada nadrzędności Konstytucji RP, która wyraża się w tym, że organy państwa są obowiązane do uszczegółowiania przepisów konstytucyjnych w aktach niższego rzędu oraz że akty te nie będą sprzeczne z Konstytucją. Z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe - odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP, a sprzeczność ma charakter oczywisty, inaczej mówiąc, gdy zachodzi sytuacja oczywistej niekonstytucyjności przepisu (por. postanowienie SN z 21 czerwca 2023 r. sygn. III USK 268/22, SIP LEX nr 3571906). Przyjmuje się, że sytuacja taka może zachodzić wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji RP dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną, jak norma objęta już wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, gdy Trybunał stwierdził niekonstytucyjność określonej normy prawnej zamieszczonej w przepisie tożsamym, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem, gdy sposób rozumienia przepisu ustawy wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 stycznia 2009 r. sygn. akt I CSK 482/08, LEX nr 491552; z 17 marca 2016 r. sygn. akt V CSK 377/15, OSNP 2016 Nr 12, poz. 148; Jurysta 2016 nr 12, s.18, z glosą J.G. Firlusa; Ars in vita. Ars in iure. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi Jankowskiemu, pod red. A. Barańskiej i S. Cieślaka, Warszawa 2018, z glosą M. Białeckiego; uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 16 października 2006 r. sygn. akt I FSP 2/06, ONSAiWSA 2007 Nr 1, poz. 3 oraz wyroki tego Sądu z 24 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1369/07 oraz z 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I FSK 36/13). Żaden z tych przypadków nie ma jednak miejsca w badanej sprawie, co przesądziło o niezasadności tych zarzutów skargi kasacyjnej.W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ nie ma żadnych uprawnień do badania prawidłowości uchwalenia określonych przepisów prawa. Jego zadaniem jest rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), a nie ocena procesu legislacyjnego, w którym podstawa prawna decyzji została uchwalona.Zasada powyższa dotyczy również sądów administracyjnych, a wyjątek ma miejsce tylko i wyłącznie w sytuacji, w której po wniesieniu skargi bądź skargi kasacyjnej przez stronę, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, nawet jeżeli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany w podstawach kasacyjnych. Przyjmuje się, że wówczas sądy administracyjne powinny zastosować bezpośrednio przepisy art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego, a Naczelny Sąd Administracyjny nie pozostaje wówczas związany treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. (uchwała składu 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 9/09; J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 183, https://sip.lex.pl, dostęp: 2024-09-06).Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.W razie uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, strona, której postępowanie nieważnościowe zostało zakończone umorzeniem postępowania, na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, będzie mogła żądać wznowienia postępowania, w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 145a K.p.a.W tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo przyjął stanowisko Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznające, że orzeczenie z 1949 r. zostało doręczone ponad trzydzieści lat temu, a wobec wszczęcia postępowania nieważnościowego w dniu 2 grudnia 2014r., organ zasadnie umorzył postępowanie administracyjne. Wobec powyższego, należało uznać, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.Zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i sąd pierwszej instancji.