sygn. II OSK 110/25 18 grudnia 2025 Naczelny Sąd Administracyjny

Wyrok - II OSK 110/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 18 grudnia 2025

Teza
Oddalono skargę kasacyjną. zagospodarowanie przestrzenne, rozbiórka obiektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. D., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, z dnia 7 listopada 2024r. sygn. akt II SAB/Po 130/24, w sprawie ze skargi B. D., na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru BOddalono skargę kasacyjną. zagospodarowanie przestrzenne, rozbiórka obiektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. D., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, z dnia 7 listopada 2024r. sygn. akt II SAB/Po 130/24, w sprawie ze skargi B. D., na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru B
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Typ sprawy sprawa nieprocesowa
Etap skarga kasacyjna
Tryb rozprawa
Tematy
planowanie przestrzenne
Role w sprawie
apelujący / skarżący wnioskodawca
Data orzeczenia 18 grudnia 2025
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Andrzej Wawrzyniak
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę kasacyjną

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. D., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, z dnia 7 listopada 2024r. sygn. akt II SAB/Po 130/24, w sprawie ze skargi B. D., na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krotoszynie, w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego budynku, oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II SAB/Po 130/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. D. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego budynku.Powyższy wyrok zaskarżyła w całości do NSA skarżąca kasacyjnie, działając przez profesjonalnego pełnomocnika.W skardze kasacyjnej ww. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Poznaniu, zasądzenie od PINB w K. na jej rzecz niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego oraz oświadczyła na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.W zarzutach skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez naruszenie przepisów postępowania polegające na nieprzedstawieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, rzetelnie stanu sprawy, tj. zgodnie ze stanem faktycznym oraz niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności, co nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale taki wpływ w istocie miało. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w ocenie skarżącej nie jest należyte, ma charakter ogólnikowy, a przy tym WSA w Poznaniu ograniczył się jedynie do argumentacji prawnej zbieżnej ze stanowiskiem organu, pomijając szereg argumentów prawnych podnoszonych przez skarżącą, zgłoszonych w zarzutach skargi.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że skarżąca kasacyjnie domagała się od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "PINB") wszczęcia postępowania naprawczego w zakresie nieprawidłowości po wykonanej rozbiórce obiektu na działce nr [...] , przy ul. Z. [...] w K.. Skarżąca wskazała, że samowolnie wybudowany budynek mieszkalny został co prawda rozebrany, ale legalnie istniejąca pozostała część zabudowy jest w nieodpowiednim stanie technicznym (np. brak rynien) i powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Jej zdaniem strona ma prawo żądać wszczęcia postępowania nawet wówczas, gdy postępowania wszczynane są z urzędu.Bezsporne również jest, że w wyniku pisemnej interwencji skarżącej PINB podjął czynności. W piśmie z 8 lipca 2024 r. wskazał, że przeprowadził już w 2023 r. kontrolę, w wyniku której nie stwierdzono nieprawidłowości będących podstawą do wszczęcia postępowania objętego przepisami prawa budowlanego. Zawiadomieniem z 10 lipca 2024 r. PINB poinformował o kontroli, która przeprowadzona została 26 lipca 2024 r. Następnie pismem z 12 sierpnia 2024 r. PINB poinformował, że od czasu poprzedniej analizy nie zaszły nowe okoliczności wymagające podjęcia dodatkowych czynności, prowadzących do wszczęcia odpowiedniego postępowania administracyjnego, gdyż w oparciu o przeprowadzone czynności inspekcyjno-kontrolne, nie stwierdzono nieprawidłowości stanu budynku skutkujących wydaniem decyzji w tym przedmiocie.Mimo uzyskania powyższych informacji, skarżąca podtrzymywała żądanie wydania decyzji o usunięciu nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. W skardze kasacyjnej nie zgodziła się z wymienionym na wstępie wyrokiem Sądu I instancji, w którym oddalona została skarga na bezczynność PINB w K. w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego budynku.Podkreślić w tym miejscu należy, że orzeczenie o usunięciu nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia.Należy jednak podkreślić, że zgodnie z art. 72a ust. 1 Prawa budowlanego, postępowania w sprawach decyzji, o których mowa m.in. w art. 66 ust. 1, wszczyna się wyłącznie z urzędu.Kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie ma okoliczność, że w dniu 8 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w sprawie o sygn. akt II OPS 2/25 podjął uchwałę, w której stwierdził, że: "1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku."Obowiązek uwzględnienia treści powyższej uchwały wynika z istoty mocy ogólnie wiążącej uchwał NSA, która sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, a odstąpienie od tego stanowiska możliwe jest wyłącznie w warunkach przewidzianych w art. 269 § 1 p.p.s.a. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować, co też kontrolując zaskarżony wyrok NSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uczynił.W świetle powyższej uchwały, wniosek strony nie stanowi "żądania wszczęcia postępowania" w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a., lecz jest jedynie impulsem (źródłem informacji), który obliguje organ do wstępnej weryfikacji zasadności podjęcia działań z urzędu.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chybiony jest zarzut skarżącej, jakoby jej wniosek obligował organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). W postępowaniach wszczynanych z urzędu przepis ten nie ma zastosowania, gdyż organ stałby się jedynym adresatem własnego rozstrzygnięcia. Reakcja organu polegająca na przeprowadzeniu czynności kontrolnych i udzieleniu pisemnej informacji o braku podstaw do dalszych działań była zatem w pełni prawidłowa i wyczerpywała obowiązki procesowe PINB.Sąd I instancji słusznie przyjął, że art. 72a Prawa budowlanego stanowi "lex specialis" wobec art. 61 k.p.a. W konsekwencji brak wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie może być utożsamiany z bezczynnością w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.W przedmiotowej sprawie Skarżąca kasacyjnie otrzymała pisemną informację z 12 sierpnia 2024 r., która została udzielona przez organ nadzoru budowlanego na etapie istniejących rozbieżności w orzecznictwie z poparciem dla tego nurtu, który został uznany za prawidłowy w uchwale NSA. Również Sąd I instancji poparł stanowisko organu, akceptując pogląd o braku podstaw do wszczynania postępowania na wniosek strony, wydania postanowienia o odmowie wszczęcia i zastosowania trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. w związku z zarzutem bezczynności. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, rzetelnie przedstawił stan sprawy zgodnie ze stanem faktycznym oraz wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest należyte i nie ma charakteru ogólnikowego, tak jak wywodzi w skardze kasacyjnej skarżąca. Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 w związku z art. 141§ 4 p.p.s.a.Choć wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zapadł przed podjęciem cytowanej uchwały o sygn. akt II OPS 2/25, jego wnioski pozostają w pełnej zgodności z uchwałą i z przyjętą linią orzeczniczą. Fakt, że Sąd I instancji oddalił skargę na bezczynność, zamiast ją odrzucić z powodu braku prawnego obowiązku wydania postanowienia na podstawie art. 61a k.p.a., pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Skarżąca uzyskała merytoryczną odpowiedź i informację o punkcie widzenia organu w piśmie z 12 sierpnia 2024 r., a więc jeszcze przed podjęciem uchwały. Sąd I instancji wyraził stanowisko co do załatwienia sprawy wniosku strony spójne z poglądem uchwały. Poza tym zbadał sprawę merytorycznie w stopniu, który był do tego niezbędny, co - w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego wyroku, przy liniach orzeczniczych i stanowisku doktryny - uzasadniało wówczas oddalenie skargi zamiast jej odrzucenia.W tym stanie rzeczy niecelowe i bezzasadne okazało się uchylenie zaskarżonego wyroku tylko z tego powodu, że Sąd oddalił skargę zamiast ją odrzucić.Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.. oddalił skargę kasacyjną.