Wyrok - III SAB/Lu 33/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - z dnia 18 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. A. bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lublinie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. K.-S. od Skarbu Państwa, Wojewódzkiego Sądu AdministOddalono skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. A. bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lublinie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. K.-S. od Skarbu Państwa, Wojewódzkiego Sądu Administ
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
przedstawiciel ustawowy dziecka
zamawiający / strona powodowa
Skarb Państwa
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
18 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Przewodniczący
Agnieszka Kosowska
Podstawa prawna
art. 35
kpa
art. 36
kpa
art. 37
kpa
art. 3
ppsa
art. 149
ppsa
art. 53
ppsa
art. 151
ppsa
art. 250
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 20 maja 2025 r. J. A. (dalej też jako "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w L. (dalej też jako "organ") w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżący podnosząc wiele okoliczności podkreślił, że orzeczenie z dnia 26 czerwca 2024 r. nr [...] Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. jest dla niego niekorzystne i uniemożliwia mu uzyskanie stałego zasiłku. Podniósł, że obecnie pobiera zasiłek okresowy w kwocie 505 zł zamiast zasiłku stałego. Ponadto skarżący zażądał zadośćuczynienia w wysokości 50.000 zł od Wojewody Lubelskiego za przewlekłość "w wyjaśnieniu odwołania". Skarżący wyjaśnił, że składał zarzuty pod adresem dr A. H.-G. Przewodniczącej Powiatowego Zespołu w Z.. Wskazywał, że wypis ze szpitala jest sfałszowany, bo nie podpisał go ordynator ani jego zastępca. Skarżący wskazywał na zły stan zdrowia z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, astmy oskrzelowej, zastoinowej niewydolności serca, upadku na przejściu dla pieszych, po którym z uwagi na zbyt małą ilość zabiegów rehabilitacyjnych powstały obrażenia ciała. Podniósł również, że nie podważał orzeczenia z dnia 26 czerwca 2024 r. tylko wypis ze szpitala (odwołanie dotyczyło tego wypisu).W piśmie z dnia 28 października 2025 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował, że skarga J. A. z dnia 20 maja 2025 r. dotyczy bezczynności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. w zakresie rozpoznania odwołania skarżącego z dnia 9 lipca 2024r. od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 czerwca 2024 r. Skarżący domaga się w skardze, aby zobowiązać Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności do rozpoznania odwołania skarżącego.Pełnomocnik nadmienił, że w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 7 kwietnia 2025 r. zatytułowane skarga, które należy traktować jako ponaglenie organu w zakresie rozpoznania odwołania.Pełnomocnik złożył wniosek o przyznanie o należnego wynagrodzenia za "reprezentację z urzędu" oświadczając jednocześnie, że opłaty nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.Skarga jest niezasadna. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 t.j.) – dalej p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.W niniejszej sprawie skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. Przed wniesieniem skargi skarżący wystąpił z ponagleniem (pismo z dnia 7 kwietnia 2025 r.).Z uwagi na charakter zarzutów podnoszonych przez skarżącego należy wyjaśnić, że kwestie orzekania o stopniu niepełnosprawności reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913 z późn. zm) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857 z późn. zm). Na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej "jako ustawa o rehabilitacji") powołano zespoły orzekające o niepełnosprawności: 1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; 2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja.Starosta w ramach zadań z zakresu administracji rządowej powołuje i odwołuje powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwany dalej "powiatowym zespołem", po uzyskaniu zgody wojewody oraz przedkłada wojewodzie informacje o realizacji zadań. Zgoda wojewody wymaga uzyskania opinii Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych (art. 6a ust.1).Wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwany dalej "wojewódzkim zespołem", powołuje i odwołuje wojewoda, po zasięgnięciu opinii Pełnomocnika (art. 6a ust. 3 ustawy). Przewodniczący wojewódzkiego zespołu reprezentuje zespół na zewnątrz i kieruje jego pracami (art. 6a ust. 7 ustawy). Stosownie do art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji, w orzeczeniu powiatowego zespołu ustala się niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności oraz wskazania dotyczące w szczególności:1) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby;2) szkolenia, w tym specjalistycznego;3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej;4) uczestnictwa w terapii zajęciowej;5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby;6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki;7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251), przy czym w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności spełnienie tych przesłanek może zostać stwierdzone jedynie w przypadku ustalenia przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem 04-O (choroby narządu wzroku), 05-R (upośledzenie narządu ruchu), 10-N (choroba neurologiczna) lub 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia).Zgodnie z art. 6c ust. 6 ustawy, wojewoda pełni nadzór nad powiatowymi zespołami przy pomocy wojewódzkiego zespołu.Nadzór nad orzekaniem o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności sprawuje Pełnomocnik (art. 6c ust. 1). Zgodnie z art. 6c ust. 2 ustawy nadzór ten polega na: 1) kontroli orzeczeń co do ich zgodności z zebranymi dokumentami lub z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności; 2) kontroli prawidłowości i jednolitości stosowania przepisów, standardów i procedur postępowania w sprawach dotyczących orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności; 3) szkoleniu członków wojewódzkich zespołów; 4) udzielaniu wyjaśnień w zakresie stosowania przepisów regulujących postępowanie w sprawach dotyczących orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności.Wydane na podstawie art. 6c ust. 9 powołanej wyżej ustawy o rehabilitacji rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności określa szczegółowe zasady wydawania orzeczeń o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności oraz orzeczeń, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zwanej dalej "ustawą", tryb postępowania przy orzekaniu, skład i sposób powoływania i odwoływania członków zespołów orzekających, a także sposób działania wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwanego dalej "wojewódzkim zespołem", i powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwanego dalej "powiatowym zespołem" (§ 1 pkt 1). W myśl § 16 ust. 1 rozporządzenia, osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie.Powiatowy zespół, który wydał orzeczenie, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy do wojewódzkiego zespołu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania (§ 16 ust. 2).Jeżeli powiatowy zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone orzeczenie (§ 16 ust. 3). Według § 17 rozporządzenia, w postępowaniu odwoławczym przed wojewódzkim zespołem, w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, stosuje się odpowiednio tryb postępowania przed powiatowym zespołem.Tryb rozpatrzenia wniosku o wydanie orzeczenia uregulowano w § 7 ust. 1 - 7 rozporządzenia.Według § 7 ust. 3 pkt 1 zawiadomienie o terminie rozpatrzenia wniosku, nie później niż 7 dni przed dniem jego rozpatrzenia, doręcza się osobie zainteresowanej lub jej przedstawicielowi ustawowemu, w przypadku orzekania o stopniu niepełnosprawności lub orzekania o wskazaniach do ulg i uprawnień.Niestawienie się osób, o których mowa w ust. 3, w wyznaczonym terminie na posiedzeniu o wydanie orzeczenia powoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania (§ 7 ust. 5 rozporządzenia). W przypadku gdy niestawienie się, o którym mowa w ust. 5, zostało usprawiedliwione ważnymi przyczynami lub zdarzeniami losowymi w terminie 14 dni od dnia posiedzenia, przewodniczący powiatowego zespołu wyznacza nowy termin rozpatrzenia sprawy. O powtórnym terminie zawiadamia się za zwrotnym poświadczeniem odbioru (§ 7 ust. 6). Trzykrotne niestawienie się z powodów, o których mowa w ust. 6, powoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania (§ 7 ust. 7 rozporządzenia).W badanej sprawie skarżący zarzuca organowi bezczynność.Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy rozpoznania sprawy (§ 4). Zarazem, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Powyższe oznacza, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast stosownie do art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłość wystąpi wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Bezczynność zachodzi więc, gdy postępowanie zgodnie z przepisami prawa powinno już zostać zakończone, natomiast jego przewlekłość, gdy wprawdzie terminy jego zakończenia nie zostały jeszcze przekroczone, ale biorąc pod uwagę zasadę szybkości postępowania i jego ekonomiki, powinno ono już znaleźć swoje rozstrzygnięcie.Z akt sprawy wynikało, że w dniu 26 czerwca 2024 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. rozpatrzył wniosek J. A. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wydane zostało orzeczenie nr [...] Zostało ono doręczone skarżącemu, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Skarżący w dniu 9 lipca 2024 r. wniósł odwołanie od tego orzeczenia. Akta tej sprawy zostały przekazane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. (dalej "Wojewódzki Zespół").Wojewódzki Zespół wyznaczył termin posiedzenia składu orzekającego na dzień 23 września 2024 r. Skarżący nie stawił się na wyznaczone posiedzenie. Skarżącemu zostało przesłane zawiadomienie o kolejnym terminie posiedzenia składu orzekającego Wojewódzkiego Zespołu wyznaczonym na dzień 28 października 2024 r. (zawiadomienie wskazywało na konieczność osobistego stawiennictwa na posiedzenie). Ze względu na niestawiennictwo skarżącego, kolejny termin posiedzenia wyznaczono na dzień 25 listopada 2024 r. Skarżący nie stawił się również na to posiedzenie. Powyższe oznacza, że Wojewódzki Zespół trzykrotnie wyznaczał skarżącemu termin posiedzenia składu orzekającego z obowiązkiem osobistego stawiennictwa: na dzień 23 września 2024 r., na dzień 28 października 2024 r. i na dzień 25 listopada 2024 r. Ponieważ skarżący nie stawił się na żadne z wyznaczonych posiedzeń i nie usprawiedliwił nieobecności na ostatnim z nich, w dniu 30 stycznia 2025 r. odwołanie od orzeczenia Powiatowego Zespołu pozostawiono bez rozpoznania. Analiza chronologii czynności podejmowanych przez organ w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że organ nie dopuścił się bezczynności przy rozpoznawaniu odwołania strony. W niniejszej sprawie termin, od którego należy liczyć czas trwania postępowania przed organem II instancji to dzień 18 lipca 2024 r., kiedy to wpłynęło do organu odwołanie skarżącego od orzeczenia organu I instancji. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie stawił się na posiedzenie składu orzekającego w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu trzykrotnie w dniach: 23 września 2024 r., 28 października 2024 r. i 25 listopada 2024 r. (k. 14, k. 17, k. 33 akt adm.) mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie i miejscu ustalenia poziomu potrzeby (k. 34-35, k. 18-19, 15-16 akt adm.). Ze względu na to, że nie stawił się na żadne z wyznaczonych posiedzeń i nie usprawiedliwił nieobecności na ostatnim z nich, w dniu 25 listopada 2024 r. odwołanie od orzeczenia Powiatowego Zespołu pozostawiono bez rozpoznania na podstawie § 7 ust. 5 w zw. z § 17 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Zawiadomienie z dnia 30 stycznia 2025 r. (podpisane przez Przewodniczącego Wojewódzkiego Zespołu) o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania zakończyło postępowanie przed Wojewódzkim Zespołem.W tym stanie faktycznym i prawnym skarga okazała się nieusprawiedliwiona. Przedstawiona chronologia zdarzeń prowadzi, w ocenie składu orzekającego WSA w Lublinie, do wniosku, że postępowanie w przedmiocie odwołania skarżącego prowadzone było prawidłowo. Z treści skargi i innych pism skarżącego wynika, że celowo nie stawiał się on na posiedzenia w przedmiocie rozpoznania odwołania.Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę (punkt I. wyroku). O wynagrodzeniu w kwocie 590,40 zł należnym profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, Sąd orzekł na mocy art. 250 § 1 p.p.s.a. (punkt II. wyroku).Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.Ubocznie należy podnieść, że sprawy o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności należą do właściwości sądów powszechnych (art. 4778 § 2 pkt 4 k.p.c.). Powyższy przepis – dotyczący badania merytorycznej prawidłowości orzeczenia o ustaleniu niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - nie oznacza, że WSA w Lublinie nie był właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w L..Ubocznie należy podnieść, że sprawy o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności należą do właściwości sądów powszechnych (art. 4778 § 2 pkt 4 k.p.c.). Powyższy przepis – dotyczący badania merytorycznej prawidłowości orzeczenia o ustaleniu niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - nie oznacza, że WSA w Lublinie nie był właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w L..