Postanowienie - III OZ 697/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 grudnia 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Sprawy uczniów. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt II SO/Bk 8/25 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej czynności w sprawie z wniosku K. Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E. Z. o wstrzymanie wykonania czynności Dyrektora Szkoły PodsOddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Sprawy uczniów. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt II SO/Bk 8/25 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej czynności w sprawie z wniosku K. Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E. Z. o wstrzymanie wykonania czynności Dyrektora Szkoły Pods
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono wniosek
Typ sprawy
nieustalone
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
przedstawiciel ustawowy dziecka
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
19 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Zbigniew Ślusarczyk
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 29 października 2025 r., sygn. akt II SO/Bk 8/25, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wstrzymał wykonanie zaskarżonej czynności Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w przedmiocie nieprzyjęcia dziecka do klasy I publicznej szkoły podstawowe.W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że E. Z., przedstawicielka ustawowa (matka) małoletniego K. Z. (dalej: "skarżąca" lub matka dziecka), w dniu 2 września 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej) wniosła do sądu pismo zatytułowane "pismo przewodnie w sprawie ze skargi na czynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...]". Dotyczy ono czynności Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] (dalej: "Dyrektor") w postaci odmowy przyjęcia K. Z. do klasy I z uwagi na zamieszkiwanie poza obwodem szkoły. Odmowa nastąpiła poprzez wykreślenie dziecka z listy uczniów w sierpniu br., na którą to listę zostało wpisane w czerwcu br. Następnie, 30 września 2025 r. do WSA w Białymstoku wpłynęła skarga na powyższą czynność.Zdaniem Sądu I instancji, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności zasługiwał na uwzględnienie. Sąd podzielił pogląd, iż o możliwości przyznania ochrony tymczasowej nie decyduje rodzaj aktu będącego przedmiotem skargi, ale to, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w granicach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony, przed skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.W ocenie WSA w Białymstoku "skarżąca" uprawdopodobniła zaistnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Wykonanie zaskarżonej czynności rozumiane jako uniemożliwienie małoletniemu K. Z. realizowania obowiązku szkolnego w szkole, w której obwodzie – jak twierdzi "skarżąca" – mieszka, może spowodować dla niego trudne do odwrócenia skutki, zarówno w sferze edukacyjnej, rozwojowej, społecznej jak i psychologicznej. Może to doprowadzić do utraty kontaktu z rówieśnikami oraz braku możliwości integracji z klasą. W sprawie nie bez znaczenia jest również treść art. 70 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy ma prawo do nauki, a nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Konieczne jest zatem, aby na czas postępowania sądowoadministracyjnego K. Z. znajdował się na liście uczniów (co miało miejsce do czasu jego wykreślenia w sierpniu br.) i tym samym mógł uczęszczać do Szkoły Podstawowej [...].W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wykonanie zaskarżonej czynności może, w kontekście całokształtu okoliczności, spowodować dla małoletniego trudne do odwrócenia skutki. W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.Zażalenie wniósł organ, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Organ wskazał, że nie doszło do wydania aktu lub czynności, których wykonanie mogło zostać wstrzymane. W przedmiotowym stanie faktycznym "skarżąca" zgłosiła swojego syna K. Z. jako kandydata na ucznia pierwszej klasy Szkoły Podstawowej [...], poprzez złożenie "Zgłoszenia dziecka zamieszkałego w obwodzie Szkoły Podstawowej [...]". Wraz z ww. zgłoszeniem "skarżąca" przedłożyła jedynie oświadczenie z 3 marca 2025 roku o posiadaniu miejsca zamieszkania w S., co miało potwierdzać zasadność przyjęcia małoletniego K. Z. do pierwszej klasy Szkoły Podstawowej [...] ze względu na fakt zamieszkiwania w obwodzie placówki. "Skarżąca" dążyła do przyjęcia swojego syna do pierwszej klasy Szkoły Podstawowej [...] na podstawie faktu, że zamieszkuje on w obwodzie placówki, tj. w trybie określonym w art. 130 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe, tj. z urzędu. "Skarżąca", w przypadku zamiaru zapisania syna do szkoły podstawowej w innym trybie, powinna była przedłożyć inne dokumenty, w szczególności wniosek o wszczęcie postępowania rekrutacyjnego.W tych okolicznościach zdaniem organu zgłoszenie i następnie przyjęcie (wpisanie na listę "uczniów przyjętych") K. Z. do pierwszej klasy Szkoły Podstawowej [...] było całkowicie zasadne, bowiem adres zamieszkania wskazany w oświadczeniu złożonym przez "skarżącą" należy do obwodu prowadzonej przez organ placówki. Niemniej, z chwilą powzięcia wiedzy o fakcie, że zarówno "skarżąca", a co za tym idzie mieszkający z matką K. Z., w rzeczywistości nie zamieszkują w obwodzie prowadzonej przez organ placówki, więc przyjęcie K. Z. w trybie z art. 130 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe stało się niemożliwie w rozumieniu ustawy. Powyższe oznaczało jednocześnie, że w stosunku do małoletniego K. Z. ustała przesłanka uzasadniająca przyjęcie go w trybie z art. 130 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe.Wobec powyższego organ powiadomił rodziców K. Z., w tym "skarżącą", o zaistniałych okolicznościach oraz ich bezpośredniej konsekwencji w postaci niemożności przyjęcia jej syna w poczet uczniów pierwszej klasy Szkoły Podstawowej [...] z urzędu na zasadzie zgłoszenia dziecka zamieszkującego w obwodzie danej placówki.Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu nieprzyjęcie K. Z. nie nastąpiło w drodze aktu administracyjnego ani innej czynności, które mogą podlegać wstrzymaniu w trybie z art. 61 § 3 p.p.s.a., bowiem wobec zaistniałych okoliczności małoletni K. Z. przestał spełniać przesłankę uzasadniającą jego przyjęcie do pierwszej klasy prowadzonej placówki, zatem ex lege jego przyjęcie stało się niemożliwe, a nadto niezgodne z obowiązującymi przepisami.W odpowiedzi na zażalenie K. Z. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego E. Z. wniósł o oddalenie zażalenia oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu podniesiono, że przyjęcie K. Z. do SP 1 nastąpiło z urzędu - po złożeniu przez rodzica zgłoszenia dziecka zamieszkałego w obwodzie, w trybie art. 130 ust. 5 Prawa oświatowego. Okoliczności te organ sam przyznaje, a wywieszenie przez niego listy "uczniów przyjętych do klasy I" było niczym innym jak oficjalnym zakomunikowaniem rodzicom, które dzieci zostały przez dyrektora przyjęte do szkoły na rok szkolny 2025/2026. Twierdzenie organu, że "powziął wiedzę" o innym miejscu zamieszkania dziecka, jest czysto deklaratywne, a zaskarżona czynność istnieje w formie niebudzącego wątpliwości, zindywidualizowanego aktu/czynności organu, który zmienił wcześniejsze, korzystne dla dziecka rozstrzygnięcie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie podlega oddaleniu jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw.W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przewidziana w tym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z ich wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnego aktu lub czynności, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1548/18, LEX nr 2513909, z 14 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 691/17, LEX nr 2639594).Na wstępie należy odnieść się do przyjętego przez Sąd I instancji ujęcia instytucji ochrony tymczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, iż również niektóre akty odmowne mogą cechować się wykonalnością. Przyjmując szerokie pojęcie "wykonalności" aktu lub czynności należy uznać, iż wykonalność ta może być związana także z wywołaniem przez zaskarżony akt skutków prawnych. Taka wykładnia art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika z celu tej instytucji prawnej, związanej z zapewnieniem ochrony prawnej skarżącemu na czas trwania postępowania sądowego.Przechodząc do oceny argumentacji zażalenia, zdaniem NSA nie zasługuje ono na uwzględnienie. Błędnie wywodzi organ, że nie doszło do wydania aktu lub czynności, których wykonanie mogło zostać wstrzymane. Organ w zażaleniu przyznaje, że pierwotnie przyjął K. Z. do pierwszej klasy Szkoły Podstawowej [...] z uwagi na fakt, że adres zamieszkania wskazany w oświadczeniu złożonym przez matkę dziecka należy do obwodu prowadzonej przez organ placówki. Niemniej, z chwilą powzięcia podejrzenia, że zarówno matka, jak i mieszkający z matką K. Z., w rzeczywistości nie zamieszkują w obwodzie prowadzonej przez organ placówki, przyjęcie K. Z. w trybie z art. 130 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe – zdaniem organu – stało się niemożliwie. Organ wprost wskazuje, że powiadomił rodziców K. Z. "o zaistniałych okolicznościach oraz ich bezpośredniej konsekwencji w postaci niemożności przyjęcia syna w poczet uczniów pierwszej klasy Szkoły Podstawowej [...] z urzędu". Oznacza to, iż przedmiotem skargi jest czynność, która wywołała skutki prawne wobec małoletniego K. Z.. Wstrzymaniu w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie podlegają wyłącznie decyzje wydane w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym, lecz także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości, że odmowa przyjęcia dziecka do klasy I publicznej szkoły podstawowej w sposób bezpośredni wywołuje ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak to trafnie przyjął Sąd I instancji, w sprawie istotna jest treść art. 70 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy ma prawo do nauki, a nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Nie ulega wątpliwości, że każdy okres zaniechania nauczania dziecka może rodzić trudne do odwrócenia skutki związane z brakiem nauki, a w konsekwencji także i promocji do wyższej klasy. Konieczne jest zatem, aby na czas postępowania sądowoadministracyjnego K. Z. znajdował się na liście uczniów i tym samym mógł uczęszczać do szkoły.Jednocześnie przedmiotem oceny nie jest legalność dokonania zaskarżonej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu, ani też Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonują na obecnym etapie oceny zgodności z prawem czynności będącej przedmiotem skargi. Tym samym bezprzedmiotowe byłoby odnoszenie się do stanowiska organu, jakoby nieprzyjęcie K. Z. do szkoły "nie nastąpiło w drodze aktu administracyjnego ani innej czynności, której może podlegać wstrzymaniu", wobec zaprzestania spełniania przesłanki uzasadniającej przyjęcie małoletniego do pierwszej klasy prowadzonej placówki.Podsumowując, Sąd I instancji trafnie wstrzymał wykonanie czynności w przedmiocie nieprzyjęcia dziecka do klasy I publicznej szkoły podstawowej. Oddalenie zażalenia potwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] zobowiązany jest traktować, na czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego, K. Z. jako ucznia szkoły, i dopuścić małoletniego do udziału w zajęciach.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o zasądzenie na rzecz K. Z. kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.Jednocześnie na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 166, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o sprostowaniu zaskarżonego postanowienia, gdyż oczywistą omyłką jest wskazanie w jego treści E. Z. jako skarżącej, podczas gdy z treści orzeczenia wynika, iż przedmiotowa czynność dotyczy K. Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E. Z... Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o sprostowaniu zaskarżonego postanowienia, gdyż oczywistą omyłką jest wskazanie w jego treści E. Z. jako skarżącej, podczas gdy z treści orzeczenia wynika, iż przedmiotowa czynność dotyczy K. Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E. Z..