Postanowienie - II OZ 274/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 marca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Obowiązek meldunkowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 514/25 o odrzuceniu skargi M. K. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 26 sierpnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uUchylono zaskarżone postanowienie. Obowiązek meldunkowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 514/25 o odrzuceniu skargi M. K. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 26 sierpnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: u
Data orzeczenia
24 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Małgorzata Masternak - Kubiak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Lu 514/25, odrzucił skargę M. K. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 26 sierpnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.Jak wskazał Sąd pierwszej instancji skarga M. K. (dalej jako: "skarżąca") na ww. postanowienie Wojewody Lubelskiego nie zawierała podpisu oraz adresu zamieszkania skarżącej i została złożona w jednym egzemplarzu, bez odpisu.Zarządzeniem z dnia 30 września 2025 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi, wskazanie adresu zamieszkania skarżącej oraz złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącej w dniu 13 października 2025 r. (k. 19 akt sprawy).W dniu 15 października 2025 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej przesyłkę zawierającą pismo zatytułowane: "Pismo uzupełniające braki formalne skargi" z dnia 14 października 2024 r. W piśmie skarżąca podała swój adres zamieszkania. Jednocześnie wskazała, że przesyła: 3 odpisy podpisanej skargi oraz 2 odpisy pisma.Z zamieszczonej na piśmie pieczęci biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, notatki urzędowej z dnia 16 października 2025 r. sporządzonej przez pracownika biura podawczego, akt sprawy niniejszej oraz akt sprawy o sygn. akt III SA/Lu 513/25 ze skargi M. K. wynika, że skarżąca w jednej zbiorczej kopercie wniosła do sądu dokumenty do spraw o sygn. akt III SA/Lu 513-516/25. Oryginał koperty znajduje się w aktach sprawy o sygn. III SA/Lu 513/25. W kopercie zbiorczej znalazły się m.in. pismo pt. "Pismo uzupełniające braki formalne skargi" z dnia 14 października 2024 r. oraz jeden podpisany przez skarżącą egzemplarz skargi wniesionej w sprawach o sygn. akt III SA/Lu 513/25 i III SA/Lu 514/25, który został dołączony do akt sprawy o sygn. akt III SA/Lu 513/25. Z notatki urzędowej z dnia 16 października 2025 r. wynika, że skarżąca, wbrew deklaracji zawartej w piśmie przewodnim, nie dołączyła 3 szt. odpisu skargi oraz 2 szt. odpisu pisma z dnia 14 października 2024 r. (k. 21).Na podstawie zarządzenia z dnia 5 listopada 2025 r. sporządzono potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis podpisanej przez skarżącą skargi z dnia 2 września 2025 r., znajdujący się w aktach sprawy o sygn. akt III SA/Lu 513/25 i dołączono do akt sprawy niniejszej o sygn. III SA/Lu 514/25.Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca uzupełniła w terminie braki skargi w postaci podpisania skargi oraz wskazania adresu zamieszkania, jednakże wbrew adnotacji w piśmie pt. "Pismo uzupełniające braki formalne skargi" z dnia 14 października 2024 r., skarżąca nie uzupełniła w terminie braku formalnego skargi przez złożenie jej odpisu. Wskazać należy, że pismo z dnia 14 października 2024 r. wraz załącznikami skarżąca przesłała w jednej zbiorczej kopercie do spraw o sygn. akt III SA/Lu 513-516/25. Oryginał koperty znajduje się w aktach sprawy o sygn. III SA/Lu 513/25. Sąd Wojewódzki wskazał, że z urzędu wiadomym mu jest, że odpis skargi wniesionej przez M. K. w niniejszej sprawie nie znajduje się w żadnej ze spraw o sygn. akt III SA/Lu 513-516/25.W konsekwencji, wobec nieuzupełnienia braku formalnego skargi w postaci złożenia odpisu skargi, który mógłby być doręczony uczestnikowi postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. K. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie, tj. niedołączenie odpisu skargi, podczas gdy skarżąca pismem z dnia 14 października 2025 r. uzupełniła tenże brak, co winno skutkować merytorycznym rozpoznaniem skargi.W oparciu o powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.W uzasadnieniu zażalenia powyższy zarzut dodatkowo umotywowano.Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż wskazane w jego treści.Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "P.p.s.a.", skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma sądowego, a ponadto zawierać inne elementy, wskazane w ustawie. W myśl art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania chyba, że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd odrzuca skargę (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).Podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie skarżąca pismem z dnia 2 września 2025 r. wniosła do WSA w Lublinie skargę wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Pismem z dnia 6 października 2025 r. Sąd pierwszej instancji, wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 30 września 2025 r., wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podpisanie skargi, wskazanie adresu zamieszkania i złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi pouczając, że czynności tej należy dokonać w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Ww. wezwanie Sądu zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 13 października 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 19 akt sądowych), a więc termin na uzupełninie braków formalnych skargi upływał w dniu 20 października 2025 r. Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi w postaci przedłożenia 1 odpisu skargi. Następnie postanowieniem z dnia 20 października 2025 r. referendarz sądowy WSA w Lublinie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Natomiast brak uzupełnienia braku formalnego w postaci przedłożenia 1 odpisu skargi spowodował odrzucenie skargi skarżącej postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chronologia poczynionych przez Sąd pierwszej instancji czynności była nieprawidłowa. Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału dotyczące wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi zostało wydane zanim został rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy zawarty w skardze. Prawo pomocy, o które mogą się ubiegać strony postępowania, to nie tylko możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, ale także uzyskania pomocy ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego tak ważne jest, aby wniosek o prawo pomocy był rozpoznany przez Sąd we właściwym trybie i czasie. Jeżeli więc wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy również ustanowienia pełnomocnika z urzędu i złożony został jednocześnie ze skargą, to jego rozpoznanie wyprzedza czynności związane z usuwaniem braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozbawia stronę skarżącą prawa do sądu, w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienia NSA z dnia: 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 848/12, 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II OZ 1564/17, 27 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1269/17, 12 marca 2024 r. sygn. akt III OZ 100/24, 28 listopada 2025 r. sygn. akt I GZ 426/25, opubl. [w:] CBOSA).Z powyższych względów należało uznać odrzucenie skargi za co najmniej przedwczesne, ponieważ w przedstawionym stanie sprawy nieuzupełnienie braku formalnego skargi przez skarżącą nie mogło wiązać się z sankcją w postaci odrzucenia skargi.W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a..), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.