Postanowienie - II OZ 281/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 marca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. cudzoziemcy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 1841/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 3 czerwca 2025 r. znak: [..Oddalono zażalenie. cudzoziemcy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 1841/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 3 czerwca 2025 r. znak: [..
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
nieustalone
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
24 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Małgorzata Masternak - Kubiak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 listopada 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1841/25, odmówił D. M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 3 czerwca 2025 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.Jak wskazał Sąd pierwszej instancji w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 1 sierpnia 2025 r., D. M. (dalej jako: "skarżący") został wezwany na adres wskazany w skardze do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez wskazanie numeru PESEL bądź złożenia oświadczenia, że numer PESEL nie został skarżącemu nadany.Przesyłka zawierająca ww. wezwanie była dwukrotnie awizowana 11 i 19 sierpnia 2025 r., a następnie została zwrócona do nadawcy. Skutek doręczenia w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. nastąpił w dniu 25 sierpnia 2025 r. Zatem termin 7 dni na wykonanie wezwania Sądu upłynął z dniem 1 września 2025 r. Pismem datowanym na dzień 23 września 2025 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W jego uzasadnieniu wskazał, że niepodanie numeru PESEL nie wynikało z winy skarżącego, gdyż awizo dot. wezwania Sądu zostało umieszczone przez listonosza w niewłaściwej skrzynce pocztowej. Skarżący podkreślił również, że zawiadomienie o złożeniu przesyłki wraz z informacją o możliwości jej odbioru w placówce pocztowej otrzymał od sąsiadki 21 sierpnia 2025 r., jednakże zawierało ono błędny adres placówki pocztowej, w której mogła być odebrana przesyłka. Następnie skarżący oczekiwał na powtórne awizo, którego finalnie nie otrzymał.Pismem datowanym na dzień 29 września 2025 r. skarżący złożył na biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kopię złożonej do Poczty Polskiej reklamacji dot. przesyłki, zawierającej wezwanie Sądu.W ocenie Sądu pierwszej instancji, opisane w uzasadnieniu wniosku okoliczności nie pozwalają na przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony. Skarżący oparł bowiem wniosek o przywrócenie terminu na twierdzeniu, że awizo dot. wezwania Sądu zostało umieszczone przez listonosza w niewłaściwej skrzynce pocztowej, a zawiadomienia powtórnego o złożeniu przesyłki wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w ogóle nie otrzymał. Jednakże Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduje się zwrócona do Sądu przesyłka (k. 20), z której wynika, że była ona dwukrotnie awizowana w dniach 11 i 19 sierpnia 2025 r., a następnie została zwrócona do nadawcy 27 sierpnia 2025 r. Awizowanie przesyłki zostało potwierdzone przez doręczającego własnoręcznym podpisem, a druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest wypełniony prawidłowo. Ponadto w aktach sprawy znajduje się wydruk śledzenia przesyłki nr [...] ze strony internetowej operatora pocztowego (k. 28), z którego wynikają daty i godziny awizowania przesyłki, przy czym daty te są tożsame z datami wskazanymi na kopercie. Adnotacje zamieszczone na kopercie pisma zwróconego do Sądu oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaprzeczają twierdzeniom strony, iż dwukrotnie nie otrzymała ona awiza przesyłki.Przyjęcie wyłącznie na podstawie twierdzenia skarżącego, że urzędnik pocztowy nie pozostawił awizo przesyłki sądowej, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie zastępczym poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 listopada 2018 r., II OZ 1176/18, z 25 sierpnia 2021 r., I FZ 89/21, z 11 czerwca 2024 r., III OSK 229/24, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokumentem urzędowym w znaczeniu nadanym przez art. 244 § 1 k.p.c. jest niewątpliwie zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji, przez co podlega ono domniemaniu prawdziwości. Nie wyłącza to możliwości dowodzenia przez stronę, że doręczenie nie nastąpiło lub doszło do niego w innym terminie. Obalenie fikcji doręczenia (domniemanie faktyczne) może natomiast nastąpić, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Domniemanie doręczenia przesyłki jest domniemaniem usuwalnym, lecz może zostać obalone przeciwdowodem, którego w tym postępowaniu nie przedstawiono.Skarżący, pomimo złożonej skargi do Poczty Polskiej w przedmiocie braku doręczenia zawiadomień dotyczących przesyłki sądowej oraz błędnego wskazania adresu placówki pocztowej (vide: k. 27), nie przedstawił żadnego dowodu, np. pisma z Poczty Polskiej, z którego wynikałoby, że rzeczywiście mogły nastąpić jakieś nieprawidłowości w doręczeniu tej przesyłki.Sąd pierwszej instancji wskazał również, że skarżący otrzymał od sąsiadki 21 sierpnia 2025 r. awizo z 11 sierpnia 2025 r., którego kopię dołączył do wniosku o przywrócenie terminu (k. 24). Skoro zatem druga awizacja przesyłki miała miejsce 19 sierpnia 2025 r., to skarżący miał możliwość odbioru przesyłki i w terminie odpowiedzieć na wezwanie w przedmiocie uzupełnienia braku formalnego skargi. Nie podjął się tego jednak i oczekiwał na doręczenie powtórnego zawiadomienia. Okoliczność tę Sąd meriti uznał za brak staranności w prowadzeniu swoich spraw, a w konsekwencji za winę skarżącego w uchybieniu terminu.Konkludując, Sąd Wojewódzki podkreślił, że tylko wskazanie obiektywnych okoliczności i zdarzeń, występujących bez woli strony, które mimo dołożenia należytej staranności, udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie, mogą uzasadniać przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie wskazano. W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić zatem należy, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o swoje interesy.W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucono:1) naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym uznaniu, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło z winy skarżącego, podczas gdy z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż skarżący nie miał faktycznej możliwości zapoznania się z treścią wezwania Sądu z przyczyn od niego całkowicie niezależnych;2) naruszenie art. 73 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie fikcji doręczenia wezwania w sytuacji, gdy działanie operatora pocztowego było obarczone uchybieniami skutkującymi pozbawieniem skarżącego możliwości odbioru korespondencji;3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dowolną ocenę zgromadzonych dowodów, w tym:a) pisemnej reklamacji złożonej przez skarżącego do operatora pocztowego;b) okoliczności błędnego doręczenia zawiadomienia do niewłaściwej skrzynki i wskazania nieprawidłowej placówki odbioru przesyłki.W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty dodatkowo umotywowano.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy. Zaznaczyć należy, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.Przepis art. 73 P.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, iż takie doręczenie nastąpiło. W myśl art. 73 § 2 P.p.s.a., zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.W niniejszej sprawie z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której przedmiotowe wezwanie zostało przesłane skarżącemu na wskazany przez niego adres wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 11 sierpnia 2025 r., zaś ponowne – w dniu 19 sierpnia 2025 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 27 sierpnia 2025 r. Awizowanie przesyłki zostało potwierdzone przez doręczającego własnoręcznym podpisem, a druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest wypełniony prawidłowo. Ponadto w aktach sprawy znajduje się wydruk śledzenia przesyłki nr [...] ze strony internetowej operatora pocztowego (k. 28), z którego wynikają daty i godziny awizowania przesyłki, przy czym daty te są tożsame z datami wskazanymi na kopercie. Adnotacje zamieszczone na kopercie pisma zwróconego do Sądu oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaprzeczają twierdzeniom strony, iż dwukrotnie nie otrzymała ona awiza przesyłki.Chybione są zatem argumenty zażalenia kwestionujące awizację korespondencji z sądu. Twierdzenie skarżącego, że awiza nie otrzymał, może być uznane jedynie za przypuszczenie, jednak aby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musiałby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak nie uczynił. Obalenie bowiem fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 P.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło.W zaistniałych okolicznościach uznać należy, że Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu, szczególnie w świetle nadesłanego pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 20 października 2025 r., będącego odpowiedzią na reklamację skarżącego co do sposobu doręczenia przesyłki sądowej, nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane przez skarżącego okoliczności nie były przekonujące, a stanowią jedynie formę polemiki stanowiącej negację stanowiska Sądu pierwszej instancji, która pozbawiona jest wsparcia jakimikolwiek dowodami świadczącymi o tym, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, niż przyjęty na potrzeby przedmiotowego rozstrzygnięcia. Tym samym należy domniemywać, że skutek doręczenia przesyłki na zasadzie art. 73 § 4 P.p.s.a. nie został przez skarżącego obalony.Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez WSA okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 P.p.s.a.W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.., orzekł jak w postanowieniu.