Wyrok - IV SA/Wr 348/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 23 grudnia 2025
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. pomoc społeczna, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Protokolant: Referent Małgorzata Balowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr SKO 4101/343/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oUchylono decyzję I i II instancji. pomoc społeczna, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Protokolant: Referent Małgorzata Balowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr SKO 4101/343/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję o
Data orzeczenia
23 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Andrzej Nikiforów
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi K. K. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ drugiej instancji) z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr SKO 4101/343/2025, wydana w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leku.Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły następujące ustalenia faktyczne:Wnioskiem z dnia 7 stycznia 2025 r. strona wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Kudowie Zdroju z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie rachunku za czynsz i gaz oraz na zakup przepisanego leku (w kwocie 26 zł). Wniosek w części dotyczącej przyznania zasiłku celowego na opłacenie rachunku za czynsz i gaz został rozpatrzony odrębnie i w decyzji z dnia 20 stycznia 2025 r. przyznano stronie świadczenie na zabezpieczenie tych potrzeb.W zakresie wnioskowanej przez stronę pomocy finansowej na zakup leku Burmistrz Kudowy-Zdrój (dalej: organ pierwszej instancji) w decyzji z dnia 24 stycznia 2025 r. odmówił stronie przyznania tej pomocy w formie zasiłku celowego.W treści tej decyzji organ przedstawił ustalenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, w myśl których:- strona jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. z 2024 r. poz. 1283; dalej: u.p.s.);- zamieszkuje w lokalu komunalnym, składającym się z pokoju, kuchni i łazienki;- posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim;- jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych;- uzyskuje dochód w wysokości 225,09 zł miesięcznie (dodatek mieszkaniowy), kwota uzyskiwanego dochodu nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego określonego w art 8 ust. 1 u.p.s. (które wynosi 1.010 zł).Następnie Burmistrz Miasta stwierdził, że strona nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani nie dostarczyła zaświadczeń lekarskich czy recept potwierdzających konieczność zakupu wnioskowanego zasiłku.Zaznaczył, że strona otrzymuje regularne wsparcie ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej na zaspokojenie podstawowych, niezbędnych potrzeb, które umożliwiają jej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.Wnioskodawca wniósł od tej decyzji odwołanie, w którym m.in. podniósł, że lek, o którego to sfinansowanie zakupu wystąpiono we wniosku, ma związek z przewlekłą chorobą kręgosłupa i jest przyjmowany cyklicznie od kilku lat, w odstępach około półrocznych. Zwrócił uwagę, że pomoc finansowa na ten cel była już przyznawana stronie kilkukrotnie (na potwierdzenie czego do odwołania strona dołączyła kopie decyzji przyznających stronie zasiłek celowy na zakup leku w kwocie 26 zł) i dotychczas odbywała się na zasadzie zaufania Ośrodka Pomocy Społecznej do strony (a w przypadku ewentualnych wątpliwości – możliwości weryfikacji faktu realizacji recepty w centralnych rejestrach). Wnioskodawca argumentował, że cena wspomnianego leku pozostaje niezmienna od kilku lat a strona wcześniej otrzymywała z Ośrodka środki pieniężne na zakup tego leku, co potwierdzają decyzje dołączone do odwołania. Zatem odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup leku orzeczona decyzją z dnia 4 stycznia 2025 r. narusza art. 7 i art. 8 § 1 i 2 ustawy kodeks postępowania administracyjnego.Niezależnie od tych argumentów strona podniosła, że nie została wezwana przez organ do uzupełnienia braków formalnych wniosku, zaś organ mógł zobowiązać ją do przedłożenia faktury imiennej po realizacji zakupu przepisanego leku.Zwróciła nadto uwagę, że na wniosku wykonała odręczny dopisek "doniosę fakturę".Dołączone do odwołania kopie decyzji Burmistrza Kudowy Zdrój w który otrzymano stronie zasiłek celowy na zakup leków to:- decyzja z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr OPS-DEC/4103/000527/08/23 (przyznająca stronie zasiłek celowy na zakup leków w kwocie 25 zł);- decyzja z dnia 12 grudnia 2023 r. nr OPS-DEC/4103/000758/12/23 (przyznająca stronie zasiłek celowy na zakup leków w kwocie 25 zł);- decyzja z dnia 22 lipca 2024 r. nr OPS-DEC/4103/000512/07/24 (przyznająca stronie zasiłek celowy na zakup leków w kwocie 30 zł).Powołaną na wstępie decyzją, SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) i art. 39 u.p.s., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji podał, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie gwarantuje osobie zainteresowanej przyznania zasiłku celowego. Zaznaczył, że rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Dodał, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, co oznacza że jest ona przyznawana na czas właśnie takich właśnie trudności. Podkreślił, że z pomocy społecznej nie można czynić stałego źródła utrzymania.W nawiązaniu do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ drugiej instancji przypomniał, że 50-letni wnioskodawca jest osobą bezrobotną (zarejestrowaną w PUP), bez prawa do zasiłku, nie podejmującą żadnych prac dorywczych. Posiada ustalony lekki stopień niepełnosprawności, ważny do 30 września 2026 r. Utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej (zasiłku okresowego i dodatku mieszkaniowego). Stale korzysta z pomocy społecznej od 24 lat.Oceniając sytuację wnioskodawcy organ doszedł do przekonania, że wnioskodawca nie wykazuje "w najmniejszym stopniu" zamiaru przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej , ograniczając się jedynie do bardzo roszczeniowej postawy względem Ośrodka Pomocy Społecznej, ukierunkowanej wyłącznie na pobieranie świadczeń. Wskazał, że argumenty zawarte w odwołaniu świadczą o lekceważącym podejściu strony do znalezienia zatrudnienia i zdobycia własnych dochodów i skupiają się na tym, aby pomoc społeczna pokrywała wszelkie wydatki związane z prowadzonym przez wnioskodawcę gospodarstwem domowym. Wyraził pogląd, że z akt sprawy nie wynika aby wobec strony zachodziła obiektywna przeszkoda do podjęcia zatrudnienia, a zatem przeszkoda uniemożliwiająca przezwyciężenie obecnych trudności finansowych.Poza tą argumentacją organ drugiej instancji podniósł, że do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, potrzeba sfinansowania zakupu leków nie została udokumentowana w taki sposób, aby umożliwić organom ocenę celowości jej zaspokojenia. Wnioskodawca nie przedstawił organowi recepty lekarskiej lub innego dowodu, który wskazywałby na niezbędność nabycia leku. SKO dalej argumentowało, że udzielenie pomocy na sfinansowanie zakupu leków powinno dotyczyć tylko takich środków leczniczych, których stosowanie jest zgodne z zaleceniami medycznymi, bowiem jedynie wtedy można zweryfikować zgłaszaną potrzebę i uznać zakup danych lekarstw za konieczny, a zatem za niezbędną potrzebę bytową.Wskazując na powyższe SKO uznało, że orzeczona w decyzji organu pierwszej instancji odmowa przyznania stronie zasiłku celowego na zakup leku nie przekraczała granic uznania administracyjnego. Oran pierwszej instancji przeanalizował sytuację finansową strony i biorąc pod uwagę przyznaną już pomoc oraz brak udokumentowania konieczności zakupu leków, zasadnie odmówił przyznania zasiłku celowego na wnioskowany cel.Uzupełniająco w decyzji organu drugiej instancji odnotowano, że strona nie może oczekiwać, że Ośrodek Pomocy Społecznej zaspokoi wszystkie jej potrzeby. Dysponując ograniczonymi środkami finansowymi organ pomocy społecznej musi tak gospodarować środkami przeznaczonymi na pomoc społeczną aby trafiły one do jak największej liczy osób (rodzin) potrzebujących.Decyzja SKO z dnia 2 kwietnia 2025 r. stała się przedmiotem skargi, jaką strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.W treści skargi strona wskazała na możliwość naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 7a§ 1, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 10 § 1, art. 12 § 1 i 2 k.p.a.), naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej (m.in. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4, art. 11 ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 5), poprzez ich wybiórcze stosowanie, a nadto również – naruszenie przepisów Konstytucji RP (m.in. art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 i ust. 2 i art. 69) oraz "innych właściwych przepisów (np. art. 41 kkw).Podniosła, że nie miała możliwości we właściwym czasie zapoznania się z całością dokumentacji organu pierwszej instancji. Zwróciła uwagę, że karty dokumentacji okazywanej stronie do wglądu były nieponumerowane a w materiale dowodowym znajdowały się kserokopie niepotwierdzone za zgodność z oryginałem.Zaznaczyła, że w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do argumentu strony (podniesionego w odwołaniu – przypis Sądu), że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z opóźnieniem i na wyraźne pisemne upomnienie strony. W dalszej części skargi strona zawarła obszerną polemikę ze stanowiskiem SKO oraz podniosła, że organ drugiej instancji nie odniósł się merytorycznie do argumentacji skarżącego zawartej w uzasadnieniach jego wniosków i podtrzymanej w odwołaniu, tj. m.in., że:- skarżący stale i aktywnie poszukuje pracy, głównie w C. (aktywizując w tym zakresie pracujących znajomych i zgłaszając chęć podjęcia pracy w różnych przedsiębiorstwach, aczkolwiek czyniąc to "w miarę swoich swoich skromnych możliwości, ponieważ strona skarżąca ze skromnych środków uzyskiwanych z pomocy społecznej nie jest w stanie pokryć podstawowych kosztów komunikacji, np. kosztów przejazdu do i od pracodawców z siedzibą oddaloną powyżej [...] km od miejsca zamieszkania [...]";- strona nie jest dla pracodawców "kandydatem strategicznym" (jest osobą długotrwale bezrobotną, nisko wykwalifikowaną, z przewlekłą chorobą centralnego narządu ruchu i związaną z tym niepełnosprawnością);- posiada status osoby skazanej, który to fakt jest w każdej w chwili weryfikowalny dla każdego pracodawcy w UE i zamyka stronie możliwość zatrudnienia na wielu, nawet najniższych stanowiskach;- strona stale współpracuje z PUP, oddalonym od o przeszło 40 km od miejsca zamieszkania strony;- od momentu ostatniej rejestracji skarżącego w urzędzie pracy, ani ze strony PUP w Kłodzki, ani np. ze strony OPS w Kudowie Zdroju nie zaoferowano mu żadnej propozycji zatrudnienia lub innej formy aktywizacji zawodowej (szkolenia, przekwalifikowania, stażu, prac interwencyjnych itp.).Zdaniem skarżącego, wyrażony przez SKO pogląd, w myśl którego – z akt sprawy nie wynika aby w stosunku do wnioskodawcy zachodziła obiektywna przeszkoda do podjęcia zatrudnienia, a zatem przeszkoda uniemożliwiająca przezwyciężenie trudności finansowych, nie uwzględnia tych faktów. Nadto tego, że w związku z prowadzonymi od 2022 r, działaniami wojennymi na wschodzie Europy i co za tym idzie, migracją uchodźców wojennych do Europy (w tym, do Polski i C.), w sektorze pracowników nisko wykwalifikowanych (do których zalicza się skarżący) pracodawcy racjonalnie preferują zatrudnianie młodych, zdrowych i niekaranych osób.W treści skargi skarżący podniósł ponadto, że organy obu instancji uchylają się od stosowania art. 41 kkw., w myśl którego: w celu ułatwienia społecznej readaptacji, a w szczególności przeciwdziałania powrotowi do przestępstwa, powinno udzielać się skazanym oraz ich rodzinom niezbędnej pomocy, zwłaszcza materialnej, medycznej, w znalezieniu pracy i zakwaterowaniu, a także porad prawnych (§ 1). Pomocy, o której mowa w § 1, udzielają właściwe organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz kuratorzy sądowi; pomocy tej mogą również udzielać podmioty, o których mowa w art. 38 § 1 (§ 2).Zwrócił uwagę, że treść art. 7 u.p.s. wymienia – długotrwałą chorobę i niepełnosprawność jako przesłanki kwalifikujące do uzyskania określonych świadczeń z pomocy społecznej.Wskazał na treść art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.s. oraz art. 17 ust. 2 pkt 1 u.p.s.Przedstawił stanowisko polemiczne do wyrażonego przez Kolegium zwracając uwagę, że jego wniosek o pomoc z środków publicznych dotyczył potrzeby zaspokojenia niezbędnych, podstawowych i bieżących potrzeb bytowych a nie pokrycia wszystkich wydatków związanych z gospodarstwem domowym.W ramach polemiki ze stanowiskiem SKO skarżący zaznaczył również, że posiada udokumentowane okresy zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w ostatniej dekadzie (czerwiec 2017 r. – wrzesień 2017 r.; styczeń 2018 r. – kwiecień 2018 r.; maj 2018 r. – maj 2019 r.; lipiec 2021 r. – luty 2022 r.), co znajduje odzwierciedlenie m.in. w aktach organu pierwszej instancji. Podkreślił, że z wnioskiem o pomoc ze środków publicznych skarżący po raz pierwszy wystąpił dopiero w maju 2022 r. Zarzut ten skarżący powiązał z zarzutem błędnych ustaleń faktycznych w sprawie.Nadmienił, że SKO nie ustaliło, że niepełnosprawność strony (a w konsekwencji częściowa niezdolność do pracy fizycznej) powstała wskutek nadmiernej prac fizycznej, niedostosowanej do warunków fizycznych i wydolności organizmu, tj. na skutek urazu jakiego skarżący doznał w czerwcu 2020 r. podczas nieodpłatnego odbywania w gminnej spółce (K.) prac społecznie użytecznych w ramach odbywania kary ograniczenia wolności. W treści skargi skarżący zawarł polemikę z wyrażonym w decyzjach stanowiskiem, zarzucającym skarżącemu nieprzedstawienie "recepty lekarskiej lub innego dowodu, który wskazywałby na niezbędność nabycia leku". W ramach tej polemiki skarżący stwierdził, że organy orzekające w sprawie nie mają uprawnień w zakresie przetwarzania szczegółowych danych w przedmiocie stanu zdrowia strony a przepisany jej lek – o którego sfinansowanie zakupu wnosiła - "jest powiązany z terapią przewlekłej choroby [...] i przyjmowany jest cyklicznie od kilku lat w odstępach około półrocznych, więc wniosek o przyznanie zasiłku celowego an jego zakup nie był dla organu pierwszej instancji [..] nowością".Skarżący zwrócił uwagę, że obecnie nie funkcjonuje recepta w formie papierowej, lecz tzw. e-recepta, będąca w istocie czterocyfrowym kodem, który dla organu nie przedstawia żadnej wartości. Jak argumentował, dokumentem potwierdzającym zakup może być imienna faktura. Taką fakturę w przeszłości strony dostarczyła organowi . Po tym fakcie, organ kilkukrotnie przyznawał stronie zasiłek celowy na zakup leku bez wymogu okazywania organowi faktur dokumentujących zakup leku). Zdaniem strony, fakt wcześniejszego kilkukrotnego przyznawania zasiłku celowego na zakup leku bez uprzedniego żądania od strony dodatkowych dokumentów (jak np. faktury) narusza art. 7 i art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Niezależnie od tego skarżący podniósł, że organ pierwszej instancji mógł go przecież zobowiązać do przedłożenia imiennej faktury po realizacji zakupu przepisanego leku. W nawiązaniu do tego ostatniego zarzutu skarżący zaznaczył, że z własnej inicjatywy poczynił takie zobowiązanie, dopisując odręcznie na wniosku "doniosę fakturę".W treści skargi odnotowano, że nieprzyjmowanie przepisanego leku potęguje u strony neuralgie (dolegliwości bólowe), co znacznie zaburza jej funkcjonowanie w życiu codziennym.W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:Skarga zasługiwała na uwzględnienie.Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie jest decyzja SKO z dnia 2 kwietnia 2025 r., wydana w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup leku. O tego rodzaju pomoc skarżący wystąpił we wniosku z dnia 7 stycznia 2025 r., wnosząc o przyznanie mu dofinansowania na zakup leku w kwocie 26 zł.Materialno-prawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Zgodnie z jego treścią, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.Niewątpliwie należy zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że decyzja podejmowana na podstawie art. 39 ust. 2 u.p.s. ma charakter uznaniowy,Niewątpliwym jest również, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona charakterem uznania administracyjnego. Zgodnie z orzecznictwem, zakres badania zgodności decyzji uznaniowej z prawem ogranicza się do sprawdzenia, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla potrzeb rozstrzygnięcia, tzn. czy wyjaśniono wszelkie okoliczności sprawy, czy dowody oceniono zgodnie z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., czy wynik tej oceny znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, czy prawidłowo zinterpretowano przesłanki oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.Co wymaga natomiast w świetle argumentacji przedstawionej przez SKO podkreślenia, uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu administracji publicznej od przeprowadzenia postępowania administracyjnego w zgodzie z zasadami z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., nadto, respektowania reguł postępowania dowodowego opisanych w art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.Sąd administracyjny, jakkolwiek nie jest władny - w przypadku tego rodzaju rozstrzygnięć – do dokonywania oceny zasadności samego kierunku rozstrzygnięcia organu administracji publicznej (w tym przypadku – przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku celowego), to jednak obowiązany jest ocenić, czy wydanie decyzji uznaniowej zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i rozważeniem wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, czy wyprowadzone na podstawie tego materiału wnioski organu są logiczne i spójne, nadto, czy uzasadnienie decyzji uznaniowej spełnia wymogi z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. (uzasadnienie faktyczne i prawne).W wyroku z dnia 16 października 2025 r. , sygn. akt IV SA/Wr 302/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził orzeczenie dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl; CBOSA), że sądowa kontrola aktu podjętego w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny prawidłowości przyjętego trybu postępowania organu, prawidłowej wykładni obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, nie wnika natomiast w kwestie stosowanego uznania. Innymi słowy zadanie sądu polega na ustaleniu, czy w sposób poprawny organ przeprowadził postępowanie, zebrał niezbędne dla sprawy dowody i poddał je wszechstronnej i zgodnej z wymogami prawa ocenie, wyprowadzając właściwe wnioski. Po drugie, czy w sposób prawidłowy zinterpretował obowiązujące w sprawie przepisy prawa materialnego i właściwie je zastosował (przyjmując, że wystąpiły lub nie istotne dla sprawy przesłanki). Samo zaś uznanie, decyzja, czy przyznać świadczenia w postaci zasiłku celowego i w jakiej wysokości, leży w wyłącznej gestii organu i pozostaje poza zakresem kontroli sądu. Ta nakierowana jest wówczas na uzasadnienie przyjętego stanowiska.W ocenie Sądu, dokonywana w myśl opisanych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji uzasadnia przyjęcie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wystąpiła zatem przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.).Z akt sprawy, ale także i poczynionych przez organy orzekające w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że skarżący jest osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim, ważnym do o 30 września 2026 r., jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych; uzyskuje dochód w wysokości 225,09 zł miesięcznie (dodatek mieszkaniowy),Zgodnie z argumentacją przedstawioną w odwołaniu, zakup leku, o finansowanie którego skarżący wniósł w ramach wniosku o przyznanie zasiłku celowego, ma związek z przewlekłą chorobą kręgosłupa i jest przyjmowany przez skarżącego cyklicznie od kilku lat, w odstępach około półrocznych.Z dołączonych do odwołania kserokopii decyzji z dnia: 16 sierpnia 2023 r., 12 grudnia 2023 r. i 22 lipca 2024 r. wynika, że organ pierwszej instancji w przeszłości przyznał stronie zasiłek celowy na zakup leków. Zasiłek ten był przyznawany bądź to w kwocie wnioskowanej w niniejszej sprawie, bądź też niewiele wyższej (30 zł) lub niższej (25).Niewątpliwie zatem, wnioskowana przez stronę pomoc finansowa na zakup leku w kwocie 26 zł, o ile nie była znana organom z uwagi na wcześniejsze wnioski strony w których również ubiegała się o pomoc pieniężną na zakup leku w przybliżonej wysokości, to, jej zgłoszenie we wniosku z dnia 7 stycznia 2025 r. nakładało obowiązek poczynienia wyczerpujących ustaleń w zakresie tego, czy zgłoszona konieczność zakupu leku stanowi niezbędną potrzebę bytową w rozumieniu 39 ust. 1 u.p.s. (ustalania – jaki to lek, na jakie schorzenia jej przyjmowany, czy schorzenia te dotyczą skarżącego i czy lek został mu przepisany przez lekarza). W tym w szczególności, czy zgłoszona potrzeba pozostaje w związku z dolegliwościami na podstawie których orzeczono wobec strony lekki stopień niepełnosprawności.Jakkolwiek zgodzić się należy ze stanowiskiem SKO wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że "sfinansowanie zakupu leków powinno dotyczyć tylko takich środków leczniczych, których stosowanie jest zgodne z zaleceniami medycznymi", to już wyrażony na uzasadnienie odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pogląd tego organu, że "skarżący nie przedstawił organowi recepty lekarskiej lub innego dowodu, który wskazywałby na niezbędność nabycia leku" nie uwzględnia tego, że gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, na który ustawa kodeks postępowania administracyjnego nakłada określone obowiązki procesowe, związane z prowadzeniem postępowania dowodowego, gromadzeniem dowodów oraz ich oceną.Wypada w tym miejscu wskazać, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., dokonania oceny - na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej podejmują z urzędu lub na wniosek strony wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że zakres koniecznych w sprawie ustaleń determinują przepisy prawa materialnego, które w konkretnym przypadku mają zastosowanie. Wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji publicznej do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu.Organ pierwszej instancji, rozpatrując wniosek strony o przyznanie zasiłku celowego na zakup leku poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że : "strona nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani nie dostarczyła zaświadczeń lekarskich czy recept potwierdzających konieczność zakupu wnioskowanego leku."Jednocześnie, w aktach sprawy brak jest dowodu wezwania strony o dostarczenie choćby jednego z tych dokumentów.Organ drugiej instancji zaprezentował w zaskarżonej decyzji podobną argumentację, tj. ukierunkowaną na wykazanie, że "potrzeba udokumentowania zakupu leków nie została udokumentowana w taki sposób, by umożliwić organom ocenę celowości jej zaspokojenia".Pomimo okoliczności podniesionych przez stronę w odwołaniu (tj. że konieczność zakup leku związana jest z przewlekłą chorobą kręgosłupa a sam lek jest przyjmowany przez stronę cyklicznie od kilku lat, w odstępach około półrocznych, nadto, że zasiłek na cel był wnioskodawcy kilkukrotnie już przyznawany przez organ, przy zasadniczo niezmienionej cenie leku) oraz pomimo tego, że organ pierwszej instancji nie wezwał strony o dokumenty na których istotność wskazywał w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji, organ drugiej instancji nie stwierdził potrzeby uzupełnia materiału dowodowego w sprawie, uznając go za wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia.A przecież, to organ administracji publicznej (w tym również organ drugiej instancji) jest gospodarzem postępowania administracyjnego, także tego wszczynanego na wniosek. Przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego nakładają na organy administracji publicznej określone obowiązki procesowe, których zaniechanie nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony. Wniesienie odwołania przenosi kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej na organ drugiej instancji W konsekwencji przeniesienia kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przed organ odwoławczy, na organ ten nałożone zostają te same obowiązki, które odnoszą się do organu pierwszej instancji, a wynikają one z treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ odwoławczy może przy tym samodzielnie uzupełnić brakujący materiał dowodowy, o ile uzupełnienie będzie mieściło się w zakresie art. 136 § 1 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 1275/25; CBOSA).To, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem strony nie zwalniało ani organu pierwszej instancji, ani organu drugiej instancji od dbałości o poczynienie ustaleń faktycznych, istotnych z punktu widzenia normy prawa materialnego. Kwestia uznaniowego charakteru art. 39 ust. 2 u.p.s. nie oznacza dowolności, lecz swobodę w wyborze kierunku rozstrzygnięcia. By decyzja uznaniowa nie nosiła cech dowolności, musi zostać poprzedzona, o czym była już mowa, poprawnym - z punktu widzenia procedury - postępowaniem dowodowym, obejmującym zebranie niezbędnych dla sprawy dowodów i poddanie ich wszechstronnej i zgodnej z wymogami prawa ocenie. Uzasadnienie decyzji uznaniowej musi być tak sporządzone by nie pozostawiało wątpliwości, że organ wszechstronnie przeanalizował sytuację życiową, finansową, zdrowotną strony i w świetle wszechstronnie ocenionego materiału dowodowego podjął określone rozstrzygnięcie, zgodnie z przyznaną mu przez przepisy prawa kompetencją (organ "może").W sprawie, pomimo ogólnej wiedzy o stanie zdrowia skarżącego (kwestii legitymowania się przez niego orzeczeniem o niepełnosprawności), organy administracji publicznej nie poczyniły ustaleń odnośnie do tego, jakiego schorzenia lub dolegliwości dotyczy lek o którego to finansowanie zakupu wnosił skarżący, ani tego, jaki jest to lek. Skarżący w tym nie został w tym względzie wezwany do złożenia wyjaśnień (także w toku wywiadu środowiskowego), a organy orzekające w sprawie poprzestały na konstatacji, że zgłoszona potrzeba zakupu leku nie została udokumentowana przez stronę. To zaś, zdaniem Sądu, stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., obligujących organ administracji do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.SKO, nie odniosło się również do podniesionego przez stronę zarzutu naruszenia zasady zaufania w związku z wcześniejszym, kilkukrotnym przyznawaniem, stronie pomocy finansowej na zakup tego leku, w większości na podstawie tylko samego wniosku o zgłoszeniu takiej potrzeby (imienną fakturę strona dostarczyła tylko raz).Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję SKO, a na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. także decyzję organu pierwszej instancji.Podnoszone w skardze kwestie dotyczące sprawności prowadzonego postępowania administracyjnego pozostają poza granicami sprawy, stąd też nie były objęte kontrolą Sadu.Stanowisko Sądu wyrażone w sprawie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., jest wiążące dla organów administracji publicznej w toku ponownego rozpoznania sprawy. Zalecenia co do kierunku w jakim powinno być prowadzone ponowne postępowanie wynikają wprost treści uzasadnienia wyroku. Rzeczą organu pierwszej instancji będzie wezwanie strony do wyjaśnienia jakiego schorzenia lub dolegliwości dotyczy lek o którego to finansowanie zakupu wnosił skarżący (w szczególności, czy ma on związek z orzeczoną w stosunku do strony niepełnosprawnością); do wskazania nazwy tego leku oraz ewentualne zobowiązanie strony do przedstawienia faktury imiennej. Po uzupełnieniu materiału dowodowego sprawy w niezbędnym zakresie, organ ponownie rozpatrzy wniosek strony i wyda w tym zakresie decyzję na podstawie art. 39 u.p.s. O kierunku rozstrzygnięcia organu (tj. przyznaniu lub odmowie przyznania stronie wnioskowanej pomocy finansowej) Sąd w sprawie nie przesądza.., jest wiążące dla organów administracji publicznej w toku ponownego rozpoznania sprawy. Zalecenia co do kierunku w jakim powinno być prowadzone ponowne postępowanie wynikają wprost treści uzasadnienia wyroku. Rzeczą organu pierwszej instancji będzie wezwanie strony do wyjaśnienia jakiego schorzenia lub dolegliwości dotyczy lek o którego to finansowanie zakupu wnosił skarżący (w szczególności, czy ma on związek z orzeczoną w stosunku do strony niepełnosprawnością); do wskazania nazwy tego leku oraz ewentualne zobowiązanie strony do przedstawienia faktury imiennej. Po uzupełnieniu materiału dowodowego sprawy w niezbędnym zakresie, organ ponownie rozpatrzy wniosek strony i wyda w tym zakresie decyzję na podstawie art. 39 u.p.s. O kierunku rozstrzygnięcia organu (tj. przyznaniu lub odmowie przyznania stronie wnioskowanej pomocy finansowej) Sąd w sprawie nie przesądza.