Wyrok - I SA/Op 581/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu - z dnia 23 grudnia 2025
Teza
Uchylono zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie; Zasądzono zwrot kosztów postępowania. Służba więzienna, Funkcjonariusze Służby Więziennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. specjalista Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia 12 czerwca 2025 r., nr 3/2025 w przedmiocie uznania za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzającUchylono zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie; Zasądzono zwrot kosztów postępowania. Służba więzienna, Funkcjonariusze Służby Więziennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. specjalista Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu z dnia 12 czerwca 2025 r., nr 3/2025 w przedmiocie uznania za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzając
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Typ sprawy
sprawa wykroczeniowa
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
powód
obwiniony
świadek
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
23 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Przewodniczący
Beata Kozicka
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie; Zasądzono zwrot kosztów postępowania
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. B. (zwanego dalej też: skarżącym lub obwinionym), reprezentowanego przez pełnomocnika – adwokata J. C., jest orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu (dalej zwanego też: Dyrektorem Okręgowym lub organem odwoławczy) z dnia 12 czerwca 2025 r., nr 3/2025, utrzymujące w mocy orzeczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] (dalej zwanego też: Dyrektorem Aresztu lub organ pierwszej instancji) z dnia 9 kwietnia 2025 r., nr 3/2025, o uznaniu skarżącego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzeniu kary nagany.Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:Po zapoznaniu się z notatką służbową sporządzoną w dniu 29 sierpnia 2024 r., przez por. M. P. - kierownika działu [...] Aresztu Śledczego w [...], w której opisano sytuację niewłaściwego zachowania się skarżącego wobec innych funkcjonariuszy z działu [...] to jest: szer. A. L. i por. A. Z., postanowieniem z dnia 5 września 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 240 ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 6 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1683 ze zm.) zwanej dalej ustawą, Dyrektor Aresztu wszczął przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne i przedstawił mu zarzuty o następującej treści:- w dniu 28 sierpnia 2024 r. kierował wobec szer. A. L. głośnie okrzyki tj. cyt.: "I co, korona księżniczko Ci z głowy spadła, że musisz zejść na dół. Ciężko Ci ruszyć swoje cztery litery". Ponadto obwiniony wielokrotnie przerywał szer. A. L. rozmowę ze skazanym, zadawał pytania skazanemu cyt.: "Czy byłeś ministrantem?" oraz "Czy już skończyliście". Powyższe miało wpływ na prawidłową realizację obowiązków służbowych przez ww. funkcjonariuszkę. Ponadto, obwiniony zwrócił się także do ppor. A. Z. st. wychowawcy działu [...] cyt.: "Nic nie robicie tylko (słowo wulgarne) i kawę pijecie, a jak ja chcę zjeść to mi roboty szukacie". Z relacji funkcjonariuszy wynika, że nie były to zachowania incydentalne i podobne sytuacje powtarzały się uprzednio także, w stronę innych funkcjonariuszy działu [...] Aresztu Śledczego w [...]. Tym samym został naruszony art. 41 ust. 1 ustawy oraz § 1, § 2, § 3, § 9, § 10, § 12 i § 13 Regulaminu nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. oraz § 17 pkt 4 Regulaminu nr 2/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 8 października 2010 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej.W postanowieniu do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wyznaczono kpt. A. T. - kierownika oddziału [...] oraz kpt. D. S. - kierownika działu [...] Aresztu Śledczego w [...].W toku postępowania rzecznicy dyscyplinarni zebrali notatki służbowe od uczestników wydarzeń z dnia 28 sierpnia 2024 r., w których zarówno obydwie funkcjonariuszki działu [...], jak i obwiniony opisali co się wydarzyło tamtego dnia. Dodatkowo w dniu 2 października 2024 r. obwiniony sporządził kolejną notatkę, w której przyznał się do przedstawionych mu zarzutów i w myśl art. 242 ust. 1 ustawy wyraził wolę dobrowolnego poddania się karze.W dniu 2 października 2024 r. skarżący został przesłuchany, na którą to okoliczność sporządzony został protokół, jak również sporządzono protokół przyjęcia pisemnych wyjaśnień i wysłuchania obwinionego oraz dobrowolnego poddania się karze w trybie art. 242 ustawy.W dniu 4 października 2024 r., działając na podstawie art. 242 ust. 4 i ust. 5 oraz art. 232 pkt 1 ustawy i uwzględniając wniosek o dobrowolne poddanie się karze dyscyplinarnej, Dyrektor Aresztu wydał orzeczenie Nr [...] o ukaraniu skarżącego karą dyscyplinarną nagany.Powyższe orzeczenie, na skutek rozpoznania odwołania skarżącego, zostało następnie uchylone przez Dyrektora Aresztu orzeczeniem z dnia 7 listopada 2024 r., nr [...], stosownie do art. 242 ust. 8 ustawy.Następnie, w toku kontynuowanego postępowania przesłuchano skarżącego, A. Z. i A. L., a czynności te utrwalono w protokołach.Do akt sprawy dołączono również opinię służbową o skarżącym sporządzoną dnia 1 lutego 2023 r. oraz postanowienie Dyrektora Aresztu z dnia 11 sierpnia 2023 r., nr [...] o odstąpieniu od wszczęcia przeciwko skarżącemu postępowania dyscyplinarnego za stwierdzone uchybienia w pełnieniu służby w dniu 16 czerwca 2023 r.W dniu 26 listopada 2024 r. rzecznik dyscyplinarny wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych i zawiadomił obwinionego wraz z jego pełnomocnikiem o możliwości zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego, w terminie 5 dni od otrzymania zawiadomienia.Następnie (wg chronologii) akt, załączono do nich również postanowienie Dyrektora Aresztu z dnia 11 sierpnia 2023 r. o odstąpieniu od wszczęcia wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego w związku z innymi czynami.W dniu 3 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego zapoznała się z aktami postępowania.W dniu 3 grudnia 2024 r. rzecznik dyscyplinarny sporządził sprawozdanie z postępowania dyscyplinarnego, w którym sformułował wniosek aby uznać skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu, za który ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną i wymierzyć mu karę dyscyplinarną nagany.Orzeczeniem z dnia 16 grudnia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy, Dyrektor Aresztu uznał skarżącego winnym stawianych mu zarzutów i jednocześnie odstąpił od wymierzenia mu kary dyscyplinarnej.Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez skarżącego, orzeczeniem z dnia 13 lutego 2025 r., nr [...], Dyrektor Okręgowy uchylił w całości powyższe orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego stwierdzając, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w znacznej części. Organ odwoławczy uznał, że brak jest zeznań świadków zachowania skarżącego wobec A. L., podczas gdy zeznała ona, że świadkami zajścia w dniu 28 sierpnia 2024 r. był zarówno wychowawca oddziału II jak i dowódca zmiany. Ponadto, postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych zostało wydane w tym samym dniu kiedy zostały wysłane zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego, podczas gdy zgodnie z art. 251 ust. 6 ustawy rzecznik dyscyplinarny dopiero po zapoznaniu obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego, wydaje postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych. W świetle tego orzeczenie, o którym mowa w art. 252 ust. 1 pkt 3 ustawy również nie zostało wydane z zachowaniem terminu. Dodatkowo, zostało ono podpisane przez zastępcę Dyrektora Aresztu, zgodnie z upoważnieniem, wobec czego zastępca dyrektora powinien użyć pieczątki imiennej "z upoważnienia Dyrektora Aresztu". Organ odwoławczy nie zgodził się również z uzasadnieniem zaskarżonego orzeczenia w związku ze wskazaniem, że wzięty został pod uwagę także dotychczasowy przebieg służby skarżącego w sytuacji jednoczesnego wskazania zapisu z opinii służbowej sporządzonej skarżącemu w 2023 r.W ponownym postępowaniu przeprowadzono dowody z zeznań świadków: P. F. - dowódcy zmiany działu [...] oraz A. Z. - starszego wychowawcy.Zawiadomieniem z dnia 5 marca 2025 r. rzecznik dyscyplinarny zawiadomił obwinionego oraz jego pełnomocnika o możliwości zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego, w terminie 5 dni od otrzymania zawiadomienia, z którego to uprawnienia skarżący skorzystał w dniu 12 marca 2025 r.W dniu 6 marca 2025 r. rzecznik dyscyplinarny zwrócił się do Dyrektora Okręgowego z wnioskiem o przedłużenie terminu prowadzenia czynności dowodowych do dnia 1 kwietnia 2025 r.Postanowieniem z dnia 6 marca 2025 r., nr [...], Dyrektor Okręgowy przedłużył termin prowadzenia czynności dowodowych do dnia 14 kwietnia 2025 roku.W dniu 26 marca 2025 r. rzecznicy dyscyplinarni wydali postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych, natomiast w dniu 27 marca 2025 r. sporządzili sprawozdanie z postępowania dyscyplinarnego.Orzeczeniem z dnia 9 kwietnia 2025 r., nr 3/2025, działając na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 2 i art. 232 pkt 1 ustawy (Dz. U. z 2024 r., poz. 1869 ze zm.) wobec skarżącego obwinionego o to, że:1. Podczas wykonywania obowiązków służbowych w dniu 28 sierpnia 2024 r. kierował wobec szer. A. L. młodszego [...] działu [...] Aresztu Śledczego w [...] głośnie okrzyki tj. cyt.: "I co, korona księżniczko Ci z głowy spadła, że musisz zejść na dół? Ciężko Ci ruszyć swoje cztery litery?". Ponadto st. kpr. A. B. wielokrotnie przerywał szer. A. L. rozmowę z osadzonym, zadawał osadzonemu pytania cyt.: "Czy byłeś ministrantem?" oraz "Czy już skończyliście?". Powyższe miało wpływ na prawidłową realizację obowiązków służbowych przez wskazaną wyżej funkcjonariuszkę. Tym samym został naruszony art. 230 ust. 1 ustawy, jak również § 1, § 2, § 3, § 9, § 10, § 12, § 13 Regulaminu nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej;2. Podczas wykonywania obowiązków służbowych w dniu 28 sierpnia 2024 r. kierował wobec por. A. Z. starszego wychowawcy działu [...] Aresztu Śledczego w [...] słowa cyt.: "nic nie robicie tylko ciastka wpierdalacie i kawę pijecie, a ja jak chcę zjeść to mi roboty szukacie". Tym samym został naruszony art. 230 ust. 1 ustawy jak również §12 Regulaminu nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej;3. Podczas wykonywania obowiązków służbowych w dniu 28 sierpnia 2024 r. prezentował minimalne zaangażowanie w realizacji obowiązków służbowych, nie wykazując chęci współpracy z innymi działami. Funkcjonariusz nie wykorzystał posiadanych umiejętności z uwzględnieniem znajomości obowiązujących przepisów w rozwiązaniu problemu jakim była prośba [...] w celu doprowadzenia osadzonego na konsultację [...] oraz wizytacji cel przez wychowawcę liniowego. Funkcjonariusz poprzez swoje nietypowe zachowanie, wręcz przeszkadzał w wykonywaniu wyżej wymienionych czynności służbowych. Tym samym został naruszony przepis §17 pkt 4 Regulaminu nr 2/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej;- Dyrektor Aresztu orzekł o uznaniu go winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył mu karę nagany.W uzasadnieniu wskazał, że słowa użyte przez obwinionego były nieodpowiednie, nieadekwatne do kontekstu służbowego i naruszały zasady wzajemnego szacunku i kultury osobistej. Ponadto, wystąpienie takiego zachowania w obecności osób pozbawionych wolności skutkuje nie tylko naruszeniem godności osobistej funkcjonariuszek, ale także podważa ich autorytet wśród osadzonych. Może też być wykorzystane przez osadzonych jako argument w sytuacjach konfliktowych lub jako pretekst do podważania decyzji funkcjonariuszek w przyszłości. Organ zwrócił również uwagę na to, że obwiniony w początkowej fazie postępowania dyscyplinarnego przyznał się do stawianych mu zarzutów, a później zmienił swoje stanowisko twierdząc, że jego zachowanie nie naruszyło dyscypliny służbowej. Mimo zmiany wersji wydarzeń, zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków potwierdziły, że obwiniony dopuścił się zachowań nieakceptowanych w środowisku Służby Więziennej. Dodatkowo przeprosił tylko jedną z funkcjonariuszek, wobec której dopuścił się nagannego zachowania. Brak przeprosin wobec drugiej wskazuje natomiast na ograniczoną refleksję nad własnym postępowaniem oraz brak pełnej świadomości jego skutków. Taka też postawa jak wskazał organ, została uwzględniona przy ocenie stopnia winy funkcjonariusza oraz przy doborze kary dyscyplinarnej. W ocenie organu zachowanie obwinionego naruszyło nie tylko przepisy ustawy, ale również postanowienia Regulaminu nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej oraz Regulaminu nr 2/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej, w których określono zasady zachowania, współpracy i etyki zawodowej funkcjonariuszy. Było sprzeczne z obowiązkiem przestrzegania zasad kultury osobistej, lojalności oraz wzajemnego szacunku w pracy zespołowej. Dalej, zwracając uwagę na długoletni staż służby skarżącego (od [...] 2017 r.) organ zaznaczył, że powinien być on w pełni świadomy zasad i standardów obowiązujących w formacji. Tymczasem, nie wykazał odpowiedniej postawy służbowej i etycznej, co w kontekście jego stażu służby stanowi poważne uchybienie. Organ uwzględnił również, że obwiniony odbył już wcześniejszą rozmowę dyscyplinującą, co jak stwierdził, wskazuje na wyraźne sygnały niewłaściwego zachowania. Był też raz nagradzany regulaminowo, a 1 lutego 2023 r. sporządzono dla niego ostatnią opinię służbową. Organ zacytował część opisowej oceny z opinii i podsumowując swoje ustalenia wskazał, że zasadne jest wymierzenie kary nagany jako środka wychowawczego adekwatnego do wagi przewinienia i stopnia winy funkcjonariusza.W odwołaniu wniesionym od powyższego orzeczenia skarżący zakwestionował orzeczenie wobec niego kary nagany i wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że przeprosił funkcjonariuszkę i wyjaśnił jej przyczyny swojego zachowania. Zakwestionował stwierdzenie, że w toku postępowania dowodowego wychowawca działu [...] potwierdził rzeczywiste użycie wobec funkcjonariuszki niestosownych zwrotów, które podważały ich kompetencje, podczas gdy, że nie wskazał w jaki sposób i jakie kompetencje miały być podważone. Ponadto odmienny pogląd na sytuację miał dowódca zmiany, który zeznał, że oczywiście taka sytuacja miała miejsce, jednak według niego rozmowa miała luźny charakter i nie zawierała złośliwości. Dalej skarżący zakwestionował również przebieg zdarzenia. Zaznaczył, że z treści zeznań P. F. wynika, że oddziałowy wyjaśniał pani [...], dlaczego nie mógł doprowadzić jej osadzonego do biura [...]. Świadek nie odczytał też rozmowy jako złośliwej, a raczej w formie żartu. Zeznania Z. z upływem czasu nabierają z kolei coraz to innego wydźwięku i są całkiem odmienne od zeznań innych świadków. Skarżący zaznaczył również, że poza osobami wskazanymi, nie było innych osób, które w zdarzeniu uczestniczyły zatem trudno, żeby skutkowały naruszeniem godności osobistej funkcjonariuszek oraz podważały ich autorytet wśród osadzonych. Wypowiedź nie miała niekulturalnego wydźwięku i nie było osób postronnych uczestniczących w rozmowie. Była ona reakcją na natłok obowiązków i braki kadrowe umożliwiające realizację zadania, a także stanowiła próbę wytłumaczenia koleżance braku możliwości zrealizowania jej prośby i rozładowania napiętej atmosfery z tym związanej. Skarżący zakwestionował ustalenie, że naruszył dyscyplinę służbową w rozumieniu definicji ustawowej i wskazał, że w toku procesu przełożony dyscyplinarny nie przedstawił żadnych dowodów ani wyjaśnień, w oparciu o które można byłoby ustalić, że uznał zachowanie powoda za tak rozumiane naruszenie dyscypliny służbowej. Brak jest również wskazań w jaki sposób skarżący przez swoim zachowaniem przeszkadzał w wykonywaniu czynności służbowych oraz analizy jakie czynności podjął, a jakie czynności powinien podjąć i mógł podjąć, żeby pomóc innemu funkcjonariuszowi w wykonaniu wskazanych zadań. Skarżący zaakcentował, że przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza służby więziennej muszą być interpretowane ściśle. W niniejszej sprawie nie wskazano natomiast w jaki sposób i do jakich konkretnych naruszeń doszło. Rota ślubowania ma na tyle ogólny charakter, że nie sposób jest wyprowadzić z niej jakichś konkretnych zaleceń pod adresem funkcjonariusza, a już na pewno nie mogą one stanowić podstawy do ukarania go za jakiekolwiek zachowanie. Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że wszelkie zarzuty, co do jego pracy pojawiły się dopiero w sytuacji, kiedy uległ on wypadkowi i zaczął korzystać ze zwolnień lekarskich. Widoczne jest to już w opinii z dnia 1 lutego 2023 r., z której nie wynika co konkretnie zarzuca się skarżącemu poza jasnym stwierdzeniem, że jego dyspozycyjność uległa pogorszeniu. Zaprzeczył też temu, że odbył rozmowę dyscyplinującą i że kiedykolwiek miał jakiś sygnał od przełożonego, że nie spełnia jakichkolwiek oczekiwań. W odniesieniu do zarzutu braku wykazania minimalnego zaangażowani i współpracy skarżący zaakcentował, że nie wskazano jakie byłyby oczekiwane działania będąc w sytuacji funkcjonariusza i na jego stanowisku. Zaznaczył, że prosił innych funkcjonariuszy o to, aby doprowadzili osadzonego pani [...], jednak nikt nie zareagował na tą prośbę. On natomiast nie mógł opuścić swojego stanowiska pracy. Obniżenie motywacji z kolei może istotnie miało miejsce, albowiem odkąd zaczął korzystać ze zwolnień lekarskich w związku ze swoim stanem zdrowia, który pogorszył się wskutek wypadku przy pracy, nastawienie jego przełożonych do jego osoby również uległo zmianie. Od wielu lat miał chociażby obiecane, że będzie brany pod uwagę w pierwszej kolejności do szkolenia na oddziałowego, natomiast od czasu wypadku około 5 osób pojechało na takie szkolenie, a on był stale pomijany. Nie było też, jak wskazał, wobec niego żadnych oficjalnych skarg. Gdyby były jakieś zastrzeżenia co do jego pracy, to byłoby to udokumentowane w jakiś sposób upomnieniem czy notatką. Natomiast nigdy nie zdarzyła się taka sytuacja, żeby nie wykorzystywał posiadanych umiejętności z uwzględnieniem znajomości przepisów i żeby miał kłopoty w radzeniu sobie w trudnych sytuacjach kryzysowych, dlatego, że takich sytuacji nietypowych nie było. Ponadto skarżący wskazał, że wyjaśnił z jakiego powodu pyta o to czy osadzony był ministrantem i nie jest to nacechowane negatywnie czy prześmiewczo lecz ma określony cel. Trudno też zarzucić mu utrudnianie pracy poprzez zapytanie, czy ktoś już skończył. Nadto nie ustalono ile trwała rozmowa i ile razy była przerywana. Trzeba również zastanowić się nad innymi kwestiami, tj. czy w sytuacji kiedy funkcjonariuszka czekała tylko na to, aż ktoś inny doprowadzi osadzonego, a możliwe było wykonanie tej czynności na innej kondygnacji, to czy wykazała chęć współpracy z innymi działami i wykorzystała posiadane umiejętności z uwzględnieniem znajomości obowiązujących przepisów i rozwiązywania problemów. Negatywnie ocenia się funkcjonariusza, który nie miał takiej możliwości technicznej, żeby doprowadzić osadzonego [...], ale już [...], który pomimo posiadania możliwości przeprowadzenia czynności, nie dołożył żadnych starań, aby ją przeprowadzić, nie ocenia się w ogóle. Odnosząc się do zapisu § 14 Regulaminu nr 1/2010 skarżący podkreślił, że żaden z funkcjonariuszy nie porozmawiał z nim i nie zgłaszał uwag, co do jego zachowania. W pierwszej kolejności natomiast funkcjonariusze winni zwracać się z takimi uwagami do siebie, a nie od razu do przełożonego, albowiem zachowanie funkcjonariusza nie było rażące. Wobec tego zaś, że A. Z. nie zgłaszała wcześniej, że czuje się urażona to nie widział powodu, żeby ją przeprosić.Orzeczeniem z dnia 12 czerwca 2025 r., nr 3/2025, Dyrektor Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że skarżący dopuścił się zachowania sprzecznego z obowiązującymi normami etycznymi i zasadami współżycia społecznego w środowisku służbowym. Podczas wykonywania obowiązków służbowych podnosił głos, używał wulgarnego języka oraz wypowiadał się w sposób obraźliwy i poniżający wobec innych funkcjonariuszy, co zostało potwierdzone przez zeznania świadków, a nawet samego obwinionego. Świadczy o tym jego notatka służbowa z dnia 2 października 2025 r., w której obwiniony przyznał się do przedstawionych mu zarzutów i oświadczył o dobrowolnym poddaniu się karze. Organ odwoławczy wyraził przypuszczenie, że dopiero uświadomienie sobie przez obwinionego konsekwencji finansowych wynikających z dobrowolnego poddania się karze i otrzymania kary nagany, spowodowało zmianę jego narracji następstwem czego było złożone odwołanie. Uznał też, że pomimo jego twierdzeń konsekwentne, spójne i wiarygodne relacje świadków wskazują jednoznacznie na naganne zachowanie, którego nie powinien przejawiać. Stwierdzenie świadka P. F. nie do końca jest natomiast trafione. Notatka służbowa A. L. z dnia 26 września 2024 r., jednoznacznie bowiem wskazuje na błędne odczucia świadka, co do przebiegu spornej konwersacji. Podkreślając, że brak poszanowania godności kobiet pełniących służbę w Służbie Więziennej oraz stosowanie wobec nich agresji słownej stanowi poważne naruszenie zasad etyki zawodowej, godzi w dobre imię formacji oraz podważa autorytet funkcjonariusza jako przedstawiciela służby publicznej Dyrektor Okręgowy stwierdził, że brak refleksji oraz nieprzyjęcie odpowiedzialności za swoje słowa i działania tylko potęgują negatywną ocenę postawy obwinionego. Jako istotne w tej sytuacji wskazał to, że skarżący jest doświadczonym pracownikiem, od którego oczekuje się profesjonalizmu w wykonywaniu powierzonych obowiązków służbowych i postępowania zgodnego z prawem, a etyka zawodowa stawia mu wysokie wymagania. Odnosząc się do wymiaru kary, na podstawie art. 239 ust. 1 ustawy organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie zaszły żadne szczególne okoliczności popełnienia przewinienia, które uzasadniałyby odstąpienie od ukarania obwinionego. Nie zaistniały przesłanki złagodzenia kary z art. 239 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy, a organ pierwszej instancji wziął pod uwagę zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego jak i po jego popełnieniu. Dostrzegł zarówno notatkę z rozmowy dyscyplinującej przeprowadzonej z nim w dniu 11 września 2023 r., jak i oceny realizacji zadań służbowych zawarte w drugiej części jego opinii służbowej z dnia 1 lutego 2023 r. zawierającej stwierdzenie, że skarżącemu zdarzają się sytuacje aroganckiego zachowania zarówno wobec osadzonych jak i funkcjonariuszy. Dalej organ odwoławczy wyraził również stanowisko, że w sprawie nie zaistniały przesłanki zaostrzenia kary z art. 239 ust. 2 ustawy. Podsumowując uznał, że wymierzona kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. W procesie orzekania uwzględniono okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i jego skutki. Przełożony dyscyplinarny wziął pod uwagę rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Wcześniejsza służba, uzyskana opinia służbowa, niedostrzeganie swojej winy oraz brak refleksji, nie pozwalają z kolei na uznanie, że w tym konkretnym przypadku właściwym byłoby odstąpienie od ukarania. Podkreślając, że kara dyscyplinarna pełni funkcję represyjną, jako dolegliwość za naruszenie prawa, ale także prewencyjną i dyscyplinującą Dyrektor Okręgowy wyjaśnił, że kara nagany, zgodnie z treścią art. 233 ustawy polega na wytknięciu ukaranemu niewłaściwego postępowania i jest najłagodniejszą z kar. Przełożony dyscyplinarny oceniając zgromadzony materiał dowodowy, kierował się swoim przekonaniem ukształtowanym wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego i zawodowego oraz zasadami prawidłowego rozumowania. Wskazane w orzeczeniu okoliczności tworzą z kolei logiczną całość i znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Zachowanie skarżącego pozostawało bowiem w sprzeczności ze wskazanymi obowiązkami nałożonymi na niego jako funkcjonariusza Służby Więziennej. W świetle ustalonych okoliczności nie można zatem zarzucić dowolności, niewspółmierności" czy też braku obiektywizmu w wymierzeniu obwinionemu kary.W skardze wniesionej na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Opolu skarżący sformułował zarzuty naruszenia:- 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 126 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego organ uzna, że obwiniony nie dopełnił obowiązków określonych w art. 157 ust. 1 ustawy w zakresie postępowania zgodnie ze złożonym ślubowaniem i przestrzegania przepisów wydanych na podstawie ustawy;- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszystkich czynności nakazanych prawem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i zmierzających do wyjaśnienia sprawy, a także przeprowadzenie postępowania w sposób tendencyjny, ukierunkowany na udowodnienie winy obwinionego bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy;- art. 10 k.p.a. w zw. z art. 218 ust. 4 ustawy poprzez uniemożliwienie czynnego udziału obwinionemu w postępowaniu dyscyplinarnym;- art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie orzeczenia i zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń;- art. 132 ustawy polegającego na wydaniu orzeczenia w oparciu o dowolną i jednostronną ocenę zgromadzonych dowodów;- art. 249 ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 230 ust. 2 w zw. z art. 157 ust. 1 ustawy i w zw. z § 1, § 2, § 3, § 9, § 10, § 12 i § 13 regulaminu nr 1/2010 z 18 października 2010 r.;- art. 249 ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 230 ust. 2 w zw. z art. 157 ust. 1 ustawy i w zw. z § 17 ust. 4 regulaminu nr 2/2010 z 18 października 2010 r.Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie orzeczeń organów obu instancji, zmianę orzeczenia przełożonego dyscyplinarnego i uniewinnienia oraz uchylenie nałożonej kary dyscyplinarnej, ewentualnie uchylenie orzeczeń organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał na argumentację, która była podnoszona w postępowaniu i rozszerzył ją w zakresie podniesionych zarzutów. Podkreślił, że materiał dowodowy został w sprawie nieprawidłowo oceniony albowiem żadne dowody, w tym zeznania świadków oraz jego, nie potwierdzają, że dopuścił się zachowania sprzecznego z obowiązującymi normami i zasadami współżycia społecznego w środowisku służbowym oraz, że podnosił głos, używał wulgarnego języka, wypowiadał się w sposób obraźliwy i poniżający. Jako nieprawidłowe skarżący wskazał również wrażenie przełożonego dyscyplinarnego, że zmienił on swoje stanowisko. Zaznaczył, że kierunek jego wyjaśnień nie zmienił się i konsekwentnie wskazywał, że nie używał wulgaryzmów. Podkreślił też skarżący, że nie został zapoznany z notatką, na którą powołuje się organ (z dnia 11 września 2023 r.) i nie został poinformowany o możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego przed wydaniem orzeczenia. Wywodząc, że funkcjonariusz odpowiada wyłącznie za przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej lub za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem, co powinno być interpretowane ściśle wskazał, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest czyn stanowiący zawinione przekroczenie uprawnień lub niewykonanie obowiązków, wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń przełożonych. W okolicznościach sprawy ewidentnie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej. Nie ustalono też jednak w sposób jednoznaczny rodzaju, czasu i okoliczności popełnienia zarzucanych skarżącemu przewinień, nie wyjaśniono w uzasadnieniu orzeczeń w sposób nawiązujący do całokształtu materiału dowodowego, przyczyn z powodu których uznano skarżącego winnym popełnienia przewinień, a także nie zamieszczono w orzeczeniu sądu dyscyplinarnego żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, czym naruszono odpowiednio § 6 ust. 2 pkt 1, § 21 ust. 1 pkt 2 i § 54 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634 ze zm.). Kwestionując przebieg spornego zdarzenia oraz stwierdzenie, że w toku postępowania wychowawca działu [...] potwierdził, że skarżący rzeczywiście użył wobec funkcjonariuszki niestosownych zwrotów skarżący w dalszej części uzasadnienia skargi wywodził tak jak wcześniej w odwołaniu.W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i wniósł o oddalenie skargi.Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze, a pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko z odpowiedzi na skargę.Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. – poprzedzającego je orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wykazała, że akty te zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.W ocenie Sądu organy nie dokonały bowiem w sprawie wszystkich koniecznych ustaleń i nie rozpoznały sprawy w jej całokształcie stosownie do wymogów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1869 ze zm., tj. w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania w sprawie przez organy) zwanej nadal ustawą, które regulują postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej.Stosownie do przepisów ww. ustawy – jako znajdującej zastosowanie w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 230 ust. 1 ustawy funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn funkcjonariusza popełniony umyślnie lub nieumyślnie polegający na naruszeniu dobrego imienia służby lub na przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych (art. 230 ust. 2 ustawy).Katalog przykładowych naruszeń dyscypliny służbowej określony został w art. 230 ust. 3 ustawy poprzez wskazanie jakie działania lub zaniechanie w szczególności mogą stanowić naruszenie tej dyscypliny. Podkreślić należy, że nie jest on wyczerpujący, a użycie przez ustawodawcę zwrotu w szczególności oznacza, że również inne działania lub zaniechania mogą stanowić podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej. Ponadto, zgodnie z art. 230 ust. 1 ustawy, podstawę takiej odpowiedzialności stanowi czyn sprzeczny ze złożonym ślubowaniem, w którym stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy, funkcjonariusz zobowiązuje się do rzetelnego wykonywania powierzonych mu zadań funkcjonariusza Służby Więziennej i poleceń przełożonych, przestrzegania Konstytucji RP i wszystkich przepisów prawa, jak również tajemnic związanych ze służbą, a także zasad etyki zawodowej, ze szczególnym uwzględnieniem poszanowania godności ludzkiej oraz z dbałością o dobre imię służby.Wspomniane w rocie ślubowania zasady etyki zawodowej, do przestrzegania których zobowiązani są funkcjonariusze Służby Więziennej zostały określone w wydanym na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy Regulaminie nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służb Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej. W akcie tym określono m.in., że funkcjonariusz i pracownik wypełnia swoje obowiązki z poszanowaniem praw i godności człowieka, uznając jego podmiotowość oraz przestrzegając zasady równego traktowania (§ 2) oraz winien kierować się zasadami uczciwości, honoru i szacunku dla innych osób (§ 3). Ponadto, funkcjonariusz i pracownik będący przełożonym osadzonego powinien stanowić dla niego wzorzec etycznego postępowania i zachowania (§ 9), w kontaktach z osadzonym kieruje się humanitarnym stosunkiem do jego osoby, zachowując konieczny dystans i rozwagę oraz powinien stawiać mu wymagania stosowne do możliwości (§ 10), w kontaktach z innymi funkcjonariuszami i pracownikami powinna go cechować kultura osobista, wzajemna lojalność i szacunek oraz życzliwość, takt i uprzejmość, zaś w kontaktach służbowych z innymi osobami także rozwaga w wygłaszanych opiniach, sądach i poglądach oraz tolerancja (§ 12). Stosownie też do § 13 funkcjonariusze i pracownicy winni wzajemnie służyć sobie radą i pomocą, a także dzielić się swoimi doświadczeniami zawodowymi oraz wzajemnie wspierać w rozwiązywaniu problemów zawodowych (ust. 1), a funkcjonariusz i pracownik, któremu powierzono obowiązki opiekuna innego funkcjonariusza lub pracownika, winien dołożyć wszelkich starań dla należytego przygotowania tego funkcjonariusza albo pracownika do wykonywania obowiązków służbowych (ust. 2).Z kolei na podstawie delegacji z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy wydany został Regulamin nr 2/2010 Dyrektora Generalnego Służb Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej określający: zasady hierarchicznego podporządkowania (relacje podwładny - przełożony), sposób realizacji spraw za pośrednictwem bezpośredniego przełożonego (droga służbowa), obowiązki przełożonego i podwładnego, sposób usprawiedliwiania nieobecności lub spóźnień w służbie oraz zasady uczestniczenia w naradach, szkoleniach i odprawach służbowych. Akt ten niewątpliwie odnosi się do dyscypliny służbowej i związanych z nią obowiązków pełnienia służby, których naruszenie podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej. Określając m.in. wykonywanie czynności przez podwładnego ustala natomiast w § 17 pkt 4, że polega ono także na przekazywaniu przełożonemu spostrzeżeń, sugestii lub wniosków, mających na celu usprawnienie sposobu realizacji zadań służbowych.Mając na uwadze zarzuty skargi podkreślić trzeba, że ustawa w sposób kompleksowy reguluje odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariuszy Służby Więziennej. Określa nie tylko zasady tej odpowiedzialności oraz rodzaje i wymiar kary za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, ale także zawiera wyczerpujące regulacje procesowe dotyczące wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Przepis art. 259 ust. 1 ustawy przewiduje przy tym, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio niektóre przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego. Nie mają tu zatem zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co czyni zarzuty skargi w tym zakresie bezzasadne.Zgodnie z przepisami ustawy, wydanie orzeczenia dyscyplinarnego - a w tym zakresie dokonanie oceny czynu zarzucanego funkcjonariuszowi oraz wymierzenie kary, następuje po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego mającego na celu całościowe zgromadzenie materiału dowodowego i następnie przeanalizowaniu go przez organ orzekający. Według art. 240 ust. 4 postępowanie dyscyplinarne może być przy tym poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym jeżeli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej, tożsamości sprawcy albo charakter sprawy jest skomplikowany i złożony. Oznacza to, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie co do popełnienia przez funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego (art. 240 ust. 1 ustawy).W przypadku uznania, że zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania i nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 241 ust. 1 ustawy, przełożony dyscyplinarny na podstawie art. 240 ust. 6 ustawy wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, w którym stosownie do art. 240 ust. 6 pkt 4 przedstawia m.in. opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z jego kwalifikacją prawną. Uznać zatem należy, że postanowienie to jest podstawą do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego i wyznacza jego zakres przedmiotowy.Postępowanie dyscyplinarne prowadzi rzecznik dyscyplinarny (art. 243 ust. 1 ustawy) oznaczony w postanowieniu o wszczęciu postępowania (art. 240 ust. 6 pkt 6 ustawy), który stosownie do art. 247 ust. 1 ustawy zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, w szczególności przesłuchuje świadków, obwinionego, przyjmuje od niego wyjaśnienia oraz przeprowadza konfrontacje, oględziny i okazania. Z czynności tych sporządza protokoły. Może także zlecić przeprowadzenie odpowiednich badań. W przypadku natomiast, gdy ustali na podstawie zebranego materiału dowodowego, że obwinionemu należy zarzucić czyn, który nie był objęty uprzednio wydanym postanowieniem, lub że zachodzi potrzeba istotnej zmiany opisu czynu lub jego kwalifikacji prawnej, występuje do przełożonego dyscyplinarnego z wnioskiem o zmianę lub o uzupełnienie zarzutów (art. 247 ust. 9a ustawy). Przełożony dyscyplinarny, w sytuacji gdy jest to uzasadnione wydaje z kolei postanowienie o uzupełnieniu lub o zmianie zarzutów (art. 247 ust. 10 ustawy).Stosownie do art. 251 ust. 1 i ust. 6 ustawy zakończenie czynności dowodowych następuje po uznaniu przez rzecznika dyscyplinarnego, że zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy i po zapoznaniu obwinionego z aktami sprawy w drodze postanowienia, a w terminie 7 dni od dnia zakończenia czynności dowodowych rzecznik dyscyplinarny sporządza sprawozdanie.Następnie, po zakończeniu postępowania dowodowego, na podstawie zebranego materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny, zgodnie z art. 252 ust. 1 ustawy wydaje orzeczenie o:1) uniewinnieniu, jeżeli przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zarzutów stawianych obwinionemu, albo2) uznaniu winnym popełnienia czynu, za który obwiniony ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, i o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, albo3) uznaniu winnym popełnienia czynu, za który obwiniony ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, i o odstąpieniu od wymierzenia kary dyscyplinarnej, albo4) umorzeniu postępowania.Może przy tym w orzeczeniu, zgodnie z art. 252 ust. 1a ustawy, w granicach czynu zarzucanego obwinionemu i jego kwalifikacji prawnej, zmienić opis czynu lub jego kwalifikację prawną.Przepis art. 232 ustawy stanowi, że karami dyscyplinarnymi są: 1) nagana; 2) ostrzeżenie o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym; 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej; 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; 5) obniżenie stopnia; 6) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia; 7) wydalenie ze służby. Ustawodawca nie wskazał przy tym, za jakie przewinienie dyscyplinarne wymierza się dany środek. Wybór kary pozostawił do uznania organu orzekającego. Nie oznacza to jednak dowolności, gdyż przełożony dyscyplinarny jest związany dyrektywami wynikającymi z zapis ustawy. I tak, art. 239 ust. 1 ustawy określa, że wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. Przy jej wymierzeniu, w myśl art. 239 ust. 1a ustawy, należy uwzględnić okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie, a także istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające. W treści tego wskazanych przepisów zawarto zatem dyrektywy wymiaru kary, czyli przesłanki, jakie przełożony dyscyplinarny powinien wziąć pod uwagę przy jej orzekaniu.Na zaostrzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego:1) działanie z pobudek i motywów zasługujących na szczególne potępienie albo w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka;2) popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez funkcjonariusza przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej;3) poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenie realizacji zadań Służby Więziennej lub naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej;4) działanie w obecności podwładnego, wspólnie z nim lub na jego szkodę (art. 239 ust. 2 ustawy).Z kolei stosownie do art. 239 ust. 3 ustawy na złagodzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego:1) nieumyślność jego popełnienia;2) podjęcie przez funkcjonariusza starań o zmniejszenie jego skutków;3) brak należytego doświadczenia zawodowego lub dostatecznych umiejętności zawodowych;4) dobrowolne poinformowanie przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego.Na podstawie art. 252 ust. 5 ustawy przełożony dyscyplinarny może też odstąpić od ukarania, jeżeli stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste funkcjonariusza oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej.W świetle przytoczonych przepisów nie budzi wątpliwości to, że obowiązkiem rzecznika dyscyplinarnego w toku postępowania jest dołożenie wszelkiej staranności w zebraniu rzetelnego materiału dowodowego. Materiał ten powinien dokumentować stan faktyczny obejmujący okoliczności wyczerpujące ustawową konstrukcję zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i uzasadniać sformułowanie konkretnego zarzutu przeciwko określonej osobie. Powinien też stanowić podstawę do umotywowania ewentualnego wymierzenia kary dyscyplinarnej.Ustalając zatem, czy faktycznie miało miejsce zdarzenie, któremu w postępowaniu dyscyplinarnym nadaje się charakter przewinienia, organ zobowiązany jest odnieść się do wszystkich okoliczności występujących w sprawie oraz wskazać, które z nich uznał za udowodnione i dlaczego. Dopiero też prawidłowe ustalenie stanu faktycznego umożliwia przełożonemu dyscyplinarnemu dokonanie właściwej jego kwalifikacji pod kątem zarzutów naruszenia dyscypliny służbowej. Zgodnie przy tym z ustaloną w art. 249 ust. 1 ustawy zasadą obiektywizmu przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyć, jak i na niekorzyść obwinionego. Obowiązująca w postępowaniu dyscyplinarnym zasada domniemania niewinności i związana z nią zasada in dubio pro reo (art. 249 ust. 2 ustawy) stanowią z kolei, że obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem, a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.Mając na uwadze powyższe podkreślić należy, że kontrola sądu w niniejszej sprawie sprowadzała się w istocie do oceny, czy uznanie skarżącego winnym popełnienia przewinień dyscyplinarnych i wymierzenie mu kary dyscyplinarnej nastąpiło na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, czy zebrany i rozważony został cały materiał dowodowy i czy wydając orzeczenie w tym przedmiocie organ uwzględnił wszystkie okoliczności spraw, a następnie czy prawidłowo uzasadnił orzeczenie.Dokonując oceny w tym zakresie Sąd stwierdził, że czynności dowodowe nie zostały przeprowadzone w sposób wszechstronny i wyczerpujący, wobec czego sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, a postępowanie dyscyplinarne wobec niepodjęcia wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 247 ust. 1 ustawy. W postępowaniu i przy wydaniu orzeczenia naruszona została zasada obiektywizmu z art. 249 ust. 1 ustawy i wynikająca z art. 249 ust. 2 ustawy zasada in dubio pro reo. W konsekwencji nie można uznać, że wymierzona skarżącemu kara, stosownie do art. 239 ust. 1 ustawy, jest współmierna do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia. Dokonując oceny zachowania skarżącego organy nie uwzględniły bowiem wszystkich okoliczności popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, pobudek jego działania oraz okoliczności łagodzących, czym naruszyły art. 239 ust. 1a ustawy.Stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy niewątpliwie potwierdza, że w dniu 28 sierpnia 2024 r. podczas służby skarżącego miało miejsce zdarzenie związane z doprowadzeniem osadzonego i przeprowadzeniem z nim czynności przez [...], w której to procedurze skarżący uczestniczył oraz w związku z którym postawiono mu zarzuty naruszenia dyscypliny służbowej. Choć sporne jest to, czy skarżący użył w trakcie wykonywania czynności służbowych wobec jednej z funkcjonariuszek wulgarnego zwrotu - albowiem skarżący temu zaprzecza a potwierdza to wyłącznie ta funkcjonariuszka, to z materiału dowodowego wynika, że skarżący zachował się w sposób niewłaściwy wobec dwóch funkcjonariuszek - [...] i wychowawcy działu [...]. Zdarzenie potwierdzone zostało przez świadków oraz samego skarżącego. Wypowiedzi kierowane przez skarżącego do funkcjonariuszek w ocenie Sądu prawidłowo zostały uznane za przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu obowiązków wynikających z powołanych wcześniej zapisów § 1, § 2, § 3, § 9, § 10, § 12 i § 13 Regulaminu nr 1/2010. Materiał dowodowy potwierdza bowiem zdarzenie związane z kierowaniem do funkcjonariuszek niewłaściwych wypowiedzi oraz zadawaniem przez skarżącego pytań osadzonemu w trakcie przeprowadzanej z nim rozmowy [...].W zakresie pierwszego i drugiego zarzutu, jakie sformułowano wobec skarżącego, ustalenia faktyczne i ocena całego zdarzenia, zdaniem Sądu, dokonane jednak zostały w sposób jednostronny z pominięciem faktów mogących przemawiać na korzyść skarżącego. Nie można uznać, że przy ustaleniu jego winy, wagi popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz wymierzeniu kary dyscyplinarnej organy działały zgodnie z dyrektywami obowiązującymi w postępowaniu wyjaśniającym, wynikającymi z art. 239 ust. 1, 1a i 3, art. 247 ust. 1 oraz art. 249 ust. 1 i 2 ustawy.Dostrzec należy, że z ustaleń faktycznych wynika, iż skarżący przeprosił jedną z funkcjonariuszek, wobec której dopuścił się niewłaściwego zachowania. Rozważając tę okoliczność organy nie oceniły jej w żadnej części jako przemawiającej na korzyść skarżącego, w zakresie zarzutu nr 1, lecz przyjęły jedynie jako okoliczność przemawiającą na jego niekorzyść w odniesieniu do postanowionego mu zarzutu nr 2. Nie dając wiary zeznaniom świadka P. F. i nie rozważyły ich natomiast w kontekście chociażby pobudek skarżącego. Organy nie wzięły również pod uwagę, że jak wynika z zeznań świadka, skarżący wyjaśnił [...] dlaczego nie mógł doprowadzić osadzonego. Wreszcie też, nie zostało przeprowadzone żadne postępowanie wyjaśniające w zakresie wyjaśnienia wskazanych przez skarżącego okoliczności towarzyszących popełnieniu zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych, mogących mieć znaczenie dla ustalenia pobudek i motywów jego działania oraz stopnia jego zawinienia. W szczególności nie podjęto działań w celu ustalenia obciążenia skarżącego obowiązkami służbowymi w dniu zdarzenia, obowiązku i możliwości wykonania osobiście przez skarżącego doprowadzenia osadzonego, czy też okoliczności niewłaściwego zachowania skarżącego wobec funkcjonariuszki A. Z. w tym braku możliwości skorzystania przez skarżącego z przysługującej mu przerwy. Skarżący w zeznaniach wyjaśnił z kolei swoje zachowanie względem osadzonego podczas prowadzonej konsultacji [...] oraz zeznał, że informował [...] o tym, że nie ma jak doprowadzić osadzonego, że dowódca poinformował go o konieczności zakończenia procedury, że z powodu wymuszenia na nim przejścia po celach nie mógł zjeść ciepłego posiłku. Z treści uzasadnienia zarówno orzeczenia organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego nie wynika, aby przedmiotem ustaleń i oceny były dokładne okoliczności towarzyszące całemu zdarzeniu, w związku z którym uznano skarżącego winnym popełnienia przewinień dyscyplinarnych.W zaskarżonym orzeczeniu organ odwoławczy podzielił ocenę organu pierwszej instancji, która jak wskazał opierała się na swoim przekonaniu ukształtowanym wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego i zawodowego oraz zasadami prawidłowego rozumowania. Stosownie do tego zauważyć przyjdzie, że ustalona w art. 249 ust. 1 ustawy zasada obiektywizmu związana jest z zasadą prawdy materialnej określającej obowiązek podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie rzeczywistych ustaleń faktycznych, tj. udowodnionych faktów, co do których fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny. Zgodnie też z art. 249 ust. 2 ustawy skarżący korzysta z domniemania niewinności, a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na jego korzyść. Przepisy art. 252 ustawy nie wskazują przy tym organowi dyscyplinarnemu merytorycznych reguł oceny wyników postępowania. Podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie organy zastosowały zatem zasadę swobodnej oceny dowodów. Niemniej jednak swobodnej oceny nie można utożsamiać z dowolnością. Stąd, dokonana w sprawie ocena, choć mieszcząca się w granicach reguł postępowania dyscyplinarnego, zdaniem Sądu nie może zostać uznana za prawidłową. Nawiązując do zasad doświadczenia życiowego i zawodowego, nie uwzględnia bowiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy popełnieniem przez skarżącego przewinień dyscyplinarnych, a okolicznościami towarzyszącymi ich popełnieniu związanymi chociażby z organizacją pracy, obciążeniem skarżącego zadaniami w danym dniu, zakresem jego obowiązków, co mogło mieć wpływ na ustalenie okoliczności przemawiających na jego korzyść oraz pobudek jego działania, umyślności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.Sąd zgadza się z tym, że etyka zawodowa funkcjonariuszy Służby Więziennej stawia im wysokie wymagania, niemniej jednak przy ocenie zachowań funkcjonariusza należy mieć również na uwadze szczególne warunki tej służby. Ustalona w art. 249 ust. 1 ustawy zasada obiektywizmu oznacza zarówno nakaz bezstronności w traktowaniu obwinionego, jak i zakaz kierunkowego nastawienia do rozpatrywanej sprawy. Mając zatem na uwadze, że w postępowaniu nie zostały wyjaśnione i uwzględnione okoliczności przemawiające na korzyść skarżącego, nie można uznać, że podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiła wymagana analiza i ocena faktów, a organy zachowały bezstronność i nie były kierunkowo nastawione na rozpatrzenie sprawy, tj. że orzeczenie nie zostało podjęte na podstawie z góry przyjętych założeń. Niedokładne ustalenie stanu faktycznego, w tym przede wszystkim okoliczności popełnienia czynu, jest istotnym błędem, który skutkuje uchyleniem orzeczenia dyscyplinarnego przez Sąd.Powyższe uwagi, odnoszące się bezpośrednio do ustaleń i oceny dokonanych w zakresie zarzutów nr 1 i 2 nie wyczerpują jednak stwierdzonej przez Sąd wadliwości przeprowadzonego postępowania.Dostrzec bowiem należy, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania w opisie przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego skarżącemu nie wskazano czynu sformułowanego w orzeczeniu pod nr 3. Nie wynika on również z opisu czynów wskazanych w tym postanowieniu. W toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, na podstawie art. 247 ust. 10 ustawy, nie zostało natomiast wydane postanowienie o uzupełnieniu lub o zmianie zarzutów. Z treści wydanego orzeczenia nie wynika też, aby na podstawie art. 252 ust. 1a ustawy doszło do zmiany opisu czynu. W tym okolicznościach, zdaniem Sądu, stwierdzić należy, że w zakresie zarzucanego skarżącemu czynu nr 3 zaskarżone orzeczenie wykracza poza granice przedmiotowe wszczętego postępowania. Ponadto organy nie uzasadniły w wystarczający sposób na jakiej podstawie dokonano ustaleń co do tego, że skarżący "prezentował minimalne zaangażowanie w realizacji obowiązków służbowych, nie wykazując chęci współpracy z innymi działami", że "nie wykorzystał posiadanych umiejętności z uwzględnieniem znajomości obowiązujących przepisów w rozwiązaniu problemu jakim była prośba [...] w celu doprowadzenia osadzonego na konsultację [...] oraz wizytacji cel przez wychowawcę liniowego". Nie wyjaśniono też, w jaki sposób tak opisane zachowanie skarżącego narusza wynikający ze wskazanego w orzeczeniu § 17 pkt 4 Regulamin nr 2/2010 obowiązek przekazywania przełożonemu spostrzeżeń, sugestii lub wniosków, mających na celu usprawnienie sposobu realizacji zadań służbowych. Tym samym w zakresie tego zarzutu orzeczenie wykracza poza granice przedmiotowe prowadzonego postępowania i jest dowolne.Reasumując, wobec wskazanych uchybień Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie wydane w pierwszej instancji podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 239 ust. 1 i 1a, art. 247 ust. 1, ust. 9a i 10 oraz art. 249 ustawy. Organy nie przeprowadziły bowiem wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i nie zbadały sprawy w jej całokształcie, a także w niewystarczający sposób przedstawiły w decyzji podstawy i motywy podjętego rozstrzygnięcia.Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. także utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) Sąd postanowił natomiast o kosztach postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i sprowadzają się do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i dokonania oceny kompletnego materiału dowodowego z uwzględnieniem dyrektyw ustawowych, a następnie prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia.. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) Sąd postanowił natomiast o kosztach postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i sprowadzają się do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i dokonania oceny kompletnego materiału dowodowego z uwzględnieniem dyrektyw ustawowych, a następnie prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia.