Wyrok - IV SA/Wr 477/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - z dnia 23 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę w całości. pomoc społeczna, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Protokolant: Referent Małgorzata Balowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2025 r. nr SKO 4511.44.2025 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości. UZASADNIENOddalono skargę w całości. pomoc społeczna, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Protokolant: Referent Małgorzata Balowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2025 r. nr SKO 4511.44.2025 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości. UZASADNIEN
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
23 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Przewodniczący
Andrzej Nikiforów
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 18 czerwca 2025 r., SKO 4511.44.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia (dalej: Prezydent, organ I instancji) z 19 maja 2025 r., nr MOPS/ZTPS 1/ZC/003832/2025 przyznającą R. M. (dalej: strona, skarżący) zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 500 zł.Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych wynika, że strona wnioskiem z 5 maja 2025 r. (doprecyzowanym następnie w ramach wywiadu środowiskowego z 12 maja 2025 r.) zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o udzielenie pomocy na zakup żywności.Prezydent decyzją z 19 maja 2025 r. przyznał stronie świadczenie pieniężne na zakup żywności w kwocie 500 zł.Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że strona (lat 69) prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z żoną (lat 49), a źródłem ich utrzymania jest emerytura strony w wysokości 1.366,62 zł. Poza tym strona legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Z kolei jego żona jest niezdolna do pracy do dnia 5 listopada 2025 r. Rodzina zajmuje bezumownie mieszkanie kwaterunkowe i regularnie uiszcza za nie opłaty.Prezydent decyzją z 19 maja 2025 r. przyznał stronie świadczenie pieniężne na zakup żywności w kwocie 500 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił uwarunkowania prawne wnioskowanej pomocy oraz stwierdził, że strona spełnia kryterium dochodowe (1.646,00 zł dla dwuosobowej rodziny). Podał również, że średnia wysokość zasiłków celowych wypłaconych przez ten organ wyniosła w kwietniu 2025 r. 418,34 zł na osobę lub rodzinę i w szczególności dotyczy to osób i rodzin nieposiadających własnego dochodu. Organ I instancji uznał zatem, że wysokość przyznanej pomocy jest dostosowana do jego możliwości finansowych.Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, kwestionując wysokość przyznanej pomocy. Jej zdaniem, jest ona niewystarczająca na zakup żywności dla dwóch osób. Strona zauważyła, że dotychczas otrzymywała pomoc wysokości 700 zł i 600 zł.Po rozpatrzeniu odwołania, SKO decyzją z 18 czerwca 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji ponownie wyjaśnił uwarunkowania prawne pomocy w postaci zasiłku celowego. Podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji w kontekście trudnej sytuacji strony oraz małżonka. Wskazał jednak, że zasadą pomocy społecznej jest dofinansowanie, a nie pełne finansowanie potrzeb beneficjentów. Akcentował następnie, że rolą pomocy społecznej nie jest pełne zaspokojenie potrzeb osób znajdujących się w trudnej sytuacja życiowej i korzystających ze świadczeń pieniężnych. Pomoc społeczna ma jedynie charakter subsydiarny, tj. pomocniczy, dodatkowy, uzupełniający w stosunku do własnych możliwości, zasobów i pomocy ze strony bliskich tych osób, które o pomoc się ubiegają. Ustawa nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje kryteriów ustalenia tej wysokości. Wydanie decyzji w ramach uznania administracyjnego oznacza natomiast, że nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. W szczególności, rozpoznając zatem wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o pomoc, lecz interes ten musi konfrontować także z możliwością zabezpieczenia interesów innych osób, często znajdujących się w znacznie gorszej sytuacji materialnej i faktycznej. W ocenie SKO nie można uznać, aby organ I instancji przekroczył granice luzu decyzyjnego, a wysokość przyznanego zasiłku celowego była nieadekwatna do możliwości i potrzeb strony, jak również niedostosowana do możliwości finansowych organu. Ponadto, wskazał, że decyzją z 19 maja 2025 r. organ I instancji przyznał stronie dodatkowe wsparcie finansowe w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków i dwóch prześcieradeł w łącznej kwocie 100 zł. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu wskazał, że przyznany zasiłek celowy na zakup żywności jest pomocą przyznaną na osobę, a nie rodzinę. Wobec tego kwestionowanie wysokości przyznanej pomocy jako niewystarczającej na zaspokojenie potrzeb żywnościowych dwóch osób jest nieuzasadnione. Wskazał przy tym, że żona strony może samodzielnie, niezależnie ubiegać się o pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu.Pełnomocnik ustanowiony z urzędu podtrzymał złożoną skargę uzupełniając ją o następujące zarzuty:I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 39 ust. 1 i 2, w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, ze zm.; dalej: u.p.s.) przez błędne uznanie, że przyznany zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 500 zł jest pomocą przyznaną na osobę, a nie rodzinę, podczas gdy celem zasiłku jest zaspokojenie potrzeby całej dwuosobowej rodziny skarżącego (żywność), a nie potrzeby o charakterze indywidualnym, co winno skutkować uznaniem przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie nie mniejszej niż 700 zł, z uwzględnieniem konieczności umożliwienia rodzinie skarżącego życia w warunkach odpowiadających godności człowieka;II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. art 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s. przez dowolną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, polegającą na niedostatecznym uwzględnieniu szczególnej sytuacji zdrowotnej i bytowej skarżącego oraz jego żony, w tym faktu stanu zdrowia skarżącego, leczenia psychiatrycznego skarżącego, braku zatrudnienia żony oraz utrzymywania się dwuosobowej rodziny wyłącznie z jednej niskiej emerytury w kwocie 1.366,62 zł, bez wsparcia najbliższych członków rodziny, co doprowadziło do błędnego uznania, że kwota 500 zł zasiłku celowego jest wystarczająca dla realizacji celu pomocy społecznej, mimo że kwota ta nie zapewnia zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dwuosobowej rodziny ani nie umożliwia jej funkcjonowania w warunkach odpowiadających godności człowieka.W oparciu o powyższe zarzuty wniósł: o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.Sąd uznał jednak, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja SKO a także poprzedzająca ją decyzja Prezydenta odpowiadają prawu.Zagadnieniem spornym w sprawie jest kwestia wysokości przyznanej pomocy. Nie ulegało bowiem wątpliwości, że strona spełniała kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.Oceniając powyższą kwestię należy wpierw omówić materialnoprawne uwarunkowania przyznanego świadczenia.Z art. 39 ust. 1 oraz ust. 2 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy "może" być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym m.in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności. Takie sformułowanie oznacza więc, że wnioskodawca nie posiada roszczenia o przyznanie zasiłku celowego czy też jego oczekiwanej wysokości. Przepis ten umożliwia organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy, a nawet odmowę jej przyznania z uwagi na obowiązujące zasady przy korzystaniu z pomocy społecznej. Uznaniem administracyjnym objęte jest zatem zarówno określenie szczególnie uzasadnionego przypadku jak i wysokość przyznanej pomocy, co nie oznacza jednakże dowolności. Organ musi się poruszać w pewnych racjonalnych granicach, które wyznacza z jednej strony rzetelna i wnikliwa ocena sytuacji wnioskodawcy oraz miarkowanie pomocy w zależności od usprawiedliwionych potrzeb, a z drugiej strony możliwości organu. Wynika to wprost z art. 2 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., w myśl którego rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku właściwy organ musi mieć zatem na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ pomocy musi uwzględniać fakt, że posiadane ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje, powinny zostać rozdysponowane w sposób budzący zaufanie do państwa, czyli z jednej strony trafić do jak największej liczby osób potrzebujących, a z drugiej - do tych najbardziej potrzebujących. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ nie może swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby (oraz jej gospodarstwa domowego), choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była niezwykle trudna i wyróżniająca się na tle pozostałych osób (por. wyrok WSA w Łodzi z 20 grudnia 2023 r., II SA/Łd 786/23).Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał więc, że przyznanie skarżącemu świadczenia w wysokości 500 zł zostało przez organy obu instancji właściwe uzasadnione. W szczególności kwestionowana kwota pomocy nie narusza granic uznania administracyjnego. Organ I instancji w ramach wywiadu środowiskowego prawidłowo ustalił trudną sytuację wnioskującego o pomoc skarżącego. Niemniej należy podkreślić, że sama kwota świadczenia odpowiadała średniej wysokości pomocy przyznawanej przez organ I instancji. Takie ustalenie wysokości pomocy - zdaniem Sądu - nie jest dowolne czy też arbitralne zatem nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Jeszcze raz należy zaakcentować, że uzyskanie kwoty pomocy niższej od oczekiwanej lub przyznawanej we wcześniejszych okresach nie może samo przez się prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.Sąd zatem nie dopatrzył się więc naruszeń przepisów prawa, w szczególności wskazanych przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącego. Ponadto, w ślad za SKO wskazuje, że decyzją z 19 maja 2025 r. organ I instancji przyznał skarżącemu dodatkowe wsparcie finansowe w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków i dwóch prześcieradeł w łącznej kwocie 100 zł.Oznacza to, że wbrew sformułowanym zarzutom może on liczyć – zgodnie z dyrektywą art. 3 u.p.s. – na wsparcie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia mu (a także jego rodzinie) życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.Jeżeli zaś chodzi o sprawę możliwości zapewnienia przez pomoc potrzeb żony skarżącego to rację ma organ II instancji, że może ona samodzielnie ubiegać się o pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności.Z tych względów Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a..