sygn. II SA/Lu 669/25 23 grudnia 2025 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Wyrok - II SA/Lu 669/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - z dnia 23 grudnia 2025

Teza
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia. Pomoc społeczna, Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2025 r. znak: [...] w przedmiocie wynagrodzenia kuratora wyznaczonego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu stwierdza nieważność zaskarżonego postanowieniaStwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia. Pomoc społeczna, Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2025 r. znak: [...] w przedmiocie wynagrodzenia kuratora wyznaczonego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia
Data orzeczenia 23 grudnia 2025
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Przewodniczący Bartłomiej Pastucha.
Rozstrzygnięcie

Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2025 r. znak: [...] w przedmiocie wynagrodzenia kuratora wyznaczonego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia 16 września 2025 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako "Kolegium" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia A. G. (dalej także jako "skarżący" lub "kurator"), utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] (dalej także jako "Starosta" lub "organ I instancji") z dnia 5 maja 2025 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym dla nieobecnej strony.Stan sprawy przedstawia się następująco:Postanowieniem z dnia 11 lutego 2025 r. sygn. akt IV RNs 30/25 Sąd Rejonowy L. - Wschód w L. z siedzibą w Ś. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich, po rozpoznaniu wniosku Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ł. z dnia 17 stycznia 2025 r., ustanowił dla nieobecnej A. S. kuratora w osobie A. G., celem reprezentowania nieobecnej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ł. dotyczącym ustalenia wysokości opłat za pobyt małoletniego dziecka w pieczy zastępczej.Powyższe postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ł. z dnia 25 marca 2025 r., orzekającą o odstąpieniu od ustalenia dla A. S. opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W toku postępowania kurator skierował do organu prowadzącego postępowanie pismo z dnia 4 marca 2025 r, w treści którego wskazał, iż nie posiada żadnych informacji na temat reprezentowanej strony.Wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2025 r. kurator zwrócił się do Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ł. o przyznanie wynagrodzenia za reprezentowanie A. S. w postępowaniu administracyjnym, na podstawie § 10 ust 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 14 maja 2024 r.").Postanowieniem z dnia 5 maja 2025 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ł., działając z upoważnienia Starosty, na podstawie art. 263 § 2 i art. 264 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a.") oraz § 1 ust. 1 i § 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 536, dalej jako "rozporządzenie z dnia 9 marca 2018 r.") w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r."), przyznał kuratorowi wynagrodzenie w kwocie 192,00 zł (pkt 1). Jednocześnie organ I instancji wskazał Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...], jako organ właściwy do poniesienia tych kosztów (pkt 2) oraz zobowiązał kuratora do przedłożenia w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia stosownej faktury/rachunku, wskazując dane nabywcy i odbiorcy (pkt 3).W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w oparciu o § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., kuratorowi przyznano kwotę 192,00 zł, jako stanowiącą kwotę nieprzekraczającą 40% stawki minimalnej dla "innej" sprawy administracyjnej (480 zł).Kurator wniósł zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając, że zostało ono oparte na przepisach rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r., które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt SK 89/22, a zatem utraciły moc obowiązującą. Jednocześnie zarzucił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z uchybieniem normy § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 14 maja 2024 r."). W oparciu o podniesione zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie mu wynagrodzenia za reprezentację nieobecnej A. S. w postępowaniu administracyjnym według przepisów rozporządzenia z dnia 14 maja 2024 r., w oparciu o § 10 ust 1 pkt 6 w zw. z § 4 ust. 3, w kwocie 480 zł powiększonej o podatek od towarów i usług (23%) wynoszący 110,40 zł - łącznie w kwocie 590,40 zł.Po rozpatrzeniu zażalenia Kolegium wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 16 września 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 5 maja 2025 r.Kolegium wskazało, że w obowiązujących przepisach k.p.a., jak też przepisach szczególnych, brak jest regulacji określających wprost wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. i zasad jego przyznawania. W art. 263 § 1 k.p.a. zostało określone, że do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Natomiast stosownie do jego § 2 organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.W ocenie organu II instancji, zasadnym w sprawie było zastosowanie przez organ I instancji przepisów rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. oraz przepisów rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo zastosował te przepisy i adekwatnie do nakładu pracy przyznał wynagrodzenie w kwocie 192,00 zł. W sprawie nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r., na które powołuje się swym wniosku skarżący. Ponadto, zdaniem organu II instancji, prawnego znaczenia w sprawie nie ma orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt SK 89/22, gdyż nie zostało ono opublikowane w Dzienniku Ustaw.A. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Kolegium, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie:1. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez ustalenie wynagrodzenia przedstawiciela dla nieobecnej (kuratora) bez uwzględnienia podatku VAT w wysokości 23%, które to doprowadziło do zaniżenia kwoty wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną nieznanej z miejsca pobytu;2. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez zastosowanie przez Kolegium w opatrznej interpretacji przez analogię rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r., co doprowadziło do ustalenia wynagrodzenia adwokata w zaniżonej wysokości 40% stawki minimalnej za czynności adwokackie, podczas gdy właściwe było zastosowanie aktualnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 14 maja 2024 r., zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 6 z zw. z § 4 ust. 3, w wysokości 480 zł powiększonej o podatek od towarów i usług w kwocie 110,40 zł - łącznie w kwocie 590,40 zł;3. zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej poprzez pominięcie przez Kolegium stanowiska strony organu pierwszej instancji oraz doktryny wskazującej na niekonstytucyjność różnicowania wynagrodzenia adwokatów świadczących pomoc prawną z uwagi na pełnioną pozycję, a także pominięcie istoty treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2025 sygn. akt SK 89/22 i uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt III CZP 37/22;Na podstawie powyższych zarzutów, w oparciu o art. 145a § 1 w związku z art. 145 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie organowi II instancji wydania postanowienia zmieniającego pierwotne postanowienie Starosty z dnia 5 maja 2025 r. poprzez przyznanie wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu z urzędu dla nieznanej z miejsca pobyty A. S. zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 6 z zw. z § 4 ust. 3 rozporządzeniem z dnia 14 maja 2024 r. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zgodnie z normami prawem przypisanymi, za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, na podstawie "§ 23 ust. 1 pkt. c" rozporządzenia z dnia 14 maja 2024 r.W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż fakt, że w rozporządzeniu z dnia 9 marca 2018 r. nie mówi się o obowiązku powiększenia wynagrodzenia o podatek VAT, nie oznacza, że obowiązek ten nie wynika z innych przepisów, które Kolegium w zaskarżonym postanowieniu pominęło w całości. Zdaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom organu II instancji, do niniejszej sytuacji ma zastosowanie bezpośrednie rozporządzenie z dnia 14 maja 2024 r., które w samym tytule mówi, że jest wydane w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, a zatem ma zastosowanie do wszystkich rodzajów postępowań w tym do postępowań administracyjnych, a nie jak rozporządzenie z dnia 9 marca 2018 r., tylko do spraw cywilnych. Z chwilą wejścia w życie rozporządzenia z dnia 14 maja 2024 r. nie ma żadnej potrzeby stosowania per analogia rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. Ponadto po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2025 sygn. akt SK 89/22, którym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności § 1 i § 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r., oczywistym jest, że Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego powinny w praktycznym stosowaniu pomijać te niekonstytucyjne przepisy. Okoliczność, że wyżej wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, nie zwalnia sądów, jak i organów administracji publicznej, z obowiązku stosowania w praktyce przepisów zgodnych z Konstytucją (art. 8 Konstytucji), a za takowe na pewno nie można uznać tych, wobec których Trybunał orzekł o niekonstytucyjności.W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Podkreślić należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest postanowienie, decyzja o rozpoznaniu sprawy w tym trybie pozostawiona jest sądowi i nie jest zależna ani od złożenia przez którąkolwiek ze stron wniosku w tym przedmiocie, ani też od ewentualnego żądania przez którejkolwiek ze stron przeprowadzenia rozprawy.Ponadto wskazać na wstępie należy, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również np. stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo, że skarżący wnosił o jego uchylenie. Stwierdzenie, że zaskarżony akt lub czynność dotknięty jest naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jego nieważności, zwalnia przy tym sąd z zakazu reformationis in peius ustanowionego w art. 134 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z przyczyn innych niż w niej podniesione, a dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej postanowienia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Przypomnieć należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego na postanowienie Starosty [...] z dnia 5 maja 2025 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia skarżącemu – jako kuratorowi ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym dla nieobecnej strony.Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że na wniosek Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ł. z dnia 17 stycznia 2025 r., złożony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. i art. 184 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako "k.r.o."), Sąd Rejonowy L. - Wschód w L. z siedzibą w Ś. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 11 lutego 2025 r. sygn. akt IV [...], ustanowił skarżącego, będącego adwokatem, kuratorem dla A. S., celem jej reprezentowania, jako nieobecnej strony postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości opłat za pobyt małoletniego dziecka w pieczy zastępczej.Jakkolwiek w przepisach k.p.a. nie zostały unormowane ani zasady, ani tryb przyznawania wynagrodzenia kuratora ustanowionego na skutek wniosku złożonego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wynagrodzenie kuratorowi takiemu przysługuje, a występująca w tym zakresie w przepisach k.p.a. luka prawna powinna zostać wypełniona. Nie jest bowiem tak, by w rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd powszechny na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. wpisany był element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP, jako państwa prawa (art. 2 Konstytucji – por. wyroki NSA: z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I FSK 93/06; z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2748/12). Powyższe stanowisko potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88 (OSNC z 1990 r. Nr 1, poz. 11), zgodnie z którą wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 k.r.o.o, zaś wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego.W związku z powyższym nie może budzić wątpliwości, że skarżącemu przysługuje wynagrodzenie w związku z ustanowieniem go w trybie art. 34 § 1 k.p.a. kuratorem dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego. Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia zasadnicze znaczenie ma jednak nie tyle ustalenie wysokości należnego wynagrodzenia (wskazanie przepisów właściwych dla jego ustalenia), co kwestia formy, w jakiej winno nastąpić załatwienie wniosku skarżącego o przyznanie wynagrodzenia.Powyższa kwestia była przedmiotem analizy Naczelnego Sadu Administracyjnego w wyrokach z dniach 19 grudnia 2013 r. wydanych w sprawach o sygn. akt I OSK 2636/12 i I OSK 2748/12. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanowisko przyjęte w ww. orzeczeniach w pełni podziela, przyjmując jako własne zaprezentowane w nich argumenty i wniosku.W ślad za powyższymi wyrokami należy zwrócić uwagę, że w utrzymanym w mocy zaskarżonym postanowieniem rozstrzygnięciu z dnia 5 maja 2025 r. Starosta, w jego podstawie prawnej, powołał art. 264 § 1 i § 2 k.p.a., zgodnie z którym jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia (§ 1). Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (§ 2).Powyższa regulacja dotyczy jednak innej sytuacji faktycznej niż występująca w niniejszej sprawie. Służy ona podsumowaniu całości poniesionych w toku postępowania administracyjnego kosztów wymienionych w art. 263 § 1 i § 2 k.p.a. i rozstrzygnięciu, kto i w jakim zakresie koszty te powinien ponieść. Z tym celem skorelowane jest ograniczenie kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia zażalenia na postanowienie oparte na art. 264 § 1 k.p.a. do tych, które zobowiązane są do poniesienia kosztów. Słusznie bowiem ustawodawca stwierdził, że interes prawny w zaskarżeniu postanowienia, którego zasadniczym materialnym skutkiem jest obciążenie strony postępowania obowiązkiem uiszczenia kosztów - przysługuje tylko tej stronie.Zatem regulacja art. 264 § 1 k.p.a. służy określeniu łącznej wysokości kosztów postępowania i osoby zobowiązanej do ich zapłaty na rzecz organu, a nie do określenia wysokości należności przysługujących jakiejkolwiek osobie od organu administracji. Przyjęcie odmiennego rozumienia art. 264 § 1 k.p.a. i uznanie, że stanowi on podstawę dla wydania postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia kuratorowi prowadziłoby do uniemożliwienia skorzystania z kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej takiego postanowienia, które niewątpliwie dotyczy sfery interesów majątkowych osoby ustanowionej przedstawicielem na podstawie art. 34 k.p.a. Przepis art. 264 § 2 k.p.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że prawo wniesienia zażalenia przysługuje jedynie osobie zobowiązanej postanowieniem sądu do poniesienia kosztów. Zaakceptowanie przedstawionej w skardze kasacyjnej interpretacji art. 264 § 2 k.p.a., umożliwiającej zaskarżenie postanowienia opartego na art. 264 § 1 k.p.a. przez inne, niż wymienione w nim osoby, stanowiłoby przejaw wykładni contra legem. Nie można zaś, nawet z powołaniem się na wykładnię prokonstytucyjną, nadawać znaczenia przepisom ustawy sprzecznego z jej brzmieniem (por. uchwała NSA z 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 5/13 - orzeczenia.nsa.gov.pl).Wykluczyć należy zatem możliwość przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. na podstawie art. 264 § 1 k.p.a.Co więcej, odrzucić należy także możliwość wydania przez organ administracji postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia przedstawiciela strony ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. Przemawiają za tym następujące argumenty:Przepis art. 123 § 1 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Zgodnie z § 2 tego artykułu postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Z art. 141 § 1. k.p.a. wynika, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Uwzględniając przedstawioną powyżej wykładnię przepisów art. 264 § 1 i § 2 k.p.a. należy podkreślić, że k.p.a. nie zawiera przepisu stanowiącego odpowiednik art. 270a Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w sprawie kosztów postępowania wydaje się postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Brak takiego unormowania i przepisu szczególnego, który mógłby stanowić podstawę zaskarżalnego w trybie instancyjnym i następnie do sądu administracyjnego postanowienia orzekającego o przyznaniu wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu na podstawie art. 34 k.p.a. przesądza o tym, że rozstrzygniecie w tym przedmiocie nie może przybrać takiej formy.Stanowisko powyższe nie stoi w sprzeczności z treścią uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07 (ONSAiWSA z 2008 r. Nr 2, poz. 21), według której, organ prowadzący postępowanie, rozpoznając sprawę w trybie postępowania administracyjnego, może podejmować działania albo w formie postanowienia, albo w formie decyzji. Nie ma zatem w postępowaniu regulowanym przepisami k.p.a. miejsca na podejmowanie aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., te bowiem są formą podejmowania działań przez organy administracji w trybie pozaprocesowym, tzn. trybie, który nie został uregulowany przepisami postępowania administracyjnego ogólnego, czy przepisami administracyjnych postępowań szczególnych.Akceptując w pełni powyższy pogląd, należy stwierdzić jednak, że rozstrzygnięcie wniosku przedstawiciela strony ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. o przyznanie mu wynagrodzenia nie jest aktem wydanym w trybie postępowania administracyjnego. Dotyczy ono bowiem relacji między organem i osobą trzecią, mającą funkcję jedynie pomocniczą w administracyjnym postępowaniu zasadniczym, prowadzącym do wydania decyzji. Rozstrzygnięcie to nie ma wpływu na prawa stron postępowania administracyjnego i nie dotyczy stosunku prawnego będącego jego przedmiotem. Zwrócić należy uwagę, że w sytuacji, gdy ustawodawca zamierzał działaniom organu w stosunku do podmiotów nie będących stronami postępowania administracyjnego nadać formę procesową postanowienia to dał wyraz swej woli w jednoznacznie brzmiącym przepisie (np. w art. 88 § 1 k.p.a. dotyczącym ukarania grzywną świadka lub biegłego). Przepisu takiego brak w odniesieniu do osoby przedstawiciela wyznaczonego na podstawie art. 34 § 1 k.p.a.Gdyby przyjąć nawet, że wniosek przedstawiciela ustanowionego dla strony w trybie art. 34 § 1 k.p.a. powinien zostać rozstrzygnięty w drodze postanowienia, to na takie postanowienia nie przysługiwałoby zażalenie, gdyż żaden przepis k.p.a. nie daje takiej możliwości. Brak bowiem w k.p.a. regulacji generalnej, która umożliwiłaby wniesienie zażalenia na postanowienie dotyczące kosztów postępowania każdej osobie, której interesu prawnego takie postanowienie mogłoby dotyczyć. Normy takiej nie stanowi art. 264 § 2 k.p.a. - odnoszący się wprost do art. 264 § 1 k.p.a. z powodów wskazanych wyżej nie znajdującego zastosowania do niniejszej sytuacji. W konsekwencji nie byłaby możliwa kontrola sądowoadministracyjna wobec aktu rozstrzygającego o prawach majątkowych jednostki, co naruszałoby niewątpliwie konstytucyjne prawo do sądu zapewnione przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.Zatem rozwiązania problemu formy w jakiej powinno nastąpić przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. należy poszukiwać w konstrukcji aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, innej niż decyzja lub postanowienie - o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Tego rodzaju czynności lub akty dokonywane są w sprawach indywidualnych, w których nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Podobnie jak decyzja czy postanowienie, akty lub czynności te są kierowane przez organ administracji publicznej do konkretnych, zindywidualizowanych podmiotów, niepodporządkowanych organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność. Akt lub czynność muszą mieć charakter publicznoprawny. Podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego.Z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli jego powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej.W uzasadnieniu uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 czerwca 1997 r. sygn. akt OPK 1/97 (ONSA 1997, z. 4, poz. 149) trafnie zwrócono uwagę, że ustawodawca coraz częściej odchodzi od kształtowania w drodze decyzji administracyjnej stosunków administracyjnoprawnych zachodzących między państwem (jego organami) a obywatelami i innymi podmiotami administrowanymi na rzecz uprawnień i obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. W takich wypadkach do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, natomiast mogą pojawić się akty lub czynności organów administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.). Prowadzi to do wniosku, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt taki (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07).Akt, od czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. odróżnia jego sformalizowany charakter, który przejawia się w tym, że przybiera on formę pisma, wykazu itd. Czynność stanowi natomiast takie działanie faktyczne, które wywołuje następstwo w zakresie uprawnień lub obowiązków, jakie przepis wiąże z ich podjęciem (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod. red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego. Warszawa 2011. str. 60).Jak już wskazano, obowiązujące przepisy nie dają podstawy do wydania decyzji lub postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. Przedstawiciel ten jest podmiotem niepodporządkowanym służbowo i organizacyjnie organowi administracji, zaś jego rolą jest ochrona interesów strony. Mandat swój czerpie z orzeczenia sądu powszechnego, wskazującego go jako przedstawiciela strony. Jego uprawnienie do uzyskania wynagrodzenia jest nierozerwalnie związane z wykonywaniem powierzonych mu zadań, a zatem rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostaje w zakresie administracji publicznej. Uprawnienie to wynika, jak wskazano wyżej, z przepisów prawa.Uznać należy zatem, że przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie. Dopiero takie założenie powoduje, że przedstawiciel taki uzyska możliwość obrony swych praw w drodze skargi do sądu administracyjnego.Takiej oceny nie może zmienić wadliwe, w świetle powyższych rozważań, określenie aktu przyznającego wynagrodzenie mianem postanowienia.Na akt tego rodzaju nie przysługuje zażalenie, a zatem pisma przedstawiciela strony, zatytułowanego zażaleniem, organ administracji nie powinien traktować zgodnie z tym wadliwym określeniem. O charakterze pisma strony decyduje bowiem nie tytuł, lecz jego istotna treść, związana z sytuacją prawną, w której zostało złożone.Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem rozstrzygnięcie Starosty z dnia 5 maja 2025 r. w przedmiocie przyznania kuratorowi wynagrodzenia – pomimo jego błędnego oznaczenia jako postanowienie – nie stanowi postanowienia, lecz akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Na akt ten – wbrew zawartemu w nim pouczeniu – nie służy zażalenie, lecz skarga do sądu administracyjnego, którą zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu.W związku z powyższym, dokonując kwalifikacji pisma skarżącego z dnia 13 maja 2025 r. oznaczonego jako "zażalenie na postanowienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ł. z dnia 5.05.2025 r.", należało uznać je za skargę do sądu administracyjnego na akt z dnia 5 maja 2025 r. o przyznaniu wynagrodzenia, podjęty z upoważnienia Starosty przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ł.. Skarga ta została złożona w ustawowym terminie określonym art. 53 § 2 p.p.s.a., albowiem z akt sprawy wynika, że o wydaniu powyższego aktu skarżący dowiedział się w dacie jego doręczenia, tj. w dniu 12 maja 2025 r. (potwierdzenie odbioru – k. 1 akt adm. I inst.). Skarga ta powinna zostać przekazana sądowi administracyjnemu przez organ I instancji wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz sporządzoną przez ten organ odpowiedzią na skargę, stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. - po uprzednim dokonaniu przez organ I instancji oceny skargi w kontekście możliwości jej uwzględnienia w trybie autokontroli przewidzianym w art. 54 § 3 p.p.s.a.Tymczasem organ I instancji - błędnie uznając pismo skarżącego z dnia 13 maja 2025 r. za zażalenie na postanowienie - przekazał je Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Kolegium zaś - nie dostrzegając właściwego charakteru otrzymanego pisma oraz zaskarżonego nim aktu - rozpoznało je jako zażalenie i utrzymało w mocy "postanowienie" organu I instancji, będące w istocie – jak wyżej wskazano – aktem z zakresu administracji publicznej niepodlegającym zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji. W tej sytuacji uznać trzeba, że postanowienie Kolegium rażąco narusza prawo w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. W ocenie Sądu, w zaistniałej sytuacji procesowej Kolegium powinno pismo skarżącego z dnia 13 maja 2025 r. przekazać z powrotem organowi I instancji, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. - jako organowi właściwemu do nadania temu piśmie (skardze) dalszego biegu - wskazując przy tym na jego prawidłową kwalifikację.Z tych względów konieczne jest stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Przedwczesna pozostaje natomiast ocena zarzutów skargi dotyczących wysokości przyznanego skarżącemu wynagrodzenia (tj. ocena, czy organ zastosował w tym zakresie właściwe przepisy), albowiem ta możliwa będzie dopiero przy rozpoznaniu skargi kuratora na akt organu I instancji z dnia 5 maja 2023 r. – po jej uprzednim przekazaniu Sądowi przez organ I instancji zgodnie z wymogami określonymi w art. 54 p.p.s.a.Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania nie orzeczono, albowiem skarżący - z uwagi na kategorię sprawy, w której został ustanowiony kuratorem - korzystał w niniejszym postępowaniu sądowym z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., a wobec tego nie poniósł żadnych kosztów postępowania (kwota uiszczona przez skarżącego przy wniesieniu skargi tytułem wpisu sądowego została mu zwrócona zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 listopada 2025 r.). Przy tym Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie w ramach kosztów postępowania wynagrodzenia w kwocie określonej w § 23 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. (w skardze błędnie wskazano w tym zakresie jednostkę redakcyjną "§ 23 ust. 1 pkt. c"), albowiem A. G. nie występuje w niniejszej sprawie w roli pełnomocnika strony skarżącej ustanowionego w ramach prawa pomocy (ani tez nie jest reprezentowany przez innego adwokata ustanowionego jego pełnomocnikiem z urzędu), lecz występuje jako skarżący, działając we własnym imieniu i we własnym interesie, w sprawie dotyczącej jego indywidualnego uprawnienia, tj. przyznania mu należnego wynagrodzenia.Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania nie orzeczono, albowiem skarżący - z uwagi na kategorię sprawy, w której został ustanowiony kuratorem - korzystał w niniejszym postępowaniu sądowym z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., a wobec tego nie poniósł żadnych kosztów postępowania (kwota uiszczona przez skarżącego przy wniesieniu skargi tytułem wpisu sądowego została mu zwrócona zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 listopada 2025 r.). Przy tym Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie w ramach kosztów postępowania wynagrodzenia w kwocie określonej w § 23 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. (w skardze błędnie wskazano w tym zakresie jednostkę redakcyjną "§ 23 ust. 1 pkt. c"), albowiem A. G. nie występuje w niniejszej sprawie w roli pełnomocnika strony skarżącej ustanowionego w ramach prawa pomocy (ani tez nie jest reprezentowany przez innego adwokata ustanowionego jego pełnomocnikiem z urzędu), lecz występuje jako skarżący, działając we własnym imieniu i we własnym interesie, w sprawie dotyczącej jego indywidualnego uprawnienia, tj. przyznania mu należnego wynagrodzenia.