Postanowienie - II OZ 256/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 marca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu, pozwolenie na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. sp. z o.o. sp. k z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 października 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 606/24 o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dniaOddalono zażalenie. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu, pozwolenie na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. sp. z o.o. sp. k z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 października 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 606/24 o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
uczestnik postępowania
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
24 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Mirosław Gdesz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 30 października 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 606/24 odmówił dopuszczenia H. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. (dalej Spółka) do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 1 lipca 2024 r. nr IF-O.7840.1.54.2023.MM w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego.W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w świetle art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, dalej Pb) brak jest podstaw do uznania Spółki za uczestnika postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie, bowiem nie należy ona do kręgu podmiotów, którym przysługuje interes prawny w rozumieniu ww. przepisów. Pojęcie "interesu prawnego" w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę oparte jest bowiem na relacji w jakiej dana osoba pozostaje w związku z planowaną inwestycją, tj. posiada odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanego obiektu. Okoliczność, iż Spółka sporządziła dokumentację projektową niezbędną do złożenia przez inwestora wniosku o pozwolenie na budowę i sprawdziła zgodność projektu z odpowiednimi wymaganiami ustawowymi, nie świadczy o tym, że taka relacja istnieje, a tym samym, że posiada własny interes prawny w przedmiotowej sprawie. Z wymienionych w art. 17 Pb uczestników procesu budowlanego tylko inwestor jest stroną postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania pozwolenia na budowę czy innych postępowań, dla których podstawę materialnoprawną stanowią przepisy Pb.Sąd zaakcentował, że wykonywanie czynności w charakterze projektanta w procesie realizacji inwestycji wynika z zawartej między Spółką a inwestorem umowy cywilnoprawnej. Okoliczność bycia stroną takiej umowy nie daje podstaw do twierdzenia, że przepisy Pb poprzez określenie obowiązków, zadań i kompetencji projektanta, przekazały mu także uprawnienia do ingerowania w toczące się przed organem postępowanie o pozwolenie na budowę. Ewentualne dochodzenie roszczeń z tytułu odpowiedzialności kontraktowej przez inwestora od projektanta, pozostaje w sferze zdarzeń przyszłych i niepewnych, dlatego nie świadczy o istnieniu aktualnego i sprawdzalnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej Ppsa). Może jedynie wskazywać na istnienie interesu faktycznego, który nie wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W taki sam sposób oceniono ewentualną odpowiedzialność zawodową oraz podnoszony we wniosku aspekt dotyczący szkody wizerunkowej.Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółka, podnosząc zarzut naruszenia art. 33 § 2 Ppsa poprzez jego niezastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że Spółka nie wykazała interesu prawnego w przystąpieniu do postępowania, podczas gdy: zaskarżona decyzja dotyczy projektu architektoniczno-budowlanego wykonanego przez nią; orzeczenie sądu może wywołać wobec niej bezpośrednie skutki prawne w zakresie odpowiedzialności zawodowej (Prawo budowlane), cywilnej i kontraktowej, które wynikają z norm prawa materialnego; treść uzasadnienia decyzji i ewentualnego wyroku wpływa na jej dobra osobiste - w szczególności na jego renomę zawodową (art. 23 Kodeksu cywilnego); wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie wykazał istnienie interesu prawnego m.in. poprzez odwołanie do zakresu odpowiedzialności projektanta wynikającej z umowy oraz przepisów prawa. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie i dopuszczenie Spółki do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 33 § 2 Ppsa udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Z treści wskazanego przepisu wynika, że dopuszczenie danego podmiotu w charakterze uczestnika postępowania do udziału w postępowaniu, może mieć miejsce wyłącznie w postępowaniu sądowym, które w wyniku złożenia skargi jest "następstwem" postępowania administracyjnego. Zasadniczą zaś przesłanką dopuszczenia konkretnego podmiotu do postępowania sądowego jest ustalenie, czy posiada interes prawny w tej sprawie. Pojęcie "interesu prawnego" w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia (wyrok NSA z 15 kwietnia 1993 r. sygn. akt I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199). Interes prawny to zatem interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Natomiast, aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, w ramach którego podmiot jest tylko bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji.Ponadto, stwierdzenie, że dany podmiot posiada interes prawny polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej.Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, że Spółka nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie, gdyż jako projektant nie posiada ona interesu prawnego w zaskarżaniu rozstrzygnięć organu administracji dotyczących zaprojektowanego przez siebie obiektu. Skoro interes prawny musi mieć charakter realny i osobisty, a projektant w procesie budowlanym działa zasadniczo w imieniu i na rzecz inwestora, to należało wykluczyć uznanie go za stronę postępowania działającą we własnym imieniu.Mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania, należy wyjaśnić, że art. 28 ust. 2 Pb w sposób enumeratywny wymienia podmioty posiadające status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, tj. inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przepis ten nie wymienia projektanta, co stanowi jednoznaczną przesłankę do odmowy przyznania mu przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, a tym samym również podstaw do uznania go za uczestnika postępowania sądowego. Brak ujęcia projektanta w tym wykazie potwierdza fakt, że jego rola ogranicza się do sfery technicznej i projektowej, nie przekładając się na uprawnienia procesowe. Okoliczność, iż przepisy art. 17 pkt 3 w zw. z art. 20 , art. 21 i art. 95 Pb wskazują projektanta jako uczestnika procesu inwestycyjnego, określając jego prawa, obowiązki i konsekwencje wynikające z wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, w żaden sposób nie kreuje jego legitymacji procesowej i nie przekłada się na możliwość czynnego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze strony. Należy bowiem odróżnić uczestnictwo tego podmiotu w procesie inwestycyjnym mające na celu zapewnienie prawidłowości i bezpieczeństwa rozwiązań projektowych zgodnie z art. 5 Pb, od posiadania interesu prawnego w sprawie, w której wydane rozstrzygnięcie nie kształtuje w sposób bezpośredni jego sytuacji prawnej.Także wskazywane przez Spółkę przepisy Kodeksu cywilnego (art. 23, art. 24, art. 471 i art. 473) nie mogły stanowić materialnoprawnej podstawy do przyznania jej statusu uczestnika przedmiotowego postępowania na prawach strony, ponieważ potencjalne roszczenia wynikające z umowy cywilnoprawnej łączącej projektanta z inwestorem podlegają rozstrzygnięciu w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Dotyczą więc sfery prawnej, która pozostaje poza jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym. Okoliczność, iż Spółka jest faktycznie zainteresowana rozstrzygnięciem Sądu Wojewódzkiego, które zweryfikuje legalność zaskarżonej decyzji Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę, nie świadczy o tym, że ma ona interes prawny w ingerowaniu w toczące się przed Sądem postępowanie sądowoadministracyjne.Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż brak było podstaw do dopuszczenia Spółki do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania, co słusznie stwierdził Sąd I instancji. Dlatego też, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia., orzeczono jak w sentencji postanowienia.