sygn. I OZ 804/25 15 stycznia 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - I OZ 804/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 15 stycznia 2026

Teza
Oddalono zażalenie. Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. na postanowienie zawarte w pkt 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2140/24 w sprawie ze skargi kasacyjnej A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu AdministracyjnegoOddalono zażalenie. Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. na postanowienie zawarte w pkt 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2140/24 w sprawie ze skargi kasacyjnej A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono zażalenie
Typ sprawy sprawa nieprocesowa
Etap skarga kasacyjna
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
spadek
Role w sprawie
uczestnik postępowania apelujący / skarżący wnioskodawca uczestnik
Data orzeczenia 15 stycznia 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Jolanta Rudnicka
Rozstrzygnięcie

Oddalono zażalenie

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. na postanowienie zawarte w pkt 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2140/24 w sprawie ze skargi kasacyjnej A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2140/24 w sprawie ze skargi A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 25 lipca 2024 r. nr 2922/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2140/24 – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. od wyroku tegoż Sądu z dnia 4 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2140/24, w sprawie ze skargi A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 25 lipca 2024 r. nr 2922/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") – w pkt 1. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2140/24; w pkt 2. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 17 października 2022 r. nr 535/SD/2022; w pkt 3. zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżących A.K., B.Z., D.W., E.Ż., M.W., M.Ż., M.N., N.B. i S.N. solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; w pkt 4. oddalił wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.W uzasadnieniu WSA wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi jedna z przesłanek nieważności postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2025r., o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.Sąd podał, że stroną postępowania była m.in. B.B., będąca jednym z wnioskodawców postępowania administracyjnego, w imieniu której wniesiono również odwołanie od decyzji organu I instancji. Do niej też, jako do uczestnika postępowania Sąd skierował zawiadomienie o skierowaniu sprawy do rozpoznania na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2025 r. oraz o składzie orzekającym. Sąd wskazał, że dopiero z treści wniesionej skargi kasacyjnej od powyższego wyroku z dnia 4 kwietnia uzyskał informację, że ww. osoba zmarła przed wydaniem tegoż wyroku, tj. w dniu 20 października 2021 r. WSA wskazał, że w tej sytuacji w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie powinni brać udział następcy prawni zmarłej, bowiem wynik postępowania sądowego niewątpliwie dotyczy ich interesu prawnego. Postępowanie sądowe zakończone wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2025 r. przeprowadzane zostało jednak z naruszeniem prawa strony do udziału w postępowaniu, co skutkuje zaistnieniem przesłanki nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że pozbawienie strony postępowania sądowoadministracyjnego możności obrony jej praw uzasadnia uchylenie wyroku z dnia 4 kwietnia 2025 r. i ponowne rozpoznanie sprawy.Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie odnośnie kosztów postępowania kasacyjnego zawarte w pkt 4 sentencji zapadło na podstawie art. 179a w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. W ocenie Sądu, taki szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi w niniejszej sprawie. Jedyną bowiem przyczyną zastosowania w rozpoznawanej sprawie trybu przewidzianego w art. 179a p.p.s.a. było ujawnienie, w toku postępowania międzyinstancyjnego, że uczestnik postępowania B.B. nie żyła w dniu wydania wyroku z dnia 4 kwietnia 2025 r. Sąd wskazał przy tym, że jak wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, strona ta zmarła w dniu 20 października 2021 r., a więc na przeszło cztery lata przed datą wydania wyroku. Sąd stwierdził zatem, że zastosowanie trybu autokontroli wynika z zawinionych okoliczności leżących po stronie pełnomocnika skarżących – r. pr. J.B., który to w toku postępowania administracyjnego reprezentował B.B. i wnosił w jej imieniu odwołanie od decyzji pierwszej instancji, mimo że już wtedy nie żyła ona od roku. Zdaniem Sądu pełnomocnik nie dochował więc należytej staranności tak, aby na etapie wniesienia skargi, a następnie postępowania sądowego pierwszoinstancyjnego, przekazać Sądowi aktualne informacje dotyczące zdolności sądowej B.B.Na pkt 4 postanowienia zawartego w ww. wyroku (oddalenie wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego) zażalenie złożyli skarżący reprezentowani przez r. pr. J.B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 207 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie i naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, z powodu bezzasadnego uznania, że zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu tego przepisu, uzasadniający odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, podczas gdy w realiach sprawy brak jest jakichkolwiek podstaw do przypisania pełnomocnikowi winy w formie niedochowania należytej staranności.Wniesiono o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonego wyroku w części, tj. w pkt 4 oraz ponowne rozpoznanie wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.W przypadku braku podstaw do zastosowania art. 195 § 2 p.p.s.a. oraz mając nauwadze powyższe naruszenie Sądu, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 188p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., wniesiono o:1. zmianę pkt 4 wyroku, poprzez zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżących,2. na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a, zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podkreślił, że prowadzi lub prowadził równolegle w okresie przedmiotowego postępowania sprawy przynajmniej kilku tysięcy mocodawców. Wskazał, że w przypadku śmierci uczestnika postępowania, trudno jest oczekiwać, że odpowiednio wcześniej zapowie ten fakt. Natomiast rodzina zmarłego, często nie wie o wszystkich istotnych kwestiach w jego życiu, a postępowania spadkowe prowadzone są, co do zasady w sytuacjach kiedy zmarły pozostawia majątek podlegający rejestracji w księgach wieczystych lub innego rodzaju ewidencjach. Pełnomocnik zaznaczył, że trudno jest zatem w wielu przypadkach ustalić, czy strona postępowania zmarła, wyjechała na dłużej w celach zarobkowych za granicę, straciła zainteresowanie prowadzoną sprawą, zmieniła adres i numer telefonu, czy też przewartościowała swoje priorytety życiowe. Pełnomocnik podkreślił, że profesjonalny pełnomocnik w praktyce zdany jest na informacje przekazywane przez krewnych lub znajomych osoby zmarłej.W dalszej części uzasadnienia przytoczono orzecznictwo na okoliczność tego, że to po stronie organu leży obowiązek ustalenia stron postępowania. Pełnomocnik stron natomiast, w przypadku, jeżeli posiada w powyższym zakresie jakąkolwiek miarodajną informację w jakimkolwiek istotnym dla postępowania zakresie, winien zgodnie z zasadą lojalności powiadomić organ. Kwestią należytej staranności nie jest natomiast badanie przez radcę prawnego funkcji życiowych uczestników postępowania.Wobec powyższego pełnomocnik stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 207 § 2 p.p.s.a. Natomiast brak przyznania kosztów postępowania kasacyjnego stanowi naruszenie zasady odpowiedzialności za wynik procesu (art. 200 i art. 207 § 1 p.p.s.a.) oraz prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia praw strony, która skutecznie dochodziła ochrony swoich praw.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.Zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.W niniejszej sprawie, Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wydał decyzję z dnia 17 października 2022 r., której adresatem była m.in. B.B. – reprezentowana przez r.pr. J.B. – która zmarła w dniu 20 października 2021 r., a zatem nieco ponad rok przed wydaniem tej decyzji. Pomimo tego jednak, ww. pełnomocnik m.in. w jej imieniu, pismem z dnia 21 listopada 2022 r. złożył odwołanie od ww. decyzji. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 25 lipca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w całości. Adresatem tej decyzji była m. in. zmarła B.B. – reprezentowana przez r.pr. J.B., do którego – jako do pełnomocnika – doręczono tę decyzję. Zatem organ nie miał możliwości uzyskania wiedzy o śmierci strony wobec braku doręczenia decyzji na adres strony. Następnie, od ww. decyzji Wojewody r. pr. J.B. w imieniu skarżących złożył skargę do WSA w Warszawie, który ją oddalił wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2025 r.Podkreślić przy tym należy, że przez całe postępowanie, wszyscy skarżący byli reprezentowani przez r.pr. J.B. Zatem to do niego organy przesyłały odpisy decyzji zarówno I, jak i II instancji. A tym samym argumentacja zażalenia dotycząca obowiązku organu ustalenia stron postępowania, z którą co do zasady należy się zgodzić, w przedmiotowej sprawie pozostaje bez znaczenia. Tak samo nie ma znaczenia okoliczność prowadzenia przez pełnomocnika wielu spraw i równoległego prowadzenia spraw przynajmniej kilku tysięcy mocodawców, gdyż organizacja pracy jest wyłączną sprawą pełnomocnika. Niewątpliwie jednak pełnomocnik powinien posiadać wiedzę kogo reprezentuje i dokładając należytej staranności, pozostawać w kontakcie ze swymi mocodawcami. Należy przy tym podkreślić, że nie wymaga się od niego monitorowania stanu zdrowia mocodawców – co zdaje się sugerować pełnomocnik w przedmiotowym zażaleniu – ale odnotowanie okoliczności, jaką jest śmierć jednego z mocodawców, przy właściwej i rzetelnej pracy pełnomocnika, zdaje się być rzeczą bezdyskusyjną. Niezarejestrowanie zaś tego faktu przez cały czas trwania postępowania spowodowało, jak wynika z rozstrzygnięcia Sądu I instancji, nieważność postępowania. W związku z powyższym, WSA w Warszawie w trybie autokontroli – na podstawie art. 179a p.p.s.a. – wyrokiem z dnia 25 września 2025 r. – uchylił wyrok tegoż Sądu z dnia 4 kwietnia 2025 r. oraz orzekł nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, wskazując, że w postępowaniu przed WSA powinni brać udział spadkobiercy zmarłej B.B., gdyż wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego. WSA wskazał, że postępowanie zakończone wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2025 prowadzone było z naruszeniem prawa strony do udziału w postępowaniu, co skutkuje zaistnieniem przesłanki nieważności z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części ze względów słusznościowych i rozważając całokształt okoliczności rozpatrywanej sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał powody zastosowania art. 207 § 2 p.p.s.a. i właściwie je uzasadnił.Powyższe oznacza, że Sąd I instancji – orzekając w ramach autokontroli na podstawie art. 179a p.p.s.a. – nie naruszył art. 207 § 2 p.p.s.a.Z tych względów, na podstawie art. 184 w z zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.